Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Διάλεξη 5 η Οικονομία και Περιβάλλον ΙΙ Επιδίωξη της αποτελεσματικότητας, ανανεώσιμοι κοινόκτητοι φυσικοί πόροι Εαρινό εξάμηνο 2015 Διδάσκουσα: Οικονόμου.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Διάλεξη 5 η Οικονομία και Περιβάλλον ΙΙ Επιδίωξη της αποτελεσματικότητας, ανανεώσιμοι κοινόκτητοι φυσικοί πόροι Εαρινό εξάμηνο 2015 Διδάσκουσα: Οικονόμου."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1

2 Διάλεξη 5 η Οικονομία και Περιβάλλον ΙΙ Επιδίωξη της αποτελεσματικότητας, ανανεώσιμοι κοινόκτητοι φυσικοί πόροι Εαρινό εξάμηνο 2015 Διδάσκουσα: Οικονόμου Βέρα

3 VΙ. Επιδίωξη της αποτελεσματικότητας ?

4 Παράδειγμα: Ένας αγρότης αποξηραίνει ένα βάλτο (υγρότοπο) που βρίσκεται μέσα στο κτήμα του για να καλλιεργήσει. Ο κάτοχος του αμέσως από κάτω χωραφιού παραπονιέται γιατί τα νερά της βροχής δεν αποστραγγίζονται πλέον και το κτήμα του πλημμυρίζει. Ποιος έχει δίκιο; α. Άμεσες διαπραγματεύσεις

5 Η διαφορά αυτή δεν περιλαμβάνει απλώς μια εξωτερικότητα αλλά προσδιορίζεται και από τα δικαιώματα ιδιοκτησίας. Έχει το δικαίωμα ο πρώτος αγρότης να κάνει ότι θέλει στο κτήμα του ή το δικαίωμα αυτό ελέγχεται από την κοινωνία. Άμεσες διαπραγματεύσεις

6 1ος γεωργός(Χάρης): Καθαρή αξία καλλιέργειας 2000€ 2ος γεωργός(Μαίρη): Καθαρή αξία καλλιέργειας 6000€ Θα μπορούσαν να βρουν μία λύση; Άμεσες διαπραγματεύσεις

7 Δικαίωμα στον Χάρη Υποθέτουμε ότι η Μαίρη προσφέρει ένα ποσό € στον Χάρη προκειμένου να μην αποξηράνει τον υγρότοπο. Προτιμά να χάσει € αντί για 6.000€ (αξία σοδειάς) Ο Χάρης αποδέχεται να διαθέσει τα «δικαιώματα διαχείρισης» του υγροτόπου καθώς το ποσό των € αντισταθμίζει ή υπερβαίνει την αξία της σοδειάς του (2000€). Άμεσες διαπραγματεύσεις

8 Δικαίωμα στην Μαίρη Η Μαίρη μπορεί να απαιτήσει το ποσό των προκειμένου να παραχωρήσει την άδεια παρέμβασης στον υγρότοπο (ποσό που είναι πολύ μεγάλο για τον Χάρη). Συνεπώς, ο Χάρης δε θα αποξηράνει τον υγρότοπο. Υποθέτουμε ότι η πολιτεία δεν επιτρέπει καμία παρέμβαση στους υγροτόπους χωρίς τη συμφωνία των επηρεαζόμενων μερών.

9 Υποθέτουμε ότι ο Χάρης ανακαλύπτει κάποια ποικιλία πολύ αποδοτική σε συνθήκες προ-υγροτοπικές (10.000€). Στην περίπτωση αυτή, μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία των συμβαλλόμενων μερών: Ο Χάρης να προσφέρει 7.000€ στην Μαίρη και να αυξήσει και εκείνος τα έσοδα του σε 3.000€. Άμεσες διαπραγματεύσεις

10 Το θεώρημα του Coase O R. Coase (βραβείο Νόμπελ στην Οικονομία) δημοσίευσε το 1960 την εργασία «The Problem of Social Cost» στην οποία αποδεικνύει ότι: «Αν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας είναι σαφώς ορισμένα τότε μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματική κατανομή των πόρων ακόμα και με την παρουσία εξωτερικοτήτων». Παραδοχές του θεωρήματος Coase: Ο αριθμός των συναλλασσόμενων είναι μικρός, έτσι ώστε να μπορέσει να υπάρξει συνεύρεση και καθορισμός του αντιτίμου. Το κόστος συναλλαγής (transaction cost) είναι μικρό, έτσι ώστε να μην αποθαρρύνονται οι συναλλασσόμενοι. Άμεσες διαπραγματεύσεις

11 Δικαίωμα στη ρύπανση «σε περίπτωση ρύπανσης σε έναν πόρο ελεύθερης πρόσβασης, αν παραχωρηθεί το δικαίωμα ιδιοκτησίας σε οποιοδήποτε από τα δύο μέρη (τον παραγωγό ή τον αποδέκτη της ρύπανσης) θα αναπτυχθεί αυτόματα μηχανισμός συναλλαγής που θα οδηγήσει στο άριστο επίπεδο ρύπανσης» Άμεσες διαπραγματεύσεις

12 Παράδειγμα Χαλυβουργία – Γεωργική εκμετάλλευση Το όφελος που έχει ο Χ με το να μην επεξεργάζεται τα απόβλητα ή να μην περιορίζει την παραγωγή του, συνοδεύεται από κόστος για τον Υ. Η επιχείρηση Χ είναι ο παραγωγός εξωτερικού κόστους Η επιχείρηση Υ είναι ο αποδέκτης του εξωτερικού κόστους Η χρήση του φυσικού πόρου δεν είναι αποδοτική γιατί δεν μεγιστοποιείται το όφελος των δύο χρηστών. Παράλληλα, ο φυσικός πόρος υποβαθμίζεται και μειώνεται η χρησιμότητα του για άλλους σημερινούς ή μελλοντικούς χρήστες.

13 Δικαιώματα ιδιοκτησίας στον ρυπαίνοντα O Υ (γεωργική εκμετάλλευση) πληρώνοντας ποσό By απαιτεί μείωση της ρύπανσης τουλάχιστον μέχρι το Ρy Για ποσό By ο παραγωγός είναι διατεθειμένος να μειώσει τη ρύπανση μόνο μέχρι το Px Εναλλακτικά, για περιορισμό της ρύπανσης μέχρι το σημείο Py απαιτεί αμοιβή C x Κόστη, οφέλη σε € Παραγωγή, μείωση ρύπανσης P max MB MC P min ΒyΒy PyPx CxCx QmaxQminQmaxQminQmaxQmin

14 Ο Χ (Χαλυβουργία) πληρώνοντας το ποσό Cx τη συμφέρει να περιορίσει τη ρύπανση μόνο μέχρι το Px Για το ποσό Cx ο Υ απαιτεί μείωση της ρύπανσης τουλάχιστον μέχρι το σημείο Py Εναλλακτικά, είναι διατεθειμένος να δεχθεί ρύπανση Px για μία αμοιβή By Κόστη, οφέλη σε € P max MB MC P min ΒyΒy PyPx CxCx Παραγωγή, μείωση ρύπανσης Δικαιώματα ιδιοκτησίας στον αποδέκτη QmaxQmin

15 Στη θεωρία, αν μπορούσαμε να ορίσουμε δικαιώματα ιδιοκτησίας σχετικά με τις εξωτερικότητες, δε θα χρειαζόταν κρατική παρέμβαση. Άτομα και επιχειρήσεις θα διαπραγματεύονταν τα περιβαλλοντικά ζητήματα μεταξύ τους από τη στιγμή που θα ήταν ξεκάθαρο ποιος έχει δικαίωμα ή όχι να ρυπάνει. Άμεσες διαπραγματεύσεις Αυτή η προσέγγιση καλείται περιβαλλοντισμός της ελεύθερης αγοράς.

16 Περιβαλλοντισμός της ελεύθερης αγοράς Στόχος είναι να μεταφερθεί το περιβάλλον στην αγορά ώστε να δημιουργηθεί ένα σύστημα δικαιωμάτων ιδιοκτησίας για το περιβάλλον και να ανατεθεί στην ελεύθερη αγορά ο ρόλος της ρύθμισης της ρύπανσης και χρήσης των πόρων.

17 Κριτική & υπεράσπιση του θεωρήματος Coase Κριτική: Οι δύο παραδοχές δεν είναι εύκολο να επιτευχθούν στην πράξη. Παραβιάζεται η αρχή ‘Ο ρυπαίνων πληρώνει’ και γίνεται αποδεκτή η δυνατότητα να πληρώνει ο θιγόμενος για την περιβαλλοντική υποβάθμιση, ενθαρρύνοντας τις ρυπαίνουσες δραστηριότητες. Υπεράσπιση: Ο στόχος του θεωρήματος είναι να αναδείξει τη σημασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας των περιβαλλοντικών πόρων και τη συμβολή του μηχανισμού της αγοράς στην αποδοτική χρήση τους.

18 β. Κανόνες Νομικής Ευθύνης Στις περιπτώσεις στις οποίες η λύση της άμεσης διαπραγμάτευσης δεν είναι δυνατή τότε μπορούν τα δικαστήρια να καταφύγουν σε κανόνες νομικής ευθύνης (liability rules). –Τα δικαστήρια επιδικάζουν χρηματικές αποζημιώσεις στα θιγόμενα μέρη μετά τη δημιουργία ενός εξωτερικού κόστους Αν και οι κανόνες νομικής ευθύνης χειρίζονται προβλήματα που έχουν ήδη συντελεστεί, οι χρηματικές επιδικάσεις λειτουργούν αποτρεπτικά στο μέλλον καθώς υπάρχει το δεδικασμένο και άρα δημιουργούνται κίνητρα για αποτελεσματικό προσδιορισμό του επιπέδου της δραστηριότητας.

19 Θα ήταν υπέρ του κοινωνικού συνόλου το κράτος να παρέχει κίνητρα για τη διατήρηση της αγροτικής γης (π.χ. επιδοτήσεις, μείωση της φορολόγησης, αγορά δικαιωμάτων ανάπτυξης). γ. Εσωτερίκευση θετικής εξωτερικότητας

20 Ποσότητα0 Τιμή Q ΑΡΙΣΤΗ Ζήτηση (Ιδιωτικό οριακό όφελος) Προσφορά (ιδιωτικό κόστος) Ιδιωτικό κόστος με επιδότηση Q ΑΓΟΡΑΣ Επιδότηση Ισορροπία Άριστο Θετικές Εξωτερικότητες P ΑΓΟΡΑΣ P ΑΡΙΣΤΗ = Κοινωνικό οριακό όφελος

21 δ. Εσωτερίκευση αρνητικής εξωτερικότητας Ο περιορισμός της περιβαλλοντικής πίεσης/βλάβης προϋποθέτει τη διόρθωση της ανεπάρκειας της αγοράς… Με την εφαρμογή μίας περιβαλλοντικής πολιτικής το εξωτερικό περιβαλλοντικό κόστος (ή μέρος του) ενσωματώνεται στο ιδιωτικό κόστος και λαμβάνεται υπόψη στις αποφάσεις και συμπεριφορές των παραγωγών ή/και των καταναλωτών. Με ποια εργαλεία επιτυγχάνεται η εσωτεριίκευση του εξωτερικού κόστους; Ποιο είναι το οικονομικά βέλτιστο επίπεδο περιορισμού της περιβαλλοντικής πίεσης;

22 Εναλλακτικές κρατικής παρέμβασης… - Πλήρης απαγόρευση της παραγωγικής δραστηριότητας - Υποχρέωση σε χρήση αντιρρυπαντικής τεχνολογίας ή/και άλλων καθαρότερων (και ακριβότερων) πρώτων υλών & ενεργειακών πόρων. - Επιδότηση νέας αντιρρυπαντικής τεχνολογίας - Επιβολή φόρου για την αντιστάθμιση του εξωτερικού κόστους που επιβαρύνει την κοινωνία. → Αύξηση κόστους παραγωγής → μετατόπιση της καμπύλης προσφοράς → αύξηση τιμής→ μείωση της ζήτησης - Επιβολή χαμηλότερου επιπέδου παραγωγής (μείωση της προσφοράς → αύξηση τιμής)

23 Πόσο πρέπει να περιοριστεί η ρύπανση; Η μείωση της ρύπανσης δημιουργεί όφελος στην κοινωνία (ή κάποια μέλη της) Το εξωτερικό κόστος που αποφεύγεται Όμως, η μείωση της ρύπανσης δημιουργεί και ένα κοινωνικό κόστος: Στους παραγωγούς, λόγω αύξησης του κόστους παραγωγής Στους καταναλωτές, λόγω αύξησης της τιμής των προϊόντων και αποστέρησης από χρήσιμα αγαθά που συμβάλλουν στην ευημερία τους. Ποιο είναι το άριστο επίπεδο της ρύπανσης;

24 Υπάρχει άριστο επίπεδο ρύπανσης που να μην είναι το μηδέν;

25 Οι οικονομολόγοι θα έδιναν την απάντηση ότι… «με μηδενικό επίπεδο ρύπανσης έχουμε μηδενικό επίπεδο παραγωγής».

26 Άριστο επίπεδο ρύπανσης της αγοράς € Έλεγχος Ρύπανσης Ε* ΜBΜB MC «Άριστο» επίπεδο ρύπανσης (Ε * ): «Άριστο» επίπεδο ρύπανσης (Ε * ): max καθαρό κοινωνικό όφελος (οριακό κόστος ελέγχου = με το οριακό όφελος) MC Οριακό κόστος ελέγχου της ρύπανσης. Αφορά στον ρυπαίνοντα. MB οριακό όφελος από τον έλεγχο της ρύπανσης (ή οριακή βλάβη ή οριακό εξωτερικό κόστος). Αφορά στον αποδέκτη. P1 P2 Α Β Γ

27 Γιατί άριστο; Στο άριστο επίπεδο ρύπανσης μεγιστοποιείται το κοινωνικό όφελος, δηλαδή η διαφορά μεταξύ: Του οφέλους που απολαμβάνει ο αποδέκτης από τη μείωση της ρύπανσης Του κόστους που πληρώνει ο παραγωγός για τη μείωση της ρύπανσης

28 Επιβολή φόρου και εσωτερικοποίηση του κόστους (Pigovian tax= «η αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει») € Ποσότητα-(Ρύπανση) D (ΜB) MC ( με το φόρο) P1 P2 Β Γ Δ S Α Α: Ιδιωτικός κόστος παραγωγής Β: Πλεόνασμα Παραγωγού Γ: Πλεόνασμα καταναλωτή Α’+Δ: Κόστος Ρύπανσης Δ: Καθαρό κοινωνικό κόστος Α’ Άριστο επίπεδο ρύπανσης Αν αυξανόταν η ζήτηση του παραγόμενου προϊόντος τι θα συνέβαινε; Συνεπώς καθώς μεγεθύνεται η οικονομία μεγαλώνει το επίπεδο ρύπανσης που γίνεται αποδεκτό. Καθαρό κοινωνικό όφελος: Β+Γ-Δ

29 Περιορισμοί - απαγορεύσεις - π.χ. Επιβολή ανώτατων ορίων στη ρύπανση Περιβαλλοντικοί φόροι Επιδοτήσεις- οικονομικά κίνητρα Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πολιτικές Παρέμβασης του Κράτους

30 VΙΙ. ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΟΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ

31 Ανανεώσιμοι φυσικοί πόροι Ανανεώσιμοι είναι οι φυσικοί πόροι των οποίων το απόθεμα μπορεί συνεχώς να ανανεώνεται. Ορισμένοι – έμβιοι πληθυσμοί - είναι και αυτοί εξαντλήσιμοι εάν δεν τύχουν αποτελεσματικής διαχείρισης. Κρίσιμο κατώφλι: αν ο πληθυσμός τους πέσει κάτω από ένα κρίσιμο επίπεδο μπορεί να μην ανακάμψει και το είδος να εξαφανιστεί

32 Διαδραστικοί πόροι: το μέγεθος του αποθέματος του πόρου (ο πληθυσμός) συγκαθορίζεται από βιολογικούς παράγοντες και από τις ενέργειες στις οποίες προβαίνει η κοινωνία. Υπολογισμός του οικονομικά αποτελεσματικού ρυθμού εκμετάλλευσης

33 Το βιολογικό υπόδειγμα Το υπόδειγμα του Schaefer (1957) Υπάρχει μια συγκεκριμένη μέση σχέση μεταξύ του μεγέθους του πληθυσμού και της μεταβολής του Μεταβολή πληθυσμού Πληθυσμός S S S*S* G(S * ) Φυσική ισορροπία Μέγιστη αειφόρος απόδοση Ασταθής ισορροπία Όταν ο πληθυσμός μειώνεται πέρα από S δεν είναι ικανός να επιβιώσει (min viable population) Στο θα παρέμενε ο πληθυσμός αν δεν υπήρχαν εξωτερικές παρεμβάσεις (πέρα από αυτό θα ξεπερνούσε τη φέρουσα ικανότητα του ενδιαιτήματος) S

34 Αν η καμπύλη της κατανομής του πληθυσμού διαβαστεί ανάποδα (από δεξιά προς τα αριστερά) τότε συνιστά την καμπύλη προϊόντος. Παράδειγμα: αλιεία αλιεύματα – παραγωγική προσπάθεια (αρ. σκαφών-ημερών) Οικονομική ανάλυση βασισμένη στις αρχές της βιολογίας

35 SS΄ S S*S* H2H2 H1H1 S΄΄ F(S) F(S 1 ) S1S1 H3H3 Βιώσιμη συγκομιδή/ Αειφόρος απόδοση: η αλιευθείσα ποσότητα = αύξηση της ιχθυομάζας Μέγιστη αειφόρος απόδοση= S* (μέγιστη πληθυσμιακή αύξηση) 1. Αν ψαρέψουμε H 1 είναι δυνατό βραχυπρόθεσμα αλλά μακροπρόθεσμα το είδος θα εξαφανιστεί 2. Αν ψαρέψουμε H 2 τότε θα έχουμε τη μέγιστη αειφόρο απόδοση 3. Αν ψαρέψουμε H 3 τότε θα έχουμε ισορροπία είτε στο S΄ είτε στο S΄΄ 3.1. Αν ο αρχικός πληθυσμός είναι {S΄΄, S΄} τότε οδηγούμαστε στο S΄ 3.2. Αν ο αρχικός πληθυσμός είναι {S΄,S΄΄}, π.χ. S 1 τότε, καθώς H 3

36 Παγκόσμιος αλιευτικός στόλος και ποσότητα αλιευμάτων Πηγή: G 2006

37 Το επίπεδο μέγιστης αειφόρου απόδοσης ταυτίζεται με το επίπεδο οικονομικής αποτελεσματικότητας; Θα πρέπει να εξετάσουμε επιπροσθέτως και τα κόστη για να μπορέσουμε να προσδιορίσουμε το μέγιστο καθαρό οικονομικό όφελος.

38 Στατική Αποτελεσματική Αειφόρος Απόδοση Συν. Κόστος, όφελος Αλιευτική προσπάθεια EμEμ Αποτελεσματικό επίπεδο προσπάθειας TC E αρ E ελευθ. C(E αρ ) R(E αρ ) EtEt TB Υπόθεση: Σταθερή τιμή Σταθερό MC Ε αρ : (στατικά) αποτελεσματικό επίπεδο της αλιευτικής προσπάθειας είναι αυτό το οποίο μεγιστοποιεί το καθαρό όφελος (ΤΒ(Ε)- ΤC(E)) ή MC=MB Ε μ = μέγιστη αειφόρος απόδοση, ΜΒ=0 Ε ελευθ = ελεύθερης πρόσβασης, TC=TB ή MC=AB Οριακό κόστος Οριακό έσοδο E αρ EμEμ E ελευθ Αλιευτική προσπάθεια Τιμή, κόστος Μέσο έσοδο

39 Υπάρχει λύση; Δικαιώματα ατομικής ιδιοκτησίας σε θαλάσσιες περιοχές (π.χ. Ιαπωνία) Ιχθυοτροφεία (1/3 της παγκόσμιας προσφοράς ψαριών): περιορισμός ψαριών (fish ranching) (π.χ. σολομός ειρηνικού ≠ σολομό του ατλαντικού) Αύξηση του κόστους αλίευσης (απαγόρευση τεχνικών-εργαλείων, μικρότερες αλιευτικές περιόδους, φόροι) Ατομικά μεταβιβάσιμα δικαιώματα Περιοχές προστασίας

40 Δικαίωμα στον κάτοχο τους να αλιεύει ένα συγκεκριμένο μερίδιο της συνολικά επιτρεπόμενης συγκομιδής ενός συγκεκριμένου τύπου ψαριού Το άθροισμα όλων των ποσοστώσεων ισούται με την αποτελεσματική συγκομιδή για τον ψαρότοπο Ελεύθερα μεταβιβάσιμες Ατομικές μεταβιβάσιμες ποσοστώσεις (με βάση την ποσότητα και όχι τα σκάφη)

41 Ατομικές μεταβιβάσιμες ποσοστώσεις Χώρες με συστήματα ατομικών μεταβιβάσιμων ποσοστώσεων: Αυστραλία, Καναδάς, Χιλή, Ισλανδία, Ολλανδία, Νέα Ζηλανδία, ΗΠΑ 1986 καθιερώθηκε στη Νέα Ζηλανδία

42 ΑΣΚΗΣΗ Αν τα σκάφη που δραστηριοποιούνται είναι 400, ποιο είναι το καθαρό κέρδος του κάθε σκάφους ξεχωριστά; Όταν ο αριθμός των σκαφών φτάσει τα 800, είναι επικερδές να εισαχθούν νέα αλιευτικά σκάφη στην παραγωγική δραστηριότητα; Μέχρι ποιο αριθμό σκαφών οι αλιείς θα συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται και γιατί; Ποιος είναι ο οικονομικά αποδοτικός αριθμός σκαφών που θα έπρεπε να δραστηριοποιείται και γιατί;

43 Λύση άσκησης

44


Κατέβασμα ppt "Διάλεξη 5 η Οικονομία και Περιβάλλον ΙΙ Επιδίωξη της αποτελεσματικότητας, ανανεώσιμοι κοινόκτητοι φυσικοί πόροι Εαρινό εξάμηνο 2015 Διδάσκουσα: Οικονόμου."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google