Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Α’ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ. Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο με σημαντικό ρόλο για την ισορροπία και την αναγέννηση.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Α’ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ. Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο με σημαντικό ρόλο για την ισορροπία και την αναγέννηση."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Α’ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

2

3 Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο με σημαντικό ρόλο για την ισορροπία και την αναγέννηση των Μεσογειακών οικοσυστημάτων. Τα οικοσυστήματα αυτά είναι σε μεγάλο βαθμό προσαρμοσμένα στη φωτιά, με αποτέλεσμα να έχουν συνήθως τη δυνατότητα να αναγεννηθούν άμεσα και αποτελεσματικά μετά από αυτή. Κατά μέσο όρο σε ένα Μεσογειακού τύπου δάσος εμφανίζεται μία πυρκαγιά από φυσικά αίτια κάθε χρόνια. Όμως τα φυσικά αίτια ευθύνονται μόνο για το 5% των πυρκαγιών που ξεσπούν στην Ελλάδα. Το υπόλοιπο 95% οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα και έχει σαν συνέπεια τη διατάραξη του φυσικού ρόλου των πυρκαγιών ή την εξάντληση της φυσικής ικανότητας των οικοσυστημάτων να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις της μεταπυρικής αναγέννησης. Το αποτέλεσμα είναι πως οι πυρκαγιές αποτελούν πλέον την πιο σοβαρή απειλή των Ελληνικών Μεσογειακών δασών.

4 Οι κυριότερες αιτίες των δασικών πυρκαγιών είναι: Οι διάφορες γεωργικές δραστηριότητες και κυρίως η καύση ξερών χόρτων. Η απόρριψη αναμμένων τσιγάρων ή το άναμμα φωτιάς στο δάσος. Η απόρριψη σκουπιδιών στο δάσος. Η καύση σκουπιδιών και η ύπαρξη ανεξέλεγκτων χωματερών. Κακόβουλες ενέργειες (εμπρησμοί). Διάφορες δραστηριότητες σε εξοχικές κατοικίες. Ατυχήματα (τροχαία, βλάβες γεωργικών μηχανημάτων, κοκ)

5 Οι ανθρώπινες αυτές δραστηριότητες έχουν σαν αποτέλεσμα να εκδηλώνονται πυρκαγιές τόσο συχνά που οι αντοχές των οικοσυστημάτων εξαντλούνται. Επιπλέον, η αναγέννηση και η διατήρηση των οικολογικών αξιών των οικοσυστημάτων γίνεται ακόμη πιο δύσκολη από τη διάσπαση που προκαλούν οι υποδομές -κυρίως οι δρόμοι και οι οικισμοί. Παράλληλα, η ραγδαία αστικοποίηση του πληθυσμού και η μείωση της μόνιμης παρουσίας στην ύπαιθρο, η αποδυνάμωση της πρωτογενούς παραγωγής στα δάση και τις περιοχές γύρω από αυτά και η γενικότερη υποχώρηση του κλάδου της δασοπονίας έχουν σαν αποτέλεσμα να μην γίνεται διαχείριση του δάσους τοπικά, να χάνονται οι ντόπιες πρακτικές και να αυξάνεται σημαντικά η βιομάζα, δηλαδή η κάθε είδους βλάστηση στο δάσος. Έτσι οι πρακτικές πρόληψης μειώνονται, η σφοδρότητα των πυρκαγιών αυξάνει και η έγκαιρη αντιμετώπισή τους γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.

6

7 Τύποι δασικών πυρκαγιών Πυρκαγιές εδάφους ή υπόγειες, οι οποίες καίνε την οργανική ύλη κάτω από την επιφάνεια του φυλλοστρώματος του δάσους. Συχνά δεν παράγουν καπνό, οπότε γίνονται δύσκολα αντιληπτές, και η καταπολέμηση τους δεν είναι εύκολη. Επιπλέον, μπορεί να προκαλέσουν φωτιές επιφανείας. Η καύση των ριζών των δέντρων μπορεί να συνεχίζει επί μέρες χωρίς να γίνεται αντιληπτή, με αποτέλεσμα την επέκταση ή την αναζωπύρωση πυρκαγιών. Πυρκαγιές επιφανείας ή έρπουσες, οι οποίες καίνε την ξερή οργανική ύλη και τη χαμηβλάστηση. Είναι οι πιο κοινές δασικές πυρκαγιές στη χώρα μας. Πυρκαγιές κόμης ή επικόρυφες, οι οποίες καίνε την κόμη των δένδρων και των θάμνων. Συνήθως προέρχονται από τις πυρκαγιές επιφανείας. Σαρωτικές πυρκαγιές, οι οποίες προκαλούνται από τη συνύπαρξη δύο ή τριών από τις προαναφερθείσες πυρκαγιές.

8 Πέρα από τους παραπάνω τύπους των δασικών πυρκαγιών, μία σειρά από άλλα χαρακτηριστικά προσδιορίζουν την ένταση και τη σφοδρότητα των δασικών πυρκαγιών και συνεπώς τις επιπτώσεις τους. Αυτά περιλαμβάνουν το είδος της βλάστησης που καίγεται, την ένταση των ανέμων, το είδος και την κλίση του εδάφους, την ταχύτητα της πυρκαγιάς, κοκ. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά συνδυάζονται για να διαμορφώσουν τον ακριβή χαρακτήρα κάθε πυρκαγιάς, και συνεπώς καθορίζουν και τις επιπτώσεις που αυτή έχει. Σημαντικά ως προς τις επιπτώσεις είναι επίσης είναι τα διάφορα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της κάθε πυρκαγιάς (έκταση, τοποθεσία), αλλά και η χρονική της σύμπτωση.

9 Καταστροφή της βλάστησης. Τα περισσότερα δασικά είδη που απαντώνται σε χαμηλά υψόμετρα της χώρας μας (πχ πεύκα) είναι προσαρμοσμένα στην πυρκαγιά και μπορούν να ανακάμψουν άμεσα με δεδομένο πάντα ότι δεν έχουν καεί επανειλλημένα στο πρόσφατο παρελθόν. Πολλές φορές μάλιστα, τα είδη αυτά μπορεί και να ωφελούνται από την ανανέωση που προκύπτει μετά από μία πυρκαγιά. Αντιθέτως τα περισσότερα είδη των μεγάλων υψομέτρων (πχ έλατα) δεν μπορούν να ανακάμψουν με φυσικό τρόπο μετά από μία πυρκαγιά, και ούτε μπορεί να θεωρηθεί πως ωφελούνται με οποιονδήποτε τρόπο.

10 Διάβρωση του εδάφους. Οι υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν σε μία πυρκαγιά, μεταξύ άλλων παραγόντων, μεταβάλλουν την εδαφική δομή και μειώνουν τη συνοχή του εδάφους. Ταυτόχρονα, η απομάκρυνση της βλάστησης το αφήνει απόλυτα εκτεθειμένο στη βροχή και τον αέρα και μειώνει τη δυνατότητα απορρόφησης του νερού. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα εδάφη γίνονται πιο ευπαθή, μπορεί να απομακρύνονται από τον άνεμο ή να παρασύρονται από το ορμητικό βρόχινο νερό. Ανάλογα με την κλήση του εδάφους, αυτή η φθορά μπορεί να οδηγήσει τόσο σε σταδιακή απώλεια της εδαφικής κάλυψης –με συνέπειες για τις δυνατότητες αναγέννησης της βλάστησης-, ενώ η μειωμένη δυνατότητα απορρόφησης νερού μπορεί να συμβάλει σε φαινόμενα πλημμυρών

11 Επιπτώσεις στην πανίδα. Ο τρόπος με τον οποίο οι πυρκαγιές επηρεάζουν την πανίδα είναι ιδιαίτερα σύνθετος και δύσκολα μπορεί να αποτιμηθεί σε γενικό επίπεδο. Σε γενικές γραμμές τα περισσότερα μεγάλα θηλαστικά όπως και τα πουλιά έχουν τη δυνατότητα να διαφύγουν από την περιοχή της πυρκαγιάς, ενώ πολλά είδη ερπετών προφυλάσονται από αυτήν καλυπτόμενα στο έδαφος ή στα βράχια. Αντίθετα τα μικρότερα θηλαστικά, τα αρθρώποδα αλλά και πολλά είδη ερπετών και μικρών δασόβιων πουλιών δεν προλαβαίνουν συνήθως να διαφύγουν. Αντίστοιχα, οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς στη βλάστηση ωφελούν μεγάλο αριθμό ειδών που προτιμούν τους ανοικτούς χώρους ή βόσκουν ενώ θίγουν τα καθαρά δασόβια είδη πουλιών και μικρών θηλαστικών. Οι επιπτώσεις μπορεί είναι σημαντικότερες εάν η πυρκαγιά εκδηλωθεί την εποχή της αναπαραγωγής, εάν η έκτασή της είναι τόσο μεγάλη που να καλύπτει μεγάλο μέρος της εξάπλωσης ενός είδους ή εάν η διάσπαση του βιοτόπου από υποδομές είναι τέτοια που να εμποδίζει τη διαφυγή των ζώων και μετέπειτα τον επανεποικισμό.

12 Αλλαγή του κλίματος και ατμοσφαιρική ρύπανση. Οι πυρκαγιές μπορεί να επιβαρύνουν προσωρινά τον ατμοσφαιρικό αέρα ενώ η καταστροφή της βλάστησης επηρεάζει το μικροκλίμα των συγκεκριμένων περιοχών, καθώς μειώνει τις ευεργετικές ψυκτικές επιδράσεις των δασικών δέντρων και αυξάνει την ηλιακή αντανάκλαση του εδάφους. Επιπτώσεις στην πρωτογενή παραγωγή. Παρότι η παραγωγή μίας περιοχής θίγεται συνολικά από την πυρκαγιά, οι επιπτώσεις στην πρωτογενή παραγωγή, δηλαδή στη γεωργία, την κτηνοτροφία και την υλοτομία, είναι οι πιο συχνές και εμφανείς αλλά και αυτές οι οποίες αλληλεπιδρούν άμεσα με τα οικολογικά χαρακτηριστικά.

13 Αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών Για να εξαλειφθούν οι καταστροφικές συνέπειες των δασικών πυρκαγιών στο φυσικό περιβάλλον και την κοινωνία χρειάζεται να δοθεί έμφαση στην πρόληψη, να τονωθεί και να αναδιαρθρωθεί η δασική διαχείριση, να επιτευχθεί ο αποτελεσματικός συντονισμός των εμπλεκόμενων φορέων σε όλα τα διοικητικά επίπεδα, η κινητοποίηση και οργάνωση των πολιτών και των οργανώσεών τους, και να αναδειχθεί σε προτεραιότητα η έγκαιρη, στοχευμένη και επιστημονικά ορθή επέμβαση σαν επιχειρησιακή προτεραιότητα.

14 Υπάρχουν πολλοί λόγοι που τα ελληνικά δάση είναι ευάλωτα στις πυρκαγιές -τα παρατεταμένα θερμά και ξηρά καλοκαίρια, οι ήπιοι χειμώνες (χαρακτηριστικοί του Μεσογειακού κλίματος), οι δυνατοί άνεμοι, το έντονο ανάγλυφο των δασικών εδαφών και η εύφλεκτη ξηροφυτική βλάστηση. Όταν σε αυτούς τους παράγοντες προστεθεί και η έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα, η ελλιπής διαχείριση των εύφλεκτων αυτών δασών και η επικράτηση της αντίληψης ότι η προστασία από τις δασικές πυρκαγιές ταυτίζεται με την δασοπυρόσβεση, αυξάνεται ο αριθμός των πυρκαγιών όπως και οι δασικές εκτάσεις που αυτές καταστρέφουν. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι κατά τη δεκαετία του ΄90 ο μέσος όρος των καμένων εκτάσεων προσέγγισε τα στρέμματα, ενώ μόνο κατά την διάρκεια του καλοκαιριού του 2007 το σύνολο των καμένων εκτάσεων ξεπέρασε τα 2,5 εκ. στρέμματα.

15 Οι δασικές πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού καταγράφηκαν ως οι πιο καταστροφικές των τελευταίων δεκαετιών, όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά και ευρύτερα σε Ευρωπαϊκό. Το σύνολο των καμένων εκτάσεων ξεπέρασε τα 2,5 εκ. στρέμματα, εκ των οποίων τα στρέμματα αφορούν προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura Για πρώτη μάλιστα φορά οι καταστροφές επεκτάθηκαν πολύ πέρα από τα δάση και τις αγροτικές καλλιέργειες και έπληξαν σοβαρά οικισμούς και υποδομές. Το ιδιαίτερο όμως στοιχείο της ανθρώπινης τραγωδίας με 67 νεκρούς και χιλιάδες άστεγους και οικονομικά πληγέντες έδωσε μια πραγματικά τρομακτική διάσταση στη φετινή καταστροφή.

16 Η επεξεργασία της δορυφορικής εικόνας, έδωσε τα ακόλουθα στοιχεία για την έκταση της καταστροφής και τον χαρακτήρα των εκτάσεων που καταστράφηκαν:

17

18 Στις 28 Ιουνίου 2007 μια μεγάλη πυρκαγιά κατέστρεψε από τα περίπου στρέμματα δασικής έκτασης του δρυμού της Πάρνηθας. Αφάνισε περίπου στρ. πευκοδάσους, στρ. ελατοδάσους και στρ. μακκίας. Το ελατόδασος κάηκε κατά τα 2/3 του. Σπάνια φυτά του οικοσυστήματος της Πάρνηθας χάθηκαν, μάλλον για πάντα. Συνολικά κάηκαν στρέμματα από τα της συνολικής έκτασης του βουνού. Σε ολόκληρη την καμένη έκταση έγιναν αντιδιαβρωτικά-αντιπλημμυρικά έργα, προκειμένου να συγκρατηθεί το λιγοστό πολύτιμο χώμα που υπάρχει στην περιοχή και να γίνει στη συνέχεια τεχνητή αναδάσωση. Αν και τα περισσότερα από τα περίπου τετρακόσια κόκκινα ελάφια της περιοχής σώθηκαν, ένα πολύ μεγάλο μέρος του βιοτόπου όπου περνούσαν τους καλοκαιρινούς μήνες κάηκε.

19 Λόγω της καταστροφής εκφράζονται φόβοι για δραστική αλλαγή του μικροκλίματος της Αττικής, καθώς ο δρυμός της Πάρνηθας κατέβαζε τη θερμοκρασία των αερίων μαζών που κατευθύνονταν προς την Αθήνα μέσω του βόρειου αυχένα αερισμού του Λεκανοπεδίου. Η μέση θερμοκρασία στην πόλη επομένως αναμένεται να ανέβει. Πλημμύρες επίσης αναμένονται λόγω μη συγκράτησης των νερών της βροχής. Η αρχική εκδοχή για τα αίτια της πυρκαγιάς ήταν ότι ξεκίνησε από τους πυλώνες υψηλής τάσης της ΔΕΗ που διασχίζουν την περιοχή και επεκτάθηκε στο δάσος. Η προκαταρκτική έρευνα που διεξάχθηκε όμως αποκλείει αυτό το ενδεχόμενο και μιλά για εμπρησμό.

20

21 Πυρκαγιά Εν Υπαίθρω Βάρη Πυρκαγιά εν υπαίθρω εκδηλώθηκε 26/07/2011 στις 17:20 στην οδό Αγίου Νικολάου στη Βάρη. Η Πυρκαγιά έκαψε 30τμ ξερά χόρτα και ελιές. Παρεβρέθηκαν τα οχήματα Βάρη 2 και Βάρη 3 καταναλώνοντας 5000 λίτρα νερού με συνολικά 4 άνδρες.

22 Πυρκαγιά Σε Μάντρα Σκαφών Βάρης – Κορωπίου Πυρκαγιά εκδηλώθηκε σε μάντρα σκαφών πλησίον Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων 28/07/2011 επί της Βάρης – Κορωπίου στις 18:00. Παρεβρέθηκαν τα οχήματα Βάρη 2, Βάρη 3 καθώς και η Υδροφόρα Βάρης καταναλώνοντας λίτρα νερού.

23 Στις 25 Σεπτεμβρίου 2010 η Εθελοντική Ομάδα με τα Οχήματα Βάρη1 και Βαρη3 παρενέβη σε παραπάνω από 16 συμβάντα στην περιοχή ευθύνης της, τα οποία είχαν σχέση με αντλήσεις υδάτων σε οικίες, κοπές δένδρων, πλύση οδοστρωμάτων και αποκλεισμό κυκλοφορίας στα επικίνδυνα σημεία (σύμφωνα με τον σχεδιασμό που είχε κάνει η ομάδα παλαιότερα) για την αποφυγή πρόκλησης τυχόν επιπλέον ζημιών και τραυματισμών.

24 Μία πλημμύρα είναι η υπερχείλιση του επιπλέον νερού που καλύπτει τη ξηρά. Η οδηγία της ΕΕ για τις πλημμύρες ορίζει μια πλημμύρα ως προσωρινή κάλυψη από νερό εδάφους το οποίο υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν καλύπτεται από νερό. [1] Κατά η έννοια του «ρέοντος νερού», μπορεί επίσης να εφαρμοστεί στην εισροή της παλίρροιας. Οι πλημμύρες μπορεί να προκύψουν από τον όγκο νερού μέσα σε ένα σώμα του ύδατος, όπως ένα ποτάμι ή λίμνη, η οποία υπερχειλίζει ή σπάει τα αναχώματα, με αποτέλεσμα το νερό να διαφύγει από τα συνήθη όριά του, ενώ το μέγεθος της λίμνης ή άλλου φορέα του νερού που ποικίλλει ανάλογα με τις εποχιακές αλλαγές στις βροχοπτώσεις και στα χιόνια που λιώνουν, δεν είναι μια σημαντική πλημμύρα εκτός αν τέτοιες διαρροές νερού θέσουν σε κίνδυνο τις εκτάσεις που χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο σαν ένα χωριό, πόλη ή άλλη κατοικημένη περιοχή. [1] παλίρροιαςποτάμιλίμνη

25 Οι πλημμύρες μπορεί επίσης να εμφανιστούν στα ποτάμια, όταν ροή υπερβαίνει την χωρητικότητα του καναλιού του ποταμού, ιδίως σε στροφές ή μαιάνδρους. Οι πλημμύρες συχνά προκαλούν ζημιές σε σπίτια και επιχειρήσεις, εφόσον έχουν τοποθετηθεί σε φυσικές περιοχές κατάκλυσης των ποταμών. Ενώ οι ζημίες από τις πλημμύρες μπορεί να έχουν σχεδόν εξαλειφθεί με την απομάκρυνση του ανθρώπου από τους ποταμούς και άλλους φορείς του νερού, δεδομένου ότι ανέκαθεν, οι άνθρωποι έχουν ζήσει και εργαστεί κοντά το νερό για να αναζητήσουν τροφή και να αξιοποιήσει τα οφέλη της φθηνής και εύκολης μετακίνησης και το εμπόριο με το να είναι κοντά νερό. Ότι οι άνθρωποι συνεχίζουν να κατοικήσουν περιοχές που απειλούνται με ζημίες από πλημμύρες είναι απόδειξη ότι η αξία του να ζουν κοντά στο νερό υπερβαίνει το κόστος των επαναλαμβανόμενων περιοδικών πλημμυρών

26 Γενικά, τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα που κάναμε είναι πολύ χρήσιμα ώστε να καταλάβουμε στο βάθος του το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών και να μπορέσουμε να είμαστε σε θέση να προτείνουμε λύσεις που θα αμβλύνουν το πρόβλημα αυτό. Τα συμπεράσματα που βγάλαμε από την έρευνα ήταν πολλά και πλούσια σε περιεχόμενο. Οι πυρκαγιές μπορεί να προκληθούν είτε από φυσικά είτε από ανθρωπογενή αίτια. Οι πυρκαγιές προκαλούν ανυπολόγιστες συνέπειες, άμεσες, όπως η καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας καθώς και διάβρωση του εδάφους, και έμμεσες όπως οι πλημμύρες και οι ζημιές στον οικονομικό τομέα. Τέλος, συμπεράναμε ότι οι πυρκαγιές αποτελούν σημαντικό πρόβλημα για την Ελλάδα και ιδιαίτερα για τον τοπο μας, τη Βαρη, όπου κάθε καλοκαίρι σημειώνονται πάνω από πέντε πυρκαγιές τουλάχιστον

27 Από τη μελέτη των συμπερασμάτων αυτών μπορούμε να βρούμε τρόπους αντιμετώπισης. Η ομάδα μας έκανε το προαναφερθέν και έτσι βρήκαμε τρόπους αντιμετώπισης των πυρκαγιών. Αυτοί είναι : Ενίσχυση του έργου της δασοπροστασίας με εθελοντική εργασία ή δωρεές στο ταμείο της δασοπροστασίας ή να προσπαθήσουμε εμείς ως πολίτες να πείσουμε την πολιτεία να δώσει περισσότερη προσοχή στο πρόβλημα των πυρκαγιών. Επίσης μέσω διαφημιστικών καμπανιών μπορούμε να ευαισθητοποιήσουμε τους πολίτες και να είναι ενημερωμένοι σχετικά με τις πυρκαγιές. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει μέσω διαφημιστικών φυλλαδίων ή με τη δημιουργία blog κλπ.

28

29

30

31

32

33

34 ΤΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ

35 Τα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα που προκαλλούν τα εργοστάσια στον ανθρώπινο οργανισμό αλλά και στο περιβάλλον μπορεί να καταστρέψουν τη φύση διότι μολύνουν τις θάλασσες με τα δηλητηριασμένα νέρα τους και τον αέρα με το καυσαέριο που βγαίνει από τις δεξαμενές. Όλα αυτά αναφέρονται αναλυτικά παρακάτω.

36

37 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Οικολογικά προβλήματα ή περιβαλλοντικά προβλήματα ονομάζονται οι διαταραχές στη γήινη βιόσφαιρα και στο φυσικό περιβάλλον οι οποίες συνηθίζεται να αποδίδονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Στον βαθμό που τα οικολογικά προβλήματα απειλούν την επιβίωση ενός πληθυσμού, οδηγούν σε μία οικολογική κρίση. Ωστόσο οι οικολογικές κρίσεις μπορεί να έχουν και φυσικά αίτια.γήινηβιόσφαιραφυσικό περιβάλλον ανθρώπινηπληθυσμού

38 Στα περιβαλλοντικά προβλήματα συγκαταλέγονται η περιβαλλοντική ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η τρύπα του όζοντος, η αποδάσωση (αποψίλωση των δασών), η ερημοποίηση, η εξαφάνιση βιολογικών ειδών, η όξινη βροχή κλπ. Τα οικολογικά προβλήματα άρχισαν να εμφανίζονται κυρίως μετά τη βιομηχανική επανάσταση, ενώ υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με τα αίτια και τους τρόπους αντιμετώπισής τους. Επιστημονικά διερευνώνται από την οικολογία και την περιβαλλοντολογία, αλλά κατά τη δεκαετία του 1960 αναδύθηκε το πολύπλευρο οικολογικό κοινωνικό κίνημα με στόχο την προσπάθεια για την επίλυση των οικολογικών προβλημάτων. Οι μηχανικοί περιβάλλοντος προσπαθούν να αναπτύξουν τεχνολογικές λύσεις για τα περιβαλλοντικά προβλήματα (π.χ. ηλεκτρικά αυτοκίνητα, καταλύτες αυτοκινήτου, συσκευές καθαρισμού αερίων κλπ ) περιβαλλοντική ρύπανσηκλιματική αλλαγήτρύπα του όζοντοςαποδάσωση ερημοποίησηβιολογικών ειδώνόξινη βροχήβιομηχανική επανάσταση οικολογίαπεριβαλλοντολογίαοικολογικόκοινωνικό κίνημαμηχανικοί περιβάλλοντοςτεχνολογικέςηλεκτρικά αυτοκίνητα καταλύτες αυτοκινήτουσυσκευές καθαρισμού αερίων

39 Έχει εξοβελιστεί στο πυρ το εξώτερο ακόμη και από τη βιομηχανία στο πλαίσιο της ελαχιστοποίησης των αποβλήτων περιορίζει ολοένα την παραγωγή του. Στην Ελλάδα, το πίνουμε, πλενόμαστε με αυτό και με αυτό ποτίζουμε τις καλλιέργειές μας. Το εξασθενές χρώμιο -περί αυτού ο λόγος- μια ουσία «επίκτητη» για τον πλανήτη, φτιαγμένη από τον άνθρωπο, άκρως τοξική (δεν προβλέπονται όρια ασφαλείας), ανιχνεύεται στο νερό με το οποίο υδρεύονται οικισμοί, αρδεύονται καλλιέργειες, παρασκευάζονται ποτά και τρόφιμα τα οποία διανέμονται σε όλη την Ελλάδα. Σε Οινόφυτα και Κορωπί, αλλά και σε άλλες βιομηχανικές περιοχές της χώρας, εδώ και χρόνια οι αναλύσεις δειγμάτων νερού στις υδρευτικές γεωτρήσεις δείχνουν σοβαρή επιβάρυνση με βαρέα μέταλλα, μεταξύ των οποίων χρώμιο, μόλυβδος και κάδμιο. Όλοι γνωρίζουν πως πίσω από τη ρύπανση κρύβονται εργοστάσια, τα οποία, περιφρονώντας τους νόμους και ευνοημένα από την παντελή έλλειψη ελέγχων, απορρίπτουν ανεπεξέργαστα τα απόβλητά τους στον υδροφόρο ορίζοντα, δηλητηριάζοντας και το πόσιμο νερό. Το εξασθενές χρώμιο δεν εμφανίστηκε στο νερό της περιοχής από τη μια μέρα στην άλλη. Ήδη από το 2004 είναι γνωστό στις αρμόδιες υπηρεσίες ότι οι αναλύσεις στο νερό από τις υδρευτικές γεωτρήσεις των Οινοφύτων δείχνουν σοβαρή επιβάρυνση με βαρέα μέταλλα, ενώ οι πάμπολλες αυτοψίες της Ειδικής Υπηρεσίας Επιθεωρητών Περιβάλλοντος δεν άφηναν περιθώριο για αμφιβολία: αιτία της ρύπανσης ήταν και είναι η απόρριψη ανεπεξέργαστων βιομηχανικών αποβλήτων στον Ασωπό ποταμό, μέσω αγωγών, συχνά κρυμμένων έντεχνα μέσα στις καλαμιές.

40 Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ  Με τον όρο εναέρια ρύπανση εννοούμε την οποιαδήποτε ανεπιθύμητη αλλαγή στα φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του ατμοσφαιρικού αέρα, η οποία είναι ή μπορεί να γίνει, ζημιογόνος για τον άνθρωπο, τους υπόλοιπους φυτικούς και ζωικούς οργανισμούς αλλά και τις βιομηχανικές διαδικασίες,τις συνθήκες ζωής και τους πολιτιστικούς θησαυρούς. Ο ατμοσφαιρικός αέρας αποτελεί την πρωταρχική προυπόθεση για την ύπαρξη του οργανικού κόσμου. Αποτελείται από άζωτο(Ν2), οξυγόνο (Ο2), ευγενή αέρια, αλλά και το όζον ( Ο3), αμμωνία ( ΝΗ3 ), διοξείδιο του αζώτου ( ΝΟ2 ), διοξείδιο του άνθρακα ( CΟ2 ) και πολλές άλλες ενώσεις που προέρχονται από πυρκαγιές δασών, εκρήξεις ηφαιστείων και άλλα.

41 ΕΙΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Η ατμοσφαιρική ρύπανση διακρίνεται σε δύο μορφές, την ατμοσφαιρική ρύπανση τύπου Λονδίνου ή καπνομίχλη και την ατμοσφαιρική ρύπανση τύπου Λος Άντζελες φωτοχημική ρύπανση.

42 Ρύπανση Των Υδατικών Συστημάτων Με τον όρο ρύπανση υδάτων εννοούμε την οποιαδήποτε ανεπιθύμητηαλλαγή στα φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του νερού τωνθαλασσών, λιμνών ή ποταμών, η οποία είναι ή μπορεί υπό προϋποθέσειςνα γίνει ζημιογόνος για τον άνθρωπο, τους υπόλοιπους φυτικούς καιζωικούς οργανισμούς αλλά και τις βιομηχανικές διαδικασίες και τιςσυνθήκες ζωής.

43 Πλέον χαρακτηρίζεται αρκετά κρίσιμη η κατάσταση των θαλασσών. Η γεωργία με τα λιπάσματα, η βιομηχανία με τα απόβλητα και οι κατοικίες με τα λύματα, τα φυτοφάρμακα και τα ζιζανιοκτόνα έχουν μολύνει τα υπόγεια υδροφόρα κοιτάσματα, με αποτέλεσμα να έχει μειωθεί η ποσότητα του πόσιμου νερού και να καθίστανται οι θάλασσες λιγότερο κατάλληλες για την υδρόβια ζωή. Το πρόβλημα επιδεινώνεται από την υπερεντατική αλιεία.θαλασσώνγεωργίαβιομηχανία αλιεία Τα μεγαλύτερα προβλήματα στα υδατικά συστήματα προέρχονται από τα αστικά και τα βιομηχανικά υγρά απόβλητα. Τα αστικά λύματα συνιστούν ένα θολό υγρό που περιέχει κυρίως νερό (99,9), αιωρούμενα οργανικά και ανόργανα προιόντα, στερεά σωματίδια, διαλυμένα συστατικά και μικροοργανισμούς.

44 Η ρύπανση των υδάτων δημιουργείται με την απελευθέρωση σε λίμνες,ποτάμια και θάλασσες ουσιών οι οποίες είτε διαλύονται, είτεκατακάθονται στον πυθμένα. Οι ρύποι αυτοί είναι πάρα πολύ και αυτόγιατί στο υδάτινο ορίζοντα καταλήγουν και οι ρύποι από την ρύπανσητης ατμόσφαιρας και του εδάφους μέσω των βροχών και της απορροής. Με την απελευθέρωση στο νερό ενέργειας υπό την μορφή θερμότητας ήραδιενέργειας δημιουργείται η θερμική ρύπανση των υδάτων η οποίαπροκαλεί άνοδο στην θερμοκρασία του νερού. Ρύπανση των υδάτων είναιδυνατόν να δημιουργηθεί από μικροοργανισμούς των οικιακών αποβλήτων,από οργανικές ουσίες όπως το πετρέλαιο και τα προϊόντα του και απότοξικά μέταλλα.

45 Απειλές Η Μεσόγειος είναι μια κλειστή θάλασσα, η οποία όμως επικοινωνεί με τον Ατλαντικό Ωκεανό, τη Μαύρη Θάλασσα και την Ερυθρά Θάλασσα. Ο περίκλειστος χαρακτήρας της την καθιστά ιδιαίτερα ευαίσθητη στη ρύπανση. Οι ελληνικές ακτές, καθώς βρίσκονται στο ανατολικότερο άκρο αυτής της κλειστής λεκάνης, είναι περισσότερο ευάλωτες σε μια σειρά σοβαρούς κινδύνους.

46 Ρύπανση Μια από τις σοβαρότερες απειλές για τις ελληνικές θάλασσες και ακτές είναι η ρύπανση από βιομηχανικά απόβλητα και διαρροές πετρελαίου. Στη Μεσόγειο έχουν επισημανθεί 115 περιοχές όπου παρατηρούνται υψηλά επίπεδα ρύπανσης. Στην Ελλάδα τέτοιες περιοχές βρίσκονται στους κόλπους Θερμαϊκό, Πατραϊκό και Σαρωνικό - και ιδιαίτερα στην Ελευσίνα. Η οικιστική και βιομηχανική ανάπτυξη κατά μήκος των ακτών, που δεν συνοδεύεται από την απαραίτητη υποδομή για την επεξεργασία των λυμάτων, αποτελεί άλλη μια σημαντική πηγή θαλάσσιας ρύπανσης. Καταστροφικές συνέπειες έχει και η υπερβολική χρήση λιπασμάτων, αφού μέσω των επιφανειακών απορροών και των υπόγειων υδροφορέων μεταφέρεται στη θάλασσα νερό με υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικές ουσίες, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα τον ευτροφισμό των θαλασσών μας. Οι αμμοληψίες, οι εκχερσώσεις και η αυθαίρετη εκμετάλλευση των παραλιών για τουριστικούς σκοπούς αλλοιώνουν τη δυναμική των ελληνικών ακτών, με αποτέλεσμα την εδαφική διάβρωση.

47 Οι θάλασσές απειλούνται από την χημική μόλυνση

48 Η θάλασσα, οι λίμνες και οι ποταμοί έχουν γίνει τόποι αποχετεύσεως. Εκεί καταλήγουν όλες οι ουσίες που μολύνουν το περιβάλλον. Η βροχή ξεπλένει την ατμόσφαιρα ή από το θειικό οξύ ή από το χλώριο και καθαρίζει τη γη από τα εντομοκτόνα. Τα πετρελαιοφόρα συγκρούονται και βυθίζονται. Ποταμοί και λίμνες δηλητηριάζονται. Αυτή είναι η χημική καταστροφή των νερών. Υπάρχει όμως και η μηχανική καταστροφή, ιδιαίτερα στις ευαίσθητες ζώνες των ωκεανών. Τα αλιευτικά λυμαίνονται στις ηπειρωτικές υφαλοκρηπίδες. Τα διάφορα έργα που γίνονται στα λιμάνια για να εμποδίσουν την διάβρωση των ακτών έχουν σαν αποτέλεσμα την διαταραχή στη φυσική ροή των θαλάσσιων ρευμάτων και ιζημάτων κατά μήκος των ακτών. Τα έργα αποξηράνσεως παράκτιων ελών, τα τοξικά κατάλοιπα της βιομηχανίας, οι κυνηγοί σουβενίρ που καταστρέφουν τους κοραλλιογενείς βράχους κι οι πυρηνικές δοκιμές καταμεσής του ωκεανού, όλα αυτά αποτελούν τη μηχανική καταστροφή των θαλασσών. Είναι φανερό σήμερα, πως το πρόβλημα της επιβίωσης είναι ένα και το αυτό. Πρέπει να υπερασπίσουμε την υγρή περιουσία μας και τους ίδιους τους εαυτούς μας. Πρέπει να σταματήσουμε να καταστρέφουμε τον κόσμο, καταστρέφοντας τις θάλασσες, γιατί δεν υπάρχει άλλο μέρος για να καταφύγουμε άλλος πλανήτης, όπου θα μπορούσαν να ζήσουν πλάσματα σαν και εμάς, που η ζωή μας εξαρτάται από το νερό.

49 Η ευαισθησία των περιοχών του βυθού Οι τοξικές ουσίες φτάνουν όλες στη θάλασσα. Ένα μεγάλο μέρος από αυτές κατεβαίνουν στο βυθό. Οι βαριές ουσίες κατεβαίνουν γρήγορα στον πυθμένα. πολλές διαλυμένες χημικές ουσίες που βρίσκονται στους ιστούς των διάφορων ζωικών και φυτικών οργανισμών βυθίζονται αργά ή γρήγορα όταν οι ζωντανοί αυτοί οργανισμοί πεθάνουν και πέσουν στον πυθμένα. Μερικές ενώσεις υδραργύρου είναι αβλαβείς για τους ζωντανούς οργανισμούς στη μορφή που φτάνουν στη θάλασσα. Όταν όμως φτάσουν στο βυθό μετατρέπονται από τα βακτηρίδια σε μεθύλιο υδράργυρο που είναι θανατηφόρος

50 Το μεγαλύτερο μέρος των απορριμμάτων που φτάνουν στη θάλασσα διαλύεται και διασκορπίζεται, και μερικές ουσίες όπως είναι το θεϊκό οξύ εξουδετερώνονται πολύ εύκολα. Ο διασκορπισμός όμως των διάφορων ουσιών μπορεί να εξουδετερώνει τους κινδύνους από την ρύπανση όσο η περιεκτικότητα της θάλασσας σε βλαβερές ουσίες δεν ξεπερνά ορισμένα όρια. Η αλήθεια είναι, πως κανένας δεν ξέρει ακόμη πόση ζημιά προκαλούν και θα προκαλέσουν.

51 Μόλυνση Του Νερού. Οι πηγές, τα ρυάκια που τρέχουν στην εξοχή και τα ποτάμια είναι μολυσμένα από τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα, τα απορρυπαντικά, τα λύματα ανθρώπινων και ζώων και τα βιομηχανικά απόβλητα

52 Τα Παράκτια Νερά Οι συγκεντρώσεις της πολεοδομικής και τουριστικής ανάπτυξης δημιουργούν προβλήματα θαλάσσιας ρύπανσης, που επιδεινώνονται κυρίως από τη διάθεσης μεγάλων ποσοτήτων αστικών και βιομηχανικών ρύπων, παράλληλα με την αύξηση του πληθυσμού και των άλλων δραστηριοτήτων.

53 Τα πυρηνικά εργοστάσια δημιουργούν, δεν λύνουν προβλήματα Ένα πιο συγκεκριμένο παράδειγμα είναι τα πυρηνικά εργοστάσια. Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι μια συμφέρουσα επιλογή διότι κοστίζει πολύ ακριβά. Η επιστήμη δεν μπορεί να περιμένει τίποτε πια από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες προαναγγέλλοντας ουσιαστικά την απαξίωση και το τέλος τους. ΄Ολοι νομίζαν πως η πυρηνική εωεέργεια είναι μια θφηνή και ασφαλής επιλογή, αλλά δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Επίσης, είναι μεγάλο ρίσκο για τον τουρισμό η υπόθεση των πυρινικών.

54 Υπάρχουν και ζητήματα διαχείρισης των πυρηνικών αποβλήτων που καθιστούν ακριβή και σε ορισμένες περιπτώσεις, ασύμφορη τη διαδικασία. Απαιτούνται όμως ειδικές εγκαταστάσεις, που κοστίζουν πολλά χρήματα. Τα πυρηνικά απόβλητα έχουν διάρκεια ζωής ετών μέχρι να αποδομηθούν στη φύση. Αυτό σημαίνει πως η χρήση των πυρηνικών, υποθηκεύει το μέλλον της ανθρωπότητας και των επόμενων γενεών. Περικυκλωμένη από πυρηνικά εργοστάσια βρίσκεται η Ελλάδα και μάλιστα από μονάδες σχετικά μεγάλης παλαιότητας. «Οι πυρηνικοί σταθμοί που βρίσκονται σε γειτονικές βαλκανικές χώρες, μπορούν σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος να πλήξουν τους Ελληνες πολίτες, καθώς τα ραδιενεργά νέφη ταξιδεύουν πολλές εκατοντάδες χιλιόμετρα. Σε μια τέτοια απευκταία περίπτωση θα είναι σαν να ζούμε στην Ουκρανία ή στη Ρωσία, όταν έγινε το δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ».

55 Κάθε πυρηνικό εργοστάσιο φυλάσσει δίπλα του εκατοντάδες τόνους καμένου ουρανίου, του πλέον επικίνδυνου ραδιενεργού υλικού. Θα έπρεπε μήπως η Ελλάδα, αφού έχει ήδη γύρω της πυρηνικές μονάδες, να δημιουργήσει κάποια δική της; «Είμαι αρνητικός, όπως και οι πολίτες. Και η Αυστρία είναι περιστοιχισμένη από ένα δάσος πυρηνικών αντιδραστήρων, αλλά δεν προχωρά στην ατομική ενέργεια. Το θέμα που τίθεται είναι ότι δεν μπορεί μια χώρα να δημιουργεί πυρηνικό εργοστάσιο χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των γειτόνων της».

56 Φωτοβολταϊκά: τα ελληνικά εργοστάσια αντιμετωπίζουν προβλήματα ζωτικής σημασίας Τα εργοστάσια αυτά αντιμετοπίζουν προβλήματα ζωτικής σημασίας.Στην Ελλάδα λειτουργούν πέντε εργοστάσια παραγωγής φωτοβολταϊκών πάνελ, τα περισσότερα ελληνικών εταιρειών, σύμφωνα με τα απολογιστικά στοιχεία του 2010 του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταικών. Ένα από τα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα Ελληνικά εργοστάσια είναι και ο βραδύς ρυθμός υλοποίησης φωτοβολταϊκών σταθμών.Αυτό οφείται στην απροθυμία των τραπεζών να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις.

57 Πρέπει να σταματήσουμε να καταστρέφουμε τον κόσμο, καταστρέφοντας τις θάλασσες, γιατί δεν υπάρχει άλλο μέρος για να καταφύγουμε ένας άλλος πλανήτης, όπου θα μπορούσαν να ζήσουν πλάσματα σαν και εμάς, που η ζωή μας εξαρτάται από το νερό. Τα εργοστάσια τα οποία κατασκευάζουν τις βρώσιμες ύλες, την ενδυμασία μας, τα αυτοκίνητα τα οποία κινούμαστε στην πόλη, αλλά και πολλά άλλα, εκτός από το ότι μας προσφέρουν κάποιες ανέσεις στην καθημερινή μας ζωή και μας βοηθάνε να κάνουμε πράγματα τα οποία δεν θα μπορούσαμε να πραγματοποιήσουμε χωρίς την ύπαρξή τους, έχουν και αρνητικά αποτελέσματα.Αυτά είναι η μόλυνση του περιβάλλοντος που με τα απόβλητα των εργοστασίων μολύνουν τον αέρα που εισπνέουμε,το νερό που πίνουμε αλλά και άλλα. Όλα αυτά είναι αρνητικά για τον οργανισμό μας και ίσως μας προκαλέσουν βλάβες και σοβαρές αρρώστιες που μπορεί να επιφέρουν τον θάνατο.

58 *Οι θαλάσσες απειλούνται από την χημική μόλυνση *Η ευαισθησία των περιοχών του βυθού

59 . 1969: ο αυτοματισμός της παραγωγής έχει ξεκινήσει, ωστόσο ένα τμήμα της παραμένει παραδοσιακό και ασχολείται με το χειροποίητο φυσικό γυαλί. 1981: κατασκευάστηκε κλίβανος παραγωγικής δυναμικότητας 200 τόνων ημερισίως

60 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΛΥΣΕΙΣ

61 Σύμφωνα με όλα όσα μελετήσαμε στο project με θέμα την οικολογία και τα εργοστάσια τόσο στην περιοχή μας όσο και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι το μεγαλύτερο ποσοστό της μόλυνσης του οικοσυστήματος ευθύνεται στην απερίσκεπτη συμπεριφορά των πολιτών και στα λύματα που δημιουργούν οι εργοστασιακές μονάδες. Όλα τα παραπάνω συνηγορούν πως αυτό που πρέπει να κάνουμε τόσο εμείς, όσο και η τοπική κοινωνία και η πολιτεία, είναι να σταματήσουμε την αναίσχυντη συμπεριφορά κάποιων ασυνήδειτων. Ταυτόχρονα όμως, είναι αναγκαίο να βάλουμε στη ζωή μας και την ανακύκλωση. Και αυτό διότι απλούστατα αν εμείς πρώτοι δεν προσπαθούμε να διατηρούμε το περιβάλλον υγειές, πως μπορούμε να ζητούμε από άλλους να κάνουν κάτι γι’αυτό. Τέλος, ακόμη μία λύση θα ήταν να γίνουν πιο διαδεδομένα τα μέσα μαζικής μεταφοράς, έτσι ώστε η χρήση των ιδιοτικών οχημάτων να μειωθεί και κατά συνέπεια να μειωθούν οι ρύποι που εκπέμπουν στο ελάχιστο

62 Φυσικά όλα αυτά θα συμβούν μόνο αν εμείς οι ίδιοι αποκτήσουμε την θέληση να τα κάνουμε πράξη. Κάπου εδώ λοιπόν το όλο οικολογικό πρόβλημα αποκτά μια άλλη, διαφορετική διάσταση, η οποία έχει να κάνει με το ήθος κάθε ατόμου και παράλληλα με το ήθος μιας ολόκληρης κοινωνίας. Είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο το ζήτημα αυτό αλλάζει μορφή και γίνεται κατά βάση ηθικό. Συνοψίζοντας όλα τα παραπάνω γίνεται εύκολα κατανοητό το πόσο σημαντικό είναι να επαναπροσδιοριστεί ο τρόπος σκέψης και αντιμετώπισης ως προς το τεράστιο αυτό πρόβλημα, με το οποίο τήθονται αντιμέτωποι τόσο το περιβάλλον μα πάνω απ’ όλα ο άνθρωπος.

63

64 ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

65 ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και με κυριολεκτικά ραγδαία ταχύτητα, αναπτύχθηκε σε πλατιές ανθρώπινες μάζες η συνείδηση του μικρού πλανητικού χώρου πάνω στον οποίο αναπτύσσονται όλες οι ανθρώπινες κοινωνίες ανεξαρτήτως υποσυνόλου και κατηγοριοποίησης. Γύρω στο 1960 άρχισε η χρησιμοποίηση του όρου της βιώσιμης ανάπτυξης ο οποίος εμπεριείχε στοιχεία τόσο οικολογίας όσο και οικονομικής δραστηριότητας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η έννοια “Sustainable Development” {Διατηρήσιμη Ανάπτυξη}, χρησιμοποιείται ευρέως τις 3 τουλάχιστον τελευταίες δεκαετίες.

66 Η έννοια χρησιμοποιείται τόσο ως πολιτικά ορθός στόχος, για την επίτευξη του οποίου σχεδιάζονται οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές, όσο και ως φιλοσοφία βάσης με την οποία ο πολίτης του σημερινού κόσμου επιχειρεί να αντιληφθεί και να διαμορφώσει την προσωπική του στάση ζωής. Η ειλικρινής και ουσιαστική έκφραση αυτής της προσωπικής στάσης, όποτε αυτή επιτυγχάνεται αποτελεί πολιτική άποψη για την κατεύθυνση της μελλοντικής πορείας της κοινωνίας και αφορά δύο κυρίαρχους τομείς: την οικονομική ανάπτυξη και την διατήρηση του περιβάλλοντος.

67 Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ορισμένα κρίσιμα χαρακτηριστικά της έννοιας της αειφορικότητας όπως αυτή είναι διαμορφωμένη σήμερα. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της έννοιας είναι η επεκτεινόμενη διάστασή της τόσο στον χώρο όσο και στον χρόνο. Το αιτούμενο δηλαδή είναι η εφαρμογή της βιώσιμης ανάπτυξης σε παγκόσμια κλίμακα και σε διαρκή χρόνο.  Δεύτερο βασικό χαρακτηριστικό της έννοιας είναι η αμφισημαινόμενη διπολικότητα στο εσωτερικό της. Ο ένας πόλος επιχειρεί την συγκέντρωση του κέντρου βάρους της έννοιας στην βιωσιμότητα της οικονομικής ανάπτυξης, ενώ ο άλλος επιχειρεί την συγκέντρωση του κέντρου βάρους της έννοιας στην προστασία της Φύσης.

68 Η διπολικότητα αυτή δεν έχει θεωρητικό μόνο ενδιαφέρον, αλλά άμεσα πρακτικό εφόσον η εφαρμογή των πολιτικών για την επίτευξη της αειφορικής ανάπτυξης έχει ήδη δρομολογηθεί τόσο στο Κοινοτικό έδαφος, όσο και στο διεθνές. Η από εικοσαετίας πλέον ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ε. έδωσε μια καινούργια δυναμική στην ιδέα της αειφορικής ανάπτυξης και στην χώρα μας. Ο μηχανισμός αυτής της δυναμικής έχει πολλούς βραχίονες: Η αναγκαστική προσαρμογή του εθνικού θεσμικού πλαισίου στο κοινοτικό πλαίσιο Η ανάπτυξη ισχυρών χρηματοδοτικών εργαλείων & μέσων από την Ε.Ε. για δράσεις & πρωτοβουλίες προστασίας του περιβάλλοντος Η διάθεση μεγάλων κεφαλαίων από την Ε.Ε. για την έρευνα & ανάπτυξη τεχνολογιών περιβάλλοντος Η εκ της όσμωσης διάχυση της ιδέας της αειφορικής ανάπτυξης από τους τεχνοκράτες στους πολιτικούς και σε ευαισθητοποιημένες κοινωνικές μάζες.

69 Οι σημαντικοί τομείς που αποτελούν το επίκεντρο της οικονομικής & κοινωνικής εξέλιξης της ελληνικής κοινωνίας από το 1960 έως και σήμερα είναι: 1. Η εξέλιξη των αστικών συγκροτημάτων 2. Η εξέλιξη του τουρισμού 3. Η εξέλιξη της γεωργίας Στη συνέχεια θα διερευνήσουμε τον βαθμό παρουσίας της έννοιας της αειφορικής η διατηρήσιμης ανάπτυξης στην έκταση του διπολισμού που αυτή εμπεριέχει όπως αναφέρθηκε προηγούμενα, στον τομέα της οικιστικής ανάπτυξης που είναι κρίσιμος για τις περιαστικές περιοχές.

70 ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

71 1. Η εξέλιξη του περιαστικού οικιστικού πόλου του οικισμού Χορτιάτη κατά την περίοδο 1960 – Η σύγχρονη αντίληψη περί αειφορικής αστικής ανάπτυξης θεωρεί το αστικό συγκρότημα της πόλης ως ένα σύνθετο κοινωνικό οργανισμό με ορισμένα κυρίαρχα συστατικά (ανθρώπινα, κοινωνικά, πολιτισμικά, περιβαλλοντικά, οργανωτικά κ.λ.π.) Ο προβληματισμός που αναπτύσσεται περί της αειφορικής αστικής ανάπτυξης ενός οικιστικού συγκροτήματος και επομένως περί της καλής η όχι υγείας του οφείλει να ανιχνεύσει μια σειρά από παράγοντες όπως: Ο βαθμός ορθολογικής χρήσης του εδάφους Ο σεβασμός ή όχι των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών του ανάγλυφου και των λειτουργιών που αυτά εξυπηρετούν Η ορθολογική ή όχι χρήση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων για την εξυπηρέτηση των αστικών αναγκών αλλά και των λοιπών χρήσεων (γεωργία, κτηνοτροφία, βιομηχανία) Η ορθολογική ή όχι διαχείριση των απορριμμάτων και λοιπών αποβλήτων που προέρχονται από την καθημερινή διαβίωση της πόλης. Η συνολική οικονομική βιωσιμότητα του σύμπλοκου συστήματος της πόλης υπό την έννοια της διατήρησης της παραγωγής μέσα σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον της αύξησης του εισοδήματος, της αύξησης της απασχόλησης ενώ το λειτουργικό κόστος της πόλης θα πρέπει να κρατείται όσο το δυνατό χαμηλό. Η δημιουργία & συντήρηση φιλικού προς τον άνθρωπο αστικού περιβάλλοντος που να επιτρέπει και να οδηγεί στην ψυχική ανάταση.

72 Εδώ και πριν αναλύσουμε την περίπτωση της εξελικτικής πορείας του οικισμού Χορτιάτη πρέπει να επισημάνουμε ότι: η ανάγκη του νεοέλληνα για ιδιόκτητη κατοικία απαντάται σε όλα τα κοινωνικά στρώματα και παίζει βαρύνοντα ρόλο στην διάθρωση της οικονομίας σε εθνικό επίπεδο μέσω της διαρκούς ζήτησης για νέες κατοικίες κύριες και δευτερεύουσες. Πρωτοτυπία διεθνώς αποτελεί η πλήρης θεσμική κάλυψη αυτής της τάσης με την θέσπιση μιας σειράς νόμων και διατάξεων μέσα από του οποίους κατοχυρώνεται μια δυναμική που οδηγεί στην συνεχή αύξηση της δόμησης. Έτσι έχουμε κανονισμούς για τη δόμηση εκτάσεων εκτός σχεδίου πόλης, κανονισμούς που ρυθμίζουν και υλοποιούν την αντιπαροχή κ.λ.π., ενώ με το πέρασμα των δεκαετιών θεωρείται από τις πλατιές μάζες αυτονόητη πλέον η πρακτική, προερχόμενη από πολιτικό ρεαλισμό, της συνεχούς ένταξης στο σχέδιο πόλης νέων ήδη δομημένων περιοχών. Ο οικισμός του Χορτιάτη βρίσκεται στα Βορειοανατολικά του Νομού Θεσσαλονίκης και κατά την περίοδο από το 1960 έως και σήμερα υπέστη μια δραματική μετεξέλιξη.

73 Από ένας απομακρυσμένος από τον κυρίαρχο αστικό πόλο της Θεσσαλονίκης οικισμός με όλα τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά του χωριού, μετατράπηκε σε έναν από τους λεγόμενους περιαστικούς πόλους του Π.Σ.Θ. ο οποίος πλέον αποτελεί υποδοχέα της μετακίνησης των αστών της Θεσσαλονίκης προς εξασφάλιση κατοικίας σε αναβαθμισμένο περιβάλλον. Η μετακίνηση αυτή επέφερε σημαντικές διαφοροποιήσεις και αλλαγές στον συνολικό χαρακτήρα του οικισμού και έχει μια σειρά από ενεργά και αλληλοεπιδρώντα χαρακτηριστικά τα κύρια των οποίων είναι: 1. Αύξηση της δομημένης επιφάνειας κατά μη οργανωμένο τρόπο (απουσία γενικού πολεοδομικού σχεδίου) 2. Εκτίναξη της υπεραξίας της γης και επομένως εντατικοί ρυθμοί αλλαγής της χρήσης. 3. Αλλαγή της τοπικής μικροοικονομίας από κυρίαρχα κτηνοτροφική – γεωργική σε μια μικτή με φθίνουσα την γεωργοκτηνοτροφική δραστηριότητα ενώ συνεχώς αυξάνεται το οικονομικό κύκλωμα που περιγράφεται από το σύστημα αντιπαροχής – οικοδόμησης – κεφαλαιοποίησης της υπεραξίας του ιδιοκτήτη.

74 ΧΑΡΤΕΣ Στους χάρτες που ακολουθούν φαίνεται η εξελικτική πορεία του οικισμού από το 1960 έως και το 1994

75 Οι παράμετροι που οφείλουμε να εξετάσουμε είναι: 1. Η επέκταση της δόμησης σε απόλυτους αριθμούς, 2. Ο τρόπος με τον οποίο αυτή γίνεται (οργανωμένα ή όχι) 3. Μια στοχαστική ανάλυση των γενικών περιβαλλοντικών κινδύνων που αυτή επιφέρει. 4. Η επέκταση των λοιπών συναφών με την οικοδομική εργασία δραστηριοτήτων όπως τα λατομεία του διαμερίσματος. 5. Η επάρκεια ή μη του τρόπου διαχείρισης των αναγκαστικών παρενεργειών από την λειτουργία του αστικού ιστού δηλαδή των στερών & υγρών αποβλήτων.

76 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Η επέκταση της δόμησης γίνεται εκτός σχεδίου Η προσπάθεια οργανωμένης επέκτασης που έγινε με την "Κισσός" Α.Ε., ενώ άλλαξε οριστικά την χρήση γης σε 1400 και πλέον στρέμματα ουδέποτε ολοκληρώθηκε. Η ανοδική πορεία της δομημένης έκτασης παρουσιάζει αλματώδη αύξηση στο διάστημα 1980 – 1994 Η επέκταση της ζώνης κατάληψης των λατομείων ακολουθεί ιλιγγιώδεις ρυθμούς αποδεικνύοντας ότι εξυπηρετούσαν ανάγκες δόμησης ευρύτερης περιοχής του Π.Σ.Θ. Η παύση της λειτουργίας των λατομείων περί το 1994 δεν ακολουθήθηκε από εργασίες αποκατάστασής τους. Η χωροθέτηση της χωματερής του οικισμού στο πρανές ρέματος που αργότερα θεσμοθετήθηκε ως Ά Ζώνη Ραμσάρ αποδεικνύεται εξαιρετικά μυωπική. Η αλλοίωση της διαδρομής της κοίτης ρεμάτων προκαλεί αύξηση περιβαλλοντικών κινδύνων οι οποίοι ενδέχεται να προκαλέσουν μεγάλες οικονομικές & κοινωνικές καταστροφές. Τα κόστος δημιουργίας και συντήρησης βασικών υποδομών που αποτελούν θεσμική υποχρέωση του Ο.Τ.Α. όπως η εσωτερική οδοποιία, η ύδρευση, η αποχέτευση και η αποκομιδή των απορριμμάτων αυξάνει υπέρμετρα λόγω της διασποράς στο χώρο της δόμησης. Το πλέγμα της οικονομίας που στήθηκε για να εξυπηρετήσει το συγκεκριμένο μοντέλο ανάπτυξης εξαρτάται άμεσα από έναν πεπερασμένο παράγοντα που είναι η διαθέσιμη προς δόμηση γη.

77 ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΩΝ Τα τελευτάια χρόνια η οικιστίκη ανάπτυξη αναπτύχθηκε με ραγδαία ταχύτητα σε πλατιές ανθρώπινες μάζες του μικρού πλανητικού χώρου πάνω στον οποίο αναπτύσσονται όλες οι ανθρώπινες κοινώνιες.Το έτος 1960 ξεκίνησε η χρήση του όρου της βιώσιμης ανάπτυξης το οποίο εμπεριείχε στοιχεία της οικολογίκης και οικονομικής δραστηριότητας. Επίσης,στις τρείς τελευταίες δεκαετίες η Ευρώπαιηκη Ένωση χρησιμοποιήσαι την ένοια της Διάτηρήσιμης Ανάπτυξης.Η έννοια χρησιμοποιείται πολιτικά ως ορθός στόχος, για την επίτευξη οπού σχεδιάζονται οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές έτσι ώστε ο πολίτης του σημερινού κόσμου θα επιχειρείσει να αντιληφθεί και να διαμορφώσει την προσωπική του στάση.Δυο κυριάρχοι τόμεις είναι η οικονομική ανάπτυξη και η διατήρηση του περιβάλλοντος.Τα βασικά χαρακτηρίστηκα της εννοίας είναι οτι η επεκτεινόμενη διάσταση ειναι η εφαρμογή της βιώσιμης ανάπτυξης σε παγκόσμια κλίμακα και σε διαρκή χρόνο.Δευτέρο ειναι οτι ο ένας πόλος επιχειρεί την συγκέντρωση του κέντρου βάρους της έννοιας στην βιωσιμότητα της οικονομικής ανάπτυξης, ενώ ο άλλος επιχειρεί την συγκέντρωση του κέντρου βάρους της έννοιας στην προστασία της Φύσης.

78

79 Επείτα ο μηχανισμός αυτής της δυναμικής έχει πολλούς βραχίονες Ενα απο αυτές είναι η αναγκαστική προσαρμογή του εθνικού θεσμικού πλαισίου στο κοινοτικό πλαίσιο. Επίσης,Η ανάπτυξη ισχυρών χρηματοδοτικών εργαλείων & μέσων από την Ε.Ε. για δράσεις & πρωτοβουλίες προστασίας του περιβάλλοντος Οι σημαντικοί τομέις που αποτελούν το επίκεντρο της οικονομικής & κοινωνικής εξέλιξης της ελληνικής κοινωνίας από το 1960 έως και σήμερα είναι η εξέλιξη των αστικών συγκροτημάτων, εξέλιξη του τουρισμού και η εξέλιξη της γεωργίας.

80 ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΩΝ Μετά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και με κυριολεκτικά ραγδαία ταχύτητα, αναπτύχθηκε σε πλατιές ανθρώπινες μάζες η συνείδηση του μικρού πλανητικού χώρου πάνω στον οποίο αναπτύσσονται όλες οι ανθρώπινες κοινωνίες ανεξαρτήτως υποσυνόλου και κατηγοριοποίησης. Γύρω στο 1960 άρχισε η χρησιμοποίηση του όρου της βιώσιμης ανάπτυξης ο οποίος εμπεριείχε στοιχεία τόσο οικολογίας όσο και οικονομικής δραστηριότητας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η έννοια “Sustainable Development” {Διατηρήσιμη Ανάπτυξη}, χρησιμοποιείται ευρέως τις 3 τουλάχιστον τελευταίες δεκαετίες. Η έννοια χρησιμοποιείται τόσο ως πολιτικά ορθός στόχος, για την επίτευξη του οποίου σχεδιάζονται οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές, όσο και ως φιλοσοφία βάσης με την οποία ο πολίτης του σημερινού κόσμου επιχειρεί να αντιληφθεί και να διαμορφώσει την προσωπική του στάση ζωής. Η ειλικρινής και ουσιαστική έκφραση αυτής της προσωπικής στάσης, όποτε αυτή επιτυγχάνεται αποτελεί πολιτική άποψη για την κατεύθυνση της μελλοντικής πορείας της κοινωνίας και αφορά δύο κυρίαρχους τομείς: 1) την οικονομική ανάπτυξη και 2)την διατήρηση του περιβάλλοντος.

81 Ένα βασικό χαρακτηριστικό της έννοιας είναι η επεκτεινόμενη διάστασή της τόσο στον χώρο όσο και στον χρόνο. Το αιτούμενο δηλαδή είναι η εφαρμογή της βιώσιμης ανάπτυξης σε παγκόσμια κλίμακα και σε διαρκή χρόνο. Πρωτοτυπία διεθνώς αποτελεί η πλήρης θεσμική κάλυψη αυτής της τάσης με την θέσπιση μιας σειράς νόμων και διατάξεων μέσα από του οποίους κατοχυρώνεται μια δυναμική που οδηγεί στην συνεχή αύξηση της δόμησης. Έτσι έχουμε κανονισμούς για τη δόμηση εκτάσεων εκτός σχεδίου πόλης, κανονισμούς που ρυθμίζουν και υλοποιούν την αντιπαροχή κ.λ.π., ενώ με το πέρασμα των δεκαετιών θεωρείται από τις πλατιές μάζες αυτονόητη πλέον η πρακτική, προερχόμενη από πολιτικό ρεαλισμό, της συνεχούς ένταξης στο σχέδιο πόλης νέων ήδη δομημένων περιοχών. Ο οικισμός του Χορτιάτη βρίσκεται στα Βορειοανατολικά του Νομού Θεσσαλονίκης και κατά την περίοδο από το 1960 έως και σήμερα υπέστη μια δραματική μετεξέλιξη. Από ένας απομακρυσμένος από τον κυρίαρχο αστικό πόλο της Θεσσαλονίκης οικισμός με όλα τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά του χωριού, μετατράπηκε σε έναν από τους λεγόμενους περιαστικούς πόλους του Π.Σ.Θ. ο οποίος πλέον αποτελεί υποδοχέα της μετακίνησης των αστών της Θεσσαλονίκης προς εξασφάλιση κατοικίας σε αναβαθμισμένο περιβάλλον.

82 Η μετακίνηση αυτή επέφερε σημαντικές διαφοροποιήσεις και αλλαγές στον συνολικό χαρακτήρα του οικισμού και έχει μια σειρά από ενεργά και αλληλοεπιδρώντα χαρακτηριστικά τα κύρια των οποίων είναι: 1. Αύξηση της δομημένης επιφάνειας κατά μη οργανωμένο τρόπο (απουσία γενικού πολεοδομικού σχεδίου) 2. Εκτίναξη της υπεραξίας της γης και επομένως εντατικοί ρυθμοί αλλαγής της χρήσης. 3. Αλλαγή της τοπικής μικροοικονομίας από κυρίαρχα κτηνοτροφική – γεωργική σε μια μικτή με φθίνουσα την γεωργοκτηνοτροφική δραστηριότητα ενώ συνεχώς αυξάνεται το οικονομικό κύκλωμα που περιγράφεται από το σύστημα αντιπαροχής – οικοδόμησης – κεφαλαιοποίησης της υπεραξίας του ιδιοκτήτη.

83

84 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1) Η επέκταση της δόμησης γίνεται εκτός σχεδίου. 2) Η προσπάθεια οργανωμένης επέκτασης που έγινε με την "Κισσός" Α.Ε., ενώ άλλαξε οριστικά την χρήση γης σε 1400 και πλέον στρέμματα ουδέποτε ολοκληρώθηκε. 3) Η ανοδική πορεία της δομημένης έκτασης παρουσιάζει αλματώδη αύξηση στο διάστημα 1980 – ) Η επέκταση της ζώνης κατάληψης των λατομείων ακολουθεί ιλιγγιώδεις ρυθμούς αποδεικνύοντας ότι εξυπηρετούσαν ανάγκες δόμησης ευρύτερης περιοχής του Π.Σ.Θ 5) Η παύση της λειτουργίας των λατομείων περί το 1994 δεν ακολουθήθηκε από εργασίες αποκατάστασής τους. 6) Η χωροθέτηση της χωματερής του οικισμού στο πρανές ρέματος που αργότερα θεσμοθετήθηκε ως Ά Ζώνη Ραμσάρ αποδεικνύεται εξαιρετικά μυωπική. 7) Η αλλοίωση της διαδρομής της κοίτης ρεμάτων προκαλεί αύξηση περιβαλλοντικών κινδύνων οι οποίοι ενδέχεται να προκαλέσουν μεγάλες οικονομικές & κοινωνικές καταστροφές. 8) Το πλέγμα της οικονομίας που στήθηκε για να εξυπηρετήσει το συγκεκριμένο μοντέλο ανάπτυξης εξαρτάται άμεσα από έναν πεπερασμένο παράγοντα που είναι η διαθέσιμη προς δόμηση γη.

85 Πρόβλημα πεζοδρομίων στην Χώρα μας Τα τελευταία χρόνια έχει διαπιστωθεί πόσο επικίνδυνη έχει γίνει η κατάσταση για τους πεζούς λόγω της έλλειψης σε πεζοδρόμια ακόμη και στους μεγάλους Δήμους της χώρας μας. Παράλληλα άσχημη είναι η εικόνα αφού σχεδόν σε όλα τα πεζοδρόμια διακρίνουμε παράνομα σταθμευμένα αυτοκίνητα και μηχανές.Ακόμη και παράνομες καταλήψεις από μικροπωλητές. Παρόλο που το έτος του 2004 πολλά πεζοδρόμια αναγκαστικά επιδιορθώθηκαν για τους Ολυμπιακούς αγώνες,η πλειοψηφία αυτών μέσα σε 5 μήνες βρώμισαν ξανά. Επίσης σε μεγάλες λεωφόρους υπάρχει έλλειψη πεζοδρομίων και διαχωριστικών διαζωμάτων με αποτέλεσμα να προκαλούνται πολλά τροχαία περιστατικά. Ένας νεαρός μαθητής κάνει περίπατο στη Βάρη. Πήγα σήμερα μια βόλτα από τη Βάρη. Με κίνδυνο τη σωματική μας ακεραιότητα βέβαια για τον απλούστατο λόγο πως η Βάρη στα εσωτερικά της σημεία δεν έχει καθόλου πεζοδρόμια ή είναι τόσο στενά που δεν μπορείς να περπατήσεις σε αυτά !. Σε αρκετά μικρά στενά η μία πλευρά του δρόμου είχε φυτά και η άλλη παρκαρισμένα αυτοκίνητα. Αν εκείνη την ώρα περνά αυτοκίνητο ή κολλάς πάνω σε ένα σταθμευμένο ή λες τα τελευταία σου λόγια. Διαλέγεις το καλύτερο.

86 ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ

87 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ? Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα ζωής και την υγεία των ανθρώπων και των άλλων ειδών του πλανήτη. Η ρύπανση μπορεί να επηρεάζει, επίσης, την υλική και πολιτιστική βάση της ζωής, τους φυσικούς πόρους, τις ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης και της αναψυχής. Η ρύπανση μπορεί να είναι χημική, με την εισαγωγή επικίνδυνων, βλαβερών ή και τοξικών ουσιών, ενεργειακή (θερμική, ραδιενεργή κα), βιολογική, αισθητική, ηχητική, γενετική (με την εισαγωγή π.χ. γενετικά μεταλλαγμένων ειδών).

88 Τι είναι άμεση ρύπανση? Άμεση ρύπανση είναι αυτή που μπορεί να αντιληφθούμε άμεσα. Ένα παράδειγμα άμεσης ρύπανσης είναι η περίπτωση ενός ποταμού ή μιας λίμνης, όπου καταλήγουν τοξικά απόβλητα και προκαλείται άμεσος κι αιφνίδιος θάνατος ψαριών. Τι είναι μόλυνση? Μόλυνση είναι μια ειδική κατηγορία ρύπανσης, που οφείλεται σε μικροοργανισμούς. Όταν καταλήγουν σε ποτάμια, λίμνες ή στη θάλασσα βρώμικα νερά από κατοικίες, νοσοκομεία, χώρους απόρριψης σκουπιδιών κλπ μπορεί να προκαλέσουν διάφορες μορφές ρύπανσης: για παράδειγμα, ρύπανση εξαιτίας της παρουσίας χημικών, βλαβερών ουσιών, αλλά και μόλυνση εξαιτίας της παρουσίας μικροβίων και γενικότερα παθογόνων οργανισμών στα βρώμικα νερά.

89 Τι είναι έμμεση ρύπανση? Έμμεση ρύπανση είναι η μορφή ρύπανσης, που δεν αντιλαμβανόμαστε εύκολα, επειδή δεν είναι ορατή. Για παράδειγμα, όταν καταλήγουν σε ένα ποτάμι ή σε μια λίμνη ή στη θάλασσα λύματα ή απόβλητα, σε ποσότητες που δεν μπορούν τα υδατικά οικοσυστήματα να καθαρίσουν, είναι πολύ πιθανό να προκληθούν σταδιακά αλλαγές στα είδη που υπάρχουν σε αυτό. Ορισμένα είδη αναπτύσσονται υπερβολικά, ενώ άλλα περιορίζονται ή εξαφανίζονται (ευτροφισμός). Σε πιο προχωρημένο επίπεδο ρύπανσης, μπορεί το διαλυμένο στο νερό οξυγόνο να μειωθεί και να αρχίσει η παραγωγή άλλων αερίων, επικίνδυνων για τις μορφές ζωής (υδρόθειο, αμμωνία κα).

90 Πηγές ρύπανσης νερού: Οι σπουδαιότερες πηγές ρύπανσης, οι οποίες επιβαρύνουν κατ΄ αρχήν τα επιφανειακά νερά και στη συνέχεια τους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες, μπορεί να ταξινομηθούν στις εξής κατηγορίες: Αστικά λύματα: Ακάθαρτα νερά πόλεων και οικισμών που προέρχονται από τις κατοικίες και διάφορες άλλες δραστηριότητες (σχολεία και πανεπιστήμια, δημόσιες επιχειρήσεις, χώροι εργασίας, τουριστικές μονάδες, νοσοκομεία, εργαστήρια και ιατρικά κέντρα, βιοτεχνίες κα). Βιομηχανικά υγρά απόβλητα, που μπορεί να είναι παρόμοια με τα αστικά λύματα ή να περιέχουν και επικίνδυνα ή και τοξικά στοιχεία. Γεωργικά υγρά απόβλητα, τα νερά απορροής εντατικά καλλιεργούμενων εκτάσεων που μπορεί να περιέχουν λιπάσματα ή/και φυτοφάρμακα. Κτηνοτροφικά υγρά απόβλητα, τα υγρά απόβλητα που προέρχονται από μεγάλες ή μικρότερες μονάδες εκτροφής ζώων. Διείσδυση θαλασσινού νερού λόγω υπεράντλησης των υπόγειων νερών ή λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας εξαιτίας της αλλαγής του παγκόσμιου κλίματος ("φαινόμενο θερμοκηπίου"). Όξινη βροχή εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ή κατακρήμνισης των αέριων ρύπων με τη βροχή, το χιόνι, τον άνεμο ή λόγω βαρύτητας.

91 Ρύπανση πόσιμου νερού Το πόσιμο νερό είναι και θα έπρεπε να είναι το καλύτερα ελεγχόμενο μέσο διατροφής. Η νομοθεσία προσδιορίζει τις συγκεντρώσεις διαφόρων ουσιών, που επιτρέπεται να υπάρχουν μέσα στο πόσιμο νερό, ώστε να ανταποκρίνεται στις υψηλές ποιοτικές προδιαγραφές, που απαιτούνται σε σχέση με το σημαντικό για τη ζωή μας αγαθό. Η τεχνολογία που διατίθεται σε αρκετές χώρες είναι σε θέση να ανιχνεύει στο νερό ιχνοστοιχεία, που βρίσκονται σε συγκεντρώσεις του δισεκατομμυριοστού του γραμμαρίου ανά λίτρο. Αν και τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες, περίπου 1200 χημικά είδη, που περιέχουν 230 δραστικές ουσίες κυκλοφορούν στο εμπόριο και χρησιμοποιούνται στις καλλιέργειες ως φυτοφάρμακα, λιπάσματα ή ζιζανιοκτόνα. Πολλά από τα φυτοφάρμακα είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά στο χρόνο και γι’ αυτό εξαιρετικά επικίνδυνα, όταν καταλήγουν στο νερό. Το όριο που έχει υιοθετηθεί για την περιεκτικότητα σε φυτοφάρμακα είναι 0,5 μικρογραμμάρια (εκατομμυριοστό του γραμμαρίου) ανά λίτρο συνολικά, και ειδικά για ορισμένα οργανο-χημικά (τα ίδια ή τα προϊόντα αποικοδόμησής τους είναι ιδιαίτερα τοξικά) το όριο είναι το 0,1 μικρογραμμάριο ανά λίτρο.

92 Η νομοθεσία ορίζει, επίσης ότι το πόσιμο νερό δεν πρέπει να περιέχει περισσότερα από 50 milligram (χιλιοστά του γραμμαρίου) ανά λίτρο νιτρικών. Οι νιτρικές ενώσεις στα νερά προέρχονται, συνήθως, από τη χρήση λιπασμάτων και την απόρριψη λυμάτων και ιλύος. Οι νιτρικές ενώσεις είναι ουσίες, που υπάρχουν στη φύση, αλλά αυτό, που προκαλεί ανησυχία είναι οι ουσίες, στις οποίες μετασχηματίζονται: τα νιτρώδη και οι νιτροζαμίνες. Η μακροχρόνια κατανάλωση αυτών των ουσιών μέσω της τροφικής αλυσίδας μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην ανθρώπινη υγεία.

93 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Για την αποφυγή της μόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα,όλα τα κράτη συμφώνησαν μεταξύ τους,ώστε να ορίσουν μία κοινή νομοθεσία.Μέσω αυτής μπορεί να επιτευχθεί η προστασία και η πρόληψη,ώστε να διατηρήσουμε τις θάλασσες,τα ποτάμια και τις λίμνες καθαρές.Επομένως αυτή η νομοθεσία είναι πολύ σημαντική για να διατηρηθεί η φύση αναλλοίωτη.Αυτή η νομοθεσία είναι παγκόσμια και έχει υιοθετηθεί από όλα τα κράτη της Ευρωπαικής Ένωσης λόγω της αλληλεπίδρασης των κρατών.Οι σημαντικότεροι νόμοι είναι οι εξής:

94 1)75/440/EOK/ /->Περι της απαιτουμενης ποιοτητας των υδατων επιφανειας που προοριζονται για την παραγωγη ποσιμου υδατος στα κρατη μελη. 2)76/160/ΕΟΚ/ /->Περι της ποιοτητας των υδατων κολυμβησης. 3)76/464/ΕΟΚ/ /->Περι της ρυπανσεως που προκαλειται απο ορισμενες επικινδυνες ουσιες που εκχεονται στο υδατινο περιβαλλον της κοινοτητας. 4)77/795/ΕΟΚ/ /->Περι καθιερωσεως κοινης διαδικασιας ανταλλαγης πληροφοριων για την ποιοτητα των γλυκων επιφανειακων υδατων της κοινοτητας. 5)79/869/ΕΟΚ/ /->Περι των μεθοδων μετρησεως και περι της συχνοτητας των δειγματοληψιων και της αναλυσεως των επιφανειακων υδατων,τα οποια προοριζονται για την παραγωγη ποσιμου υδατος στα Κρατη Μελη. 6)79/923/ΕΟΚ/ /->Περι της απαιτουμενης ποιοτητας των υδατων για οστρακοειδη. 7)80/68/ΕΟΚ/ /->Περι προστασιας των υπογειων υδατων απο ρυπανση που προερχεται απο ορισμενες επικινδυνες ουσιες. 8)80/686/ΕΟΚ/ /->Περι της εκχυσης υδρογονανθρακων στην θαλασσα.

95 9)80/778/ΕΟΚ/ >/Περι της ποιοτητας του ποσιμου νερου. 10)91/271/ΕΟΚ/ /->Περι της επεξεργασιας των αστικων λυματων. 11)91/676/ΕΟΚ/ /->Περι της προστασιας των υδατων των υδατων απο ρυπανση γεωργικης προελευσης. 12)93/75/ΕΟΚ/ /->Περι της πλευσης πλοιων που μεταφερουν επικινδυνα η ρυπογονα εμπορευματα. 13)98/83/ΕΚ/ /->Περι της ποιοτητας του νερου ανθρωπινης καταναλωσης. 14)28/50/2000/->Περι της ακουσιας η εκουσιας θαλασσιας ρυπανσης. 15)2000/60/ΕΚ/ /->Περι της θεσπισης πλαισιου κοινοτικης δρασης στον τομεα της πολιτικης των υδατων 16)84/2002/ΕΚ/ /Περι της τροποποιησης των οδηγιων για την ασφαλεια στη ναυτιλια και την προληψη της ρυπανσης απο τα πλοια.

96 Μόλυνση του Σαρωνικού Η Φύση, σαν ζωντανός οργανισμός που είναι, στέλνει μηνύματα. Οταν την κακοποιούμε εκδικείται με τον τρόπο της, όταν όμως, έστω και λίγο την προστατεύουμε κάνει ό,τι μπορεί για να το ανταποδώσει και μάλιστα στο πολλαπλάσιο. Το δεύτερο ισχύει απόλυτα στην περίπτωση του Σαρωνικού, όπου ο βιολογικός καθαρισμός στην Ψυττάλεια, παρά τις ελλείψεις του, φαίνεται να αποδίδει και η θάλασσα γίνεται όλο και πιο καθαρή, σύμφωνα με τις τελευταίες μετρήσεις που διενήργησε το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Η θαλάσσια χλωρίδα, φύκη που είχαν αρχίσει να μειώνονται ραγδαία με τη ρύπανση, εμφανίζονται πάλι σε ενθαρρυντική πυκνότητα, αδιαμφισβήτητη απόδειξη ζωής.«Ο Σαρωνικός καθαρίζει αλλά χρειάζεται να τον βοηθήσουμε κι εμείς. Εχουμε προτείνει να αναθεωρηθούν τα σχέδια λιμενοποίησης του Φαληρικού Ορμου και να αντικατασταθούν τα τσιμεντένια κρηπιδώματα με άμμο στα πρότυπα της Βαρκελώνης ή της πλαζ Prado της Μασσαλίας ώστε να βελτιωθεί η πρόσβαση στο θαλάσσιο μέτωπο και να αυξηθεί η ικανότητα αυτοκαθαρισμού του», σημείωνει στην «Κ» ο δρ Θαλάσσιας Βιολογίας στο ΕΛΚΕΘΕ κ. Πάνος Παναγιωτίδης. «Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα να αποδοθεί ξανά το παραλιακό μέτωπο στους πολίτες του Λεκανοπεδίου και η αρχή πρέπει να γίνει από το Φάληρο.

97 ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

98 Ανοιχτό θαλάσσιο μέτωπο Εάν όμως, ο «αναπτυξιακός» στόχος για τον Φαληρικό Ορμο είναι η μετατροπή του σε μια τεράστια μαρίνα τότε δεν έχει νόημα η συζήτηση περί οικολογικής ποιότητας των νερών του Σαρωνικού. Αντίθετα, εάν ο στόχος είναι ένα ανοιχτό θαλάσσιο μέτωπο, ως υπερτοπικός πόλος αναψυχής, τότε είναι η ώρα να βάλουμε σε εφαρμογή μέτρα για την αξιοποίηση της θάλασσας».Για τις ανάγκες της μελέτης του ΕΛΚΕΘΕ, έγιναν μετρήσεις στην Αίγινα, Σαλαμίνα (Περιστέρια, Κακή Βίγλα, Αμπελάκια), Πειραϊκή, Αγιος Κοσμάς, Καβούρι, Αγιος Νικόλαος Αναβύσσου και Σούνιο. Στον κεντρικό Σαρωνικό, δηλαδή την περιοχή από το Φάληρο μέχρι τη βραχονησίδα Φλέβες (Βάρκιζα) όπου διαχρονικά εντοπίζονται τα μεγαλύτερα προβλήματα ρύπανσης, η ποιότητα των νερών πλέον χαρακτηρίζεται από μέτρια έως καλή με τάση συνεχούς βελτίωσης και όλες οι μετρήσεις που έγιναν από το 1997 έως το 2007 δείχνουν ότι σταθερά το θαλάσσιο περιβάλλον αυτοκαθαρίζεται ακόμη και σε ιδιαίτερα επιβαρυμένες περιοχές, όπως η Σαλαμίνα.«Σήμερα έχουμε, όπως είναι επιστημονικά παραδεκτό, ένα καθαρότερο Σαρωνικό. Σε αυτό, πέρα από την εγκατάσταση του βιολογικού καθαρισμού στην Ψυττάλεια, έχει συμβάλει και η απομάκρυνση από τις ακτές πλήθους βιομηχανιών και βιοτεχνιών, όπως τα Λιπάσματα στο λιμάνι του Πειραιά, που ρύπαιναν.

99 Ομως ακόμη υπάρχουν προβλήματα στο θαλάσσιο μέτωπο της πρωτεύουσας. Η μη ολοκλήρωση του έργου του βιολογικού καθαρισμού σε συνδυασμό με την ανικανότητα της διαχείρισης της λυματολάσπης που παράγεται αποτελούν απειλή αλλά και εστίες ρύπανσής του.Ο Κηφισός επίσης, προκαλεί σημαντική επιβάρυνση. Μετρήσεις τα τελευταία χρόνια απέδειξαν την ύπαρξη βαρέων μετάλλων στα ύδατα του ποταμού και ρύπανση του Σαρωνικού στις εκβολές που οφείλεται σε απορρίψεις βιομηχανικών αποβλήτων. Ε-χει υπολογιστεί ότι οι χερσαίες πηγές ευθύνονται κατά κύριο λόγο για την επιβάρυνση του θαλάσσιου χώρου σε σχέση με τις παράκτιες δραστηριότητες κατά 57%», σημειώνει ο κ. Απόστολος Αλωνιάτης, μέλος κινήσεων πολιτών που δραστηριοποιούνται για τη διάσωση του παραλιακού μετώπου. «Η μη απόδοση των ακτών στους φυσικούς χρήστες, δηλαδή τους πολίτες και η έντονη προσπάθεια εμπορευματοποίησης με την παραχώρηση της δημόσιας γης σε ιδιώτες και οικονομικά συμφέροντα, είναι ένα φαινόμενο κοινωνικής ρύπανσης. Απαίτηση όλων των ενεργών πολιτών είναι η ολοκλήρωση του βιολογικού καθαρισμού, η απορρύπανση του Κηφισού ώστε να μην αποτελεί πηγή μόλυνσης και η απόδοση της παραλίας του Σαρωνικού στους πολίτες με χώρους ελεύθερης κολύμβησης και αναψυχής», λέει ο κ. Αλωνιάτης.

100 Το παράδειγμα της Βαρκελώνης και οι ομοιότητες με την Αθήνα Η τσιμεντοποίηση του παραλιακού μετώπου συνιστά στην πράξη την τραγική αποτυχία του «αθηναϊκού μοντέλου». Σήμερα, η πρωτεύουσα παραμένει μεν μια παραθαλάσσια μεγαλούπολη, που δεν είναι παραλιακή πόλη. Αυτή η πραγματικότητα οδηγεί αναπόφευκτα σε συγκρίσεις με μιαν άλλη μεσογειακή πόλη που διοργάνωσε Ολυμπιακούς Αγώνες, τη Βαρκελώνη, καθώς οι δύο πόλεις έχουν σημαντικές ομοιότητες.Στην Αθήνα, πριν από το 2004 η περιοχή ανάμεσα στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας και στο Δέλτα Φαλήρου ήταν ένας απέραντος σκουπιδότοπος. Μετά το 2004, η ολυμπιακή κληρονομιά άφησε δύο αθλητικές εγκαταστάσεις που δεν ξέρουμε τι να τις κάνουμε συν το ΣΕΦ και... τον απέραντο σκουπιδότοπο μαζί με κάποια υποκοσμιακά στοιχεία που βρίσκουν και κάνουν εκεί τις δοσοληψίες τους. Στη Βαρκελωνη, πριν από τους Ολυμπιακους Αγώνες, η παραλία της πόλης ήταν επίσης ένας απέραντος σκουπιδότοπος με βιομηχανικές περιοχές στα πέριξ (μεγάλο λιμάνι σε κοντινή απόσταση, σιδηρόδρομοι, σκουπίδια, καταυλισμοί τσιγγάνων, πλήρης υποβάθμιση). Ωστόσο, οι Καταλανοί είδαν τις προοπτικές και έπραξαν το αυτονότο προχωρώντας στην υλοποίηση προγράμματος αναβάθμισης της παραλίας. Στην Αθήνα, η παλιά Παραλιακή χώριζε την πόλη από τη θάλασσα αλλά επιλέχθηκε να προστεθεί και μία ακόμη λεωφόρος

101 Στη Βαρκελώνη παρομοίως, μια λεωφόρος περνούσε ανάμεσα από τον αστικό χώρο και τη θάλασσα. Τι έκαναν; Το αντίθετο ακριβώς που πράξαμε εμείς. Η λεωφόρος υποβιβάστηκε κάτω από την επιφάνεια του εδάφους για να ενωθεί η πόλη με τη θάλασσα, άνοιξε η παραλία στο κοινό δημιουργώντας έναν φαρδύ περίπατο χωρίς τσιμέντο αλλά με άμμο, πέτρα, χώμα και φυτεύτηκαν δεντρα. Χτίστηκαν δύο δίδυμοι πύργοι σε σχέδια του αρχιτέκτονα Frank Gehry καθώς και ένα σύγχρονο ξενοδοχείο (το Hotel Arts που σήμερα συγκαταλέγεται στα καλύτερα του κόσμου).Επιπλέον, κατασκευάστηκαν καλαίσθητα ξύλινα κιόσκια που στεγάζουν εστιατόρια, ενώ στην παραλία πάνω στην άμμο δόθηκαν άδειες για καφετέριες με ομοιόμορφη αρχιτεκτονική όψη που παραχωρούνται από τον δήμο σε επιχειρηματίες. Ετσι, η πόλη αφενός εκπλήρωσε την ανάγκη για παραθαλάσσια διασκέδαση συγκεντρώνοντας κόσμο 24 ώρες το 24ωρο και αφετέρου μετέτρεψε την άλλοτε σκοτεινή και επικίνδυνη περιοχή σε ασφαλές κομμάτι της. Τα σκουπίδια απομακρύνθηκαν και δημιουργήθηκε μια μεγάλη μαρίνα μαζί με θαυμάσιες τεχνητές παραλίες. Οι Καταλανοί έκαναν και άλλα πολλά, όπως λ.χ. τη μεταφορά του λιμανιού σε άλλη τοποθεσία και σήμερα χαίρονται την παραλία τους. Οι Αθηναίοι και ειδικότερα οι κάτοικοι Μοσχάτου, Φαλήρου και Καλλιθέας ούτε καν μπορούν να δουν τον Σαρωνικό, καθώς κρύβεται πίσω από νέες λεωφόρους, μαρίνες ή ιδιοκτησίες...

102 Λιπάσματα νέας τεχνολογίας στην Ελλάδα Τα πρώτα λιπάσματα που χρησιμοποιήθηκαν από τους γεωργούς ήταν οι κοπριές. Η χρήση της κοπριάς εμφανίζεται παράλληλα με την οργανωμένη καλλιέργεια της γης, μέχρι δε την αρχή του 20ού αιώνα η κόπρος ήταν και το μοναδικό λίπασμα ευρείας κατανάλωσης.Η ανάγκη να τραφεί ο ολοένα και αυξανόμενος πληθυσμός επέβαλε τη βιομηχανοποίηση της γεωργίας και την αντικατέστησε με σειρά προϊόντων, πιο αποτελεσματικών για μεγάλες παραγωγές με μικρότερο κόστος. Τα λιπάσματα αυτά, κυρίως ανόργανα χημικά, δίνουν συντριπτικά μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα έναντι της παλιάς "φυσικής" γεωργίας. Η αποτελεσματικότητα όμως αυτή οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό σε κάποιο "βιασμό" της φύσης. Στην επιδίωξη όλο και μεγαλύτερης παραγωγής διαταράσσεται συστηματικά η φυσική ισορροπία.Τα πρώτα μηνύματα εμφανίστηκαν πολύ νωρίς, κυρίως στις οργανοληπτικές ιδιότητες των καρπών και στις έντονες ασθένειες των φυτών. Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται και άλλα συμπτώματα.

103 Επιγραμματικά αναφέρουμε μερικά: α): Μεγάλες μεταβολές στο χημικό και βιολογικό περιβάλλον του εδάφους. Το ΡΗ μετατρέπεται σε όξινο και οι μικροοργανισμοί. μειώνονται δραστικά: β) Ο συντελεστής αφομοίωσης των ανόργανων λιπασμάτων έχει πέσει γύρω στο 30%, που σημαίνει ότι το 70% παραμένει στο χώμα ή οδηγείται στον υδροφόρο ορίζοντα ή στη θάλασσα. Εντυπωσιακά παραδείγματα η μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα και οι ευτροφισμοί των παραλίων που παρατηρούνται τις θερινές περιόδους. γ) Οι ποσοτικές αποδόσεις, αφού έφτασαν σε ένα μέγιστο, τώρα αρχίζουν και μειώνονται παρά το ότι οι γεωργοί αυξάνουν τις ποσότητες των λιπασμάτων καταλήγοντας σε υπερβολική χρήση. δ ) Το καταναλωτικό κοινό αρχίζει να γίνεται ευαίσθητο στην ανάγκη για πιο φυσικά υγιεινά προϊόντα χωρίς χημικά και φυτοφάρμακα (βλ. εφημερίδες, οικολογικά περιοδικά, την αύξηση των σχετικών καταστημάτων ακόμη και ειδικών λαϊκών αγορών).Όλα αυτά είναι αποφασιστικής σημασίας για το μέλλον των λιπασμάτων. Είναι σίγουρο ότι ο καταναλωτής τελικά οδηγεί την αγορά. Ήδη η τάση για περιβαλλοντικά αβλαβή, σωστά προϊόντα είναι μια πραγματικότητα και έχει αρχίσει να μπαίνει στα προγράμματα των εταιρειών καταναλωτικών αγαθών και στην πολιτική

104 Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του F.A.O: "Η συνεχής εξάντληση των θρεπτικών συστατικών και της οργανικής ουσίας του εδάφους και η ανεπαρκής εδαφική υγρασία για την ανάπτυξη των φυτών είναι τα δύο βασικά προβλήματα τα οποία επιδρούν στη βιώσιμη γεωργία. Η χρήση οργανικών λιπασμάτων και εδαφοβελτιωτικών εφόσον προσφέρονται με οικονομικοτεχνικούς όρους μπορεί να ανατρέψει τις παραπάνω δυσλειτουργίες και να βελτιώσει την παραγωγικότητα των εδαφών".Οι παραμεσόγειες χώρες λόγω κλίματος, τοπογραφίας και μητρικών πετρωμάτων παρουσιάζουν τα παραπάνω προβλήματα σε οριακές κλίμακες. Το ποσοστό της οργανικής ουσίας στο 90% των ελληνικών εδαφών είναι κάτω του 2% (όριο γονιμότητας). Η Ελλάδα και οι άλλες παραμεσόγειες χώρες αντιμετωπίζουν προβλήματα όχι μείωσης γονιμότητας αλλά διατηρήσεως τουλάχιστον των ορίων της.Η ερημοποίηση, ο χαμηλός συντελεστής αφομοιώσεως των ανόργανων λιπασμάτων, η αλατότητα εδαφών και υδάτων, η αλλοίωση του εδαφικού μικροβιακού πληθυσμού είναι μερικά από τα συμπτώματα που επεκτείνονται και αυξάνουν με ταχείς ρυθμούς

105

106 Βιώσιμη γεωργία Η Βιώσιμη Γεωργία είναι πλέον αποδεκτή και απαραίτητη, απαιτεί δε για την εφαρμογή της συνδυασμένη χρήση ανόργανων και οργανικών λιπασμάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στην Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική επιδοτεί την εφαρμογή μεθόδων παραγωγής στηριγμένων στους Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής (Codes of best Agricultural Practices). Αυτά περιλαμβάνονται στα προγράμματα της Ολοκληρωμένης ΔιαχείρισηςKατά την εφαρμογή της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης η οποία επιβάλλεται και επιδοτείται από την E.U.(CAP Reform) στο πρότυπο AGRO 2-2 του AGROCERT αναφέρονται οι απαιτήσεις για την εφαρμογή στη φυτική παραγωγή και περιγράφονται οι χρήσεις οργανικών λιπασμάτων, η ανάγκη για τη διατήρηση της αειφορίας του εδάφους και η έλλειψη της οργανικής ουσίας ως ένα από τα βασικά προβλήματα της ελληνικής γεωργίας.Οι προβλέψεις που γίνονται γενικά για τη χρήση λιπασμάτων στο μέλλον είναι ότι θα αυξηθεί σημαντικά η χρήση των οργανικών λιπασμάτων, θα υπάρξει δε μια σημαντική στροφή της τεχνολογίας λιπασμάτων προς προϊόντα σύνθετα οργαvοανόργανα τα οποία θα μεγιστοποιούν τα πλεονεκτήματα των δύο ειδών και θα ελαχιστοποιούν τα μειονεκτήματα. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οδηγούμεθα στην επιστημονικά και τεχνικά τεκμηριωμένη συνδυασμένη και αναλογική χρήση τους με τα παραδοσιακά χημικά λιπάσματα.

107 Οργανικά λιπάσματα Από περιβαλλοντική σκοπιά τα οργανικά λιπάσματα έχουν αναμφισβήτητα "προσόντα": α) Δεν ρυπαίνουν και δεν μολύνουν το περιβάλλον, διότι δεν αφήνoυν βλαβερά υπολείμματα. β) Αυξάνουν το βαθμό αφομοίωσης των ανόργανων λιπασμάτων (από 30% σε 80% και ακόμη 90%). γ) Προσφέρουν με την βαθμιαία διαλυτή δράση τους καλύτερη και φυσικότερη θρέψη στα φυτά. δ) Οι διαδικασίες παραγωγής τους είναι ηπιότερες, χωρίς βλαβερά απορρίμματα και λύματα.Τα οργανικά λιπάσματα από πρώτες ύλες βιολογικής προέλευσης μπορεί να προέρχονται από : 1. Ζωικά υπολείμματα (Κόπρος) 2. Φυτικά υπολείμματα (προϊόντα ζύμωσης, εκχυλίσματα, φυκιών) 3. Αστικά απόβλητα. 4. Νεώτερους ορυκτούς άνθρακες (λιγνίτες και τύρφες) Τα ζωικά υπολείμματα, ήταν για αιώνες το μόνο λίπασμα που χρησιμοποιούνταν το για την ανάπτυξη των φυτών και την διατήρηση της οργανικής ουσίας του εδάφουςΓια την εν μέρει αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, αλλά και για να υπάρχει μεγαλύτερη διάρκεια στην λίπανση των καλλιεργούμενων Περιβαλλοντικές επιδράσειςΗ χρήση των λιπασμάτων (και ιδιαίτερα η αλόγιστη χρήση τους) δεν έχει μόνον ευεργετικά αποτελέσματα, αλλά παρουσιάζει και ορισμένα σοβαρά μειονεκτήματα, καθώς η παρουσία τους επηρεάζει, άμεσα και έμμεσα, τις ισορροπίες σε ευρύτατο οικοσύστημα.

108 ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ Ευτροφισμός Όλα τα λιπάσματα είναι ευδιάλυτα, ώστε να απορροφώνται κυρίως από το ριζικό σύστημα των φυτών. Καθώς όμως τα φυτά έχουν συγκεκριμένο ρυθμό απορρόφησης νερού από το έδαφος, δεν είναι δυνατόν να απορροφήσουν όλη την ποσότητα διαλύματος από εκεί. Το διαλυμένο λίπασμα περνά στον υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής μολύνοντάς τον και, στη συνέχεια, καταλήγει είτε στη λίμνη της περιοχής είτε στην θάλασσα. Αυτό έχει ως συνέπεια τη δημιουργία ευτροφισμού: Τα νερά σε πολλές ακτές των θαλασσών έχουν πλέον "απογυμνωθεί" από οξυγόνο, καθώς αναπτύσσονται σε αυτά, με πολύ υψηλούς ρυθμούς χάρη στα λιπάσματα, μικροσκοπικοί οργανισμοί (πλαγκτόν) που καταναλώνουν το περιεχόμενο στο νερό οξυγόνο, με συνέπεια την "απογύμνωση" των περιοχών αυτών από πολλές μορφές ζωής.[10] Παρόμοια φαινόμενα είχαν παρατηρηθεί κατά το παρελθόν στην περιοχή του Παγασητικού κόλπου, ενώ ο ευτροφισμός των καλαμιών στην περιφέρεια της λίμνης των Ιωαννίνων είναι εμφανής σήμερα.φυτών, έχουν κατασκευαστεί λιπάσματα ελεγχόμενης αποδέσμευσης (controlled - release): Η διάλυση των συστατικών στο νερό ελέγχεται χάρη σε επικαλύψεις των κόκκων του λιπάσματος με δυσδιάλυτες ουσίες, ενώ παράλληλα ελέγχεται και η ενδεχόμενη αντίδραση δέσμευσής τους από το ίδιο το έδαφος.[2]

109 Επίδραση στο πόσιμο νερό Έχει παρατηρηθεί ότι σε περιπτώσεις λίπανσης με νιτρικό αμμώνιο τα φυτά απορροφούν ταχύτερα τα ιόντα αμμωνίου (NH4+) σε σχέση με τα νιτρικά (NO3-). Αυτό έχει ως συνέπεια την αύξηση των νιτρικών ιόντων στον υδροφόρο ορίζοντα και αν από αυτόν τροφοδοτούνται τα αποθέματα πόσιμου νερού της περιοχής τότε το πόσιμο νερό είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε νιτρικά ιόντα. Η κατανάλωση νερού με αυξημένη περιεκτικότητα (άνω των 10 mg/L) οδηγεί σε συμπτώματα κυάνωσης ιδιαίτερα σε βρέφη: Η αιμοσφαιρίνη μετατρέπεται, παρουσία αυξημένων συγκεντρώσεων νιτρικών ιόντων στη σταθερή ένωση μεθαιμοσφαιρίνη, η οποία δεν είναι δυνατό να μεταφέρει οξυγόνο, με συνέπεια, σε σοβαρές περιπτώσεις, να προκαλείται κώμα και ακόμη και θάνατος, αν δεν γίνει έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. Η κατάσταση αυτή έχει αποκληθεί "σύνδρομο των κυανών βρεφών" (syndrome of blue babies) λόγω του κυανού χρώματος που λαμβάνει η επιδερμίδα των βρεφών σε περίπτωση κυάνωσης[11] Επίδραση στο έδαφος Τόσο τα ανόργανα όσο και τα οργανικά λιπάσματα είναι πιθανόν να προκαλέσουν αύξηση της οξύτητας pH του εδάφους όταν εφαρμόζονται.[12] Παρόμοιες καταστάσεις είναι πιθανόν να επηρεάσουν την δυνατότητα απορρόφησης άλλων θρεπτικών συστατικών των φυτών και αντιμετωπίζονται με την προσθήκη ασβέστου στο έδαφος, που θα οδηγήσει σε αύξηση του pH.

110 Μόλυνση του εδάφους Πολλά λιπάσματα περιέχουν τοξικά πρόσθετα, τα οποία κυρίως για οικονομικούς λόγους δεν έχει γίνει δυνατό να απομακρυνθούν κατά τη διαδικασία παρασκευής τους. Τα περισσότερα λιπάσματα του εμπορίου δεν περιέχουν ποσότητες τοξικών ικανές να δημιουργήσουν απειλή για το περιβάλλον ή την υγεία ανθρώπων και ζώων της περιοχής όπου εφαρμόζονται, εν τούτοις ορισμένα εμφάνισαν παρόμοια προβλήματα, όπως κατέδειξε έρευνα του "U.S. Environmental Protection Agency"[13]: Εντοπίστηκαν διοξίνες, πολυχλωροπαράγωγα του διβενζοφουρανίου και πολυχλωριούχες διβενζο-π- διοξίνες. Η παρουσία τους φαίνεται πως οφείλεται στις μεθόδους παρασκευής των λιπασμάτων αυτών.

111 Συσσώρευση βαρέων μετάλλων Ορισμένα ανόργανα φυσικά λιπάσματα, όπως τα φωσφορικά που προέρχονται από το Ναουρού και τις Νήσους των Χριστουγέννων περιέχουν κάδμιο,[14], ενώ πρόσθετα λιπασμάτων που παράγονται από παραπροϊόντα της βιομηχανίας χάλυβα περιέχουν μεν τον απαραίτητο για τα φυτά ψευδάργυρο αλλά και μόλυβδο, αρσενικό, κάδμιο, χρώμιο υδράργυρο (ο οποίος εντοπίστηκε σε ψάρια στην Ισπανία)[15] και νικέλιο. Επίδραση στην ατμόσφαιρα Έχει διαπιστωθεί ότι οι εκπομπές μεθανίου από καλλιεργήσιμες εκτάσεις (ιδιαίτερα καλλιέργειες ρυζιού) αυξάνονται με την χρήση αμμωνιακών λιπασμάτων. Οι εκπομπές αυτές συμβάλλουν σημαντικά στην κλιματική αλλαγή, καθώς το μεθάνιο είναι ένα από τα αέρια που συμβάλλουν στην δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου[16]Η χρήση αζωτούχων λιπασμάτων συμβάλλει επίσης στο σχηματισμό ενός ακόμη αερίου του θερμοκηπίου, του υποξειδίου του αζώτου (N2O), του οποίου το αποτέλεσμα είναι περίπου 300 φορές πιο ισχυρό σε σχέση με ίδια ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα, ενώ το ίδιο αέριο συμβάλλει επίσης και στην καταστροφή της οζονόσφαιρας.[17]

112 Γενικότερη επίδραση στο οικοσύστημα Η χρήση λιπασμάτων επηρεάζει γενικότερα το οικοσύστημα, καθώς ορισμένα είδη παρασιτικών εντόμων εμφανίζουν αυξημένους ρυθμούς γεννήσεων ορισμένων εντόμων, και ιδιαίτερα των αφίδων (μελίγκρας). Σε καλλιέργειες με χρήση λιπασμάτων εμφανίστηκε μεγαλύτερος αριθμός αφίδων σε σχέση με αυτές που δεν υπέστησαν λίπανση, οι οποίες εμφάνισαν μικρότερο αριθμό αφίδων.[18] Καθώς τα έντομα αποτελούν σημαντικό κρίκο της τροφικής αλυσίδας, επηρεάζεται ολόκληρο το οικοσύστημα της περιοχής

113 ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Οι τρεις μεθοδοι καθαρισμου νερου για την βελτιστη χρησιμοτητα τηςειναι η οσμωση,η δυιλυση και το φιλτραρισμα.Η οσμωση ειναι μια μεθοδος καθαρισμου του νερου μιας ημιδιαπερατης μεμβρανης καιμε αυτη την μεθοδο γινεται αφαλατωση του θαλασσινου νερου.Επισης η αντιστροφη οσμωση ειναι σπαταλη και διαπανηρηεπειδη συνηθως ξοδευονται τρια γαλονια νερου για να εχει ενα γαλονι καθαρισμενο νερο.Η διυλυση ειναι η μεθοδος η οποια αποτελειται κυριως ενας τροπος παραγωγης οινοπνευματωδων ποτων.Επισης ειναι διαπανηρη και αναποτελεσματικη για τον καθαρισμο του νερου και το φιλτραρισμα ειναι η μονη τεχνικη καθαρισμου που μπορει να αναφερει το χλωριο.Στην μεθοδο αυτηχρησιμοποιειται ενα φιλτρο μεσα στο οποιο περναει το νερο που περιεχει ανθρακα.Ακομα αφαιρουνται απο αυτο το φιλτραρισμα οι βλαβερες ουσιες και τα μικροσκοπικα μικροβια.Επισης μειωνεται ο μολυβδος και τα χημικα φυτοφαρμακα και ετσι ειναι ενας απο τους βασικους λογους που μπορει το φιλτραρισμα να διωξει τις κακες ουσιες του νερου για να μπορει καποιος να πιει αλλα αφηνει να περασουν τα ιχνοστοιχεια μεταλλα μεσα στο φιλτρο αυτο.

114 ΡΥΠΟΓΟΝΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Στη συγχρονη γεωργια δημιουργουνται πολλοι ρυποι μεσω τωνμηχανικων που χρησιμοποιουνται.Η καυση των γεωργικων υπολειμματων,αλλα και η καυση του πετρελαιου θερμανσης αποτελουν σημαντικες πηγες ρυπανσης του αερα,λογω το οτι παραγουν μεγαλες ποσοτητες πρωτογενων ρυπων,οπως ο καπνος και τα σωματιδια, τα οξειδια του αζωτου(nox),το μονοξειδιο του ανθρακα(co)και οι υδρογοναθρακες.Επισης παραγοντα δευτερογενως τεραστιες ποσοτητες ατμοσφαιρικου οζοντος.

115 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΥΔΑΤΩΝ

116 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΛΥΣΕΙΣ Συμπεράσματα-Λύσεις,που προκύπτουν από την έρευνα που έγινε σχετικά με το οικολογικό πρόβλημα στις ακτές και θάλασσες.Να αποδείξουμε ότι είναι θέμα ηθικό.Τι μπορούμε να κάνουμε α)εμείς β) η τοπική κοινωνία γ)η πολιτεία.

117 Συμπεράσματα Είναι γεγονός ότι ο σύγχρονος άνθρωπος με την επιστήμη και την τεχνολογία προσπαθώντας ν’απελευθερωθεί από την φύση,να κόψει τον ομφάλιο λόρο απ’αυτή προκάλεσε τη σκληρή τιμωρία της για την αφροσύνη του και την ανυπακοή του.Γιατί δεν υποτάσεις τη φύση καταργώντας τους νόμους της αλλά σεβόμενος αυτούς και έχοντας συνείδηση ότι στη φύση δεν υπάρχουν δωρεάν παροχές.Η φύση έχοντας υποβιβαστεί στην κατάσταση του αντικειμένου,δεν έχει πλέον δικαιώματα σε οποιαδήποτε σύγκρουση συμφερόντων με τις ανάγκες ή τις επιθυμίες του ανθρώπινου γένους.Αυτό συνεπάγεται πως έχουμε ήδη χάσει κάθε αίσθηση πως ανήκουμε και εμείς στο φυσικό κόσμο.Εκτός αυτού με το να έχει μετατραπεί η φύση στην κατάσταση της μηχανής αντιμετωπίζεται σαν κάτι που προσφέρεται στην ανθρώπινη γνώση με τρόπο τελειωτικό και απόλυτο.Η πλήρης όμως εκμετάλλευση των πάντων,η πλήρης τεχνικοποίηση των πάντων μετέτρεψε τον άνθρωπο,την ίδια του τη ζωή,τον κόσμο ολόκληρο σ’εξάρτημα ενός μηχανικού πολιτισμού.Μοναδική αξία τα μηχανικά αγαθά,η μηχανικη σκεψη,συμπε- ριφορά και δύναμη.Δεν υπάρχει τίποτα το φυσικό.Γι αυτό και ο πυρήνας της ψυχής μας έχει αντικατασταθεί από τον πυρήνα της ύλης.Πουθενά ίχνος ηθικής αντίδρασης και διαμαρτηρίας. Γύρω μας κυριαρχεί ένα πνεύμα πνευματικής και ψυχικής δουλείας και ο άνθρωπος ετεροκαθορίζεται από απρόσωπες τεχνικές και τυραννικές ανάγκες.Το ιδανικό της ευμάρειας μαγνητίζει τον σημερινό άνθρωπο και διαβρώνει τη συνείδηση του.Έτσι ο σύγχονος άνθρωπος έχει χάσει την προσωπικότητά του,έχει αλλοτριωθεί και αυτοαναλώνεται στα γρανάζια μιας τεράστιας παραγωγικής μηχανής.Ο σύγχρονος άνθρωπος έγινε στόχος τυφλών οικονομικών δυνάμεων που κυβερνούν τη ζωή του και τον καθοδηγούν σε μια συνεχή ύβρη απέναντι στην φύση.

118 Λύσεις Όσο περισσότερο θα υποτάσσουμε τη φύση με την οργάνωση της εργασίας και τις μεγάλες αποκαλύψεις και εφευρέσεις,τοσο η ύπαρξη μας θα γίνεται πιο αβέβαιη. Για να επωφεληθούμε από την γνώση της φύσης πρέπει να προσθέσουμε σ’αυτή τη γνώση και τη γνώση της ανθρώπινης κοινωνίας.Προς αυτή τη κατεύθυνση θα ήταν σωτήρια η καλλιέργεια της οικολογικής συνείδησης,ώστε ο καθένας χωριστά να ευαιθητοποιείται για το περιβάλλον αλλά και όλοι μαζί να διεκδικούν καθαρότερες ακτές και θάλασσες μέσα από οικολογικές οργανώσεις για λήψη αποτελεσματικών μέτρων.Αυτό θα επιτευχτεί με σωστή και υπεύθυνη πληροφόρηση του κοινού,εδραίωση και διεύρυνση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στο σχολειό, η καταχώριση άρθρων στο τύπο και οι ομιλίες ειδικών σ’όλη τη χωρα,τά έξοδα των οποίων θα καλύπτει το κράτος ώστε να ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες.Έτσι,όλοι θα συνειδητοποιήσουν ότι με την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος υποθηκεύουμε ουσιαστικά το μέλλον του ανθρώπου.

119 Παράλληλα είναι αναγκαία η συνειδητοποίηση του προβλήματος από τις κυβερνήσεις και την πολιτική βούληση για την αντιμετώπιση του.Η πολιτεία έχει υποχρέωση να πάρει αυστηρά μετρά εναντίον των βιομηχανικών και ξενοδοχειακών μονάδων που ρυπαίνουν το περιβάλλον επειδή στηρίζονται σε πεπαλαιωμένη τεχνολογία.Η βαριά φορολογία των ρυπογόνων μονάδων θα ανακουφίσει το περιβάλλον.Σημαντική βοήθεια θα προσφέρει και η γενικευμένη εφαρμογή νέων αντιρρυπαντικών τεχνολογιών στη διαχείριση των αποβλήτων.Η υποχρεωτική ανακύκλωση των απορριμμάτων,η απαγόρευση ρίψης κάθε είδους απόβλητων στις θάλασσες τα ποτάμια και τις λίμνες και ο βιολογικός καθαρισμός των ασακών λυμάτων θα προσφέρει πολλά στον αγώνα για την προστασία της φύσης.Είναι απαραίτητο λοιπόν ο σύγχρονος άνθρωπος ν’αλλάξει το νέο μοντέλο ανάπτυξης που τον οδηγεί στην αποξένωση από την φύση και ευθύνεται για την επιστροφή του πολιτισμένου ανθρώπου στη βαναυσότητα τόσο στον αισθητικό όσο και στον ηθικό τομέα.Μόνο εάν ο άνθρωπος συνειδητοποιήσει την τραγικότητα της κατάστασης του και θεωρήσει τον εαυτό του μέρος της φύσης και όχι κάτι ξένο σ’αυτή,θα σταματήσει του βανδαλισμούς απέναντι της,θα καλλιεργήσει το αίσθημα του σεβασμού σ’αυτή και θα δραστηριοποιηθεί για την διεκδίκηση ποιότητας στη ζωή του.

120 ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΚΑΡΙΠ ΜΟΥΣΤΑΦΑ ΦΑΤΜΕ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΔΕΣΠΟΙΝΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΚΟΚΚΑΛΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΚΚΟΣΗΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΚΟΡΜΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΟΤΡΩΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΛΙΑΚΟΥΤΣΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΒΑΝΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΑΤΣΟΥΛΟΥΚΤΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΙ ΜΑΡΙΑ ΜΟΣΟ ΑΡΗΣ ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΝΑΣΤΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΛΑΜΑΡΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΤΡΑΚΑΚΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ


Κατέβασμα ppt "ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Α’ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ. Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο με σημαντικό ρόλο για την ισορροπία και την αναγέννηση."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google