Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

BΥΦΦ171: Η ιστοριογραφία της εποχής των Παλαιολόγων.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "BΥΦΦ171: Η ιστοριογραφία της εποχής των Παλαιολόγων."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 BΥΦΦ171: Η ιστοριογραφία της εποχής των Παλαιολόγων

2 ● Xρονολόγιο σημαντικών γεγονότων της πρώιμης παλαιολόγειας περιόδου: 1204: Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας : «Η αυτοκρατορία στην εξορία» στη Νίκαια της Βιθυνίας : Δυναστεία των Λασκαριδών στη Νίκαια 1258: Θάνατος του αυτοκράτορα Θεοδώρου Β΄ Λάσκαρη 1259: Άνοδος του Μιχαήλ Η΄ του Παλαιολόγου στο θρόνο, μετά τον παραμερισμό και στη συνέχεια την τύφλωση του εννιάχρονου νόμιμου διαδόχου Ιωάννη Δ΄ Λάσκαρη : Περίοδος βασιλείας Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου 1274: Ενωτική σύνοδος της Λυών : Περίοδος βασιλείας Ανδρονίκου Β΄ Παλαιολόγου

3 ● Αναλυτικός κατάλογος των ιστορικών της ύστερης- παλαιολόγειας περιόδου:* Νικήτας Χωνιάτης ( /16) Χρονογραφία Ιωήλ (α΄ μισό 14ου) Γεώργιος Ακροπολίτης ( ) Θεόδωρος Σκουταριώτης (β΄ μισό 13ου αι.) Γεώργιος Παχυμέρης (1242-περ. 1310) Εφραίμ (τέλη 13ου-αρχές 14ου) Νικηφόρος Γρηγοράς (περ περ. 1357) Ιωάννης Καντακουζηνός (1295/ ) Μιχαήλ Πανάρετος (περ περ. 1390) Ιωάννης Κανανός (α΄ μισό 15ου) Ιωάννης Αναγνώστης (πρώιμος 15ος αι.) Λαόνικος Χαλκοκονδύλης (περ περ. 1490) (Μιχαήλ) Δούκας (περ μετά το 1462) Γεώργιος Σφραντζής ( ) Κριτόβουλος (α΄ δεκαετία 15ου-μετά το 1467) * με έντονα γράμματα αυτοί που θα εξετάσουμε.

4 ● Σύντομο διάγραμμα για τη ζωή κάποιων από τους ιστορικούς της πρώιμης περιόδου των Παλαιολόγων: Γεώργιος Ακροπολίτης (1217 Κωνσταντινούπολη/Νίκαια-1282 Κωνσταντινούπολη): - Γραμματικός, λογοθέτης του γενικού, πραίτωρ, μέγας λογοθέτης - Ιστορικός της λεγόμενης αυτοκρατορίας της Νικαίας, της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης και υπέρμαχος του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου στο έργο Χρονική συγγραφή ( ) Γεώργιος Παχυμέρης (1242 Νίκαια ≈ 1310): - Αξιωματούχος του πατριαρχείου (ιερομνήμων, υπομνηματογράφος, διδάσκαλος του αποστόλου, μέγας διδάσκαλος, πρωτέκδικος, δικαιοφύλαξ) - Βασικός ιστορικός των περιόδων βασιλείας του Μιχαήλ Η΄ και του διαδόχου του Ανδρονίκου Β΄ Παλαιολόγου με το έργο Συγγραφικα ὶ Ἱ στορίαι ( ) Νικηφόρος Γρηγοράς (Ηράκλεια Πόντου ≈ ≈1357): - Του προτάθηκε να γίνει χαρτοφύλαξ, αλλά αρνήθηκε. - Έγραψε το ιστορικό έργο Ῥ ωμαϊκή Ἱ στορία ( ) Iωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός (Κωνσταντινούπολη Ιουνίου 1383): - Μέγας παπίας, μέγας δομέστικος, αυτοκράτορας - Έγραψε το ιστορικό έργο Ἱ στορίαι ( )

5 ●Χρονολόγιο αυτοκρατόρων για την περίοδο που αφηγούνται οι πρώτοι δύο ιστορικοί που θα εξετάσουμε, Γεώργιος Ακροπολίτης και Γεώργιος Παχυμέρης: ● Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρης ( ) ● Ιωάννης Δ΄ Λάσκαρης ( ) ● Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος ( ) ● Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος ( ) (βλ. σχετικό και το σχετικό αρχείο pdf από το ODB = The Oxford Dictionary of Byzantium, τ. 1, σ. 360 στο λήμμα Βyzantium, history of)

6 ● Ξεκινάμε από τον Γεώργιο Ακροπολίτη:

7 Γεώργιος Ακροπολίτης (1217 Κωνσταντινούπολη/Νίκαια-1282 Κωνσταντινούπολη): - Γραμματικός, λογοθέτης του γενικού, πραίτωρ, μέγας λογοθέτης - Ιστορικός της λεγόμενης αυτοκρατορίας της Νικαίας, της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης και υπέρμαχος του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου στο έργο Χρονική συγγραφή ( ) Γεώργιος Ακροπολίτης (1217 Κωνσταντινούπολη/Νίκαια-1282 Κωνσταντινούπολη): - Γραμματικός, λογοθέτης του γενικού, πραίτωρ, μέγας λογοθέτης - Ιστορικός της λεγόμενης αυτοκρατορίας της Νικαίας, της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης και υπέρμαχος του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου στο έργο Χρονική συγγραφή ( )

8 Βασική βιβλιογραφία για τον Γεώργιο Ακροπολίτη: - A. Heisenberg (εκδ.), P. Wirth (διορθ.), Georgii Acropolitae opera, τ. 1-2, Leipzig 1903; ανατ. Stuttgart Α. Παναγιώτου (εισ. μτφ. σχ.), Γεώργιος Ακροπολίτης: Χρονική Συγγραφή, Αθήνα Β. Κατσαρός (προλ.), Σπ. Η. Σπυρόπουλος (εισ., μτφ., σχ.), Γεώργιος Ακροπολίτης Σύνοψις χρονική: η βυζαντινή ιστορία της λατινοκρατίας ( ), Θεσσαλονίκη Μαρία Αυγερινού-Τζιώγα, Η "Χρονική συγγραφή" του Γεωργίου Ακροπολίτη, Θεσσαλονίκη Ruth Macrides, George Akropolites: the Ηistory. Ιntroduction, translation and commentary, Oxford-New York Ruth Macrides, George Akropolites' rhetoric, στο Elizabeth Jeffreys (επιμ.), Rhetoric in Byzantium: papers from the thirty-fifth Spring Symposium of Byzantine Studies, Exeter College, University of Oxford, March 2001, Aldershot-Burlington 2003, σ

9 ● Η Ruth Macrides στο άρθρο της με τίτλο “George Akropolites' rhetoric” (σ. 205)* ονομάζει το ιστορικό έργο του Ακροπολίτη ως “... the story of three people, two emperors and their servants...” δηλαδή τους αυτοκράτορες Θεόδωρο Β΄ Λάσκαρη, Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο και τον αξιωματούχο τους Γεώργιο Ακροπολίτη. * Δείτε το σχετικό αρχείο που έχει αναρτηθεί.

10 ● Τα σχετικά κεφάλαια που κτίζουν την αρνητική εικόνα για τον αυτοκράτορα Θεόδωρο Β΄ Λάσκαρη: - Η διαφωνία του συγγραφέα Γεωργίου Ακροπολίτη με το Θεόδωρο Β΄ και ο ξυλοδαρμός του από τους ροπαλοφόρους του αυτοκράτορα. (κεφ. 63) - Ο θάνατος του Θεοδώρου τον Αύγουστο του 1258, που συντετριμμένος μετανιώνει για τις αμαρτίες του. (κεφ. 74) - Τα γεγονότα που ακολούθησαν εναντίον του Γεωργίου Μουζάλωνα, επιτρόπου του ανήλικου Ιωάννη, με τη συμμετοχή όσων είχαν βιώσει τις βαναυσότητες και τη τρομοκρατία από τη διακυβέρνηση του Θεοδώρου, και η τελική σφαγή των Μουζαλώνων -δίκαιη κατά τον Ακροπολίτη- στη Μονή των Σωσάνδρων. (κεφ. 75)

11 ● Τα σχετικά κεφάλαια που κτίζουν τη θετική εικόνα για τον νέο αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο: - Η κατηγορία ενάντια στον Μιχαήλ ότι υπονόμευε τον αυτοκράτορα Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη ( ), πατέρα του Θεοδώρου Β΄ Λάσκαρη, και η απόδειξη της αθωότητάς του το (κεφ. 50) - Η φυγή (αιχμαλωσία ή λιποταξία) του Μιχαήλ στον σουλτάνο των Σελτζούκων και η αναγνώριση από τον ίδιο τον εχθρό ότι είναι «τυραννίδος ἄ ξιος», άξιος δηλαδή για να κυβερνήσει ως αυτοκράτορας. (κεφ ) - Η σταδιακή ανέλιξη και η τελική άνοδος του Μιχαήλ στο θρόνο (κεφ ), ως ήλιος μετά το σκοτάδι (αρχή κεφ. 78), και η περιπαικτική στάση του απέναντι στους πρέσβεις των Λατίνων της Κωνσταντινούπολης. (συνέχεια κεφ. 78)

12 BΥΦΦ171: Η ιστοριογραφία της εποχής των Παλαιολόγων BΥΦΦ171: Η ιστοριογραφία της εποχής των Παλαιολόγων ( )

13 ● Αποστολή πρεσβευτών από τον Λατίνο αυτοκράτορα Βαλδου ΐ νο της Κωνσταντινούπολης προς τον Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο, αμέσως μετά την άνοδο του τελευταίου τον θρόνο Γεώργιος Ακροπολίτης, Χρονική συγγραφή (εκδ. Heisenberg-Wirth), κεφ. 78

14 ... Ο ἱ μ ὲ ν ο ὖ ν ἐ ν τ ῇ Κωνσταντινουπόλει Λατ ῖ νοι κα ὶ ὁ ἐ ν α ὐ τ ῇ τάχα βασιλεύων Βαλδου ῖ νος πρεσβείαν ἔ στειλαν πρ ὸ ς τ ὸ ν βασιλέα, ὑ πέρογκά τινα ζητο ῦ ντες κα ὶ ἀ τόπων ὄ ντα ἐ γγύς· καταφρονητικ ῶ ς γ ὰ ρ διατεθέντες πρ ὸ ς τ ὸ ν βασιλέα ὡ ς ν ῦ ν τ ῆ ς ἀ ρχ ῆ ς ἁ ψάμενον βαρείας τ ὰ ς ζητήσεις ἐ ποίουν. κα ὶ πρ ῶ τον μ ὲ ν ἤ ρξαντο ἀ π ὸ τ ῆ ς πόλεως Θεσσαλονίκης ποιε ῖ σθαι τ ὴ ν ζήτησιν, ἵ να παράσχ ῃ ταύτην τούτοις ὁ βασιλε ὺ ς κα ὶ π ᾶ σαν τ ὴ ν ἄ λλην χώραν ἄ χρι κα ὶ τ ῆ ς Κωνσταντίνου α ὐ τ ῆ ς. ὁ δ ὲ βασιλε ὺ ς τ ῶ ν τοιούτων ἀ κροασάμενος ἀ στειότερον πρ ὸ ς σφ ᾶ ς α ὐ το ὺ ς τ ὸ ν ἀ πόλογον ἐ ποιήσατο, ὡ ς ‘ ἡ πόλις α ὕ τη πατρίς μου ο ἷ ον τυγχάνει· ἐ κε ῖ σε γ ὰ ρ ὁ ἐ μ ὸ ς πατ ὴ ρ ἡ γεμόνευεν, ὃ ν κα ὶ ὑ με ῖ ς ο ἴ δατε, τ ὸ ν μέγαν λέγω δομέστικον. ἀ λλ ὰ κα ὶ ἐ ν α ὐ τ ῇ ο ὗ τος τ ὸ ζ ῆ ν ἐ ξεμέτρησε, κα ὶ τ ὸ σ ῶ μα α ὐ το ῦ ἐ κε ῖ σε τέθαπται. π ῶ ς ο ὖ ν δέον ἐ στ ὶ ταύτην τ ὴ ν πόλιν ἔ ξω τ ῆ ς ἐ μ ῆ ς τυγχάνειν ἀ ρχ ῆ ς;’ τα ῦ τ’ ἀ κηκοότες ο ἱ πρέσβεις ὑ ποκνηστι ῶ σαν ἔ σχον τ ὴ ν ἀ κοήν, ὡ ς τάχα τιν ὰ τ ῶ ν ζητουμένων παράσχ ῃ τούτοις ὁ βασιλεύς, κα ὶ μεταβαλόντες τ ὸ ν λόγον ‘ο ὐ κο ῦ ν’ ἔ φησαν, ‘ ὦ βασιλε ῦ, παραχώρησον ἡ μ ῖ ν ἐ κ τ ῶ ν Σερρ ῶ ν α ὐ τ ῶ ν κατασχε ῖ ν τ ὰ λοιπά.’ κα ὶ ὁ βασιλεύς· ‘ο ὐ δ’ α ὐ τήν μοι προσήκουσαν ποιε ῖ σθε τ ὴ ν ζήτησιν. πρώτως γ ὰ ρ ἐ ν α ὐ τ ῇ πρ ὸ ς το ῦ μακαρίτου βασιλέως το ῦ θείου μου ἡ γεμονεύειν χώρας ἠ ρξάμην, κα ὶ πρώτως ἐ ν α ὐ τ ῇ ἐ στρατήγησα, κα ὶ φιλ ῶ τ ὸ ν τόπον ὡ ς σύνηθες ἔ δαφος. ο ὐ χρε ὼ ν γο ῦ ν ο ὐ δ ὲ ταύτην τ ὴ ν πόλιν καταλιπε ῖ ν.’ ε ὐ χερ ῶ ς γο ῦ ν ο ἱ πρέσβεις ἐ κ τόπου μετεπήδων ε ἰ ς τόπον, κα ὶ μηδ ὲ ν ἔ χοντες, ε ἰ καί τι λάβοιεν, ἀ γαπ ᾶ ν ὡ ς κερδήσαντες κα ὶ ‘ ὦ βασιλε ῦ,’ ἀ ντε ῖ πον, ‘κα ὶ δ ὸ ς ἡ μ ῖ ν ἐ κ το ῦ Βολερο ῦ τ ὰ μέχρις ἡ μ ῶ ν.’ κα ὶ ὁ βασιλεύς· ‘ ἐ ν τούτοις το ῖ ς τόποις ἐ θήρευσα πολλάκις, κα ὶ σχεδ ὸ ν τ ὸ καλ ῶ ς χρ ᾶ σθαι τα ῖ ς θήραις ἐ ν τούτοις μεμάθηκα, κα ὶ ο ὔ μοι κέκριται ἄ ξιον το ῦ τον ἀ φε ῖ ναι τ ὸ ν χ ῶ ρον, ἔ νθα κα ὶ πάλιν ἀ γαπ ῶ θηρεύειν κα ὶ ἄ γραις ζώων ἐ φήδεσθαι.’ ‘τί γο ῦ ν ἡ μ ῖ ν δίδως;’ ἀ ντέφησαν ο ἱ πρέσβεις τ ῷ βασιλε ῖ. ‘ ἐ γ ὼ μέν,’ ἔ φη ὁ βασιλεύς, ‘ο ὐ δέν· ἀ λλ’ ε ἴ περ ἐ θέλητε τ ὴ ν ἐ ξ ἐ μο ῦ ε ἰ ρήνην λαβε ῖ ν—καλ ῶ ς γάρ με ἐ πίστασθε κα ὶ τ ὴ ν ἐ ξ ἐ μο ῦ μάχην ξυνίετε, ἡ νίκα τ ὴ ν ἡ γεμονίαν Βιθυνίας κα ὶ Ταρσίας ε ἶ χον, ὅ πως ὑ μ ῖ ν ο ἶ δα μαχέσασθαι— ἐ θέλω το ὺ ς ἐ ν τ ῇ Κωνσταντινουπόλει Λατίνους πρ ὸ ς τ ὴ ν τ ῶ ν Ῥ ωμαίων τελε ῖ ν ἀ ρχ ὴ ν μερίδα μ ὲ ν τ ὴ ν ἐ κ το ῦ κομμερκίου α ὐ τ ῶ ν τ ὴ ν ἡ μίσειαν κ ἀ κ το ῦ χρυσεψητείου α ὐ τ ῶ ν τ ὴ ν ἀ νάλογον ὡ σαύτως ε ἴ σοδον. ε ἰ τα ῦ τά μοι παρασχε ῖ ν ὑ ποσχοίητε, ε ἰ ς ε ἰ ρήνην συνέρχομαι. ε ἰ δ’ ο ὖ ν, ἀ λλ’ ἔ στω μάχη, ἥ τις σ ὺ ν θε ῷ φάναι μ ᾶ λλον λυσιτελήσει Ῥ ωμαίοις.’ ο ὕ τως καταισχυνθέντες ο ἱ τ ῶ ν Λατίνων πρέσβεις ἄ πρακτοι πρ ὸ ς τ ὴ ν Κωνσταντινούπολιν ὑ πενόστησαν.

15 Γεώργιος Παχυμέρης, Συγγραφικα ὶ Ἱ στορίαι (εκδ. Failler), σ Μετάφραση του αποσπάσματος:... Έστελναν λοιπόν σ’ εκείνον πρεσβεία οι Ιταλοί της Κωνσταντινούπολης, και τους παρείχε ανακωχή στον πόλεμο εναντίον τους, με σκοπό λίγο μετά να κάνει μια πιο ισχυρή συμφωνία μαζί τους, αν εκπλήρωναν κάποιες από τις προτάσεις του· ωστόσο τους πρέσβεις που ήταν Ρωμαίοι (βυζαντινοί, ελληνόφωνοι) και από Ρωμαίους στην καταγωγή, όπως μπορούσε τους περιποιήθηκε, και ενώ τίποτα δεν είχε στην πόλη, αν το ζητούσαν, το έδινε, αν το είχε, και με χρυσόβουλλους λόγους επικύρωνε ό,τι παραχωρούσε. Και έτσι τους φερόταν σαν να ήταν δικοί του, και δίνοντας και παίρνοντας, ολοκλήρωνε τις συμφωνίες, περιμένοντας κάτι περισσότερο απ’ όσα πληροφορούνταν, μέσα από την επαφή με τους πρεσβευτές. ● Το ίδιο περιστατικό αποδίδεται με εντελώς λιτό και ουδέτερο τρόπο στην αφήγηση του Γεωργίου Παχυμέρη:... Ἐ πρεσβεύοντο δ ὲ πρ ὸ ς ἐ κε ῖ νον κα ὶ ο ἱ κατ ὰ τ ὴ ν μεγαλόπολιν Ἰ ταλοί, κα ὶ ἀ νακωχ ὴ ν ἐ δίδου τ ῇ πρ ὸ ς ἐ κείνους μάχ ῃ, ὡ ς κα ὶ μετ’ ὀ λίγον κραταιότερον σπεισόμενος σφίσιν, ε ἰ προτενο ῦ ντός τινα ἐ κπληρο ῖ εν· πλ ὴ ν κα ὶ το ὺ ς πρέσβεις Ῥ ωμαίους κα ὶ ἐ κ Ῥ ωμαίων ὄ ντας ὡ ς ε ἶ χε μετεχειρίζετο καί, μηδ ὲ ν ἔ χων ἐ ν τ ῇ πόλει, ζητούντων ἐ δίδου, ε ἰ ἕ ξει, κα ὶ χρυσοβουλλείοις λόγοις κατησφαλίζετο τ ὰ διδόμενα. Κ ἀ ντε ῦ θεν προσεφέρετο ὡ ς ἰ δίοις καί, πε ῖ ραν διδο ὺ ς κα ὶ λαμβάνων, ἀ νήρτα τ ὰ τ ῶ ν σπονδ ῶ ν, προσδοκ ῶ ν τι με ῖ ζον ἐ ξ ὧ ν ἐ μάνθανε, το ῖ ς πρέσβεσιν ὁ μιλ ῶ ν.... Γεώργιος Παχυμέρης, Συγγραφικα ὶ Ἱ στορίαι (εκδ. Failler), σ Μετάφραση του αποσπάσματος:... Έστελναν λοιπόν σ’ εκείνον πρεσβεία οι Ιταλοί της Κωνσταντινούπολης, και τους παρείχε ανακωχή στον πόλεμο εναντίον τους, με σκοπό λίγο μετά να κάνει μια πιο ισχυρή συμφωνία μαζί τους, αν εκπλήρωναν κάποιες από τις προτάσεις του· ωστόσο τους πρέσβεις που ήταν Ρωμαίοι (βυζαντινοί, ελληνόφωνοι) και από Ρωμαίους στην καταγωγή, όπως μπορούσε τους περιποιήθηκε, και ενώ τίποτα δεν είχε στην πόλη, αν το ζητούσαν, το έδινε, αν το είχε, και με χρυσόβουλλους λόγους επικύρωνε ό,τι παραχωρούσε. Και έτσι τους φερόταν σαν να ήταν δικοί του, και δίνοντας και παίρνοντας, ολοκλήρωνε τις συμφωνίες, περιμένοντας κάτι περισσότερο απ’ όσα πληροφορούνταν, μέσα από την επαφή με τους πρεσβευτές.

16 ● Συνοψίζοντας και ρίχνοντας ξανά μια ματιά στην καριέρα αλλά και την παιδεία του Ακροπολίτη:

17 Γεώργιος Ακροπολίτης (1217 Κων/πολη-1282 Κωνσταντινούπολη): - Στα δεκαέξι του φεύγει από Κωνσταντινούπολη για την αυλή του Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη στη Νίκαια, ενώ λίγο αργότερα γίνεται μαθητής του Θεόδωρου Εξαπτέρυγου και του Νικηφόρου Βλεμμύδη. - Παντρεύτηκε την Ευδοκία, συγγενή του Μιχαήλ Παλαιολόγου, και απέκτησε δυο γιους, τον Κωνσταντίνο Ακροπολίτη και το μοναχό Μελχισέδεκ. - Υπήρξε προσωπικός δάσκαλος του γιου του αυτοκράτορα, Θεοδώρου Β΄ Λάσκαρη. - Άσκησε πρεσβευτικά καθήκοντα ως γραμματικός, λογοθέτης του γενικού (1255), πραίτορας (1256), μέγας λογοθέτης ( ). - Ως αρχιστράτηγος των ευρωπαϊκών στρατευμάτων της Νικαίας αιχμαλωτίζεται το 1257 στο Πρίλαπο και απελευθερώνεται αργότερα (το 1259) από τον Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο. - Με την εγκατάστασή του στην Κωνσταντινούπολη (μετά το 1262;) ο Ακροπολίτης ασκεί πλέον διδασκαλικά αξιώματα. Υπήρξε δάσκαλος του μετέπειτα πατριάρχη Γρηγορίου (Γεωργίου) Β΄ του Κυπρίου και του Ιωάννη Πεδιάσιμου. Αντικαταστάθηκε από τον ρήτορα Μανουήλ Ολόβολο. - Συμμετείχε στη Σύνοδο της Λυών 1274 και μάλιστα είχε αποδεχτεί τους όρους της για ένωση με την εκκλησία της Ρώμης. - Υπήρξε ο ιστορικός του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου και της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης και στο έργο Χρονική συγγραφή ( ). Γεώργιος Ακροπολίτης (1217 Κων/πολη-1282 Κωνσταντινούπολη): - Στα δεκαέξι του φεύγει από Κωνσταντινούπολη για την αυλή του Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη στη Νίκαια, ενώ λίγο αργότερα γίνεται μαθητής του Θεόδωρου Εξαπτέρυγου και του Νικηφόρου Βλεμμύδη. - Παντρεύτηκε την Ευδοκία, συγγενή του Μιχαήλ Παλαιολόγου, και απέκτησε δυο γιους, τον Κωνσταντίνο Ακροπολίτη και το μοναχό Μελχισέδεκ. - Υπήρξε προσωπικός δάσκαλος του γιου του αυτοκράτορα, Θεοδώρου Β΄ Λάσκαρη. - Άσκησε πρεσβευτικά καθήκοντα ως γραμματικός, λογοθέτης του γενικού (1255), πραίτορας (1256), μέγας λογοθέτης ( ). - Ως αρχιστράτηγος των ευρωπαϊκών στρατευμάτων της Νικαίας αιχμαλωτίζεται το 1257 στο Πρίλαπο και απελευθερώνεται αργότερα (το 1259) από τον Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο. - Με την εγκατάστασή του στην Κωνσταντινούπολη (μετά το 1262;) ο Ακροπολίτης ασκεί πλέον διδασκαλικά αξιώματα. Υπήρξε δάσκαλος του μετέπειτα πατριάρχη Γρηγορίου (Γεωργίου) Β΄ του Κυπρίου και του Ιωάννη Πεδιάσιμου. Αντικαταστάθηκε από τον ρήτορα Μανουήλ Ολόβολο. - Συμμετείχε στη Σύνοδο της Λυών 1274 και μάλιστα είχε αποδεχτεί τους όρους της για ένωση με την εκκλησία της Ρώμης. - Υπήρξε ο ιστορικός του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου και της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης και στο έργο Χρονική συγγραφή ( ).

18 ● Το συγγραφικό έργο του Ακροπολίτη (ιστορικός, ποιητής, ρήτορας): - Το ιστορικό του έργο: η Χρονική συγγραφή - Στίχοι το ῦ μεγάλου λογαριαστο ῦ ἐ πιτύμβιοι ε ἰ ς τ ὴ ν δέσποιναν Κομνην ὴ ν κυρ ὰ ν Ε ἰ ρήνην. - Στίχοι το ῦ λογοθέτου τ ῶ ν γενικ ῶ ν κυρο ῦ Γεωργίου το ῦ Ἀ κροπολίτου, γεγονότες ε ἰ ς ε ἰ κόνα τ ῆ ς ὑ περαγίας θεοτόκου ἔ χουσαν τ ὰ ς ιβ ʹ δεσποτικ ὰ ς ἑ ορτάς. - Το ῦ μεγάλου λογοθέτου κυρο ῦ Γεωργίου το ῦ Ἀ κροπολίτου.... (στίχοι στο βιβλίο που περιείχε τη συλλογή των επιστολών του Θεοδώρου Β΄ του Λάσκαρη). - Στιχηρ ὸ ν ψαλλόμενον τ ῷ ἁ γί ῳ κα ὶ μεγάλ ῳ σαββάτ ῳ · ποιηθ ὲ ν παρ ὰ το ῦ κυρο ῦ μεγάλου λογοθέτου το ῦ Ἀ κροπολίτου. ἦ χος πλάγιος β΄, ε ἰ ς τ ὸ ν ἐ πιτάφιον ἀ σπασμ ὸ ν - Το ῦ Ἀ κροπολίτου κυρο ῦ Γεωργίου ἐ πιτάφιος τ ῷ ἀ οιδίμ ῳ βασιλε ῖ κυρ ῷ Ἰ ωάνν ῃ τ ῷ Δούκ ᾳ. - Το ῦ μεγάλου λογοθέτου Γεωργίου το ῦ Ἀ κροπολίτου λόγος κατ ὰ Λατίνων, γραφε ὶ ς α ὐ τ ῷ ὅ τε ἐ ν τ ῇ δύσει κατάσχετος ἦ ν. - Ἐ πιστολ ὴ το ῦ σοφωτάτου μεγάλου λογοθέτου γραφε ῖ σα πρ ὸ ς τ ὸ ν περιπόθητον συμπενθερ ὸ ν το ῦ κραταιο ῦ κα ὶ ἁ γίου ἡ μ ῶ ν α ὐ θέντου κα ὶ βασιλέως παντευτυχέστατον σεβαστοκράτορα κύριν Ἰ ωάννην τ ὸ ν Τορνίκην, γράψαντα α ὐ τ ῷ μετρίως κα ὶ φιλικ ῶ ς ὅ τι ‘ψευδ ῶ ς κάθησαι κα ὶ τρώγεις τ ὸ ψωμ ὶ το ῦ βασιλέως ἐ ντ ὸ ς τ ῆ ς Κωνσταντίνου πόλεως· τ ὴ ν δουλείαν γάρ, ἥ ντινα ποιε ῖ ς σύ, δύναμαι ἐ λθε ῖ ν κα ὶ ἐ κπληρο ῦ ν κα ὶ α ὐ τός, ἤ γουν ἑ ρμηνεύειν το ὺ ς πα ῖ δας τ ὸ ὄ ργανον κα ὶ τ ὰ ς το ῦ σεκρέτου διεξάγειν ὑ ποθέσεις.’ - Το ῦ σοφωτάτου μεγάλου λογοθέτου κυρο ῦ Γεωργίου το ῦ Ἀ κροπολίτου ἑ ρμηνεία τ ῶ ν θεολογικ ῶ ν ῥ ητ ῶ ν το ῦ τε ‘ ἔ στι γ ὰ ρ κα ὶ τ ὸ ἓ ν στασιάζον πρ ὸ ς ἑ αυτ ὸ πολλ ὰ γίνεσθαι’ κα ὶ το ῦ ‘μον ὰ ς ε ἰ ς δυάδα κινηθε ῖ σα μέχρι τριάδος ἔ στη.’ (Πραγματείες για την εκπόρευση του αγίου Πνεύματος. - Γεωργίου το ῦ Ἀ κροπολίτου λόγος ε ἰ ς το ὺ ς ἁ γίους κα ὶ πανευφήμους μεγάλους ἀ ποστόλους Πέτρον κα ὶ Πα ῦ λον....

19 ● Αξίζει να παρατεθεί το χωρίο όπου περιγράφει την εκπαίδευσή του στην αυτοκρατορία της Νίκαιας,...

20 (κεφ. 32) Τότε γο ῦ ν κα ὶ α ὐ τ ὸ ς ἔ ρωτι τ ῶ ν μαθημάτων ἁ λο ὺ ς κα ὶ τ ῆ ς ὑ ψηλοτέρας τ ῶ ν λόγων παιδεύσεως, το ῖ ς π ᾶ σι χαίρειν ε ἰ π ὼ ν θελήματι το ῦ κρατο ῦ ντος μετ ὰ κα ὶ ἑ τέρων μειράκων ε ἰ ς τ ὰ ς τ ῶ ν λογικ ῶ ν παιδευμάτων θύρας παρήγγειλα. παιδευτ ὴ ς δ ὲ ἦ ν ἡ μ ῖ ν ὁ Ἑ ξαπτέρυγος Θεόδωρος. ἐ πε ὶ δ ὲ ἔ μπροσθεν το ῦ βασιλέως συνήλθομεν, πρός με τείνας τ ὸ ν λόγον ὁ βασιλε ὺ ς ε ἰ ρήκει, ὡ ς ‘τούτους μ ὲ ν ἐ κ Νικαίας λαβ ὼ ν τ ῷ διδασκαλεί ῳ παρέδωκα, σ ὲ δ ὲ το ῦ ἐ μο ῦ ἐ κβαλ ὼ ν ο ἴ κου τουτοισ ὶ συναφ ῆ κα διδάσκεσθαι. δε ῖ ξον ο ὖ ν, ὡ ς ἀ ληθ ῶ ς τ ῆ ς ἐ μ ῆ ς ο ἰ κίας ἐ ξ ῄ εις, κα ὶ ο ὑ τωσ ὶ τ ῶ ν μαθημάτων ἀ ντιποιήθητι. στρατιώτης μ ὲ ν γ ὰ ρ τ ὸ ἐ πιτήδευμα γεγον ὼ ς ὁ πόσα ἂ ν ἔ σχες τ ὰ το ῦ σιτηρεσίου παρ ὰ τ ῆ ς βασιλείας μου, τοσα ῦ τα ἂ ν ἴ σως ἢ κα ὶ ὀ λίγον πλείω διά τοι τ ὸ το ῦ γένους περιφανές· ἔ μπλεως δ ὲ φιλοσοφίας φανε ὶ ς μεγάλων ἀ ξιωθήσ ῃ τ ῶ ν τιμ ῶ ν τε κα ὶ τ ῶ ν γερ ῶ ν· μόνοι γ ὰ ρ τ ῶ ν πάντων ἀ νθρώπων ὀ νομαστότατοι βασιλε ὺ ς κα ὶ φιλόσοφος.’ ο ὕ τω μ ὲ ν τ ῶ ν ἀ νακτόρων ὑ ποχωρήσας ε ἰ ς διδασκάλου φέρων ἐ νέβαλον ἐ μαυτόν, ἑ πτακαιδέκατον ἔ τος ἄ γων. ἦ ν δ ὲ ο ὗ τος, ὡ ς ἔ φην, ὁ Ἑ ξαπτέρυγος, ἀ ν ὴ ρ ο ὐ πάνυ μ ὲ ν ἐ πιστήμων ἐ ν το ῖ ς μαθήμασιν, ἀ γαθ ὸ ς δ ὲ φράζειν, ο ἷ α ῥ ητορικο ῖ ς λόγοις κατάκρως ἐ νδιατρίψας κα ὶ τ ὸ ἐ ξαγγέλλειν ε ὐ φυ ῶ ς μεμελετηκ ὼ ς κα ὶ πολλο ῦ δι ὰ το ῦ το ἠ ξιωμένος ὀ νόματος. ἐ κείνου δ ὲ τελευτήσαντος μετ ὰ τ ὴ ν ε ἰ ς ἡ μ ᾶ ς τ ῶ ν ποιημάτων σαφήνειαν κα ὶ τ ὴ ν τ ῆ ς τ ῶ ν λόγων τέχνης διδασκαλίαν, παρ ὰ τ ὸ ν Βλεμμύδην Νικηφόρον, ὃ ν τότε πάντες ο ἴ δαμεν τ ῶ ν ἄ λλων τελεώτερον ἐ ν τα ῖ ς κατ ὰ φιλοσοφίαν ἐ πιστήμαις, ἐ φοίτησά τε α ὐ τ ὸ ς κα ὶ ὅ σοι σ ὺ ν ἐ μο ὶ ἐ τελο ῦ ντο τ ὰ λογικά. κα ὶ ὁ μ ὲ ν περ ὶ ἡ μ ῶ ν λόγος μέχρι τοσούτου νυνί· ἐ σα ῦ θις δ ὲ ὅ π ῃ παρείκοι τ ῇ ἱ στορί ᾳ παρεμβληθήσεται.

21 ● Αν και κόβεται απότομα η αφήγηση στο «κολοβό» τελευταίο κεφάλαιο του Ακροπολίτη, ενώ μιλά για τον διάδοχο του Μιχαήλ, τον Ανδρόνικο Β΄ (κεφ. 89), -ώστε να αναγορευθεί συναυτοκράτορας, παρά τις αντιρρήσεις όπως υπονοείται του Μιχαήλ-, αμέσως μετά κλείνει με την περιγραφή της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης τον Ιούλιο του 1261 από τον Αλέξιο Στρατηγόπουλο και τη θριαμβική είσοδο του Μιχαήλ Η΄ του Παλαιολόγου στην βασιλεύουσα πόλη. (κεφ ) Έτσι αποκαθιστά την τάξη μετά την σύντομη αναφορά που είχε κάνει στην αρχή του έργου του στα αίτια και τα γεγονότα της άλωσης του 1204 από τους σταυροφόρους. (κεφ. 2-4)

22 Συνοψίζοντας...

23 ● Με βάση τα κεφάλαια που εξετάσαμε από το έργο του Ακροπολίτη, τηρούνται άραγε οι υποσχέσεις του στο προοίμιο του περί αμεροληψίας απέναντι στα πρόσωπα και τα γεγονότα της αφήγησής του; [βλ. κεφ. 1, σ. 4, στ (εκδ. Heisenberg):... ο ὔ τε γο ῦ ν πρ ὸ ς χάριν ο ὔ τε πρ ὸ ς φθόνον, ἀ λλ’ ο ὐ δ ὲ πρ ὸ ς μ ῖ σος ἢ κα ὶ πρ ὸ ς ε ὔ νοιαν συγγράφειν χρεών ἐ στι τ ὸ ν συγγράφοντα,...]


Κατέβασμα ppt "BΥΦΦ171: Η ιστοριογραφία της εποχής των Παλαιολόγων."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google