Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Κοινωνιογνωστικά Μοντέλα Πρόβλεψης Συμπεριφορών Υγείας (ΨΥΧ-358) Συνάντηση 7η 11.04.08 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/social.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Κοινωνιογνωστικά Μοντέλα Πρόβλεψης Συμπεριφορών Υγείας (ΨΥΧ-358) Συνάντηση 7η 11.04.08 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/social."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Κοινωνιογνωστικά Μοντέλα Πρόβλεψης Συμπεριφορών Υγείας (ΨΥΧ-358) Συνάντηση 7η ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/social cognition models seminar

2 Οι Θεωρίες των Σταδίων Stage Theories of Health Behaviour

3 Stage Theories Διαθεωρητικό Μοντέλο Transtheoretical Model (TTM, Prochaska & DiClemente, 1983) Μοντέλο Διαδικασίας Υιοθέτησης Πρόληψης Precaution Adoption Process Model (PAPM, Weinstein & Sandman, 1992)

4 Εισαγωγικά Θεωρίες Σταδίων Η συμπεριφορά δεν αποτελεί ένα σημείο ενός συνεχούς Η διαμόρφωση των προθέσεων και η ανάληψη δράσης ακολουθούν μία σειρά διακριτών, αμοιβαία αποκλειόμενων σταδίων

5 Υποθετικό Mοντέλο (Sutton, 2005) I IIIII α, β, γγ, δ, ε α-ε: ανεξάρτητες μεταβλητές (IVs) Μετακινήσεις μεταξύ σταδίων: εξαρτημένες μεταβλητές (DVs)

6 Διαθεωρητικό μοντέλο (ΤΤΜ) Το κυριότερο μοντέλο σταδίων Αναπτύχθηκε στη δεκαετία του 80 από το Rhode Island Group Κύριες εφαρμογές στο κάπνισμα

7 Έννοιολογικές κατασκευές Στάδια αλλαγής (stages of change) Υπέρ και κατά της αλλαγής ή ισορροπία απόφασης (pros and cons of change, or decisional balance) Αυτοπεποίθηση και πειρασμός (confidence and temptation) Διαδικασίες αλλαγής (processes of change)

8 Στάδια (Sutton, 2005) Precontemplation Preparation Maintenance Contemplation Action Μή προβληματισμός Προετοιμασία Διατήρηση Προβληματισμός Δράση

9 Ισορροπία απόφασης Υπέρ – τα πλεονεκτήματα της αλλαγής Κατά – τα μειονεκτήματα της αλλαγής Παρόμοιες έννοιες βρίσκονται σε πολλά μοντέλα

10 Αυτεπάρκεια Έννοια από το μοντέλο του Bandura (1986) Αυτοπεποίθηση – το άτομο μπορεί να πραγματοποιήσει την υγιή συμπεριφορά (να αλλάξει) σε διάφορες δύσκολες καταστάσεις Πειρασμός – να πραγματοποιήσει την μη υγιή συμπεριφορά σε διάφορες δύσκολες καταστάσεις

11 Διαδικασίες αλλαγής Έννοιες συστημάτων ψυχοθεραπείας Βιωματικές (γνωστικές-συναισθηματικές) (συνειδητοποίηση, εκδραμάτιση, επαναξιολόγηση εαυτού, περιβαλλοντική επαναξιολόγηση) Συμπεριφορικές (κοινωνική υποστήριξη, δημιουρία ανταγωνιστικών ερεθισμάτων, έλεγχος ερεθισμάτων, κοινωνική απελευθέρωση, έλεγχος ενισχύσεων)

12 Λειτουργικός προσδιορισμός και μέτρηση Πολυδιάστατα ερωτηματολόγια κατάταξης Πχ University of Rhode island Change Assessment (URICA; McConnaughy et al., 1989) Mειονέκτημα: το άτομο μπορεί να ταξινομηθεί (υψηλά σκορ) σε περισσότερα από ένα στάδια Αλγόριθμοι κατάταξης (πχ DiClemente et al., 1991) Περισσότερο συνιστώμενοι Μειονέκτημα: ποικιλία και ασυμφωνία αλγορίθμων, προβλήματα ορισμού (πχ με τον΄παραπάνω αλγόριθμο για να είναι κανείς στο στάδιο της προετοιμασίας διακοπής καπνίσματος πρέπει να έχει κάνει μία πρόσφατη προσπάθεια διακοπής, συνεπώς κάποιος που πρώτη φορά το επιχειρεί δεν μπορεί να καταταχθεί σε αυτό το στάδιο)

13 Έρευνα Κάπνισμα DiClemente et al., (1991); Prochaska et al., (1993); Kraft et al., (1999); Borland et al., (2000); Aveyard et al., (2003) Κατανάλωση αλκοόλ Budd & Rollnick, (1996); Migneault et al., (1999); Isenhart, (1994); Belding et al., (1996)

14 Χρήση ναρκωτικών Isenhart, (1994); Belding et al., (1996) Φυσική άσκηση Marcus & Simkin, (1993); Courneya et al., (2001); Blissmer & McAuley, (2002) Υγειϊνή διατροφή Domel et al., (1996); Steptoe et al., (1996)

15 Χρήση προφυλακτικού Evers et al., (1998); Brown-Peterside et al., (2000) Μαστογραφία Rakowski et al., (1992); Clark et al., (2002) Προστασία από τον ήλιο Rossi et al., (1994); Weinstock et al., (2002)

16 Έρευνα (συν.) Τύποι ερευνητικών σχεδιασμών για τον έλεγχο προβλέψεων από θεωρίες σταδίων (Weinstein et al., 1998): Διατμηματικές μελέτες (σύγκριση μεταβλητών μεταξύ ατόμων που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια) Εξέταση της ακολουθίας σταδίων Μακροχρόνια πρόβλεψη μετάβασης από το ένα στάδιο στο άλλο Πειραματικές μελέτες ταιριαστών και μή ταιριαστών (στο στάδιο) παρεμβάσεων

17 Διατμηματικές μελέτες Οι συμμετέχοντες ταξινομούνται σε στάδια και συγκρίνονται ως προς τα σκορ τους σε ορισμένες μεταβλητές (πχ υπέρ και κατά, αυτοπεποίθηση, πειρασμός, διαδικασίες αλλαγής κλπ) Οι θεωρίες θα πρέπει να προβλέπουν ασυνέχειες μεταξύ σταδίων (discontinuity patterns) Μετα-αναλύσεις: Rosen, 2000; Marshall & Biddle, 2001) Μή ξεκάθαρα αποτελέσματα

18 Υποθετικό Mοντέλο (Sutton, 2005) I IIIII α, β, γγ, δ, ε Παράδειγμα ασυνέχειας: το α θα πρέπει να παρουσιάζει αύξηση μεταξύ των σταδίων Ι και ΙΙ και να παραμένει αμετάβλητο μεταξύ των σταδίων ΙΙ και ΙΙΙ

19 Εξέταση της αλληλουχίας σταδίων Μακροχρόνιες μελέτες που εξετάζουν αλληλουχίες μετάβασης μεταξύ σταδίων (πχ κάπνισμα: Carbonari et al., 1999; Φυσική άσκηση: Plotnikoff et al., 2001, Cardinal et al., 2002; Χρήση προφυλακτικού: Evers et al., 1998) Αναφέρονται οι πιθανότητες να μετακινηθεί κανείς από ένα συγκεκριμένο στάδιο στο επόμενο Stage effect: Πχ τα άτομα που κατατάσσονται στο στάδιο της προετοιμασίας έχουν περισσότερες πιθανότητες να βρίσκονται στο στάδιο της δράσης ή της διατήρησης από αυτούς που βρίσκονταν στο στάδιο του προβληματισμού Τα άτομα που κατατάσσονται στο στάδιο του προβληματισμού έχουν περισσότερες πιθανότητες να βρίσκονται στο στάδιο της δράσης ή διατήρησης από αυτούς που βρίσκονταν στο αρχικό στάδιο

20 Διαχρονικές μελέτες μετάβασης μεταξύ σταδίων Μακροχρόνιες μελέτες ελέγχου της επίδρασης ανεξάρτητων μεταβλητών (πχ υπέρ και κατά) στη μετάβαση μεταξύ σταδίων για άτομα που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια κατά την πρώτη μέτρηση Διαχωρισμός ατόμων με βάση την αρχική κατάταξη και σύγκριση αυτών που προχώρησαν στο επόμενο στάδιο με αυτούς που έμειναν στο ίδιο Κάπνισμα (πχ Dijkstra & DeVries, 2001; Segan et al., 2002, 2004, Dijkstra et al., 2003) Συνολικά, τα αποτελέσματα δεν δίνουν σταθερά ευρήμματα προς την υποστήριξη του μοντέλου (συγκεκριμένων μεταβλητών ως αιτίων της μετάβασης)

21 Πειραματικές μελέτες Εξέταση του κατά πόσο παρεμβάσεις ταιριασμένες με ένα στάδιο είναι αποτελεσματικότερες για τη μετακίνηση απόμων στο επόμενο στάδιο σε σύγκιση με παρεμβάσεις μή ταιριασμένες με το στάδιο Μικρός αριθμός πειραματικών μελετών (Dijkstra et al., 1998; Quinlan & McCaul, 2000; Blissmer & McAuley, 2002) με φτωχά αποτελέσματα

22 Θεωρητικές εξελίξεις Τροποποίηση μοντέλου με εφαρμογή στη διακοπή του καπνίσματος (Dijkstra et al., 1996, 1997, 1998, 2003; DeVries & Mudde, 1998). Dutch version: τα στάδια πριν τη δράση ορίζονται με βάση την πρόθεση Προβληματισμός – πρόθεση διακοπής μέσα στους επόμενους 6 μήνες, αλλά όχι τον επόμενο μήνα. Προετοιμασία - πρόθεση διακοπής μέσα στον επόμενο μήνα Στάδιο μή προβληματισμού: Immotives – αυτοί που δεν έχουν κίνητρο αλλαγής Postponers – αυτοί που σκοπεύουν να αλλάξουν, αλλά στα επόμενα 5 χρόνια Ανεξάρτητες μεταβλητές: αυτεπάρκεια, θετικές και αρνητικές προσδοκίες αποτελέσματος (Bandura)

23 Θεωρητικές εξελίξεις (συν.) Συνδιασμός μοντέλου με μεταβλητές άλλων μοντέλων (πχ Courneya, 1995; Courneya et al., 1998, 2001; Armitage & Arden, 2002; Armitage et al., 2003, 2004) Courneya et al., 2001 Μακροχρόνια μελέτη για την προβλεπτική ισχύ των μεταβλητών της ΤΡΒ αναφορικά με τη φυσική άσκηση Πρόθεση: ισχυρή και σταθερή προβλεπτική μεταβλητή μετάβασης μεταξύ σταδίων

24 Μελλοντικές κατευθύνσεις Σημαντική επιρροή του μοντέλου με την εισαγωγή της ιδέας της αλλαγής συμπεριφοράς κατά στάδια Πλήθος μελετών με εφαρμογές σε διάφορες συμπεριφορές Αλλά και Αναγκαία η περαιτέρω συγκεκριμενοποίηση του μοντέλου: α) ποιές μεταβλητές επηρεάζουν τη μετάβαση σε ποιά στάδια β) ποιά η αιτιώδης σχέση μεταξύ των προτεινόμενων ανεξάρτητων μεταβλητών Προβλήματα ορισμού και μέτρησης των σταδίων Εφαρμογή κατάλληλων ερευνητικών σχεδιασμών (πχ διαχρονικές μελέτες μετάβασης μεταξύ σταδίων σε μικρό χρονικό διάστημα, πειραματικές μελέτες καταλληλότητας παρεμβάσεων σε διαφορετικά στάδια)

25 Μοντέλο Διαδικασίας Υϊοθέτησης Πρόληψης Precaution Adoption Process Model (PAMP, Weinstein & Sandman, 1992) Αρχικά δημιουρήθηκε από τον Weinstein (1988) για την περιγραφή της διαδικασίας υιοθέτησης της πρόληψης του ελέγχου για ραδόνιο (φυσικό καρκινογενές αέριο)

26 Περιγραφή μοντέλου (Sutton, 2005) Deciding about acting (3) Acting (6) Decided to act (5) Maintenance (7) precontemplation Preparation Maintenance Contemplation Action Unengaged by the issue (2) Unaware of the issue (1) Decided not to act (4) PAMP TTM

27 Περιγραφή μοντέλου (Sutton, 2005) Λήψη απόφασης (3) Δράση (6) Απόφαση για δράση (5) Διατήρηση (7) Μή προβληματισμός Προετοιμασία Διατήρηση Προβληματισμός Δράση Αδιαφορία (2) Άγνοια (1) Απόφαση για αδράνεια (4) PAMP TTM

28 Παράγοντες μετάβασης ΜετάβασηΠαράγοντες Στάδιο 1→ Στάδιο 2Μηνύματα των ΜΜΕ σχετικά με τον κίνδυνο και την πρόληψη Στάδιο 2 → Στάδιο 3 Επικοινωνία με τους σημαντικούς άλλους Προσωπική εμπειρία με τον κίνδυνο Στάδιο 3 → Στάδιο 4 ή Στάδιο 5 Πεποιθήσεις για την πιθανότητα και τη σοβαρότητα του κινδύνου Πεποιθήσεις για την προσωπική ευπάθεια Πεποιθήσεις για την αποτελεσματικότητα και τη δυσκολία της πρόληψης Συμπεριφορές και προτάσεις από άλλους Αντιλαμβανόμενες κοινωνικές νόρμες Φόβος και ανησυχία Στάδιο 5 → Στάδιο 6 Χρόνος, προσπάθεια, και μέσα αναγκαία για τη δράση Λεπτομερείς πληροφορίες ‘πως να το κάνω’ Υπενθυμίσεις και άλλα κουμπιά δράσης Βοήθεια για την πραγματοποίηση της δράσης

29 Έρευνα Περιορισμένος αριθμός μελετών Έλεγχος ραδονίου (Weinstein & Sandman, 1992; Weinstein et al., 1998) Εμβολιασμός Ηπατίτιδας Β (Hammer, 1998) Πρόληψη οστεοπόροσης (Blalock et al., 1996, 2002) Έλεγχος μαστογραφίας (Clemow et al., 2000)

30 Weinstein & Sandman, 1998 Πειραματική μελέτη παρέμβασης αναφορικά με τον έλεγχο για ραδόνιο (Columbus, Ohio, USA) Στάδια: ‘αναποφάσιστοι’, ‘αποφασισμένοι για έλεγχο’ Παρεμβάσεις: παρέμβαση αύξησης αντίληψης κινδύνου, παρέμβαση αύξησης αντίληψης ευκολίας, συνδιαστική παρέμβαση, παρέμβαση ελέγχου Εξαρτημένη μεταβλητή: αγορά σετ ελέγχου για ραδόνιο μετά από 9-10 εβδομάδες (μετακίνηση μεταξύ σταδίων)

31 Weinstein & Sandman, 1998 Αποτελέσματα: - Οι δύο παρεμβάσεις ήταν αποτελεσματικές στην αύξηση αντίληψης κινδύνου και ευκολίας αντίστοιχα (manipulation check) - Η συνδιαστική παρέμβαση ήταν η αποτελεσματικότερη για την αγορά του σετ ελέγχου - Η παρέμβαση αύξησης αντίληψης κινδύνου ήταν αποτελεσματικότερη για την αγορά του σετ ελέγχου από τους ‘αναποφάσιστους’ (σε σύγκριση με τους αποφασισμένους) - Η παρέμβαση αύξησης αντίληψης ευκολίας ήταν αποτελεσματικότερη για την αγορά του σετ ελέγχου από τους ‘αποφασισμένους για έλεγχο’ (σε σύγκριση με τους ‘αναποφάσιστους’)

32 Μέτρηση Πίνακας 2: Αλγόριθμος Ταξινόμησης (Weinstein & Sandman, 2002) 1. Έχετε ακούσει ποτέ για {το ραδόνιο}; Όχι Ναι [πηγαίνετε στην ερ. 2] Στάδιο 1 2. Έχετε { ελέγξει το σπίτι σας για ραδόνιο}; Ναι Όχι [πηγαίνετε στην ερ. 3] Στάδιο 6 3. Ποιό από τα παρακάτω περιγράφει καλύτερα τις σκέψεις σας αναφορικά με {το να ελέγξετε το σπίτι σας για ραδόνιο}; Δεν το έχω σκεφτεί ποτέ Είμαι αναποφάσιστος(η) Αποφάσισα ότι δεν θέλω {να κάνω αυτό τον έλεγχο} Αποφάσισα ότι θέλω {να κάνω αυτόν τον έλεγχο} Στάδιο 2 Στάδιο 3 Στάδιο 4 Στάδιο 5

33 Μελλοντικές κατευθύνσεις Η περιγραφή των σταδίων παρουσιάζει ‘οπτική’ εγκυρότητα Σημαντικές διακρίσεις που δεν γίνονται στην ΤΤΜ Περιορισμένος αριθμός μελετών Αναγκαία η συγκεκριμενοποίηση και ο προσδιορισμός των σημαντικών για την κάθε μετάβαση μεταβλητών, και ο έλεγχος της επίδρασής τους


Κατέβασμα ppt "Κοινωνιογνωστικά Μοντέλα Πρόβλεψης Συμπεριφορών Υγείας (ΨΥΧ-358) Συνάντηση 7η 11.04.08 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/socialftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/spring08/social."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google