Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σύγχρονες απόψεις για την αξιολόγηση των καρκινικών δεικτών στη χειρουργική Άννα Χ. Γούσια, M.D.,

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σύγχρονες απόψεις για την αξιολόγηση των καρκινικών δεικτών στη χειρουργική Άννα Χ. Γούσια, M.D.,"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σύγχρονες απόψεις για την αξιολόγηση των καρκινικών δεικτών στη χειρουργική Άννα Χ. Γούσια, M.D., Ph.D Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

2 Καρκινικοί δείκτες Καρκινικοί δείκτες ή δείκτες όγκου είναι Καρκινικοί δείκτες ή δείκτες όγκου είναι φυσιολογικά κυτταρικά συστατικά τα οποία φυσιολογικά κυτταρικά συστατικά τα οποία απελευθερώνονται απελευθερώνονται  σε παθολογικές ποσότητες από τα ίδια τα νεοπλασματικά κύτταρα νεοπλασματικά κύτταρα από τα κύτταρα του ξενιστή οργανισμού σε από τα κύτταρα του ξενιστή οργανισμού σε απάντηση ενός αντιγονικού (νεοπλασματικού) απάντηση ενός αντιγονικού (νεοπλασματικού) ερεθίσματος. ερεθίσματος.

3 Καρκινικοί δείκτες Ένζυμα, ορμόνες, ογκοεμβρυικά αντιγόνα και άλλες πρωτείνες Ένζυμα, ορμόνες, ογκοεμβρυικά αντιγόνα και άλλες πρωτείνες Ανιχνεύονται με τη βοήθεια ειδικών τεχνικών Ανιχνεύονται με τη βοήθεια ειδικών τεχνικών  στο αίμα, πλάσμα και άλλα υγρά του σώματος (ΕΝΥ, πλευριτικό υγρό, περιτοναικό υγρό, ούρα) (ΕΝΥ, πλευριτικό υγρό, περιτοναικό υγρό, ούρα)  σε κύτταρα και ιστούς Μέθοδοι ανίχνευσης  ανοσολογικές-ανοσοενζυμικές  ανοσοιστοχημικές  μοριακές (in situ υβριδισμός, PCR, κτλ)

4 Καρκινικοί δείκτες “ If you know the past, you can understand the present and probably predict the future” the present and probably predict the future” Eleftherios P. Diamandis Eleftherios P. Diamandis “Tumor Markers: Past, Present, and Future” “Tumor Markers: Past, Present, and Future” In: Tumor Markers. Physiology, Pathobiology, Technology, In: Tumor Markers. Physiology, Pathobiology, Technology, and Clinical Applications. Eds: Diamandis EP, Fritsche HA, and Clinical Applications. Eds: Diamandis EP, Fritsche HA, Lilja H, Chan DW, Schwartz MK Lilja H, Chan DW, Schwartz MK AACC Press Publ, Washington DC, USA, AACC Press Publ, Washington DC, USA, 2002.

5 Καρκινικοί δείκτες 1846 πρωτείνη Bence-Jones 1940 όξινη φωσφατάση 1963 α-φετοπρωτείνη (AFP) 1965 καρκινοεμβρυικό αντιγόνο (CEA) 1975 μονοκλωνικά αντισώματα 1980 CA 125, CA 15.3, CA 19.9 ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA) ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA) ογκογονίδια, ογκοκατασταλτικά γονίδια ογκοκατασταλτικά γονίδια 2001 PCR, μικροσυστοιχίες, πρωτεομική, σπεκτρομετρία μάζας πρωτεομική, σπεκτρομετρία μάζας

6 Δυνητικά οφέλη (potential uses) καρκινικών δεικτών 1. Σάρωση γενικού πληθυσμού 1. Σάρωση γενικού πληθυσμού 2. Διάγνωση και διαφορική διάγνωση 2. Διάγνωση και διαφορική διάγνωση συμπτωματικών ασθενών συμπτωματικών ασθενών 3. Σταδιοποίηση της νόσου 3. Σταδιοποίηση της νόσου 4. Εκτίμηση της πρόγνωσης 4. Εκτίμηση της πρόγνωσης 5. Εκτίμηση ύφεσης ή υποτροπής της νόσου 5. Εκτίμηση ύφεσης ή υποτροπής της νόσου 6. Εκτίμηση ανταπόκρισης στη θεραπεία 6. Εκτίμηση ανταπόκρισης στη θεραπεία

7 Δυνητικά οφέλη καρκινικών δεικτών 1. Screening γενικού πληθυσμού περιορισμένη μικρή ευαισθησία μικρή ευαισθησία (οι περισσότεροι δείκτες ανιχνεύονται σε υψηλά επίπεδα σε προχωρημένα στάδια) (οι περισσότεροι δείκτες ανιχνεύονται σε υψηλά επίπεδα σε προχωρημένα στάδια) μικρή ειδικότητα μικρή ειδικότητα έκφραση σε ποικιλία νεοπλασμάτων και σε μη νεοπλασματικές παθήσεις

8 Δυνητικά οφέλη καρκινικών δεικτών 2. Διάγνωση και διαφορική διάγνωση συμπτωματικών ασθενών περιορισμένη περιορισμένη μικρή ευαισθησία μικρή ευαισθησία μικρή ειδικότητα μικρή ειδικότητα για επιλεγμένες ομάδες ασθενών, π.χ υψηλού κινδύνου, η συστηματική ανάλυση δεικτών πιθανώς να οδηγήσει σε λεπτομερέστερο έλεγχο (ενδοσκόπηση, απεικονιστικές μέθοδοι)

9 Δυνητικά οφέλη καρκινικών δεικτών 3. Σταδιοποίηση της νόσου περιορισμένη 4. Εκτίμηση πρόγνωσης για την εξέλιξη της νόσου σχετικά περιορισμένη κάποιοι δείκτες φαίνεται να έχουν προγνωστική αξία κάποιοι δείκτες φαίνεται να έχουν προγνωστική αξία

10 Δυνητικά οφέλη καρκινικών δεικτών 5. Εκτίμηση ανταπόκρισης στη θεραπεία σημαντική λίγοι δείκτες: καρκίνωμα μαστού ER, PR, c-erbB2 ER, PR, c-erbB2

11 Δυνητικά οφέλη καρκινικών δεικτών 6. Εκτίμηση υποτροπής ή ύφεσης της νόσου περιορισμένη υποτροπή νόσου χωρίς αύξηση τιμών υποτροπή νόσου χωρίς αύξηση τιμών μη ειδική αύξηση χωρίς επιδείνωση της νόσου μη ειδική αύξηση χωρίς επιδείνωση της νόσου διακοπή του θεραπευτικού σχήματος ή υπερθεραπεία

12 Καρκινικοί δείκτες Κανένας δείκτης δεν είναι απόλυτα ειδικός και η ευαισθησία ποικίλλει Ανιχνεύονται σε χαμηλά επίπεδα σε  φυσιολογικές καταστάσεις  μη νεοπλασματικές παθήσεις

13 Καρκινικοί δείκτες Ανοσοιστοχημεία και μοριακές μέθοδοι Ανοσοιστοχημεία και μοριακές μέθοδοι διάγνωση διάγνωση πρόγνωση πρόγνωση θεραπεία θεραπεία

14 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση Η μεγάλη συμβολή της ανοσοϊστοχημείας στην π αθολογοανατομική διάγνωση αποδίδεται σε τρεις παράγοντες Η μεγάλη συμβολή της ανοσοϊστοχημείας στην π αθολογοανατομική διάγνωση αποδίδεται σε τρεις παράγοντες  τη διαθεσιμότητα πολλών αντισωμάτων κατάλληλων για χρήση σε αρχειακό υλικό  την πρόοδο των τεχνικών ανάκλησης των αντιγόνων (antigen retrieval), η οποία οδηγεί σε αξιόπιστα αποτελέσματα και  την ανάπτυξη ευαίσθητων συστημάτων ανίχνευσης

15 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση Το μέλλον της ανοσοϊστοχημείας διαγράφεται ελπιδοφόρο, καθώς αναπτύσσονται νέες τεχνικές όπως οι μικροσυστοιχίες ιστού (tissue microarrays) οι οποίες επιτρέπουν την ανίχνευση μιας συγκεκριμένης πρωτεΐνης σε μεγάλο αριθμό δειγμάτων ή την ανίχνευση μεγάλου αριθμού πρωτεϊνών σε ένα μόνο δείγμα, με σχετικά χαμηλό κόστος

16 CD117 IHC in GIST cases M van de Rijn & C B Gilks, Histopathology, 44:97-108, 2004

17 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  Διάφοροι δείκτες μπορούν να βοηθήσουν στον καθορισμό της κυτταρικής προέλευσης των νεοπλασμάτων με αναπλαστικούς χαρακτήρες  Μερικά από τα αντισώματα που χρησιμοποιούνται σε χρώσεις ρουτίνας είναι: σε χρώσεις ρουτίνας είναι:  το PSA  η α-φετοπρωτεϊνη και  η θυρεοσφαιρίνη Πρέπει να τονιστεί ότι καμία ανοσοϊστοχημική χρώση δεν είναι 100% ειδική, ούτε το PSA, το οποίο μπορεί να είναι θετικό και σε νεοπλάσματα των σιελογόνων αδένων

18 PSA σε αδενοκαρκίνωμα προστάτη

19 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  Στη διερεύνηση των καρκινωμάτων αγνώστου πρωτοπαθούς εστίας ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η ταυτοποίηση των εκφραζόμενων κυτοκερατινών  Έχουν αναγνωριστεί 20 υπότυποι της κυτοκερατίνης, που έχουν ποικίλα μοριακά βάρη και εκφράζονται διαφορετικά σε κάθε τύπο επιθηλιακών κυττάρων και στα νεοπλάσματα  Μονοκλωνικά αντισώματα εναντίον ειδικών υποτύπων των κυτοκερατινών έχουν χρησιμοποιηθεί για να ταξινομηθούν νεοπλάσματα ανάλογα με τη θέση προέλευσής τους

20 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  Οι πιο χρήσιμες χρώσεις είναι για τις CK7 και CK20  Η CK20 είναι χαμηλού μοριακού βάρους και εκφράζεται φυσιολογικά στο επιθήλιο του γαστρεντερικού, στο ουροθήλιο και στα κύτταρα Merkel  Η CK7 εκφράζεται στα νεοπλάσματα του πνεύμονα, της ωοθήκης, του ενδομητρίου και του μαστού

21 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση Αν και κανένας ανοσοφαινότυπος δεν είναι παθογνωμονικός  ο ανοσοφαινότυπος CK7-/CK20+ εισηγείται πρωτοπαθή όγκο του παχέος εντέρου ενώ ενώ  ο ανοσοφαινότυπος CK7+/CK20- περιορίζει τη διαφορική διάγνωση σε καρκινώματα του πνεύμονα, μαστού, χοληφόρων, παγκρέατος, ωοθηκών και ενδομητρίου

22 Varadhachary G R et al. Cancer 100: , 2004

23 CK7 σε αδενοκαρκίνωμα πνεύμονα

24 CK20 σε αδενοκαρκίνωμα παχέος εντέρου

25 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  Χρήσιμοι δείκτες για τη διάγνωση νεοπλασμάτων του θυρεοειδούς αδένα είναι οι CK19 και η γκαλεκτίνη (galectin-3). H CK19 εκφράζεται έντονα στα νεοπλασματικά κύτταρα του θηλώδους καρκινώματος H CK19 εκφράζεται έντονα στα νεοπλασματικά κύτταρα του θηλώδους καρκινώματος ΔΔ: ΔΔ:  καλοήθη αλλοίωση με θηλώδη μορφολογία  θυλακιώδες καρκίνωμα (η θυλακιώδης ποικιλία του θηλώδους καρκινώματος) θηλώδους καρκινώματος)

26 CK19 σε θηλώδες καρκίνωμα θυρεοειδούς αδένα CK19

27 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  H γκαλεκτίνη (galectin-3) εκφράζεται στα νεοπλασματικά κύτταρα του θυλακιώδους καρκινώματος ΔΔ: ΔΔ:  θυλακιώδες αδένωμα από θυλακιώδες καρκίνωμα (minimally invasive follicular carcinoma) ελλείψει σαφών ιστολογικών κριτηρίων  θυλακιώδες αδένωμα από θυλακιώδη ποικιλία του θηλώδους καρκινώματος

28 galectin-3 σε θυλακιώδες καρκίνωμα θυρεροειδούς

29 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  Άλλοι χρήσιμοι δείκτες είναι:  ο TTF-1 (thyroid transcription factor) που εκφράζεται σε καρκινώματα πνεύμονα και θυρεοειδούς  η GCDFP (gross cystic disease fibrous protein), η οποία είναι δείκτης αποκρινούς διαφοροποίησης και εκφράζεται σε καρκινώματα μαστού και  η ουροπλακίνη ΙΙΙ (UROIII), η οποία εισηγείται ουροθηλιακή προέλευση του νεοπλάσματος

30 TTF-1 σε καρκίνωμα πνεύμονα

31 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  Διάγνωση συχνών νεοπλασμάτων επιθηλιακής προέλευσης, όπως το καρκίνωμα του μαστού προέλευσης, όπως το καρκίνωμα του μαστού Ο έλεγχος της έκφρασης της E-cadherin για τη Ο έλεγχος της έκφρασης της E-cadherin για τη διαφορική διάγνωση μεταξύ πορογενούς και διαφορική διάγνωση μεταξύ πορογενούς και λοβιακού καρκινώματος λοβιακού καρκινώματος

32 σε in situ αδενοκαρκίνωμα μαστού E-καντχερίνη σε in situ αδενοκαρκίνωμα μαστού πορογενέςλοβιακό

33 E-cadherin σε διηθητικό αδενοκαρκίνωμα μαστού λοβιακόπορογενές

34 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  Η εφαρμογή ανοσοχρώσεων κυτοκερατίνης για την ανίχνευση μεταστάσεων στο λεμφαδένα φρουρό

35 Μετάσταση σε λεμφαδένα / πανκυτοκερατίνη

36 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση Διάγνωση των νεοπλασμάτων μεσεγχυματικής αρχής, τα οποία χαρακτηρίζονται από μεγάλη ετερογένεια, με ποικίλες κατευθύνσεις διαφοροποίησης και συχνές δυσκολίες στη διαφορική διάγνωση από Διάγνωση των νεοπλασμάτων μεσεγχυματικής αρχής, τα οποία χαρακτηρίζονται από μεγάλη ετερογένεια, με ποικίλες κατευθύνσεις διαφοροποίησης και συχνές δυσκολίες στη διαφορική διάγνωση από  καλοήθεις ψευδονεοπλασματικές αλλοιώσεις  κακοήθη νεοπλάσματα μη μεσεγχυματικής αρχής αρχής

37 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση Η αναζήτηση των καρκινικών δεικτών θεωρείται απαραίτητη για τη διάγνωση, γιατί ο ανοσοφαινότυπος αποτελεί μέρος της ταυτότητας του όγκου. Τέτοια νεοπλάσματα είναι: Η αναζήτηση των καρκινικών δεικτών θεωρείται απαραίτητη για τη διάγνωση, γιατί ο ανοσοφαινότυπος αποτελεί μέρος της ταυτότητας του όγκου. Τέτοια νεοπλάσματα είναι: το ραβδομυοσάρκωμα το επιθηλιοειδές σάρκωμα το διαυγοκυτταρικό σάρκωμα ο δεσμοπλαστικός στρογγυλοκυτταρικός όγκος και οι στρωματικοί όγκοι του γαστρεντερικού

38 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση  Οι πιο χρήσιμοι δείκτες για την αρχική προσέγγιση του νεοπλάσματος είναι: επιθηλιακοί δείκτες, όπως η πανκυτοκερατίνη και το ΕΜΑ (Epithelial Membrane Antigen), που είναι χρήσιμοι για τη διάγνωση σαρκωματόμορφου καρκινώματος, συνοβιοσαρκώματος, επιθηλιοειδούς σαρκώματος και μυοεπιθηλιώματος η πρωτεΐνη S100 η οποία αν και δεν είναι ειδική αποτελεί πολύ χρήσιμο δείκτη για τους όγκους των ελύτρων των περιφερικών νεύρων, το μελάνωμα και το διαυγοκυτταρικό σάρκωμα δείκτες μυϊκής διαφοροποίησης, κυρίως η δεσμίνη και η SMA ο δείκτης CD34, για αγγειακούς όγκους, προέχον δερματοϊνοσάρκωμα, μονήρη ινώδη όγκο, στρωματικούς όγκους, ατρακτόμορφο και πλειόμορφο λίπωμα, όγκους των ελύτρων των περιφερικών νεύρων και επιθηλιοειδές σάρκωμα

39 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση CD117 (c-kit) για τους στρωματικούς όγκους του γαστρεντερικού συστήματος CD117 (c-kit) για τους στρωματικούς όγκους του γαστρεντερικού συστήματος

40 GISTs - CD117 (c-kit) Οι στρωματικοί όγκοι (GISTs) είναι οι πιο συχνοί μεσεγχυματικοί όγκοι του γαστρεντερικού συστήματος (80%) Οι στρωματικοί όγκοι (GISTs) είναι οι πιο συχνοί μεσεγχυματικοί όγκοι του γαστρεντερικού συστήματος (80%)  μεταλλάξεις του πρωτοογκογονιδίου KIT (εξώνιο 11) στην πλειονότητα των περιπτώσεων στην πλειονότητα των περιπτώσεων  υποδοχέας του KIT  υποδοχέας του KIT: δραστηριότητα τυροσινικής κινάσης   ανοσοιστοχημική ανίχνευση της KIT πρωτείνης: CD117 αντιγόνο Hirota S et al, Science, 1998 Hirota S et al, Science, 1998

41 Καρκινικοί δείκτες / Διάγνωση CD117CD34SMAδεσμίνηS-100 GIST (35%) (35%) - - Νεοπλάσματα από λ.μ.ι. - + σβαννώματα - + Δεσμοειδής ινωμάτωση -* -* + *SMA, ακτίνη λείωνμυικώνινών

42 CD117 GIST

43 Καρκινικοί δείκτες Πρόγνωση Πρόγνωση

44 Καρκινικοί δείκτες / Πρόγνωση Ορμονικοί υποδοχείς Ορμονικοί υποδοχείς (ΕR, PR, AR) (ΕR, PR, AR) Πρωτεΐνες κυτταρικού κύκλου Πρωτεΐνες κυτταρικού κύκλου (Ki67, PCNA, κυκλίνες Α, Β1, D, E, κυκλινοεξαρτώμενες κινάσες και αναστολείς τους CDK και CDKIs: p15, p16, p18, p19, p21, p27, p57) (Ki67, PCNA, κυκλίνες Α, Β1, D, E, κυκλινοεξαρτώμενες κινάσες και αναστολείς τους CDK και CDKIs: p15, p16, p18, p19, p21, p27, p57) Ογκογονίδια - Ογκοκατασταλτικά γονίδια Ογκογονίδια - Ογκοκατασταλτικά γονίδια (c-erbB-2, ras, myc, met, p53, Rb, APC, BRCA1, BRCA2) (c-erbB-2, ras, myc, met, p53, Rb, APC, BRCA1, BRCA2) Αυξητικοί παράγοντες Αυξητικοί παράγοντες (EGFR, IGFR) (EGFR, IGFR)

45 Καρκινικοί δείκτες / Πρόγνωση Δείκτες απόπτωσης Δείκτες απόπτωσης (bax, bak, bad, bcl-2, bcl-x, bcl-w) (bax, bak, bad, bcl-2, bcl-x, bcl-w) Μόρια κυτταρικής προσκόλλησης και υποδοχείς Μόρια κυτταρικής προσκόλλησης και υποδοχείς (CD44, ιντεγκρίνες, κατενίνες, E-cadherin (CD44, ιντεγκρίνες, κατενίνες, E-cadherin Πρωτεΐνες του εξωκυτταρίου στρώματος Πρωτεΐνες του εξωκυτταρίου στρώματος (καθεψίνες, μεταλλοπρωτεινάσες, ενεργοποιητής του πλασμινογόνου ουροκινάση (uPA) και αναστολέας PAI-1) (καθεψίνες, μεταλλοπρωτεινάσες, ενεργοποιητής του πλασμινογόνου ουροκινάση (uPA) και αναστολέας PAI-1) Αγγειογενετικά μόρια Αγγειογενετικά μόρια (αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός παράγοντας VEGF, b-FGF, PD-ECGF, θρομβοσπονδίνη, ενδοστατίνη, αγγειογενίνη) (αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός παράγοντας VEGF, b-FGF, PD-ECGF, θρομβοσπονδίνη, ενδοστατίνη, αγγειογενίνη)

46 Επιθηλιακής αρχής νεοπλάσματα Ορμονικοί υποδοχείς (ER, PR) Ορμονικοί υποδοχείς (ER, PR) Κύριες μέθοδοι ανίχνευσης Κύριες μέθοδοι ανίχνευσης Ενζυμικές μέθοδοι, Ανοσοϊστοχημεία Ενζυμικές μέθοδοι, Ανοσοϊστοχημεία

47 Επιθηλιακής αρχής νεοπλάσματα Σε καρκινώματα μαστού: Σε καρκινώματα μαστού: ER: 24-63% των περιπτώσεων ER: 24-63% των περιπτώσεων PR: 9-37% των περιπτώσεων PR: 9-37% των περιπτώσεων

48 ER PR

49 Καρκίνωμα μαστού Ασθενείς με θετικά επίπεδα ER και PR: Ασθενείς με θετικά επίπεδα ER και PR:  μικρότερο κίνδυνο υποτροπών  καλύτερη επιβίωση (Pirga J et al, The Breast, 2004 (Pirga J et al, The Breast, 2004 Mohsins K et al, Mod Pathol, 2004) Mohsins K et al, Mod Pathol, 2004)

50 Καρκίνωμα μαστού Ισχυροί προβλεπτικοί παράγοντες στην ανταπόκριση των ασθενών στην ορμονοθεραπεία Φαινότυπος Συχνότητα Ανταπόκριση Φαινότυπος Συχνότητα Ανταπόκριση ER+ / PR ER+ / PR ER+ / PR ER+ / PR ER- / PR ER- / PR ER- / PR ER- / PR

51 ER, PR Barnes DM, Millis RR, Gillett CE, Ryder K, Skilton D, Fentiman IS, Rubens RD. The interaction of oestrogen receptor status and pathological features with adjuvant treatment in relation to survival in patients with operable breast cancer: a retrospective study of 2660 patients. Endocr Relat Cancer. 2004, 11:85-96.

52

53

54 Καρκίνωμα μαστού / HER-2/neu (c-erbB-2) Μέθοδοι ανίχνευσης Μέθοδοι ανίχνευσης Ανοσοϊστοχημεία Ανοσοϊστοχημεία (προσδιορισμός της πρωτείνης) (προσδιορισμός της πρωτείνης) Φθορίζων in situ υβριδισμός (FISH) Φθορίζων in situ υβριδισμός (FISH) (ενίσχυση του γονιδίου) (ενίσχυση του γονιδίου) Μη σημαντικές διακυμάνσεις στα αποτελέσματα

55 HER-2/neu (c-erbB-2) Μελέτη Αρ. ασθ. Τεχνική Αντιστ. αποτελεσμ. Μελέτη Αρ. ασθ. Τεχνική Αντιστ. αποτελεσμ. Edgerton et al. 93 FISH/IHC + 80 (2000) Namer et al. 104 FISH/IHC 90 (2000) Tanner et al. 12 FISH/IHC 100/100 (2001) Lower et al. 44 FISH/IHC + 90 (2001) Gancberg et al. 100 FISH/IHC 93/94 (2002)

56 HER-2/neu (c-erbB-2)

57 Καρκίνωμα μαστού Υπερέκφραση της HER-2/neu πρωτεΐνης Υπερέκφραση της HER-2/neu πρωτεΐνης σε ποσοστό 20-30% των περιπτώσεων σε ποσοστό 20-30% των περιπτώσεων εύρος τιμών έκφρασης 5-85% εύρος τιμών έκφρασης 5-85% (διαφορές στη μεθοδολογία, αξιολόγηση, (διαφορές στη μεθοδολογία, αξιολόγηση, χρησιμοποιηθέντα αντισώματα) χρησιμοποιηθέντα αντισώματα)

58 Καρκίνωμα μαστού Συσχέτιση της υπερέκφρασης της HER-2/neu πρωτεΐνης με:  μικρότερη επιβίωση  μικρότερο μεσοδιάστημα ελεύθερο νόσου σε ασθενείς με ή χωρίς λεμφαδενικές μεταστάσεις Hayes DF, Thor AD, Semin Oncol, 2002 Hayes DF, Thor AD, Semin Oncol, 2002 (81 μελέτες / ασθενείς) (81 μελέτες / ασθενείς)

59 Καρκίνωμα μαστού / bcl-2 Σε καρκινώματα μαστού Σε καρκινώματα μαστού η υπερέκφραση της αντι-αποπτωτικής bcl-2 πρωτεΐνης σχετίσθηκε με: η υπερέκφραση της αντι-αποπτωτικής bcl-2 πρωτεΐνης σχετίσθηκε με:  χαμηλό βαθμό κακοηθείας  αυξημένη έκφραση ορμονικών υποδοχέων  ευνοϊκή επιβίωση (Sirvent JJ et al., Histol Histopathol, 2004) (Sirvent JJ et al., Histol Histopathol, 2004)

60

61 bcl-2 Briassoulis E, Agnantis NJ et al. Near-absolute expression of the bcl-2 protein identifies a subgroup of stage II breast cancer patients with a more favorable outcome. Near-absolute expression of the bcl-2 protein identifies a subgroup of stage II breast cancer patients with a more favorable outcome. J Exp Clin Cancer Res, 2001 J Exp Clin Cancer Res, 2001 Bai M, AgnantisNJ, et al. Bai M, AgnantisNJ, et al. The clinical significance of bcl-2 expression in breast cancer patients. A retrospective study with long term follow-up. The clinical significance of bcl-2 expression in breast cancer patients. A retrospective study with long term follow-up. Electr J Pathol Histol, 2003 Electr J Pathol Histol, 2003

62 bcl-2 σε αδενοκαρκίνωμα μαστού

63 Ενεργοποιητής του πλασμινογόνου ουροκινάση (uPA) Σε καρκινώματα μαστού Συσχέτιση υψηλής έκφρασης uPA και PAI-I με αυξημένο κίνδυνο υποτροπών σε ασθενείς χωρίς λεμφαδενικές μεταστάσεις Συσχέτιση υψηλής έκφρασης uPA και PAI-I με αυξημένο κίνδυνο υποτροπών σε ασθενείς χωρίς λεμφαδενικές μεταστάσεις European Organization for Research and Treatment of Cancer (> 8000 ασθενείς) (Herbeck N et al, Thromb Haemost, 2004) (Herbeck N et al, Thromb Haemost, 2004)

64 γγειογένεση Καρκίνωμα μαστού / αγγειογένεση  Μικροαγγειακή πυκνότητα - MVD (CD31, CD34, παράγοντας 8) παράγοντας 8)  VEGF, PDECGF, bFGF, αγγειοστατίνη αντιφατικά αποτελέσματα σχετικά αντιφατικά αποτελέσματα σχετικά με πρόγνωση

65 γγειογένεση Καρκίνωμα μαστού / αγγειογένεση Uzzan B et al. Uzzan B et al. “Microvessel density as a prognostic factor in women with breast cancer: a systematic review of the literature and meta-analysis”. Cancer Res, 2004 “Microvessel density as a prognostic factor in women with breast cancer: a systematic review of the literature and meta-analysis”. Cancer Res, μελέτες / 8936 ασθενείς 43 μελέτες / 8936 ασθενείς Υψηλές τιμές MVD (CD31, CD34) σχετίζονται με κακή πρόγνωση (ολική επιβίωση, μεσοδιάστημα ελεύθερο νόσου) Υψηλές τιμές MVD (CD31, CD34) σχετίζονται με κακή πρόγνωση (ολική επιβίωση, μεσοδιάστημα ελεύθερο νόσου)

66 Καρκίνωμα παχέος εντέρου / EGF-R Σε αρκετές μελέτες η έκφρασή του EGF-R (υποδοχέας του επιδερμιδικού αυξητικού παράγοντα) σχετίσθηκε με η έκφρασή του EGF-R (υποδοχέας του επιδερμιδικού αυξητικού παράγοντα) σχετίσθηκε με  μικρή επιβίωση  συχνές υποτροπές  αντίσταση στη χημειοθεραπεία  (Davies BR, Histol Histopathol, 2003)

67 EGF-R σε αδενοκαρκίνωμα παχέος εντέρου

68 Καρκίνωμα παχέος εντέρου / E-καντχερίνη Mεταλλάξεις του γονιδίου Απώλεια/ελαττωμένη έκφρασή της σχετίζονται με δυσμενή πρόγνωση σχετίζονται με δυσμενή πρόγνωση  αυξημένη συχνότητα υποτροπών  μικρή επιβίωση (Fernebro E et al, Int J Cancer, 2004 (Fernebro E et al, Int J Cancer, 2004

69 E-καντχερίνη σε αδενοκαρκίνωμα παχέος εντέρου

70 Καρκίνωμα παχέος εντέρου / p27 Αρνητικός ρυθμιστής του κυτταρικού κύκλου Αρνητικός ρυθμιστής του κυτταρικού κύκλου (αναστολέας κυκλινοεξαρτώμενων κινασών) Ελαττωμένη έκφραση ή απώλεια της p27 Ελαττωμένη έκφραση ή απώλεια της p27  προχωρημένο στάδιο της νόσου  μικρή επιβίωση Runjan C, J Clin Gastroenterol, 2003 Runjan C, J Clin Gastroenterol, 2003

71 p27 σε καρκίνωμα παχέος εντέρου

72 Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα / p27 Υψηλά επίπεδα της p27 ανεξάρτητος ευνοικός προγνωστικός παράγοντας Runjan C, J Clin Gastroenterol, 2003 Runjan C, J Clin Gastroenterol, 2003

73 Καρκίνωμα πνεύμονα / EGF-R  Υπερέκφραση του EGF-R στο 13-80% των περιπτώσεων μη μικροκυτταρικών περιπτώσεων μη μικροκυτταρικών καρκινωμάτων πνεύμονα (NSCLC) καρκινωμάτων πνεύμονα (NSCLC)  Ενίσχυση (amplification) του EGF-R γονιδίου στο ~6% των περιπτώσεων στο ~6% των περιπτώσεων

74 EGF-R σε μη μικροκυτταρικό καρκίνωμα πνεύμονα

75 EGF-R Υψηλά επίπεδα του EGF-R σχετίζονται με  προχωρημένα στάδια ή μεταστατική νόσο  πτωχή πρόγνωση αντιφατικά αποτελέσματα αντιφατικά αποτελέσματα

76 EGF-R Μeert et al. “The role of EGF-R expression on patient survival in lung cancer: a systematic review with meta- analysis” Eur Respir J 20: , 2002 Eur Respir J 20: , 2002 Συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας με σκοπό τη διερεύνηση της προγνωστικής σημασίας της υπερέκφρασης του EGFR

77 EGF-R 16 μελέτες (2.810 ασθενείς) Εφαρμόσιμες τεχνικές: ανοσοϊστοχημεία (13/16) ανοσοϊστοχημεία και Northern blot (1/16) PCR (2/16) μονοκλωνικά ή πολυκλωνικά αντισώματα ανάλυση επιβίωσης σε 11/16 μελέτες (2.185   ασθενείς)

78 EGF-R Η ανοσοϊστοχημική έκφραση του EGFR αποτελεί δείκτη κακής πρόγνωσης σε ασθενείς με NSCLC Η ανοσοϊστοχημική έκφραση του EGFR αποτελεί δείκτη κακής πρόγνωσης σε ασθενείς με NSCLC

79 Καρκίνωμα πνεύμονα / bcl-2 Σε καρκινώματα πνεύμονα Σε καρκινώματα πνεύμονα Μεταανάλυση: 25 μελέτες, 3370 ασθενείς Μεταανάλυση: 25 μελέτες, 3370 ασθενείς θετική συσχέτιση υπερέκφρασης της πρωτεΐνης με την επιβίωση μόνο στα NSCLC θετική συσχέτιση υπερέκφρασης της πρωτεΐνης με την επιβίωση μόνο στα NSCLC ( Martin B et al, Br J Cancer, 2003) ( Martin B et al, Br J Cancer, 2003)

80 bcl-2

81 Μεσεγχυματικής αρχής νεοπλάσματα Κυτταρογενετικές μελέτες Κυτταρογενετικές μελέτες Χρωμοσωμικές ανωμαλίες - Διαμεταθέσεις γονιδίων Διαγνωστική προσέγγιση Διαγνωστική προσέγγιση Προγνωστική αξία ??? Προγνωστική αξία ???

82

83

84 Μεσεγχυματικής αρχής νεοπλάσματα Συσχέτιση υπερέκφρασης της p53 πρωτεΐνης και του Ki67 με επιβίωση. Συσχέτιση υπερέκφρασης της p53 πρωτεΐνης και του Ki67 με επιβίωση. (Oda Y et al, Hum Pathol, 2003) (Oda Y et al, Hum Pathol, 2003)

85 p53 σε ινοσάρκωμα

86 Ki67 σε συνοβιακό σάρκωμα

87 Καρκινικοί δείκτες Θεραπεία

88  Η κλινική έρευνα της θεραπευτικής των κακοήθων νεοπλασμάτων επικεντρώνεται στους διαρκώς αναγνωριζόμενους μοριακούς δείκτες που εμπλέκονται στην παθογένειά τους.  Την τελευταία δεκαετία εξελίχθηκε η προσπάθεια ανάπτυξης θεραπευτικών παραγόντων με ικανότητα στόχευσης και αναστολής της λειτουργίας αυτών των δεικτών.

89 HER-2/neu (c-erbB-2) και καρκίνωμα μαστού Ιδανικός θεραπευτικός στόχος Ιδανικός θεραπευτικός στόχος (Trastuzumamb, Herceptin TM )  έντονη έκφραση της πρωτεΐνης (3+)  μεταστατική νόσο

90 EGFR και καρκίνωμα παχέος εντέρου Θεραπευτικός στόχος του cetuximam (Erbitux) Θεραπευτικός στόχος του cetuximam (Erbitux) υποδοχέας του επιδερμιδικού αυξητικού παράγοντα (EGFR) των νεοπλασματικών κυττάρων καρκινώματος παχέος εντέρου

91 VEGFR και καρκίνωμα παχέος εντέρου Θεραπευτικός στόχος του Bevacizumab (Avastin) Θεραπευτικός στόχος του Bevacizumab (Avastin) υποδοχέας του αγγειακoύ ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (VEGFR) των νεοπλασματικών κυττάρων καρκινώματος παχέος εντέρου

92 c-KIT και GISTs Θεραπευτικός στόχος του Imatinib (Glivec) Θεραπευτικός στόχος του Imatinib (Glivec) υποδοχέας c-KIT (CD117) υποδοχέας c-KIT (CD117) των νεοπλασματικών κυττάρων GISTs των νεοπλασματικών κυττάρων GISTs

93 Καρκινικοί δείκτες Τι προσδοκούμε στο μέλλον Τι προσδοκούμε στο μέλλον

94 Νέες πηγές γνώσεων ( ) Αλληλουχία του ανθρώπινου γενώματος Αλληλουχία του ανθρώπινου γενώματος Γονίδια και κωδικοποιούμενες πρωτείνες Γονίδια και κωδικοποιούμενες πρωτείνες Κυτταρική εντόπιση των πρωτεινών Κυτταρική εντόπιση των πρωτεινών Δομή και λειτουργία των πρωτεινών Δομή και λειτουργία των πρωτεινών Βιοχημικά μονοπάτια Βιοχημικά μονοπάτια Φάσμα μεταλλάξεων Φάσμα μεταλλάξεων Τεχνολογίες (γενομική, πρωτεομική) Τεχνολογίες (γενομική, πρωτεομική)

95  Τα νοσήματα θα ταξινομούνται με βάση μοριακή και όχι μορφολογική ανάλυση.  Η έγκαιρη διάγνωση θα είναι δυνατή με την αναζήτηση συγκεκριμένων γονιδιακών ή πρωτεινικών profiles, που θα αποτελούνται από πολλούς μοριακούς δείκτες (biomarkers). την αναζήτηση συγκεκριμένων γονιδιακών ή πρωτεινικών profiles, που θα αποτελούνται από πολλούς μοριακούς δείκτες (biomarkers).  Οι μοριακοί δείκτες θα αποτελούν στόχους θεραπευτικών στρατηγικών.

96 ΠΠΓ Νοσοκομείο Ιωαννίνων


Κατέβασμα ppt "ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σύγχρονες απόψεις για την αξιολόγηση των καρκινικών δεικτών στη χειρουργική Άννα Χ. Γούσια, M.D.,"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google