Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Κοινωνιογνωστικά Μοντέλα Πρόβλεψης Συμπεριφορών Υγείας (ΨΥΧ-358) Συνάντηση 2η 01.03.08 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/social.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Κοινωνιογνωστικά Μοντέλα Πρόβλεψης Συμπεριφορών Υγείας (ΨΥΧ-358) Συνάντηση 2η 01.03.08 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/social."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Κοινωνιογνωστικά Μοντέλα Πρόβλεψης Συμπεριφορών Υγείας (ΨΥΧ-358) Συνάντηση 2η ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/social cognition models seminar

2 Διάγραμμα συναντήσεων - 01/03/08 Εισαγωγή - 08/03/08 Το Μοντέλο των Πεποιθήσεων για την Υγεία (Health Belief Model) - 15/03/08 Τα Μοντέλα της Έλλογης Δράσης (Theory of Reasoned Action και Theory of Planned Behaviour) - 22/03/08 Η θεωρία των Προθέσεων Εφαρμογής (Implementation Intentions) - 29/03/08 Η θεωρία της Κοινωνικής Γνώσης (Social Cognitive Theory) - 05/04/08 Τα Μοντέλα των Σταδίων Αλλαγής (Transtheoretical Model και Precaution Adoption Process)

3 Διάγραμμα συναντήσεων (...συνέχεια) - 12/04/08 Συμπεράσματα: Κριτική της Κοινωνιογνωστικής Προσέγγισης και Μελλοντικές Κατευθύνσεις Στις 19/04/08 (Σάββατο του Λαζάρου) δεν θα πραγματοποιηθεί συνάντηση Διακοπές Πάσχα (19/04 έως 04/05) - 10/05/08 Παρουσιάσεις εργασιών - 17/05/08 Παρουσιάσεις εργασιών - 24/05/08 Παρουσιάσεις εργασιών - 31/05/08 Παρουσιάσεις εργασιών

4 Βιβλιογραφία Καραδήμας, Ε., Χ., (2005). Ψυχολογία της Υγείας, Θεωρία και Κλινική Πράξη. Αθήνα: Τυπωθήτω. Conner, M., Norman, P., (2005). Predicting Health Behaviour: Research and Practice with Social Cognition Models. Maidenhead: Open University Press. Internet ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialcognition models seminar

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

6 Ορισμός Υγεία: ‘Η κατάσταση πλήρους φυσικής, κοινωνικής και ψυχικής ευεξίας, και όχι απλώς η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας’ (World Health Organisation, 1948)

7 Υγεία - απουσία ασθένειας (απουσία συμπτωμάτων, δυσφορίας, πόνου κλπ). Αλλά και - παρουσία ευεξίας (ψυχική και σωματική ευεξία, ισορροπία, αρμονία κλπ, Herzlich, 1973)

8 Διάκριση Νόσος (disease) – παθολογικές αλλαγές στο σώμα, που διαγιγνώσκονται και θεραπεύονται από τους ειδικούς (πχ διαβήτης, γρίπη κλπ) Αρρώστεια (illness) – έλλειψη σωματικής ρώμης, η υποκειμενική εμπειρία της νόσου (αίσθηση αλλαγών στο σώμα και των συνεπειών τους κλπ Ασθένεια (sickness) – έλλειψη (σωματικού και ψυχικού) σθένους, ο κοινωνικός ρόλος που αποδίδεται από τους άλλους στο άτομο που θεωρείται άρρωστο (Radley, 1994)

9 Έννοιες που αλληλεπιδρούν με την υγεία Ευεξία (well-being) Συναισθηματικές αντιδράσεις του ατόμου, αλλά και αξιολόγηση του βαθμού ικανοποίησης από τη ζωή γενικότερα, αλλά και από επιμέρους τομείς όπως οικογένεια, εργασία κλπ (Oishi & Lucas, 2003) Ποιότητα ζωής (quality of life) Υποκειμενική αίσθηση του ατόμου για τη θέση του στη ζωή, στο πλαίσιο του πολιτισμικού και συστήματος αξιών στο οποίο ζεί, σε σχέση με τους στόχους, τα ενδιαφέροντα, τις προσδοκίες και τα κριτήρια που έχει θέσει για τον εαυτό του (WHO, 2004)

10 Anderson & Anderson (2003) Ιδανική κατάσταση του ‘όλου’ προσώπου: - Προσωπική ευτυχία - Ισότητα - Καλές διαπροσωπικές σχέσεις - Πίστη - Απόδοση νοήματος στον κόσμο

11 Στις ‘Δυτικοποιημένες’ κοινωνίες Η υγεία γίνεται αντιληπτή ως: - Απουσία φυσικών συμπτωμάτων - Φυσική ευεξία - Ζωντάνια, αρμονία, ισορροπία - Ψυχοκοινωνική ευεξία - Συναισθηματική ηρεμία - Ομαλές διαπροσωπικές σχέσεις, κλπ - Επάρκεια φυσικών πόρων - Αποτελεσματικότητα ενεργειών - Ελευθερία κίνησης (Herzlich, 1973; Blaxter, 1990)

12 Κοινωνικο-οικονομική διάσταση της αντίληψης της υγείας Χαμηλό ΚΟΕ - Μονοδιάστατη αντίληψη (ενεργητικότητα, έλλειψη συμπτωμάτων, καλή διατροφή) Μέσο ΚΟΕ - Δυϊστική αντίληψη (οργανική και ψυχολογική πλευρά της υγείας ως ανεξάρτητες διαστάσεις της) Υψηλό ΚΟΕ - Συμπληρωματική αντίληψη (‘συμμαχία’ οργανικής και ψυχολογικής διάστασης της υγείας) Πολύ υψηλό ΚΟΕ - Πολλαπλή αντίληψη (αλληλοεξαρτώμενα οργανικά, ψυχολογικά, συναισθηματικά, κοινωνικά, πνευματικά κλπ στοιχεία της υγείας) (Chamberlain, 1997)

13 Κυριαρχία του βιοϊατρικού μοντέλου Κύρια αίτια ασθένειας: - Ιοί/μικρόβια - Γενετικοί παράγοντες (κληρονομικότητα) - Αντίξοοι περιβαλλοντικοί παράγοντες...Υποβάθμιση ψυχολογικών και κοινωνικών παραμέτρων

14 Νέες τάσεις Έμφαση στην πρόληψη Υγεία ως ‘ενημερωμένη επιλογή’ Το άτομο μπορεί να αναλάβει τον έλεγχο για την διατήρηση της υγείας του, μέσω της επιλογής ενός ‘υγιούς’ τρόπου ζωής (health lifestyle)

15 Συμπεριφορές υγείας Προστατευτικές (protective) κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, ελάττωση κατανάλωσης λίπους, συστηματική άσκηση, επαρκής ύπνος, χρήση ζώνης ασφαλείας, χρήση κράνους, χρήση προφυλακτικού, προληπτικοί ιατρικοί έλεγχοι (πχ τεστ παπ, επίσκεψη σε οδοντίατρο, περιοδικά τσεκ απ, εμβολιασμοί), κλπ Επιβλαβείς (health-risk) κάπνισμα, κατάχρηση οινοπνεύματος, οδήγηση υπό την επίρρεια αλκοόλ, υπερκατανάλωση fast food, λιπαρών τροφών αλατιού, κλπ Βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία

16 Alameda County Study (USA) Επτά συμπεριφορές συνιστούν ένα γενικότερο υγειϊνό στυλ ζωής και συμβάλλουν στην υγεία και μακροζωία: 1. Αποφυγή καπνίσματος 2. Όχι κατάχρηση αλκοόλ 3. Συστηματική φυσική άσκηση ώρες ύπνου καθημερινά 5. Διατήρηση κανονικού βάρους 6. Αποφυγή σνακ 7. Συστηματική κατανάλωση πρωινού (Belloc & Breslow, 1972; Belloc, 1973; Breslow & Enstrom, 1980)

17 Στόχος νέων στρατηγικών Μέσω της ενημερωμένης επιλογής των ‘υγιών’ διαστάσεων των συμπεριφορών υγείας, οι άνθρωποι μπορούν να βελτιώσουν και να διασφαλίσουν την υγεία τους και την ποιότητα ζωής τους, στη νεότερη ηλικία αλλά και στα γηρατειά.

18 Σύνδεση συμπεριφορών υγείας με δείκτες νόσησης και θνησιμότητας Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι στις σύγχρονες κοινωνίες τα σημαντικότερα αίτια που οδηγούν στην πρόωρη ασθένεια και τη θνησιμότητα σχετίζονται με συμπεριφορές υγείας (Καραδήμας, 2005)

19 Δείκτες Υγείας: Ελλάδα και ΕΕ (WHO, 1998, 2005,) [Πηγή: Kαραδήμας, 2005] ΔείκτηςΕλλάδαΕΕ (15) Συχνότητα ισχαιμικών καρδιακών παθήσεων / % παιδιών που εμβολιάζονται Θάνατοι που σχετίζονται με το κάπνισμα Τροχαία λόγω λήψης αλκοόλ / Θάνατοι σε όλες τις ηλικίες / Ασθένειες του κυκλοφοριακού (συνολικά) Εγκεφαλικά Νεοπλασίες (συνολικά) Καρκίνος πνεύμονος, λάρυγγα κλπ Ασθένειες του αναπνευστικού Τροχαία ατυχήματα

20 Συχνότερα εμφανιζόμενα αίτια θανάτου στις μοντερνοποιημένες κοινωνίες Καρδιοαγγειακά νοσήματα Διάφορες μορφές καρκίνου Ασθένειες του αναπνευστικού Ασθένειες του γαστρεντερικού Χρόνιες νόσοι ύπατος Διαβήτης Τροχαία ατυχήματα κλπ

21 Κάπνισμα Συσχετίζεται με: - καρδιαγγειακές παθήσεις (πχ αθηροσκλήρωση, θρομβώσεις) - Ποικίλες μορφές καρκίνου (λάρυγγα, πνευμόνων,αλλά και τραχήλου μήτρας) - ασθένειες του αναπνευστικού - Προβλήματα των δοντιών και των ούλων - προβλήματα στο έμβρυο - Μειωμένη παραγωγή σπέρματος - Κλπ American Cancer Society (2003): το 30% θανάτων στις ηλικίες οφείλονται στο κάπνισμα

22 Κατάχρηση αλκοόλ Συνδέεται με: - Διάφορες μορφές καρκίνου - Κίρρωση ύπατος - Υψηλή αρτηριακή πίεση - Εκφύλιση εγκεφάλου - Υψηλό ποσοστό ατυχημάτων και επιθέσεων - Γύρω στο 10-15% του πληθυσμού κάνουν κατάχρηση αλκοόλ, με συνεχώς αυξανόμενα ποσοστά μεταξύ των εφήβων - Μέτρια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να έχει προστατευτική επίδραση

23 Φυσική άσκηση Προστασία: - Κατάθλιψη - Άγχος - Καρδιαγγειακά νοσήματα - Υπέρταση - Διαβήτης τύπου ΙΙ - Πρόωρος θάνατος - Οστεοπόρωση - Καρκίνος του εντέρου

24 Διατροφή και έλεγχος βάρους Διατροφή με φρούτα και λαχανικά – έλεγχος βάρους, προστασία από διάφορες μορφές καρκίνου Παχυσαρκία – υπέρταση, διαβήτης, καρδιαγγειακές παθήσεις

25 Συμπέρασμα Η μελέτη των συμπεριφορών υγείας μπορεί να προσφέρει στην βελτίωση της υγείας του πληθυσμού - ποιότητα και ποσότητα ζωής, (Sarafino, 1999) Αλλά και Καλύτερη υγεία – μείωση των δαπανών υγείας Μείωση του αριθμού των χαμένων εργατικών ωρών κλπ

26 - Πώς μπορούμε να μελετήσουμε τις συμπεριφορές υγείας;

27 Κοινωνιογνωστική προσέγγιση Social cognition Μελέτη του νού, του πώς οι άνθρωποι κατανοούν τον εαυτό τους, τους άλλους και τον κόσμο (Fiske & Taylor, 1991). Ενδοσκόπηση Κατανόηση των δομών και των λειτουργιών του νού (S → O → R)

28 Εισαγωγή της γνωσιακής μελέτης στην κοινωνική ψυχολογία Lewin (1951) Η αντίληψη των ανθρώπων για τον κόσμο δυϊλίζεται από την δική τους υποκειμενική εμπειρία αυτού (γνωστικές δομές που μεσολαβούν στο S → R)

29 Ο άνθρωπος ως σκεπτόμενο ον Προκειμένου να κατανοήσουμε οποιαδήποτε ανθρώπινη αντίδραση ή ενέργεια πρέπει να εξετάσουμε έννοιες σχετικές με τις γνωστικές αναπαραστάσεις και λειτουργίες. Όλες οι ανθρώπινες ενέργειες βασίζονται είτε σε αυτοματοποιημένες είτε σε γνωστικές λειτουργίες

30 Ψυχολογία υγείας και κοινωνιογνωστική προσέγγιση Έμφαση στις εσωτερικές ψυχολογικές λειτουργίες του ατόμου, οι οποίες κατασκευάζουν τις αντιλήψεις του για το περιβάλλον Ανάπτυξη θεωρίων που αναφέρονται σε αυτές τις λειτουργίες (αντιληπτικές, μνημονικές, κρίση, λήψη αποφάσεων, επαγωγικές, αξιολογικές, κλπ) Κοινός στόχος η εξέταση και κατανόηση των σχέσεων μεταξύ συναισθήματος, γνώσης και συμπεριφοράς.

31 Αυτο-ρύθμιση (self-regulation) πώς οι άνθρωποι κατανοούν τον εαυτό τους Οι νοητικές και συμπεριφορικές λειτουργίες με βάση τις οποίες το άτομο εκφράζει την αντίληψή του για τον εαυτό του, ρυθμίζει τη συμπεριφορά και το περιβάλλον του ώστε τα αποτελέσματα της συμπεριφοράς να ταυτίζονται με τις προσωπικές του πεποιθήσεις

32 Δύο στάδια Φάση κινητοποίησης (motivational phase) λήψη αποφάσεων (decision-making) φάση βούλησης-εκδραμάτησης (volitional stage) μετάφραση της πρόθεσης σε δράση (behavioural enactment)

33 Κοινωνιογνωστικά μοντέλα πρόβλεψης συμπεριφοράς Βασίζονται στη λογική της ανθρώπινης συμπεριφοράς Η απόφαση για δράση θεωρείται ως προϊον μίας λογικής επεξεργασίας κόστους-οφέλους των πιθανών αποτελεσμάτων μίας πιθανής δράσης


Κατέβασμα ppt "Κοινωνιογνωστικά Μοντέλα Πρόβλεψης Συμπεριφορών Υγείας (ΨΥΧ-358) Συνάντηση 2η 01.03.08 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/social."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google