Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

2 2 Εισαγωγή •Κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα απαιτεί πόρους (μέσα) •Υπάρχουν πολλά είδη πόρων –Κεφάλαιο –Ανθρώπινο δυναμικό –Εξοπλισμός –Διαθέσιμος χρόνος –Πρώτες ύλες –... Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

3 3 Το πρόβλημα με τους πόρους •Υπάρχοντες περιορισμοί στους κάθε είδους πόρους •Πρόβλημα: Η βέλτιστη κατανομή περιορισμένων πόρων •Πρώτη επιστημονική μέθοδος: 1947 •Ο G. Dantzig επινόησε το 1951 το μαθηματικό μοντέλο του Γραμμικού Προγραμματισμού (Linear Programming) •Μέθοδος Simplex: 1951 επίλυση προβλημάτων Γ.Π. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

4 4 Γενικά για τον Γ.Π. •Προβλήματα βέλτιστης κατανομής περιορισμένων πόρων •Εκφράζονται με γραμμική πρώτου βαθμού συνάρτηση •Βελτιστοποίηση μίας συνάρτησης που υπόκειται σε περιορισμούς •Για μη-γραμμική συνάρτηση μη γραμμικός προγραμματισμός •Άλλες περιπτώσεις: Μαθηματικός προγραμματισμός, Ακέραιος προγραμματισμός κλπ Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

5 5 Πρότυπο Παράδειγμα •Εργοστάσιο χημικών παράγει τρία ανεξάρτητα προϊόντα Α, Β, Γ •Καθένα παράγεται με διαδοχική επεξεργασία από τις μηχανές Χ, Ψ, Ζ –Α: επεξεργασία από Χ και Ζ –Β: επεξεργασία από Χ, Ψ, Ζ –Γ: επεξεργασία από Ψ και Ζ Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

6 6 Διαγραμματική παράσταση παραγωγικής διαδικασίας Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

7 7 •Κάθε λίτρο προϊόντος απαιτεί μια μονάδα δυναμικότητας μηχανής •Ημερήσια δυναμικότητα μηχανών –Χ: 100 μονάδες –Υ: 200 μονάδες –Ζ: 400 μονάδες •Κέρδη επιχείρησης για κάθε λίτρο των Α, Β, Γ –Αναλογία 3:4:2 •Απεριόριστη ζήτηση για Α, Γ •Μέγιστη ημερήσια ζήτηση του Β: 80 λίτρα _____________________________________________________________________________________________________________________________ Κατά τη διάρκεια μιας περιόδου παράγονται: –Από το Β 80 λίτρα/ημέρα –Από το Α 20 λίτρα –Από το Γ 120 λίτρα Είναι αυτή η πιο ενδεδειγμένη πολιτική; Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

8 8 Διαμόρφωση μαθηματικού μοντέλου maxF = 3*x 1 +4*x 2 +2*x 3 με τους περιορισμούς δομής: x 1 +x 2  100 (για τη Χ) x 2 +x 3  200 (για την Ψ) x 1 +x 2 +x 3  400 (για τη Ζ) x 2  80 και τους περιορισμούς μη αρνητικότητας x 1, x 2, x 3  0 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

9 9 Το πρότυπο μοντέλο του Γ.Π. με περιορισμούς δομής και περιορισμούς μη αρνητικότητας Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

10 10 Παραλλαγές του μοντέλου •Ελαχιστοποίηση (min) της αντικειμενικής συνάρτησης •Για κάποιους περιορισμούς μπορεί να έχουμε > ή >= ή < ή = •Κάποιες από τις μεταβλητές δεν είναι απαραίτητα μη αρνητικές •Σε κάθε περίπτωση μπορεί να βρεθεί μαθηματική διατύπωση ισοδύναμη με το πρότυπο μοντέλο του Γ.Π. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

11 11 Εναλλακτικός τρόπος διατύπωσης του μοντέλου με περιορισμούς όπου Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

12 12 Παράδειγμα 1 Μία βιομηχανική μονάδα κατασκευής τηλεοράσεων παράγει τρία μοντέλα συσκευών (standard, delux και super) και ένα μοντέλο τελευταίας τεχνολογίας (hightech). Η διοίκηση της επιχείρησης είναι βέβαιη ότι όλη η παραγωγή μπορεί να απορροφηθεί. Κάθε συσκευή περνά κατά τη διαδικασία παραγωγής της και από τα τρία τμήματα του εργοστασίου: το μηχανουργείο, το τμήμα συναρμολόγησης και τον τελικό έλεγχο. Το πλήθος των ανθρωποωρών εργασίας που απαιτούνται για κάθε τύπο συσκευής σε κάθε τμήμα παρατίθενται στον ακόλουθο πίνακα. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

13 13 Η ολική δυναμικότητα της μονάδας καθώς και οι επιμέρους των τριών τμημάτων δεν επιτρέπουν πάνω από 2500, 3000 και 240 ανθρωποώρες ανά μέρα στο μηχανουργείο, στη συναρμολόγηση και στον έλεγχο αντίστοιχα. Επίσης λόγω ήδη υπαρχόντων υπογεγραμμένων συμβολαίων πρέπει να παράγονται κάθε μέρα τουλάχιστον 50 standard και 50 delux συσκευές. Η καθαρή συνεισφορά (τιμή πώλησης - συνολικό μοναδιαίο κόστος) από την πώληση μίας μονάδας κάθε συσκευής είναι: Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

14 14 Ζητείται: 1. Να καταστρωθεί ένα μοντέλο Γραμμικού Προγραμματισμού προκειμένου να καθορισθεί το άριστο μίγμα παραγωγής. 2. Να διερευνηθεί η δυνατότητα ελάττωσης της διάστασης του πίνακα Simplex με κατάλληλη αφαίρεση πλεοναζόντων περιορισμών. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

15 15 Ανάλυση προβλήματος •Μεταβλητές απόφασης: οι ποσότητες παραγωγής των 4 τύπων συσκευών x 1, x 2, x 3, x 4 •Αντικειμενική συνάρτηση: μεγιστοποίηση του συνολικού κέρδους F = 25*x *x *x *x 4 •Περιορισμοί για κάθε τμήμα •Περιορισμοί για τις ποσότητες παραγωγής Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

16 16 Διαμόρφωση μοντέλου με περιορισμούς Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

17 17 Παρατηρούμε ότι: Το πρόβλημα μπορεί να απλοποιηθεί ακόμη περισσότερο, αν γίνει ο ακόλουθος μετασχηματισμός μεταβλητών: Παρατηρώντας τους δύο πρώτους περιορισμούς δομής προκύπτει ότι: δηλαδή το αριστερό μέλος του 2ου περιορισμού είναι προφανώς μικρότερο του δεξιού του μέλους. Άρα ο 2ος περιορισμός είναι πλεονάζων και μπορεί να παραλειφθεί Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

18 18 Αντικαθιστώντας στους περιορισμούς προκύπτει ότι Διαιρώντας τον πρώτο περιορισμό με 6.22 (= 1150 / 185) προκύπτει ότι Η σχέση αυτή ‘καλύπτει’ τον 2ο περιορισμό του προβλήματος και Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

19 19 Τελικό μοντέλο προβλήματος Γ.Π. με περιορισμούς δομής όπου Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

20 20 Παράδειγμα 2 Μία νοικοκυρά αντιμετωπίζει το πρόβλημα της αγοράς ποσοτήτων κρέατος, πατατών και λαχανικών, οι οποίες θα αποτελέσουν την κύρια ατομική της διατροφή. Έχει ήδη πληροφορηθεί μέσω του διαιτολόγου ενός γυναικείου περιοδικού ότι η πλήρης εβδομαδιαία διαιτητική της διατροφή πρέπει να περιέχει ως ελάχιστη απαίτηση 8 μονάδες υδατανθράκων, 15 μονάδες πρωτεϊνών και 6 μονάδες βιταμινών. Οι αριθμοί των μονάδων αυτών των τριών συστατικών που περιέχονται μέσα σε κάθε μονάδα βάρους (κιλό) των τριών παραπάνω τροφών καθώς και τα μοναδιαία κόστη των τροφών παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

21 21 Η νοικοκυρά επιθυμεί να μάθει ποιες είναι οι ποσότητες της κάθε τροφής που πρέπει να αγοράσει, έτσι ώστε αφενός μεν να ικανοποιηθούν οι ελάχιστες απαιτήσεις των παραπάνω βασικών συστατικών, αφετέρου δε το συνολικό κόστος προμήθειας των τροφών να είναι το ελάχιστο δυνατό. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα προστέθηκε στη διαιτητική διατροφή της νοικοκυράς μία επιπλέον απαίτηση θρεπτικής ουσίας που συνίσταται σε 7 μονάδες ασβεστίου. Κάθε μονάδα βάρους κρέατος, πατατών και λαχανικών περιέχει 2, 1 και 4 μονάδες ασβεστίου αντίστοιχα. Πώς επηρεάζει αυτή η επιπλέον απαίτηση του νέου συστατικού τις ποσότητες που πρέπει να αγορασθούν με το ελάχιστο κόστος;

22 22 Ανάλυση προβλήματος • Μεταβλητές απόφασης: οι ποσότητες (κιλά) κρέατος, πατατών και λαχανικών x 1, x 2, x 3 • Αντικειμενική συνάρτηση: ελαχιστοποίηση του συνολικού κόστους F = 10*x 1 + 1*x 2 + 2*x 3 • Περιορισμοί θρεπτικών ουσιών (ελάχιστες ποσότητες) Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

23 23 Διαμόρφωση μοντέλου με περιορισμούς Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

24 24 Για τη νέα επιπλέον θρεπτική ουσία (ασβέστιο) απαιτείται η προσθήκη νέου περιορισμού Εφόσον επιλυθεί το πρόβλημα με το νέο περιορισμό μπορεί να βρεθεί η επίδραση της νέας θρεπτικής ουσίας στο κόστος και στη σύσταση της διατροφής. ● Τι είναι η ανάλυση ευαισθησίας Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

25 25 Παράδειγμα 3 Μία εταιρεία παραγωγής υδραυλικών εξαρτημάτων κατασκευάζει δύο τύπους ασφαλιστικών βαλβίδων. Για το σκοπό αυτό αγοράζει μήτρες (καλούπια) από κάποιον εξωτερικό προμηθευτή και κατόπιν κατά σειρά τις κατεργάζεται, τις τρυπά και τις λειαίνει. Οι αντίστοιχοι ρυθμοί παραγωγής - εκφρασμένοι σε αριθμό βαλβίδων ανά ώρα - των τριών παραπάνω φάσεων παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα. Ρυθμοί παραγωγής βαλβίδων ανά φάση παραγωγής Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

26 26 Κάθε μήτρα για τις βαλβίδες τύπου Α κοστίζει €2, ενώ αυτή για τον τύπο Β κοστίζει €3. Οι έτοιμες βαλβίδες τύπου Α και Β πωλούνται €5 και €6 αντίστοιχα. Η χρήση των τριών βασικών μηχανών παραγωγής (τόρνος, τρυπάνι, λειαντήρας) συνεπάγεται ένα τρέχον λειτουργικό κόστος, το οποίο ισούται με €20, €14 και €20 ανά ώρα απασχόλησης αντίστοιχα. Επίσης υποτίθεται ότι δεν υπάρχει πρόβλημα προώθησης στην κατανάλωση οποιουδήποτε συνδυασμού των τύπων Α και Β. Να συνταχθεί το κατάλληλο μαθηματικό μοντέλο για τον προσδιορισμό του μίγματος παραγωγής, το οποίο μεγιστοποιεί το καθαρό κέρδος. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

27 27 • Μεταβλητές απόφασης: οι αριθμοί βαλβίδων τύπου Α και Β που παράγονται ανά ώρα x 1, x 2 • Δεν υπάρχουν προφανείς περιορισμοί που να προέρχονται ούτε από την παραγωγική διαδικασία ούτε από τις δυναμικότητες των 3 φάσεων. • Μοναδικός περιορισμός είναι ο χρόνος, ουσιαστικά οι ωριαίοι ρυθμοί παραγωγής των βαλβίδων Ανάλυση προβλήματος Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

28 28 •Τόρνος (φάση 1): –σε 1 ώρα παράγει 30 βαλβίδες Α ή 40 βαλβίδες Β  η μία μονάδα τύπου Α παράγεται σε 1/30 της ώρας, ενώ η μία μονάδα τύπου Β στο 1/40 της ώρας  οι x 1 μονάδες Α σε x 1 /30 και οι x 2 μονάδες Β σε x 2 /40  συνολικός χρόνος: x 1 /30 + x 2 /40  Ο χρονικός περιορισμός είναι: x 1 /30 + x 2 /40  1 (ώρα) •Τρυπάνι (φάση 2): –σε 1 ώρα 28 βαλβίδες Α ή 35 βαλβίδες Β  η μία μονάδα Α παράγεται σε 1/28 της ώρας και το 1Β στο 1/35  οι x 1 σε x 1 /28 και οι x 2 σε x 2 /35  συνολικός χρόνος: x 1 /28 + x 2 /35  ο χρονικός περιορισμός είναι: x 1 /28 + x 2 /35  1 (ώρα) Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

29 29 •Λειαντήρας (φάση 3): –σε 1 ώρα 30 βαλβίδες Α ή 25 βαλβίδες Β  η μία μονάδα Α σε 1/30 της ώρας, ενώ η μία Β στο 1/25  οι x 1 μονάδες σε x 1 /30 και οι x 2 σε x 2 /25  συνολικός χρόνος: x 1 /30 + x 2 /25  ο περιορισμός που προκύπτει είναι: x 1 /30 + x 2 /25  1 (ώρα) Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

30 30 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ •Κόστος κάθε βαλβίδας τύπου Α : - στον τόρνο εφόσον σε 1 ώρα παράγονται 30 μονάδες και το ωριαίο κόστος λειτουργίας του είναι 20 €, συνεπάγεται ότι το κόστος της κάθε μονάδας είναι 20/30 € - στο τρυπάνι (με το ίδιο σκεπτικό) προκύπτει ότι το κόστος είναι 14/28 € - στο λειαντήρα το κόστος παραγωγής της κάθε μονάδας είναι 20/30 € Συνολικό κόστος παραγωγής μιας μονάδας τύπου Α : 20/30+14/28+20/30=11/6 € •Κόστος κάθε βαλβίδας τύπου Β : Αθροίζοντας τις επιμέρους δαπάνες στις 3 μηχανές προκύπτει ότι το συνολικό κόστος παραγωγής είναι : 20/30+14/28+20/30=11/6 €

31 31 Καθαρό κέρδος από την πώληση κάθε μονάδας Κέρδος από την πώληση κάθε μονάδας τύπου Α: 5€ - (2 € + 11/6 €) = 7/6 € Κέρδος από την πώληση κάθε μονάδας τύπου Β: 6€ - (3 € + 17/10 €) = 13/10 € Συνολικό κέρδος παραγωγής ανά ώρα: (7/6)*x 1 + (13/10)*x 2 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

32 32 Τελικό μοντέλο προβλήματος Γ.Π. με τους περιορισμούς Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

33 33 Παράδειγμα 4 Μία επιχείρηση κατασκευάζει δύο νέα μοντέλα υπερσύγχρονων ηλεκτρικών ψυγείων, με αντίστοιχες ονομασίες “no frost’’ και “freezer”. Ο χώρος παραγωγής είναι χωρισμένος στο τμήμα μορφοποίησης (Μ) όπου διαμορφώνονται οι τελικές επιφάνειες, στο τμήμα συναρμολόγησης (Σ) και στο βαφείο (Β) όπου γίνονται τα τελικά φινιρίσματα και η βαφή των ψυγείων. Ο κάθε τύπος ψυγείου χρειάζεται διαφορετικό αριθμό εργατοωρών σε κάθε τμήμα. Έτσι η κάθε παρτίδα 12 ψυγείων “no frost” χρειάζεται 60, 80 και 20 εργατοώρες στα τμήματα Μ, Σ και Β αντίστοιχα, ενώ η αντίστοιχη παρτίδα 12 ψυγείων “freezer” 70, 85 και 10 εργατοώρες σε καθένα από τα τρία τμήματα αντίστοιχα. Η επάνδρωση των τμημάτων είναι τέτοια ώστε οι εργατοώρες που υπάρχουν σε καθένα από αυτά είναι 2400, 3000 και 600 αντίστοιχα κατά τη διάρκεια ενός εργάσιμου μήνα. Ζητείται ο σχεδιασμός ενός μηνιαίου προγράμματος παραγωγής, το οποίο θα ελαχιστοποιεί σε όλα τα τμήματα το νεκρό χρόνο του προσωπικού. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

34 34 •Μεταβλητές απόφασης: αριθμοί παρτίδων των 2 τύπων ψυγείων x NF, x F •Περιορισμοί στις διαθέσιμες εργατοώρες κάθε τμήματος: –Τμήμα μορφοποίησης (Μ): 60x NF + 70x F  2400 –Τμήμα συναρμολόγησης (Σ): 80x NF + 85x F  3000 –Βαφείο (Β): 20x NF + 10x F  600 Ανάλυση προβλήματος Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

35 35 •Η δυσκολία του προβλήματος έγκειται στη δημιουργία της αντικειμενικής συνάρτησης, εφόσον δεν υπάρχουν οικονομικά δεδομένα, αλλά στόχος είναι η ελαχιστοποίηση του νεκρού χρόνου. • Παρατηρώντας τη σύσταση των 3 περιορισμών που αναφέρονται στις ανθρωποώρες, προκύπτει ότι ο νεκρός χρόνος κάθε τμήματος αποτελεί τη διαφορά μεταξύ αριστερού (διαθέσιμες εργατοώρες) και δεξιού (πραγματικές εργατοώρες) μέλους. Κατά συνέπεια μπορούν να ορισθούν νέες μεταβλητές x 1 x 2 x 3 που συμβολίζουν τους νεκρούς χρόνους των τμημάτων Μ, Σ και Β αντίστοιχα. •Νεκροί χρόνοι τμημάτων: Μ: 60x NF + 70x F  2400  60x NF + 70x F + x 1 = 2400 Σ: 80x NF + 85x F  3000  80x NF + 85x F + x 2 = 3000 Β: 20x NF + 10x F  600  20x NF + 10x F + x 3 = 600 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

36 36 Διαμόρφωση τελικού μοντέλου με περιορισμούς Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

37 37 Παράδειγμα 5 Η εταιρεία Nori & Leets Co., ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς χάλυβα του κόσμου, βρίσκεται δίπλα στην πόλη Steeltown και αποτελεί το μοναδικό μεγάλο εργοδότη των κατοίκων της. Η Steeltown μεγάλωσε και προόδευσε ραγδαία παράλληλα με την εταιρεία, η οποία τώρα απασχολεί σχεδόν από τους κατοίκους της. Για το λόγο αυτό και η νοοτροπία των κατοίκων της εδώ και αρκετά χρόνια ήταν “ό,τι είναι καλό για την Nori και Leets είναι καλό και για την πόλη”. Ωστόσο αυτό έχει τώρα αλλάξει, επειδή ανεξέλεγκτη μόλυνση του αέρα από τις καμίνους του εργοστασίου έχει αλλοιώσει το περιβάλλον της πόλης και θέσει σε κίνδυνο την υγεία του πληθυσμού της. Μία πρόσφατη εξέγερση των μετόχων της εταιρείας οδήγησε στην εκλογή ενός νέου διευρυμένου Διοικητικού Συμβουλίου. Η νέα διοίκηση είναι αποφασισμένη να ακολουθήσει υπεύθυνη κοινωνική πολιτική και έχει ήδη συζητήσει με αξιωματούχους του δήμου και αντιπροσωπείες πολιτών της Steeltown σχετικά με το τι πρέπει να γίνει για το πρόβλημα της μόλυνσης του αέρα. Έχουν καταλήξει από κοινού σε αυστηρές προδιαγραφές της ποιότητας του αέρα για τον ατμοσφαιρικό χώρο της πόλης. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

38 38 Οι τρεις κύριοι τύποι παραγόντων μόλυνσης στην ατμόσφαιρα της περιοχής είναι τα αιωρούμενα σωματίδια, τα θειικά οξείδια και οι υδρογονάνθρακες. Τα νέα μέτρα προϋποθέτουν ότι η εταιρεία πρέπει να μειώσει την ετήσια εκπομπή των τριών αυτών παραγόντων μόλυνσης κατά τις ακόλουθες ποσότητες (εκφρασμένες σε χιλιάδες τόνους). Απαιτούμενες ετήσιες μειώσεις εκπομπής των παραγόντων μόλυνσης Το Διοικητικό Συμβούλιο έδωσε εντολή στη διεύθυνση να ζητήσει από τους μηχανικούς της εταιρείας να καθορίσουν πώς μπορούν να επιτευχθούν αυτές οι απαιτούμενες ελαττώσεις με τον πλέον οικονομικό τρόπο. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

39 39 Η ίδια η λειτουργία του εργοστασίου συνεπάγεται δύο κύριες πηγές μόλυνσης: α) τις υψικαμίνους που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή χελωνών μετάλλου και β) τις καμίνους ανοικτής εστίας που χρησιμοποι- ούνται για τη μετατροπή του σιδήρου σε χάλυβα. Και στις δύο περιπτώσεις οι μηχανικοί αποφάνθηκαν ότι οι πλέον αποδοτικοί τρόποι μετριασμού της μόλυνσης είναι οι εξής: 1) αύξηση του ύψους της δέσμης των καμινάδων, 2) χρήση φίλτρων (μεταξύ των οποίων και παγίδες αερίων) στις δέσμες των καμινάδων και 3) βελτίωση της ποιότητας των καυσίμων υλών (συμπεριλαμβάνοντας καθαρότερα υψηλής ποιότητας συστατικά) για τις καμινάδες. Όλες αυτές οι μέθοδοι έχουν κάποια συγκεκριμένα τεχνολογικά όρια όσον αφορά στην ποσότητα εκπομπής των παραγόντων της μόλυνσης που μπορούν να εξαφανίσουν όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Ωστόσο οι μέθοδοι αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε οποιοδήποτε κλάσμα (ποσοστό) των δυνατοτήτων τους μετρίασης της μόλυνσης. Επίσης, επειδή η λειτουργία των τριών μεθόδων είναι ανεξάρτητη, η ελάττωση εκπομπής που επιτυγχάνεται από καθεμιά από αυτές δεν επηρεάζεται σημαντικά από τυχόν ταυτόχρονη χρησιμοποίηση των υπολοίπων. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

40 40 Ελαττώσεις των ρυθμών εκπομπής από τη μέγιστη δυνατή χρήση της κάθε μεθόδου μετριασμού της μόλυνσης (σε χιλιάδες τόνους ανά έτος ) Μετά τη συγκέντρωση αυτών των δεδομένων έγινε φανερό ότι καμία από τις τρεις μεθόδους δεν ήταν από μόνη της αρκετή για την επίτευξη όλων των απαιτούμενων μειώσεων της μόλυνσης του περιβάλλοντος. Από την άλλη όμως πλευρά, ο συνδυασμός όλων των μεθόδων σε πλήρη δυναμικότητα αφενός μεν θα ήταν πάνω από αρκετός, αφετέρου δε το συνολικό κόστος θα ήταν απαγορευτικό για την εταιρεία αν, όπως είναι φυσικό, οι τιμές των προϊόντων της θα έπρεπε να συνεχίσουν να είναι ανταγωνιστικές. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

41 41 Για τους λόγους αυτούς οι μηχανικοί της εταιρείας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί κάποιος συνδυασμός των μεθόδων, κατά πάσα πιθανότητα με κλάσματα των δυναμικοτήτων τους μετρίασης της μόλυνσης βασισμένα στα αντίστοιχα κόστη τους. Επιπλέον, εξ αιτίας των διαφορών που υπάρχουν ανάμεσα στις υψικαμίνους και στις καμίνους ανοικτής εστίας, πιθανώς στους δύο αυτούς τύπους δε θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί ο ίδιος συνδυασμός μεθόδων. Προσδιορίσθηκε επίσης ότι το κόστος μειωμένης χρήσης μίας μεθόδου είναι ευθέως ανάλογο προς το αντίστοιχο ποσοστό δυναμικότητάς της. Έτσι για κάθε δεδομένο κλάσμα που χρησιμοποιείται, το ετήσιο κόστος ισούται με το ανάλογο ποσοστό του αντίστοιχου κόστους του παραπάνω πίνακα. Η επιχείρηση διεξήγαγε κατόπιν λεπτομερή κοστολόγηση προκειμένου να εκτιμηθεί το συνολικό ετήσιο κόστος για την εφαρμογή καθεμιάς από τις τρεις μεθόδους μετριασμού της μόλυνσης. Εκτός από τα αυξημένα έξοδα λειτουργίας και συντήρησης δόθηκε επίσης βαρύτητα τόσο στο πάγιο κόστος κάθε μεθόδου (το οποίο μετατράπηκε στο ισοδύναμό του σε ετήσια βάση), όσο και σε τυχόν ενδιάμεση απώλεια στην αποτελεσματικότητα της παραγωγικής διαδικασίας. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

42 42 Η ανάλυση αυτή οδήγησε στις ακόλουθες εκτιμήσεις του ετήσιου κόστους για τη χρήση κάθε μεθόδου στην πλήρη δυναμικότητά της. Ετήσιο κόστος χρήσης κάθε μεθόδου μετριασμού της μόλυνσης (σε εκατομμύρια ευρώ) Το τελευταίο στάδιο της προμελέτης ήταν η ανάπτυξη ενός γενικού σκελετού για το συνολικό πλάνο της εταιρείας σχετικά με τη μετρίαση της μόλυνσης. Το σχέδιο αποτελείται από τον καθορισμό των μεθόδων που θα χρησιμοποιηθούν για την ελάττωση της μόλυνσης καθώς και των κλασμάτων των δυναμικοτήτων τους για τις υψικαμίνους και τις κάμινους ανοικτής εστίας. Λόγω της συνδυασμένης φύσης του προβλήματος της εύρεσης του σχεδίου που θα ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις με το ελάχιστο δυνατό κόστος, σχηματίσθηκε μια ομάδα Επιχειρησιακής Έρευνας για την επίλυσή του. Η ομάδα ακολούθησε μια προσέγγιση με εργαλείο το Γραμμικό Προγραμματισμό. Ποια ήταν αυτή; Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

43 43 Ανάλυση προβλήματος •Μεταβλητές απόφασης: x 1 : αύξηση ύψους στις υψικαμίνους x 2 : αύξηση ύψους στις κάμινους ανοικτής εστίας x 3 : χρήση φίλτρων στις υψικαμίνους x 4 : χρήση φίλτρων στις κάμινους ανοικτής εστίας x 5 : βελτίωση καυσίμων στις υψικαμίνους x 6 : βελτίωση καυσίμων στις κάμινους ανοικτής εστίας • Συνολικό κόστος: 8x 1 +10x 2 +7x 3 +6x 4 +11x 5 +9x 6 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

44 44 •Περιορισμοί από τις μειώσεις των παραγόντων μόλυνσης: Για τα αιωρούμενα σωματίδια: 12x 1 +9x 2 +25x 3 +20x 4 +17x 5 +13x 6  60 Για τα θειικά οξείδια: 35x 1 +42x 2 +18x 3 +31x 4 +56x 5 +49x 6  150 Για τους υδρογονάνθρακες: 37x 1 +53x 2 +28x 3 +24x 4 +29x 5 +20x 6  125 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

45 45 Το τελικό μοντέλο Γ.Π. με περιορισμούς Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

46 46 Παράδειγμα 6 Μία χαρτοβιομηχανία παράγει μεταξύ των άλλων προϊόντων της στυπόχαρτο, το οποίο τυλίγεται ανά δύο μέτρα περιφερειακά σε τυποποιημένους κυλίνδρους ύψους ενός μέτρου. Το στυπόχαρτο κόβεται σε ένα πλήθος από μικρότερα και πιθανώς διαφορετικά μήκη (το ύψος όλων είναι σταθερό και ίσο με ένα μέτρο), προκειμένου να ικανοποιηθούν όλες οι παραγγελίες των πελατών. Η χαρτοβιομηχανία έλαβε κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας τις ακόλουθες παραγγελίες για στυπόχαρτο. Τα μήκη είναι εκφρασμένα σε παλάμες (δέκατα του μέτρου) που είναι η συνηθισμένη μονάδα μέτρησης του στυπόχαρτου. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

47 47 Εβδομαδιαίες παραγγελίες Η βιομηχανία επιθυμεί να κόψει τα σταθερού μήκους 20 παλαμών στυπόχαρτα με τρόπο ώστε αφενός μεν να ικανοποιηθούν όλες οι παραπάνω παραγγελίες, αφετέρου δε να ελαχιστοποιηθεί η συνολική φύρα (απώλεια). Ζητείται ο σχεδιασμός του κατάλληλου μαθηματικού μοντέλου για την επίλυση του προβλήματος της χαρτοβιομηχανίας. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

48 48 Ανάλυση προβλήματος •Δεν είναι δυνατό να κοπούν από έναν κύλινδρο περισσότερα από 3 κομμάτια (π.χ. 3 * 5,5 = 16,5 και περισσεύουν 3,5 παλάμες – ο τρόπος αυτός μπορεί να συμβολισθεί ως: 5,5, 5,5, 5,5 – 3,5) •Κάθε κύλινδρος μπορεί να κοπεί σε 1, 2 ή 3 κομμάτια με τους ακόλουθους 13 διαφορετικούς τρόπους: (9, 0, ) - (9, 9, 0 - 2) - (9, 7, 0 - 4) - (9, 5,5, ), (9, 5,5, 5,5 - 0) - (7,0,0 - 13) - (7, 7, 0 - 6) - (7, 7, 5,5 – 0,5) (7, 5,5, 0 – 7,5) - (7, 5,5, 5,5 - 2) - (5,5, 0, 0 – 14,5), (5,5, 5.5, 0 - 9) και (5,5, 5,5, 5,5 - 3) Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

49 49 •Κάθε δυνατός τρόπος κοπής αντιστοιχείται με μία μεταβλητή x i Συνεπώς ορίζονται 13 μεταβλητές: x 1 – x 13 : αριθμός κυλίνδρων που κόβονται με το συγκεκριμένο τρόπο •Συνολική απώλεια: Ελαχιστοποίηση της συνάρτησης F=11*x 1 + 2*x 2 + … + 3.5*x 13 • Περιορισμοί: Για τα 30 κομμάτια 9 παλαμών: 1x 1 + 2x 2 + 1x 3 + 1x 4 + 1x 5 = 30 Για τα 150 κομμάτια 7 παλαμών: 1x 3 + 1x 6 + 2x 7 + 2x 8 + 1x 9 + 1x 10 = 150 Για τα 65 κομμάτια 5,5 παλαμών: 1x 4 + 2x 5 + 1x 8 + 2x 9 + 2x x x x 13 = 65 Ισχύουν επίσης οι περιορισμοί μη αρνητικότητας για όλες τις μεταβλητές Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

50 50 Οργάνωση του μαθηματικού προτύπου 1)Μετατροπή της αντικειμενικής συνάρτησης και των περιορισμών στη μορφή που υπαγορεύει το μοντέλο του Γ.Π. 2)Αλλαγή της φοράς της ανισότητας όσων περιορισμών δομής απαιτείται, έτσι ώστε τα δεξιά μέλη όλων των περιορισμών να είναι μη αρνητικοί αριθμοί. Επομένως αν το δεξιό μέλος ενός περιορισμού είναι αρνητικό χρειάζεται η αλλαγή των πρόσημων και της φοράς της ανισότητας (πολλαπλασιάζοντας και τα δύο μέλη της με -1). 3)Μετατροπή των περιορισμών δομής που αποτελούν ανισότητες ή ανισοϊοσότητες σε ισοδύναμες ισότητες. Αυτό επιτυγχάνεται με την προσθήκη (πρόσθεση εάν η φορά της ανισότητας είναι ή  ) νέων μη αρνητικών μεταβλητών, οι οποίες λέγονται ψευδομεταβλητές. 4)Δημιουργία στο αριστερό τμήμα του πίνακα των περιορισμών δομής ενός μοναδιαίου πίνακα με την πρόσθεση κατάλληλου αριθμού νέων μεταβλητών, οι οποίες ονομάζονται τεχνητές μεταβλητές. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

51 51 Γενική μορφή αρχικού πίνακα Simplex Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

52 52 Προηγούμενος πίνακας Simplex Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

53 53 Νέος (τρέχων) πίνακας Simplex Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

54 54 Στάδια επίλυσης προβλημάτων Γ. Π. (προβλήματα μεγιστοποίησης) 1.Εισαγωγή στη βάση της μεταβλητής, έστω x s, με το μεγαλύτερο θετικό συντελεστή c j (μικρότερο αρνητικό σε προβλήματα ελαχιστοποίησης). 2. Απομάκρυνση από τη βάση της μεταβλητής, έστω xr, με το μικρότερο θετικό πηλίκο b r /a rs, όπου ars > Σχεδιασμός νέου πίνακα Simplex αντικαθιστώντας στη βάση τη μεταβλητή x r με τη x s. 4.Υπολογισμός της νέας γραμμής της μεταβλητής x s διαιρώντας την προηγούμενη γραμμή της μεταβλητής x r με το στοιχείο οδηγό a rs. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

55 55 5. Αντικατάσταση όλων των υπόλοιπων στοιχείων σύμφωνα με τη σχέση: Νέο στοιχείο = αντίστοιχο προηγούμενο στοιχείο – [(αντίστοιχο στοιχείο προηγούμενης στήλης της xs) * (αντίστοιχο στοιχείο νέας γραμμής της xr). 6. Επιστροφή στο βήμα 1. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται συνεχώς έως ότου συμβεί ένα από τα εξής: α) Όλοι οι σχετικοί συντελεστές κόστους γίνουν αρνητικοί ή μηδέν, οπότε έχει προσδιορισθεί η άριστη λύση ή β) Όλοι οι συντελεστές a is γίνουν αρνητικοί ή μηδέν. Στην περίπτωση αυτή το πρόβλημα είναι απροσδιόριστο και δεν υπάρχει πεπερασμένη λύση. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

56 56 Διαδοχικοί πίνακες μεθόδου Simplex (πρόβλημα μεγιστοποίησης) Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

57 57 Στάδια επίλυσης προβλημάτων Γ. Π. (προβλήματα ελαχιστοποίησης) 1. Δημιουργία της τεχνητής συνάρτησης F = Σx i, όπου x i οι τεχνητές μεταβλητές εκφρασμένες ως συναρτήσεις των υπόλοιπων μεταβλητών του αντίστοιχου περιορισμού. 2. Σύνταξη του πρώτου πίνακα Simplex με τους συντελεστές της F κάτω από αυτούς της αρχικής συνάρτησης f. 3. Ελαχιστοποίηση της F με τη γνωστή διαδικασία της μεθόδου Simplex (βήματα 1 έως 6 του αλγορίθμου της Simplex), εισάγοντας κάθε φορά στη βάση τη μεταβλητή με το μικρότερο αρνητικό συντελεστή c i. 4. Επανάληψη της διαδικασίας ελαχιστοποίησης της F, έως ότου αυτή πάρει την τιμή μηδέν (οπότε όλοι οι συντελεστές κόστους της θα γίνουν θετικοί ή μηδέν). Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

58 58 5. Διαγραφή της γραμμής των συντελεστών της F και των στηλών όλων των τεχνητών μεταβλητών. 6.Ελαχιστοποίηση της αρχικής συνάρτησης f, εισάγοντας κάθε φορά στη βάση τη μεταβλητή με το μικρότερο αρνητικό συντελεστή. 7. Επανάληψη της διαδικασίας ελαχιστοποίησης της f, έως ότου όλοι οι συντελεστές κόστους γίνουν θετικοί ή μηδέν. Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

59 59 Διαδοχικοί πίνακες μεθόδου Simplex (πρόβλημα ελαχιστοποίησης) Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

60 60 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

61 61 Γραφική επίλυση σε μεγιστοποίηση max f(x) = x 1 + 2x 2 με τους περιορισμούς δομής 2x 1 + x 2  20 x 1 + x 2  12 x 1 + 3x 2  15 και μη αρνητικότητας x 1, x 2  0 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

62 62 Γραφική επίλυση προβλήματος μεγιστοποίησης Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

63 63 Ως εκ τούτου η μέγιστη τιμή της f(x) είναι 13 διέρχεται από την κορυφή Γ και οι αντίστοιχες τιμές των μεταβλητών είναι: x 1 = 9 και x 2 = 2 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

64 64 Γραφική επίλυση σε ελαχιστοποίηση min z(x) = 24x x 2 με τους περιορισμούς δομής 120x x 2  x x 2  x x 2  720 και μη αρνητικότητας x 1, x 2  0 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

65 65 Γραφική επίλυση προβλήματος ελαχιστοποίησης Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ

66 66 Λύνοντας το σύστημα των δύο παραπάνω εξισώσεων βρίσκεται ότι: x 1 = 1,752 και x 2 = 4,496 Έτσι το ελάχιστο της αντικειμενικής συνάρτησης είναι: minΖ = 24*1, *4,496 = 122,98 Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ


Κατέβασμα ppt "1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β. Κώστογλου – Τμήμα Πληροφορικής ΑΤΕΙ-Θ."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google