Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Δυναμική της ροής ενέργειας και των υλικών Επιμέλεια: Σοφία Μπρατσιώτη AEM 4336.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Δυναμική της ροής ενέργειας και των υλικών Επιμέλεια: Σοφία Μπρατσιώτη AEM 4336."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Δυναμική της ροής ενέργειας και των υλικών Επιμέλεια: Σοφία Μπρατσιώτη AEM 4336

2 Εισαγωγή Η μελέτη της φύσης και των οικοσυστημάτων- δεδομένης της πολύπλοκης αλληλεξάρτησης των ειδών- αποτελεί βασικό ζήτημα που απασχολεί τους οικολόγους. Τα είδη αλληλεπιδρούν μεταξύ τους σχηματίζοντας πολύπλοκα τροφικά πλέγματα και είναι πρωταρχικής σημασίας να διερευνηθεί πώς επηρεάζει η ροή της ενέργειας και των υλικών τη δυναμική των οικοσυστημάτων, μέσω αυτών των τροφικών πλεγμάτων.

3 Τροφικά Πλέγματα Τα τροφικά πλέγματα είναι διαγράμματα που απεικονίζουν ποια είδη αλληλεπιδρούν ή αλλιώς ποιος τρώει ποιόν. Η κατανόηση της δομής και της λειτουργίας τους είναι κρίσιμη για οποιαδήποτε μελέτη λειτουργίας ενός οικοσυστήματος, κυρίως γι’ αυτές που προσπαθούν να προβλέψουν ποιες κοινότητες είναι ίσως πιο ευάλωτες σε διαταραχές και κατά συνέπεια έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για διαχείριση.

4 S.L.Pimm Σημαντικές στον τομέα αυτό έρευνας είναι οι μελέτες του S.L.Pimm. Συγκεκριμένα στο ‘Food Webs’ δείχνει ότι ακόμα και τα πιο πολύπλοκα τροφικά πλέγματα ακολουθούν συγκεκριμένα πρότυπα/μοτίβα (patterns), τα οποία μάλιστα προκύπτουν από ορισμένες βιολογικές διεργασίες, όπως η δυναμική των πληθυσμών και η ροή της ενέργειας. Με τη χρήση υποθέσεων, θεωριών και εμπειρικών αποδείξεων, μαθηματικών και μη, προσπαθεί να περιγράψει τα μοτίβα αυτά και την εφαρμογή τους στα πλαίσια της διαχείρισης.

5 Πώς επιδρά η ροή των υλικών και της ενέργειας στη σταθερότητα της δυναμικής των οικοσυστημάτων; Για να απαντήσει αυτήν την ερώτηση ο Pimm μελέτησε τρία παραδείγματα που ερευνούν τη σχέση αυτή: Τι συμβαίνει στο οικοσύστημα όταν υποστεί απότομη, αιφνίδια διαταραχή (short, sharp shock) και πόσο γρήγορα ‘αναρρώνει’; Τι συμβαίνει στο οικοσύστημα όταν υποστεί απότομη, αιφνίδια διαταραχή (short, sharp shock) και πόσο γρήγορα ‘αναρρώνει’; Τι συμβαίνει όταν μεταβληθεί η βιομάζα ενός είδους ή αυξηθεί η παραγωγή ενός φυτού στα υπόλοιπα είδη του τροφικού πλέγματος; (‘Why A is happy and B is not’) Τι συμβαίνει όταν μεταβληθεί η βιομάζα ενός είδους ή αυξηθεί η παραγωγή ενός φυτού στα υπόλοιπα είδη του τροφικού πλέγματος; (‘Why A is happy and B is not’) Υπάρχουν πλεονάζοντα είδη που η απώλειά τους δεν βλάπτει τη δυναμική του συστήματος; Υπάρχουν πλεονάζοντα είδη που η απώλειά τους δεν βλάπτει τη δυναμική του συστήματος;

6 Από το πρώτο ερώτημα προκύπτει η έννοια της επανισορροποιητικής ικανότητας (resilience) δηλ. του ρυθμού επαναφοράς του συστήματος μετά το σοκ. Από το πρώτο ερώτημα προκύπτει η έννοια της επανισορροποιητικής ικανότητας (resilience) δηλ. του ρυθμού επαναφοράς του συστήματος μετά το σοκ. Τα άλλα δύο εξετάζουν την αντοχή (resistance) δηλ. το βαθμό στον οποίο τα συστήματα δεν αλλάζουν με διαφοροποίηση των συστατικών τους. Τα άλλα δύο εξετάζουν την αντοχή (resistance) δηλ. το βαθμό στον οποίο τα συστήματα δεν αλλάζουν με διαφοροποίηση των συστατικών τους.

7 Short Sharp Shocks Ο χρόνος επαναφοράς ενός οικοσυστήματος εξαρτάται, εν μέρει, από τον αριθμό των τροφικών επιπέδων στο πλέγμα. Όσο μεγαλύτερη η τροφική αλυσίδα, τόσο πιο πολύ χρόνο χρειάζεται για να επανέλθει σε ισορροπία κι αυτό γιατί κανένα συστατικό του συστήματος δεν μπορεί να επανέλθει σε ισορροπία, πριν συμβεί το ίδιο και με τα υπόλοιπα.

8 Ελαστικότητα Έστω ότι σε μία λίμνη προσθέσουμε θρεπτικά συστατικά. Αυτό προκαλεί : → Αύξηση του φυτοπλαγκτού ωσότου τελειώσουν τα θρεπτικά → Αύξηση του ζωοπλαγκτού και άρα → αύξηση των ψαριών που τρέφονται με αυτό → Τα ψάρια είναι άφθονα και τρώνε το ζωοπλαγκτόν που μειώνεται με συνέπεια το φυτοπλαγκτό, απαλλαγμένο από τη θήρευση του ζωοπλαγκτού να αυξάνεται

9 Εξισώσεις Ο ρυθμός αύξησης κάθε είδους δίνεται παρακάτω: dX 1 /dt=X 1 (b 1 -a 11 X 1 – a 12 X 2 ) για το φυτοπλαγκτό όπου dX 1 /dt=X 1 (b 1 -a 11 X 1 – a 12 X 2 ) για το φυτοπλαγκτό όπου Χ 1 το μέγεθος του πληθυσμού, b 1 ο ενδογενής ρυθμός αύξησης, a 11 ο περιορισμός εξαιτίας της έλλειψης θρεπτικών, a 12 ο περιορισμός λόγω θήρευσης από το ζωοπλαγκτόν και X 2 ο πληθυσμός του τελευταίου Ο πληθυσμός πλησιάζει τη βιοχωρητικότητα Κ από κάθε τιμή του Χ 1 ~>Πόσο γρήγορα όμως;

10 Αντίστοιχα για το ζωοπλαγκτόν και τα ψάρια ισχύει dX 2 /dt=X 2 (-b 2 +a 21 X 1 – a 23 X 3 ) dX 2 /dt=X 2 (-b 2 +a 21 X 1 – a 23 X 3 ) dX 3 /dt=X 3 (-b 3 +a 32 X 2 ) dX 3 /dt=X 3 (-b 3 +a 32 X 2 ) Αν μηδενιστεί κάθε εξίσωση καταλήγουμε στις νέες πυκνότητες ισορροπίας για τα 2 και 3 τροφικά επίπεδα αντίστοιχα. Χρησιμοποιώντας μικρά βήματα χρόνου, Δt, και προσομοιώνοντας τις εξισώσεις δίνονται τα διαγράμματα που απεικονίζουν το ρυθμό επιστροφής στην ισορροπία για την κάθε περίπτωση χωριστά. Χρησιμοποιώντας μικρά βήματα χρόνου, Δt, και προσομοιώνοντας τις εξισώσεις δίνονται τα διαγράμματα που απεικονίζουν το ρυθμό επιστροφής στην ισορροπία για την κάθε περίπτωση χωριστά.

11 Ο ρυθμός επιστροφής στην ισορροπία είναι μεγαλύτερος όσο αυξάνονται τα τροφικά επίπεδα… όσο αυξάνονται τα τροφικά επίπεδα…

12 Από τα διαγράμματα παρατηρείται ότι ενώ για ένα τροφικό επίπεδο η επιστροφή στην ισορροπία είναι άμεση, για τις άλλες δύο περιπτώσεις παρουσιάζει ταλαντώσεις… Προκύπτουν όμως και τα εξής ερωτήματα: Ποια θα’ ναι τ’ αποτελέσματα, αν αλλάξουν οι αρχικές συνθήκες (οι οποίες είναι αυθαίρετες); Ποια θα’ ναι τ’ αποτελέσματα, αν αλλάξουν οι αρχικές συνθήκες (οι οποίες είναι αυθαίρετες); Είναι τα αποτελέσματα ενδεικτικά για όλες τις παραμέτρους που μπορεί να χρησιμοποιηθούν; Είναι τα αποτελέσματα ενδεικτικά για όλες τις παραμέτρους που μπορεί να χρησιμοποιηθούν;

13 Χρόνος επιστροφής (return time) : μετρά πόσο γρήγορα ένας εκτοπισμός της ισορροπίας ελαττώνεται στο 1/e (≈37%) της αρχικής του τιμής Χρόνος επιστροφής (return time) : μετρά πόσο γρήγορα ένας εκτοπισμός της ισορροπίας ελαττώνεται στο 1/e (≈37%) της αρχικής του τιμής Είναι ανεξάρτητος των αρχικών συνθηκών και σύντομος στα συστήματα που επανισορροπούν γρήγορα. Είναι ανεξάρτητος των αρχικών συνθηκών και σύντομος στα συστήματα που επανισορροπούν γρήγορα. Με χρήση του μπορούν να μελετηθούν τα αποτελέσματα για κάθε ομάδα παραμέτρων. Με χρήση του μπορούν να μελετηθούν τα αποτελέσματα για κάθε ομάδα παραμέτρων.

14 Οπότε  Για τροφικά επίπεδα που περιλαμβάνουν ένα είδος, όσο περισσότερα επίπεδα, κατά μέσο όρο, περιλαμβάνονται στο τροφικό πλέγμα τόσο μεγαλύτερος είναι ο χρόνος επιστροφής στην ισορροπία, (Pimm& Lawton 1977).  Το ίδιο ισχύει και για επίπεδα με περισσότερα είδη (Pimm 1982).

15 ~Τα θρεπτικά σ’ ένα σύστημα συχνά ανακυκλώνονται. Όταν η ανακύκλωση κρατά πολύ, δηλ. ένα θρεπτικό κάνει πολλούς κύκλους στο πλέγμα πριν απορριφθεί, θα συμβαίνει το ίδιο και με τις διαταραχές. (“tight” systems) Όταν πάλι τα συστήματα είναι πιο χαλαρά και συμβαίνουν γρήγορα διαρροές θρεπτικών, οι διαταραχές θα ‘χαθούν’ εξίσου γρήγορα. (“leaky” systems)

16 Μάλιστα, σε περισσότερα τροφικά επίπεδα λογικό είναι να επιβραδύνεται το πέρασμα των θρεπτικών από επίπεδο σε επίπεδο και κυρίως γιατί τα είδη στα υψηλότερα τροφικά επίπεδα είναι μεγαλύτερα και μακροβιότερα.. Τι συμβαίνει όμως στα χερσαία οικοσυστήματα; Σε αυτά, συνήθως, στα κατώτερα επίπεδα συγκεντρώνεται μεγαλύτερη βιομάζα και ο χρόνος ζωής των ειδών κάθε επιπέδου είναι διαφορετικός σε κάθε σύστημα

17 A is happy, B is not Στο παράδειγμα με την προσθήκη θρεπτικών στη λίμνη, ενώ προσφέρθηκε περισσότερη τροφή στο φυτοπλαγκτό για να αυξηθεί, αυτό φαγώθηκε από το ζωοπλαγκτόν, που φαγώθηκε από τα ψάρια. Κατά συνέπεια, κάποια άλλα είδη σε υψηλότερα τροφικά επίπεδα ήταν οι κύριοι ευεργετούμενοι κι αυτό εξαρτάται κάθε φορά από τη δομή του τροφικού πλέγματος. Συγκεκριμένα για τροφικά επίπεδα ενός είδους, θα αυξάνονται σε βιομάζα πάντα τα ανώτερα είδη μετά από αύξηση της φυτικής παραγωγής.

18 Όλα τα προηγούμενα ισχύουν για απλά συστήματα. Στην πραγματικότητα τα οικοσυστήματα είναι πολύ πιο πολύπλοκα και τα αποτελέσματα διαφοροποιούνται λόγω της πολυπλοκότητας αυτής…

19 Bottom-up vs. Top-down control Οι τροφικές σχέσεις μεταξύ και ο ανταγωνισμός εντός των τροφικών επιπέδων επηρεάζουν τη σχετική αφθονία τους για δεδομένη πρωτογενή παραγωγή στον πάτο της τροφικής αλυσίδας. Ανάλογα με τη σύσταση του τροφικού πλέγματος κυριαρχούν δύο μορφές ελέγχου : ο bottom-up και ο top-down έλεγχος.

20 Ο bottom- up control ενός πληθυσμού συνήθως δείχνει ότι η αφθονία του στην ισορροπία αυξάνεται όταν αυξάνεται η παροχή τροφής του. Σε αυστηρά πλαίσια, περιγράφει μια κατάσταση όπου η αφθονία του πληθυσμού δεν επηρεάζεται από αλλαγές στην αφθονία των θηρευτών του (“donor-control”), π.χ. σε συστήματα που η βιομάζα των φυτοφάγων αυξάνεται ταχύτερα από αυτή των φυτών.

21 Ο top-down control περιγράφει την αύξηση του πληθυσμού όταν μειώνεται η πίεση από τους θηρευτές του. Ο πληθυσμός αυτός είναι απαθής σε αλλαγές της αφθονίας των πόρων. Οι δύο αυτές μορφές ελέγχου δεν αποκλείουν πάντα η μια την άλλη σε ένα σύστημα και συνήθως εξαρτώνται από τους πρωτογενής παραγωγούς και τους διάφορους θηρευτές.

22 Αποκλίσεις από αυτά τα αποτελέσματα παρουσιάζονται σε διάφορα πειράματα. Συχνά, η απομάκρυνση ενός θηρευτή προκαλεί τη μείωση σε αφθονία, αντί αύξησης, στο ‘θύμα’ του. Αυτό ίσως συμβαίνει αν υπάρχουν ανταγωνιστές του θύματος, οι οποίοι επωφελούνται καλύτερα από την απομάκρυνση του θηρευτή. Π.χ. αν ο θηρευτής Α απομακρυνθεί, ο πληθυσμός του ‘θύματος’ Β αυξάνεται. Όμως ο Β και ο Δ είναι ανταγωνιστές θηρευτές του Γ. Η αύξηση του Β προκαλεί εξάντληση του Γ στον οποίο εξαρτάται ο Δ. Αυτό έχει ως συνέπεια την έμμεση επιρροή του Δ από την απομάκρυνση του Α. (keystone predation)

23 Διάφορα πειράματα σχεδιάστηκαν για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ της αφθονίας των ειδών ενός συστήματος και της αντοχής του στις διαταραχές. Αν και δεν είναι δυνατόν να μελετηθούν όλες οι σχέσεις μεταξύ των διαφόρων ειδών, προτάθηκε ότι όσο αυξάνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των ειδών, αυξάνεται και η αντοχή του συστήματος και λογικά όσο πιο πολλά είδη σε ένα σύστημα, τόσο μεγαλύτερος ο ανταγωνισμός και κατά συνέπεια η αντοχή. (King & Pimm 1983)

24 Σε αντιπαράθεση βρίσκεται το σκεπτικό των Lawton & Brown (1993), που προτείνουν ότι δύο είδη που ανταγωνίζονται έχουν παρόμοιες ανάγκες αλλά σίγουρα διαφορετική δεκτικότητα στις διαταραχές και τους θηρευτές. Οπότε πιθανόν τα είδη αυτά να έχουν παρόμοιους υποκαθιστάμενους ρόλους και ότι είναι αρνητικό για το ένα να είναι για το άλλο. Σε αυτή την περίπτωση, η αφθονία σε είδη λίγα προσφέρει στην αντοχή του συστήματος.

25 Η αλήθεια μπορεί να βρεθεί μόνο μέσω πειραμάτων.. Μέχρι τώρα αυτά δείχνουν ότι όσο μειώνεται ο αριθμός των ειδών, τα συστήματα γίνονται προοδευτικά λιγότερο ανθεκτικά. Πόσα όμως είδη χρειάζονται για να διατηρηθεί ένα οικοσύστημα; Η απάντηση απαιτεί πολλές μελέτες και επαρκή γνώση όλων των χαρακτηριστικών και των μεταβλητών ενός οικοσυστήματος

26 Τα παραπάνω στοιχεία προκύπτουν από και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πειράματα που μελετούν τις συνέπειες σε ένα είδος (ή σε κάποια) αν καταστραφεί καποιο/α άλλα και αν και κατά πόσο μπορούν οι συνέπειες αυτές να προβλεφθούν. Τέλος, για τη διερεύνηση του ρόλου του κάθε είδους στη φύση, καθώς και τη σημασία του αριθμού και των σχέσεών τους στη λειτουργία του συστήματος. Απώτερος σκοπός είναι, λοιπόν, η σωστή διαχείριση των οικοσυστημάτων και η διάσωση της βιοποικιλότητας από τον ταχύ ρυθμό εξαφάνισής της.


Κατέβασμα ppt "Δυναμική της ροής ενέργειας και των υλικών Επιμέλεια: Σοφία Μπρατσιώτη AEM 4336."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google