Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Φάρμακα για τις μείζονες παθήσεις του ΚΝΣ Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Φάρμακα για τις μείζονες παθήσεις του ΚΝΣ Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Φάρμακα για τις μείζονες παθήσεις του ΚΝΣ Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος

2 Βασικές θεραπευτικές ομάδες 1.Αγχώδεις διαταραχές 2.Σχιζοφρένεια και συναφείς ψυχώσεις 3.Συναισθηματικές διαταραχές 4.Άνοια 5.Νόσος Parkinson’s

3 Αγχολυτικά κατασταλτικά και υπνωτικά φάρμακα  Καταστολή:  άγχος & αναστολές  Υπναγωγά: επαγωγή ύπνου  Αϋπνία  Λανθάνουσα περίοδο  αφυπνίσεις  Κατηγορίες: Βαρβιτουρικά Βενζοδιαζεπίνες Οινόπνευμα Διαφέρουν χημικά παρόμοια δράση Διαφέρουν χημικά παρόμοια δράση

4 Βενζοδιαζεπίνες έναντι βαρβιουρικών ΚριτήριαΒΔΖΒαρβ. Σχετική ασφάλειαΥψηλήΧαμηλή Μέγιστη καταστολή ΚΝΣΧαμηλήΥψηλή Καταστολή αναπνοήςΧαμηλήΥψηλή Αυτοκτονικό δυναμικόΧαμηλόΥψηλό Εξαρτησιακό δυναμικόΧαμηλόΥψηλό Διαθέσιμα αντίδοταΝαιΌχι

5 Βενζοδιαζεπίνες  diazepam (Valium ® )  midazolam (Dormicum ® )  alprazolam (Xanax ® )  lorazepam (Tavor ® )  triazolam (Halcion ® ) “Μη βενζ-ΒΔΖ”  zolpidem (Stilnox ® )  buspirone (Bespar ® )

6 Βαρβιτουρικά ΥποκατηγορίαΠρωτότυποΤυπική ένδειξη Υπερβραχείας δράσης thiopental (Pentothal ® ) Αναισθησία Βραχείας δράσηςsecobarbital (Seconal ® ) Αϋπνία Μακράς δράσηςphenobarbital (Luminal ® ) Επιληπτικοί σπασμοί

7 Σχιζοφρένεια

8 Σχιζοφρένεια: Μια σοβαρή ψυχική διαταραχή, η οποία χαρακτηρίζεται από: Παραληρητικές ιδέες (διώξεως, ελέγχου) Ψευδαισθήσεις (κυρίως ακουστικές) Παράδοξη συμπεριφορά (απομόνωση συναισθηματική απόσυρση) Ασυναρτησία στο λόγο

9 Χρόνος Συμπτώματα που απαιτούν επείγουσα παρέμβαση μπορούν να προκύψουν σε οποιαδήποτε φάση της νόσου Λειτουργικότητα Adapted from: American Psychiatric Association. Am J Psychiatry. 2004;161(suppl 2):1-56. Επίτευξη ατομικών δυνατοτήτων Οξεία φάση Φάση σταθεροποίησης Φάση συντήρησης Παρέμβαση σε κρίση Εγγύηση ασφάλειας Έλεγχος οξέων συμπτωμάτων Κινητοποίηση υποστήριξης Ψυχο-εκπαίδευση Αντιμετώπιση συμπτωμάτων Πρόληψη υποτροπής ΕπανένταξηΑποκατάσταση Αϋπνία Σημεία επείγουσας κατάστασης Άγχος Επιδείνωση αρχικών συμπτωμάτων Κοινωνικοί παράγοντες στρες

10 Θεραπεία της σχιζοφρένειας

11 Λοιπές χρήσεις των αντιψυχωτικών  Διπολική διαταραχή  Σύνδρομο Tourette’ s  Πρόληψη εμετού  Συμπεριφορικές διαταραχές της άνοιας  Παροδικές ψυχωτικές εκδηλώσεις σε πλαίσιο άλλων νόσων (π.χ. τοξίκωση από αμφεταμίνες, παραλήρημα μονάδας κ.α.)

12 Πως δρουν τα αντιψυχωτικά  Τα αντιψυχωτικά δεσμεύοντας τους DA υποδοχείς, ενδεχομένως τροποποιούν το περιβάλλον της θετικής ανατροφοδότησης, ως προς την ψυχωτική εμπειρία, αποσυνδέοντάς την από την ανατροφοδότηση.  Προκαλούν δυσφορία.  Αν και παρέρχεται η συμπτωματολογία η υποκείμενη δυσλειτουργία παραμένει. Miller Aust N Z J Psychiatry 1989; 23: Gerlach, et al. Acta Psychiatr Scand 1999; 395(suppl):

13 Τύποι φαρμακοθεραπείας 1.Τυπικά αντιψυχωτικά Ντοπαμινεργικοί ανταγωνιστές 2.Ατυπα αντιψυχωτικά Επιδρούν στην 5-ΗΤ και λιγότερο στην DA 3.Συνδυασμός φαρμάκων

14 Προφίλ υποδοχέων αντιψυχωτικών

15 Τυπικά  Προκαλούν εξωπυραμιδικές ανεπιθύμητες ενέργειες: Παρκινσονισμό – τρόμο, ακαμψία, επιβράδυνση των κινήσεων, παροδική παράλυση Δυστονία – ακούσιες μυϊκές συσπάσεις Ακαθισία – αδυναμία να αντισταθεί στην τάση για κίνηση Όψιμη δυσκινησία– ακούσιες κινήσεις του στόματος, των χειλέων και της γλώσσας

16 Τυπικά - Φαινοθειαζίνες  Ανταγωνιστές των D2 υποδοχέων της ντοπαμίνης  Η χλωροπρομαζίνη το πρώτο που συντέθηκε ChlorpromazinePromethazineTrifluoperazine

17 Αλοπεριδόλη  Βουτυροφαινόνη  Χρησιμοποιήθηκε το 1970 σχεδόν αποκλειστικά  Χωρίς αντιχολινεργικές ανεπιθύμητες ενέργειες– χρησιμοποιείται και σε ασθενείς με delirium

18 Πραγματική επίδραση στους D 2 Υποδοχείς Η πραγματική δραστηριότητα περιγράφει την ικανότητα ενός μορίου να διεγείρει έναν υποδοχέα Όχι δραστηριότητα Ανταγωνιστής (αλοπεριδόλη) Μερική δραστηριότητα Μερικός αγωνιστής (aripiprazole) Πλήρης δραστηριότητα D 2 receptor Πλήρης αγωνιστής (DA)

19 Ντοπαμινεργικός ανταγωνισμός: Θετικά συμπτώματα Βελτίωση των θετικών συμπτωμάτων EPS Υπερπρολακτιναιμία DA αναστολή

20 Ντοπαμινεργικός ανταγωνισμός: αρνητικά συμπτώματα Ελάχιστη βελτίωση των αρνητικών συμπτωμάτων DA αναστολή

21 Άτυπα  Δεν προκαλούν ΕΠΣ  Δεσμεύουν D2 και 5-HT υποδοχείς (πιθανός μηχανισμός κτυπώ και φεύγω)  Συγκριτικά με τα τυπικά δεσμεύουν λιγότερο τους D2 υποδοχείς

22 5-HT υποδοχείς Η 5-ΗΤ αναστέλλει την απελευθέρωση της DA Τα θετικά συμπτώματα σχετίζονται με υπερντοπαμινεργική δραστηριότητα στο μεσομεταιχμιακό σύστημα συνεπώς δέσμευση των D2 υποδοχέων αναστέλλει τη δράση του νευροδιαβιβαστή Τα αρνητικά συμπτώματα σχετίζονται με μειωμένη ντοπαμινεργική δραστηριότητα στο μετωπιαίο φλοιό – εδώ βρίσκονται περισσότεροι 5-HT υποδοχείς – οπότε ο αποκλεισμός της σεροτονίνης σταθεροποιεί τα επίπεδα της ντοπαμίνης αφού η σεροτονίνη αναστέλλει την έκλυση ντοπαμίνης

23 5-HT υποδοχείς Η 5-ΗΤ αναστέλλει την απελευθέρωση της DA Τα θετικά συμπτώματα σχετίζονται με υπερντοπαμινεργική δραστηριότητα στο μεσομεταιχμιακό σύστημα συνεπώς δέσμευση των D2 υποδοχέων αναστέλλει τη δράση του νευροδιαβιβαστή Τα αρνητικά συμπτώματα σχετίζονται με μειωμένη ντοπαμινεργική δραστηριότητα στο μετωπιαίο φλοιό – εδώ βρίσκονται περισσότεροι 5-HT υποδοχείς – οπότε ο αποκλεισμός της σεροτονίνης σταθεροποιεί τα επίπεδα της ντοπαμίνης αφού η σεροτονίνη αναστέλλει την έκλυση ντοπαμίνης

24 Σχηματικός μηχανισμός δράσης

25 Κλοζαπίνη Leponex-Sandoz  Το πρώτο άτυπο (1990)  Κίνδυνος ακοκιοκυτταραιμίας  Μειώνει τα ΕΠΣ και ΟΔ και είναι αποτελεσματική στα αρνητικά συμπτώματα Αυξάνει τους Fos-θετικούς στον προμετωπιαίο φλοιό (σχετίζονται με τα αρνητικά συμπτώματα)

26 Ρισπεριδόνη Risperdal -Janssen  Αποτελεσματική σε μικρές δόσεις  Δεσμεύει αρχικά τους D2 υποδοχείς, μετά τους 5-HT Δεν επιδρά σε πολλούς υποδοχείς  Δεν έχει αντιχολινεργική δράση – ασφαλέστερη για ηλικιωμένους  Αυξάνει σημαντικά την προλακτίνη

27 Ολανζαπίνη Zyprexa -Eli Lilly  Επιδρά σε πολλαπλούς υποδοχείς  Ελέγχει αποτελεσματικά τα συναισθηματικά συμπτώματα  Φαίνεται να υπερέχει έναντι των άλλων στο χρόνο παραμονής των ασθενών σε θεραπεία  Προκαλεί αύξηση βάρους, διαταραχές στο λιπιδαιμικό προφίλ και καταστολή Αποτελεί το πρώτο σε πωλήσεις αντιψυχωτικό παγκοσμίως

28 Διαμορφωμένη δοσολογία 2 ης Γενιάς Αντιψυχωτικών  Clozapine mg/d  Risperidone 4-6 (~16)mg/d  Olanzapine 20-30mg/d  Quetiapine 150-1,200mg/d (norquetiapine effect)  Ziprasidone mg/d  Aripiprazole 5-30mg/d (U-shaped dose response curve)  Paliperidone 3-15mg/d (limited data)  Asenapine 5-10mg/d (limited data)  Iloperidone mg/d (2mg/d + 2mg/d->7d) Cutler et al. CNS Spectr. 2008; 13(Suppl.9):1-16

29 Συναισθηματικές διαταραχές

30 Διπολική διαταραχή  Κοινή νόσος η οποία επηρεάζει το 2% του παγκόσμιου πληθυσμού (5% αν λάβουμε υπόψη όλο το φάσμα των διπολικών διαταραχών)  6 η αιτία ανικανότητας στις αναπτυγμένες χώρες  Κυριαρχούν οι γνωσιακές διαταραχές  80% κληρονομική κατανομή  50% της ζωής τους οι ασθενείς είναι συμπτωματικοί 1 Cookson J. Br J Psychiatry. 2001;178(suppl. 41): s148–s Strakowski SM, et al. Expert Opin. Pharmacother. 2003;4:

31 Η πορεία των φαρμακευτικών θεραπειών στη διπολική διαταραχή Chlorpromazine* Trifluoperazine Fluphenazine Thioridazine Haloperidol Mesoridazine Αντιεπιληπτικά 1940 ECT Lithium* 1 ης γενιάς αντιψυχωτικά και αντικαταθλιπτικά φάρμακα Risperidone + Clozapine Αντιεπιληπτικά Gabapentin Lamotrigine Topiramate Oxcarbazepine 2 ης γενιάς αντικαταθλιπτικά και αντιψυχωτικά φάρμακα Olanzapine* Quetiapine + Ziprasidone + Carbamazepine Valproate* 2002 Aripiprazole+ * Με ένδειξη χρήσης στη μανία ECT = ηλεκτροσπασμοθεραπεία

32 Lithium++ + Divalproex++ ++ Carbamazepine++ΜΔ + Lamotrigine-ΜΔ+++ Olanzapine++++ Risperidone++++/-ΜΔ Quetiapine++ +ΜΔ Ziprasidone++ΜΔ+/-ΜΔ Aripiprazole++ΜΔ + Διπολική διαταραχή : Αποτελεσματικές θεραπείες σύμφωνα με τις κλινικές μελέτες Φάρμακο Οξεία μανία Μανιακό Μικτό Οξεία κατάθλιψη Συντήρηση

33 Κατάθλιψη και αντικαταθλιπτικά φάρμακα

34 Η Κατάθλιψη αποτελεί μια από τις τρεις κυριότερες αιτίες ανικανότητας και θνησιμότητας τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ (WHO, 1999)

35 1. Zung WK, et al. J Fam Pract. 1993;37: Kessler R. J Affective Disord. 1993;29: Greenberg PE, et al. J Clin Psychiatry. 1993;54: Greenberg PE, et al. J Clin Psychiatry. 1993;54: AHCPR Guidelines: Depression in Primary Care. Vol 2. US Department of Health and Human Services Κατάθλιψη: Eπιδημιολογία  20% εως 30% των ασθενών της πρωτοβάθμιας φροντίδας εμφανίζονται με καταθλιπτικά συμπτώματα 1  Η αναλογία της κατάθλιψης στις γυναίκες, είναι διπλάσια αυτής των ανδρών 2  Η οικονομική επιβάρυνση προσδιορίζεται περί τα $44 δις κατ’ έτος 3,4  Η κατάθλιψη μπορεί να είναι, για πολλούς ασθενείς, δια βίου διαταραχή 5

36 Επιδημιολογικά στοιχεία κατάθλιψης  Δια βίου επικράτηση: άνδρες=15%, γυναίκες= 24%  48-67% δεν λαμβάνει αγωγή, παρά την ύπαρξη κατάθλιψης >20 χρόνια  6,6-13,5% των ασθενών της πρωτοβάθμιας περίθαλψης πάσχουν από μείζονα κατάθλιψη  65-70% διαγιγνώσκονται ως “πιεσμένοι ψυχολογικά”

37 Επιδημιολογικά στοιχεία κατάθλιψης (συν)  Οι ψυχίατροι συνταγογραφούν αντικαταθλιπτικά μόνο στο 34% των ασθενών που τα έχουν ανάγκη  Οι άλλοι γιατροί μόνο στο 16%  Μόνο 41% του συνόλου λαμβάνει κατάλληλη δόση Consensus Statement JAMA 1997;277:

38 Δημογραφικά στοιχεία κατά φύλο Θήλυ Άρρεν Ηλικία Τάξη Κινδύνου 1. Kessler RC, et al. J Affective Disord. 1993;29: MDE Τάξη Κινδύνου κατά ηλικία και φύλο

39 Πλήρης ανάρρωση Βαρύτητα Χρόνος Ανταπόκριση Υποτροπή Επάνοδος ΣυντήρησηςΣυνεχίζόμενηΟξεία Φάσεις θεραπείας Συμπτώματα Ύφεση Σύνδρομο Υποτροπή Εξέλιξη της διαταραχής Απουσία κατάθλιψης X X Κατάθλιψη: Φάσεις Θεραπείας 1 1. Reprinted with permission from: Kupfer DJ. J Clin Psychiatry. 1991;52(suppl): WPA/PTD Educational Program on Depressive Disorders.

40 Κατάθλιψη Αυτοκτονικές Ιδέες Καταθλιπτική διάθεση Αισθήματα ενοχής/ Αναξιότητας Μεταβολές στον ύπνο Αδυναμία συγκέντρωσης Μεταβολές βάρους Κόπωση Ανησυχία ή Νοθρώτητα Απουσία ενδιαφέροντος 1. DSM-IV. APA Κατάθλιψη: Συμπτώματα 1

41 Ομάδες αντικαταθλιπτικών φαρμάκων  Τρικυκλικά  Τεταρτοκυκλικά  Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs)  Αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης- νορεπινεφρίνης (SNRIs)  Αναστολείς της ΜΑΟ (MAO-I)  Άτυπα

42 Μηχανισμός δράσης των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων  Τα ΤΚΑ (π.χ. Αμιτριπτυλίνη) ενισχύουν τη δράση των βιογενών αμινών με αναστολή των κυρίων μηχανισμών αδρανοποίησής τους, δηλ. τη μεταφορά και επαναπρόσληψή τους στα συναπτικά άκρα, διαφορετικά για κάθε βιογενή αμίνη  Οι SSRIs (π.χ. Φλουοξετίνη) παρουσιάζουν σχετικά εκλεκτική επίδραση στην αναστολή της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης  Oι SNRIs (π.χ. ντουλοξετίνη βενλαφαξίνη) σεροτονίνης και νορ-επινεφρίνης

43 Μηχανισμός δράσης των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων  Άτυπα (π.χ.τραζοδόνη,)παρουσιάζουν αγωνιστική δράση στους 5-ΗΤ 1 υποδοχείς, η νεφαζοδόνη) μεταβολίζεται σε mCPP (μετα-χλωροφαινυλπιπε- ραζίνη, η βουπροπιόνη πιθανώς να παρουσιάζει in vivo αμφεταμινική δράση  Οι ΜΑΟ-Ι αναστέλλουν τη δραστηριότητα της μονοάμινοξειδάσης που μεταβολίζει τις αμίνες

44 Σχηματική σεροτονεργική σύναψη

45 Δράση των SSRIs στους υποδοχείς A Β Nemeroff. Biol Psych 1998; 44:

46 Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (TCAs)  Αναστέλλουν την επαναπρόσληψη της NE & σεροτονίνης Ενισχύουν τα αποτελέσματα  Παρόμοιες ανεπιθύμητες ενέργειες με τις φαινοθειαζίνες

47 Άνοια τύπου Alzheimer’s και συναφείς άνοιες

48 Τύποι φαρμάκων θεραπείας της άνοιας  1. Αναστολείς της χολινεστεράσης  2. NMDA διεγέρτες  3. Χρήση αντιψυχωτικών στην άνοια  5. Πιθανοί τρόποι πρόληψης

49 Χολινεργική υπόθεση  Η ελάττωση των ακετυλχολινεργικών και νικοτινικών υποδοχέων θεωρείται αιτιολογική στην εμφάνιση άνοιας τύπου AD  Ο εστιασμός της θεραπευτικής αφορά αναστολείς της χολινεστεράσης και νικοτινικούς διεγέρτες

50 Αναστολείς της χολινεστρεάσης  Μελέτες σε ελαφρά και μέτρια νόσο (10-24 on MMSE)  Σταθεροποιούν τη νοϊτική έκπτωση και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής για τουλάχιστον ένα χρόνο  Παρενέργειες: γαστρεντερικές, καρδιαγγειακές

51 Αναστολείς χολινεστεράσης 1.Tacrine (Cognex) 2.Donepezil (Aricept) 3.Rivastigmine (Exelon) 4.Galantamine (Reminyl) (Πιθανώς 2 ος μηχανισμός ρύθμισης υποδοχέων)

52 Memantine (Ebixa)  Διεγέρτης του υποδοχέα NMDA (glutamate) που εμπλέκεται στην νευροεκφύλιση

53 Νόσος Parkinson’s  Ο λεπτός κινητικός έλεγχος εξαρτάται από το ισοζύγιο των διεγερτικών και ανασταλτικών νευροδιαβιβαστών Acetylcholine = διεγερτικός Dopamine = ανασταλτικός GABA= ανασταλτικός Έλεγχος της απελευθέρωσης του GABA

54 Νόσος Parkinson’s

55 Θεραπεία νόσου Parkinson’s  Ντοπαμινεργική προσέγγιση  Απελευθέρωση της ντοπαμίνης  [Ντοπαμίνη]  Μείωση της διάσπασης της ντοπαμίνης  Χολινεργική προσέγγιση  Ποσού της ACh Άμεση δέσμευση των υποδοχέων της ACh  Όλες οι θεραπείες είναι συμπτωματικές και περιορισμένης σε χρόνο αποτελεσματικότητας

56 Λεβοντόπα  Sinemet ® = levodopa + carbidopa  Αυξάνει τα επίπεδα ντοπαμίνης στο ΚΝΣ  Ανεπιθύμητες ενέργειες: Ναυτία και εμετός Δυσκινησία (~80% του πληθυσμού) καρδιαγγειακές (δυσρρυθμίες)

57 Μηχανισμός Levodopa


Κατέβασμα ppt "Φάρμακα για τις μείζονες παθήσεις του ΚΝΣ Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google