Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Προσαρμοστικοί Αλγόριθμοι Υλοποίησης Βέλτιστων Ψηφιακών Φίλτρων: Ο αναδρομικός.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Προσαρμοστικοί Αλγόριθμοι Υλοποίησης Βέλτιστων Ψηφιακών Φίλτρων: Ο αναδρομικός."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Προσαρμοστικοί Αλγόριθμοι Υλοποίησης Βέλτιστων Ψηφιακών Φίλτρων: Ο αναδρομικός αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (RLS – Recursive Least Squares) ΒΕΣ 06 – Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες

2 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα  Benvenuto [2002]:  Κεφάλαιo 2, Ενότητα 2.3  Κεφάλαιo 3, Ενότητα 3.2  Widrow [1985]: Chapter 5  Haykin [2001]: Chapters 11 & 13  Sayed [2003]: Chapter 5  Boroujeny [1999]: Chapter 5  Bose [2003]: Chapter 9  Chassaing [2004]: Chapter 7 Βιβλιογραφία Ενότητας

3 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος καθόδου κατά τη μέγιστη κλίση (Steepest Descent), ο αλγόριθμος LMS και οι παραλλαγές του (FLMS, sign-LMS κλπ) αποτελούν αναδρομικές τεχνικές για την επίλυση των εξισώσεων Wiener-Hoph  Οι εξισώσεις Wiener-Hoph προέκυψαν από ελαχιστοποίηση του μέσου τετραγωνικού σφάλματος: J = E[e 2 (n)] με την υπόθεση ότι η είσοδος στο σύστημα μας είναι μια υπό την ευρεία έννοια στάσιμη στοχαστική διεργασία  Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που η είσοδος σε ένα σύστημα δεν είναι υπό την ευρεία έννοια στάσιμη (έχει δηλαδή χρονικά μεταβαλλόμενα στατιστικά χαρακτηριστικά).  Σε αυτές τις περιπτώσεις επιχειρείται η ελαχιστοποίηση όχι του μέσου τετραγωνικού σφάλματος (στιγμιαία τιμή του σφάλματος e(n) για πολλές πραγματώσεις) αλλά η απόκλιση της εκτιμούμενης εξόδου y(n) από την επιθυμητή d(n) για το σύνολο των παρατηρήσεων (n = 0,1, …)  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

4 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Ο Αλγόριθμος Ελάχιστων Τετραγώνων (Least Squares)  Έστω ότι έχουμε καταγράψει τα Ν+1 πρώτα δείγματα [u(0) u(1) … u(N)] της πραγμάτωση u(n) μιας στοχαστικής διεργασίας.  Θεωρούμε ότι οι αντίστοιχες τιμές της επιθυμητής εξόδου d(n) είναι [d(0) d(1) … d(N)]  Ο αλγόριθμος Ελάχιστων Τετραγώνων προσπαθεί να βρει τις τιμές εκείνες w = [w 0 w 1 … w M ] για το προσαρμοστικό φίλτρο ώστε να ταιριάξει όσο το δυνατόν καλύτερα το σύνολο των τιμών d(n) και y(n), n = 0,1,…,N  Επομένως το κριτήριο κόστους ορίζεται ως:  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

5 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Ο Αλγόριθμος Ελάχιστων Τετραγώνων (II)  Ορίζουμε τα πιο κάτω διανύσματα:  Το κριτήριο κόστους μπορεί να εκφρασθεί ως:  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

6 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Ο Αλγόριθμος Ελάχιστων Τετραγώνων (IIΙ)  Ορίζουμε τον πίνακα δεδομένων εισόδου (ή παρατηρήσεων):  Με τη βοήθεια του ανωτέρω πίνακα το διάνυσμα εξόδου y(n) μπορεί να εκφρασθεί ως: Οπότε το κριτήριο κόστους γίνεται:  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

7 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Ελαχιστοποίηση κριτηρίου κόστους  Για την εύρεση των συντελεστών w του προσαρμοστικού φίλτρου που ελαχιστοποιούν το κριτήριο κόστους J(w) υπολογίζουμε τις μερικές παραγωγούς ως προς w i (i = 0,…,M) και εξισώνουμε με μηδέν:  Οι εξισώσεις: που προκύπτουν από την πιο πάνω διαδικασία ονομάζονται κανονικές εξισώσεις.  Η λύση των κανονικών εξισώσεων ως προς w μας δίνει την επιθυμητή λύση που ελαχιστοποιεί το κριτήριο J(w):  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

8 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Πίνακας συσχέτισης  Πολύ συχνά οι κανονικές εξισώσεις εκφράζονται με τη βοήθεια του πίνακα συσχέτισης δειγμάτων εισόδου Φ = Α Η Α και του διανύσματος ετεροσυσχέτισης επιθυμητής εξόδου και εισόδου z = Α Η d:  Ο πίνακας συσχέτισης:  Είναι ερμιτιανός (Φ=Φ Η )  Είναι θετικά ημιορισμένος και επομένως σχεδόν πάντοτε αντιστρέψιμος  Έχει πραγματικές και μη αρνητικές ιδιοτιμές  Μπορεί να εκφραστεί ως:  Το ελάχιστο σφάλμα προκύπτει με αντικατάσταση της βέλτιστης λύσης στην τιμή του κριτηρίου κόστους:  Η ποσότητα d H d εκφράζει την ενέργεια της επιθυμητής εισόδου.  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

9 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Παράδειγμα  Δίνονται τα πρώτα 8 δείγματα μιας πραγμάτωσης u(n) μιας στοχαστικής διεργασίας: u = [ ]  Αν η επιθυμητή έξοδος είναι: d = [ ]  Να εφαρμοσθεί ο αλγόριθμος LS και να βρεθεί η βέλτιστη λύση για φίλτρο 3 συντελεστών (w = [w 0 w 1 w 2 ]).  Λύση:  Ο πίνακας δεδομένων εισόδου είναι  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

10 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Η αρχή της ορθογωνιότητας  Η συνάρτηση κόστους μπορεί να γραφεί:  Δεδομένου ότι:  Εξίσωση των μερικών παραγώγων του κριτήριου κόστους J(w) ως προς w i (i = 0,…,M) μας οδηγεί στις εξισώσεις:  Οι ανωτέρω εξισώσεις εκφράζουν την αρχή της ορθογωνιότητας: «Όταν το προσαρμοστικό φίλτρο λειτουργεί με τους βέλτιστους συντελεστές το διάνυσμα του σφάλματος e min (N) = d(N)-A(N)w o είναι κάθετο προς τις παρατηρήσεις εισόδου και τις καθυστερημένες έως και M εκδοχές τους»  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

11 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Παράδειγμα  Εφαρμόζοντας την αρχή της ορθογωνιότητας στο προηγούμενο παράδειγμα έχουμε: = [ ] Τ και  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

12 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Ο αναδρομικός αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (RLS)  Η λύση των κανονικών εξισώσεων για Ν+1 παρατηρήσεις εισόδου βρήκαμε ότι υπολογίζεται από τη σχέση:  Τι γίνεται αν έχουμε μια νέα παρατήρηση u(N+1) στην είσοδο (δηλαδή αν έχουμε Ν+2 στοιχεία);  Είναι προφανές ότι οι κανονικές εξισώσεις μπορεί να διαμορφωθούν ανάλογα προσθέτοντας την επιθυμητή απόκριση για το νέο στοιχείο στο διάνυσμα d(N) καθώς και μια νέα στήλη γραμμή στον πίνακα δεδομένων εισόδου Α(N).  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

13 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Ο αναδρομικός αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (II)  Επομένως η λύση των κανονικών εξισώσεων για Ν+2 υπολογίζεται από τη σχέση:  Ο αναδρομικός αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων υπολογίζει τους συντελεστές w(N+1) τροποποιώντας κατάλληλα τους συντελεστές w(N) χωρίς να χρειάζεται να αντιστρέψει τον πίνακα συσχέτισης Φ(N+1) (η αντιστροφή του Φ(N+1) αυξανομένου του Ν είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα)  Οι παρακάτω σχέσεις μπορούν εύκολα να αποδειχτούν:  Για τον αναδρομικό υπολογισμό των w(N+1) η πραγματική δυσκολία έγκειται στην αντιστροφή του πίνακα ως συνάρτηση του Φ -1 (Ν).  Το λήμμα αντιστροφής πινάκων δίνει τη λύση στο πρόβλημα αυτό  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

14 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Λήμμα αντιστροφής πινάκων  Έστω ο πίνακας: Α = Β -1 +CD -1 C H, όπου οι πίνακες Α, Β, D είναι θετικά ορισμένοι πίνακες (άρα αντιστρέψιμοι).  Τα λήμμα αντιστροφής πινάκων εκφράζεται από την κατωτέρω εξίσωση πινάκων:  Αν θέσουμε στη ανωτέρω σχέση: Έχουμε:  Ορίζοντας παίρνουμε την αναδρομική σχέση υπολογισμού του αντίστροφου πίνακα συσχέτισης  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

15 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis  Με τη βοήθεια των προηγούμενων σχέσεων προκύπτει η αναδρομική σχέση υπολογισμού των συντελεστών w(N+1):  Συνήθως στο αλγόριθμο RLS χρησιμοποιείται μια παράμετρος μνήμης λ (0<λ<1) ώστε η ενημέρωση των συντελεστών w(N+1) να γίνεται δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στις πιο καινούργιες παρατηρήσεις  Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ελαχιστοποιείται τα σφάλμα αντί για το σφάλμα  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα Ο αλγόριθμος RLS

16 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis  Στους αρχικούς υπολογισμούς των συντελεστών w(N+1) (N = 0,1,…,M-1) ο πίνακας Φ(N) δεν είναι αντιστρέψιμος.  Για να μπορεί να εκτελεστεί ο αναδρομικός υπολογισμός λαμβάνεται αρχικά: Όπου Ι είναι μοναδιαίος πίνακας διαστάσεων (Μ+1)x(Μ+1) και δ μια θετική σταθερά με πολύ μικρή τιμή.  Επομένως ο αλγόριθμος RLS συνοψίζεται τελικά ως:  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα Ο αλγόριθμος RLS (ΙΙ)

17 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Παράδειγμα  Δίνονται τα πρώτα 8 δείγματα μιας πραγμάτωσης u(n) μιας στοχαστικής διεργασίας: u = [ ]  Αν η επιθυμητή έξοδος είναι: d = [ ]  Να εφαρμοσθεί ο αλγόριθμος RLS και να βρεθεί η βέλτιστη λύση για φίλτρο 3 συντελεστών (w = [w 0 w 1 w 2 ]) και να δοθούν οι διαδοχικές εκτιμήσεις για τους συντελεστές w (χρησιμοποιήστε δ = 0.1).  Να συγκριθεί η τελική λύση (n = 8) με τη λύση των ελάχιστων τετραγώνων. Που οφείλονται οι διαφορές στους συντελεστές;  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα

18 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Παραδείγματα  Δίνεται το σήμα x(n) το οποίο αποτελεί πραγμάτωση μιας στοχαστικής διεργασίας. Να βρεθεί γραμμικός προβλέπτης δύο συντελεστών ([w 1 w 2 ]) για πρόβλεψη της τιμής x(n+1) με τη βοήθεια των αλγορίθμων LMS, FLMS και RLS  Έστω x(n) = a 1 x(n-1)+a 2 x(n-2)+v(n), όπου v(n) είναι λευκός θόρυβος με μέση τιμή μ v =0 και διασπορά σ ν 2. Ο γραμμικός προβλέπτης (συντελεστές w) πρέπει να μπορεί να εκτιμήσει τις τιμές α 1 και α 2.  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα  Στο διπλανό σχήμα φαίνεται η σταδιακή προσέγγιση των τιμών α 1 (=1.3) και α 2 (=-0.995) από τους συντελεστές του φίλτρου [w1 w2] με τη βοήθεια των αλγορίθμων  LMS (μ = 0.001) – κόκκινη καμπύλη  FLMS (μ = 0.001) – μαύρη καμπύλη  RLS (λ = 0.99, δ=0.01) – μπλε καμπύλη

19 ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Αναγνώριση συστήματος  Έστω ότι το άγνωστο σύστημα περιγράφεται από τη συνάρτηση μεταφοράς:  Για μοντελοποίηση του ανωτέρω συστήματος με FIR φίλτρο τάξης 5 (6 συντελεστών) η βέλτιστη λύση (λύση Wiener) είναι:  Στο διπλανό σχήμα φαίνεται η σταδιακή προσέγγιση των τιμών w 0 (=0.5) και w 1 (=0.325) με τη βοήθεια των αλγορίθμων LMS (κόκκινες καμπύλες), FLMS (μαύρες καμπύλες) και RLS (μπλε καμπύλες).  Εισαγωγή  Ο αλγόριθμος ελάχιστων τετραγώνων (LS)  Η αρχή της ορθογωνιότητας  Ο αλγόριθμος RLS  Σύγκλιση αλγορίθμου RLS  Παραδείγματα


Κατέβασμα ppt "ΒΕΣ 06: Προσαρμοστικά Συστήματα στις Τηλεπικοινωνίες © 2007 Nicolas Tsapatsoulis Προσαρμοστικοί Αλγόριθμοι Υλοποίησης Βέλτιστων Ψηφιακών Φίλτρων: Ο αναδρομικός."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google