Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Οι κοινωνικές επιπτώσεις του Μνημονίου Μάνος Ματσαγγάνης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κύκλος Ανοιχτών Σεμιναρίων με θέμα Η κοινωνική πολιτική την εποχή.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Οι κοινωνικές επιπτώσεις του Μνημονίου Μάνος Ματσαγγάνης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κύκλος Ανοιχτών Σεμιναρίων με θέμα Η κοινωνική πολιτική την εποχή."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Οι κοινωνικές επιπτώσεις του Μνημονίου Μάνος Ματσαγγάνης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κύκλος Ανοιχτών Σεμιναρίων με θέμα Η κοινωνική πολιτική την εποχή της κρίσης Αθήνα 14 Φεβρουαρίου 2011

2 ποιο δεν είναι το θέμα της παρουσίασης  το Μνημόνιο και η κρίση της ελληνικής οικονομίας  το Μνημόνιο είναι αιτία ή αποτέλεσμα της κρίσης;  κυρίως αποτέλεσμα  μπορούμε να μείνουμε στο ευρώ χωρίς Μνημόνιο;  προς το παρόν δεν φαίνεται εφικτό  καλύτερα μέσα στο ευρώ με Μνημόνιο παρά έξω και χωρίς;  μέσα / με

3 ποιο είναι το θέμα της παρουσίασης  ανάλυση των διανεμητικών επιδράσεων των μέτρων λιτότητας της άνοιξης 2010  ποιος πλήρωσε τα μέτρα λιτότητας;  Matsaganis M. & Leventi C. (2010) “Distributional effects of the austerity measures in Greece”. Παρουσίαση σε σεμινάριο της Τράπεζας της Ελλάδος (Αθήνα 12 Νοεμβρίου).  συζήτηση των κοινωνικών συνεπειών της οικονομικής κρίσης  ποιος πληρώνει την κρίση;  επαναλαμβανόμενο μοτίβο αυτού του κύκλου ανοιχτών σεμιναρίων:  αξιολόγηση του βαθμού ετοιμότητας των κοινωνικών πολιτικών  το κοινωνικό κράτος που έχουμε είναι έτοιμο για την κρίση;  τι πρέπει να αλλάξει για να δυναμώσει το κοινωνικό δίχτυ ασφαλείας;

4 τα μέτρα λιτότητας της άνοιξης 2010  Μάρτιος 2010  πρώτο πακέτο μέτρων  Απρίλιος 2010  φορολογικός νόμος  Μάιος 2010  πακέτο στήριξης 110 δις ευρώ από ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ  έγκριση του Μνημονίου από τη Βουλή  δεύτερο πακέτο μέτρων

5 φορολογία εισοδήματος  νέα κλίμακα ΦΕΦΠ  9 κλιμάκια (από 5)  ανώτατος συντελεστής: 45% για ευρώ και πάνω  αμέσως χαμηλότερος συντελεστής: 40% από έως ευρώ  2009: 40% για ευρώ και πάνω  αλλαγές σε απαλλαγές και εκπτώσεις  άλλες αλλαγές  πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση 1% σε φορολογούμενους με ετήσιο καθαρό εισόδημα άνω των ευρώ  ειδική εισφορά σε επιχειρήσεις υψηλής κερδοφορίας  ένταξη κάποιων κοινωνικών επιδομάτων στην κλίμακα  φορολογούμενοι με ετήσιο καθαρό εισόδημα άνω των ευρώ

6 έμμεση φορολογία  αύξηση φορολογίας αγαθών  καπνός, οινοπνευματώδη, καύσιμα, είδη πολυτελείας  αύξηση συντελεστών ΦΠΑ  χαμηλός: από 4.5% σε 5.5%  μεσαίος: από 9% σε 11%  υψηλός: από 19% σε 23%

7 αποδοχές εργαζομένων Δημοσίου και ΔΕΚΟ  κατάργηση 13 ου και 14 ου μισθού …  … θεσμοθέτηση επιδομάτων αδείας ετήσιας αξίας ευρώ  υπάλληλοι Δημοσίου και ΔΕΚΟ με μηνιαίες αποδοχές άνω των ευρώ δεν δικαιούνται επιδόματα αδείας  μείωση ειδικών επιδομάτων κατά 20% (δημόσιοι υπάλληλοι)  μείωση αποδοχών κατά 10% (υπάλληλοι ΔΕΚΟ)  ανώτατο όριο μηνιαίων αποδοχών στον δημόσιο τομέα (5.981 ευρώ)  πάγωμα μισθών στον δημόσιο τομέα στα επίπεδα του 2009 (έως το 2012)

8 αποδοχές εργαζομένων ιδιωτικού τομέα  χαμηλότερες κατώτατες αποδοχές για εργαζόμενους κάτω των 21 ετών  πάγωμα κατώτατων αποδοχών στα επίπεδα του 2009 (το 2010)

9 συντάξεις  κατάργηση 13 ης και 14 ης σύνταξης …  … θεσμοθέτηση επιδομάτων αδείας ετήσιας αξίας 800 ευρώ  συνταξιούχοι με συντάξεις άνω των ευρώ το μήνα δεν δικαιούνται επιδόματα αδείας  εξαιρούνται αναπηρικές συντάξεις, συντάξεις ΟΓΑ, ανασφαλίστων κτλ.  θεσμοθέτηση Εισφοράς Αλληλεγγύης  συντελεστές: από 3% (συντάξεις από έως ευρώ το μήνα)... ... έως 10% (συντάξεις άνω των ευρώ το μήνα)... ... εξαιρούνται από την εισφορά οι συντάξεις έως ευρώ το μήνα  πάγωμα συντάξεων στα επίπεδα του 2009 (το 2010)

10 διανεμητικές επιδράσεις των μέτρων λιτότητας  επιδράσεις στην κατανομή εισοδήματος  … ειδικά στη φτώχεια  κατανομή του βάρους των μέτρων λιτότητας ανά εισοδηματική ομάδα

11 εκτίμηση των διανεμητικών επιδράσεων  πρώτη δυνατότητα  υπομονή μέχρι να δοθούν στη δημοσιότητα τα δεδομένα της ΕΣΥΕ/Eurostat για την κατανομή εισοδήματος του 2010  έρευνα EU-SILC 2011 (εισοδήματα 2010) θα είναι διαθέσιμη το 2013  ούτως ή άλλως στα δεδομένα δεν θα διακρίνεται η επίδραση των μέτρων λιτότητας από την επίδραση άλλων παραγόντων (ύφεση-ανεργία)  δεύτερη δυνατότητα  προσομοίωση των κοινωνικών συνεπειών των μέτρων λιτότητας  επιλέξαμε το δεύτερο  πολιτικό ενδιαφέρον  πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό υπόδειγμα φόρων-παροχών EUROMOD  η ομάδα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών μέλος του δικτύου EUROMOD

12 τι είναι και τι κάνει το EUROMOD?  ένα στατικό μοντέλο προσομοίωσης  όλα τα κράτη μέλη ΕΕ15 + Εσθονία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβενία  συγκρίσιμο μεταξύ διαφορετικών χωρών / συστημάτων φόρων-παροχών  προσομοιώνει μεταβολές φορολογικής και κοινωνικής πολιτικής …  φόροι εισοδήματος, εισφορές κοινωνικής ασφάλισης + έμμεσοι φόροι  πολλές κοινωνικές παροχές + παροχές σε είδος  … πάνω σε δεδομένα ερευνών εισοδήματος  π.χ. ΕΟΠ / EU-SILC  υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή  ΓΔ Έρευνας & Τεχνολογίας  ΓΔ Απασχόλησης & Κοινωνικών Υποθέσεων

13 μερικές καινοτομίες σε σχέση με το βασικό EUROMOD (1)  μη ανάληψη παροχών  παραδοχή βασικού υποδείγματος: πλήρης ανάληψη  όμως οι παροχές δεν χορηγούνται σε όλους όσους τις δικαιούνται  ενδείξεις ότι το πρόβλημα στην Ελλάδα μπορεί να είναι πολύ μεγάλο  Matsaganis M., Levy H., Flevotomou M. (2010) “Non take up of social benefits in Greece and Spain”. Social Policy & Administration 44 (7) 827–844.  διόρθωση απαραίτητη  μερική προσομοίωση αριθμός δικαιούχων πλήρης ανάληψηστοιχεία ΟΓΑ/ΟΑΕΔδιόρθωση σύνταξη ανασφαλίστων επίδομα μακροχρόνιας ανεργίας

14 μερικές καινοτομίες σε σχέση με το βασικό EUROMOD (2)  φοροδιαφυγή  παραδοχή βασικού υποδείγματος: πλήρης συμμόρφωση  το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλο  διόρθωση απαραίτητη  ποσοστά απόκρυψης εισοδήματος βάσει προηγούμενης έρευνας  Matsaganis M., Flevotomou M. (2010) “Distributional implications of tax evasion in Greece”. GreeSE Paper 31. Hellenic Observatory, London School of Economics. πηγή εισοδήματοςποσοστά απόκρυψης εισοδήματος μισθοί1% συντάξεις0% γεωργία55% αυτοαπασχόληση25%

15 μερικές καινοτομίες σε σχέση με το βασικό EUROMOD (3)  έμμεση φορολογία  παραδοχή βασικού υποδείγματος: μόνο άμεσοι φόροι και εισφορές  οι έμμεσοι φόροι πολύ σημαντικοί στην Ελλάδα  διόρθωση απαραίτητη  η επίδραση της αύξησης των συντελεστών ΦΠΑ εκτιμήθηκε χωριστά βάσει προηγούμενης έρευνας  Decoster A., Loughrey J., O’Donoghue C., Verwerft D. (2010) “How regressive are indirect taxes? A microsimulation analysis for five European countries”. Journal of Policy Analysis & Management 29 (2)

16 αποτελέσματα (1)

17 αποτελέσματα (2)  Δεν περιλαμβάνει την επίδραση της αύξησης των συντελεστών ΦΠΑ (το ίδιο εφεξής).

18 αποτελέσματα (3)  επίδραση των μέτρων λιτότητας στη φτώχεια ανά ομάδα ηλικίας  όριο φτώχειας = 60% του διαμέσου ισοδύναμου εισοδήματος  μικρή αύξηση της σχετικής φτώχειας (όπως μετράται συμβατικά)  μείωση δείκτη στις ομάδες έως 44 ετών, αύξηση στις ομάδες όλοι

19 αποτελέσματα (4)  επίδραση των μέτρων λιτότητας στη φτώχεια ανά ομάδα ηλικίας  όριο φτώχειας = 60% του διαμέσου της κατανομής πληθωρισμό  μεγάλη αύξηση σχετικής φτώχειας (σύμφωνα με αυτό τον ορισμό)  ιδίως για τους νέους (16-29 ετών) και τους ηλικιωμένους (65+ ετών) όλοι

20 αποτελέσματα (5)  επίδραση των μέτρων λιτότητας στη φτώχεια ανά ομάδα επαγγέλματος  όριο φτώχειας = 60% του διαμέσου ισοδύναμου εισοδήματος  μεγάλη διαφοροποίηση ανά επαγγελματική ομάδα (και προ Μνημονίου)  αύξηση σχετικής φτώχειας συνταξιούχων, μικρές αλλαγές κατά τα άλλα όταν ο αρχηγός νοικοκυριού είναι: άνεργος μισθωτός σε Δημόσιο, ΔΕΚΟ, Τράπεζες στον ιδιωτικό (μη τραπεζικό) τομέα αυτοαπασχολούμενος μηχανικός-υγειονομικός -νομικός ελεύθερος επαγγελματίας αγρότης συνταξιούχος κάτι άλλο

21 αποτελέσματα (6)  επίδραση των μέτρων λιτότητας στη φτώχεια ανά ομάδα επαγγέλματος  όριο φτώχειας = 60% του διαμέσου της κατανομής πληθωρισμό  μεγάλη αύξηση σχετικής φτώχειας (σύμφωνα με αυτό τον ορισμό)  ιδίως για (αρχηγούς νοικοκυριών) ανέργους, αγρότες, συνταξιούχους και ελεύθερους επαγγελματίες όταν ο αρχηγός νοικοκυριού είναι: άνεργος μισθωτός σε Δημόσιο, ΔΕΚΟ, Τράπεζες στον ιδιωτικό (μη τραπεζικό) τομέα αυτοαπασχολούμενος μηχανικός-υγειονομικός -νομικός ελεύθερος επαγγελματίας αγρότης συνταξιούχος κάτι άλλο

22 συνοψίζοντας (1)  τα μέτρα του Μνημονίου «προοδευτικά»;  διανεμητική επίδραση των αλλαγών ΦΕΦΠ, της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων και της αντικατάστασης του 13 ου & 14 ου μισθού από επιδόματα αδείας ενιαίου ύψους: προοδευτική  διανεμητική επίδραση των αυξήσεων ΦΠΑ και της αντικατάστασης της 13 ης & 14 ης σύνταξης από επιδόματα αδείας ενιαίου ύψους: αντίστροφα προοδευτική  η επίδραση των μεν φαίνεται να υπερ-αντισταθμίζει την επίδραση των δε  πολλά εξαρτώνται από τη θέση στην κατανομή εισοδήματος όσων υφίστανται τις μεγαλύτερες απώλειες  οι εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα κατατάσσονται σε (σχετικώς) υψηλές εισοδηματικές ομάδες!

23 συνοψίζοντας (2)  η επίδραση του Μνημονίου στη φτώχεια «ασήμαντη»;  με βάση το συμβατικό ορισμό της σχετικής φτώχειας: μάλλον ναι  60% του διαμέσου ισοδύναμου εισοδήματος κάθε έτους  με βάση έναν άλλο (πιο ρεαλιστικό;) ορισμό της σχετικής φτώχειας: οπωσδήποτε όχι  60% του διαμέσου ισοδύναμου εισοδήματος του προηγούμενου έτους (προ κρίσης) + τιμαριθμική αναπροσαρμογή  με βάση τον πρώτο ορισμό, είναι τεχνικά δυνατό κάποιοι από όσους ήταν «σχετικά φτωχοί» το 2009 να θεωρούνται «μη φτωχοί» το 2010, παρότι υπέστησαν απώλεια αγοραστικής δύναμης  με βάση τον δεύτερο ορισμό, όσοι ήταν «σχετικά φτωχοί» το 2009, και στη συνέχεια υπέστησαν απώλεια αγοραστικής δύναμης, δεν μπορεί να μην αισθάνονται φτωχοί το 2010

24 αιτίες επιφυλακτικότητας  πολύ κακό για το τίποτε;  όχι ακριβώς: προσοχή στην ερμηνεία!  τεχνικά ζητήματα  δειγματοληπτικά σφάλματα της βάσης (EU-SILC 2007)  σφάλματα επικαιροποίησης δεδομένων (από το 2007 στο 2010)  σφάλματα προσομοίωσης (ΦΕΦΠ, επιλεξιμότητα παροχών κτλ.)  ουσιαστικά ζητήματα  συνυπολογισμός επίδρασης αύξησης ΦΠΑ  υποχρηματοδότηση κοινωνικών υπηρεσιών  η κρίση δεν περιορίζεται στα μέτρα λιτότητας

25 αύξηση ΦΠΑ  πώς εκτιμάμε τις διανεμητικές επιδράσεις των έμμεσων φόρων;  χωριστά: βάσει παλαιότερης έρευνας (με στοιχεία της ΕΟΠ )  η επίδραση του ΦΠΑ δεν ενσωματώνεται στην ανάλυσή μας  παρά μόνο στο πρώτο διάγραμμα (κατανομή του βάρους των μέτρων)  οι έμμεσοι φόροι ήταν ήδη αντίστροφα προοδευτικοί  τώρα ακόμη περισσότερο (μετά την αύξηση των συντελεστών το 2010)

26 υποχρηματοδότηση κοινωνικών υπηρεσιών  παράπλευρες απώλειες της δημοσιονομικής προσαρμογής  οι περικοπές πλήττουν τις δημόσιες κοινωνικές υπηρεσίες …  μειώνουν τον “κοινωνικό μισθό”  … όμως, οι κοινωνικές παροχές σε είδος είναι εκτός ανάλυσης …  π.χ. ΕΣΥ, δημόσια σχολεία, β/ν σταθμοί, βοήθεια στο σπίτι κτλ.  … παρότι έχει σημειωθεί (μεθοδολογική) πρόοδος ως προς την ενσωμάτωση των κοινωνικών υπηρεσιών στο EUROMOD  Paulus A., Sutherland H., Tsakloglou P. (2010) “The distributional impact of in-kind public benefits in European countries”. Journal of Policy Analysis & Management 29 (2) 243–266.

27 οι κοινωνικές συνέπειες της κρίσης (1)  η οικονομική ύφεση δεν περιορίζεται στα μέτρα λιτότητας  η ύφεση επηρεάζει όλα τα εισοδήματα  εισπράξεις καταστημάτων, ενοίκια, αμοιβές αυτοαπασχολουμένων  τυπικά, όλα αυτά δεν αποτελούν μέρος των μέτρων λιτότητας  παρότι προφανώς συνδέονται έμμεσα με τα μέτρα αυτά  π.χ. οι περικοπές μισθών στο Δημόσιο μειώνουν τη ζήτηση για υπηρεσίες που παρέχονται από αυτοαπασχολούμενους κτλ.

28 οι κοινωνικές συνέπειες της κρίσης (2)  αλυσιδωτές επιδράσεις  η μείωση των εισοδημάτων οδηγεί σε μείωση της ζήτησης για προϊόντα και υπηρεσίες που παράγουν εγχώριες επιχειρήσεις  η μείωση της ζήτησης για αγαθά οδηγεί σε μείωση της ζήτησης για εργασία  η μείωση της ζήτησης για εργασία οδηγεί σε μείωση των μισθών, ή μείωση της απασχόλησης, ή και τα δύο  η επικαιροποίηση των εισοδημάτων σε αυτή την ανάλυση λαμβάνει υπόψη μόνο (και αυτό ατελώς) τις επιδράσεις στους μισθούς

29 οι κοινωνικές συνέπειες της κρίσης (3)  αναταράξεις στην αγορά εργασίας  η μεθοδολογία της προσομοίωσης βασίζεται στην παραδοχή ότι τυχόν μεταβολές στα χαρακτηριστικά του πληθυσμού μπορούν να αγνοηθούν  σε κανονικές περιόδους (ή/και για σύντομες χρονικές περιόδους) αυτό ισχύει!  οι πρόσφατες μεταβολές στην αγορά εργασίας δεν μπορούν να αγνοηθούν  ποσοστό ανεργίας ανδρών 30-44:  από 3.5% (2008) σε 8.1% (2010)  ποσοστό ανεργίας γυναικών 20-29:  από 19.9% (2008) σε 27.0% (2010)  αλλαγή παραδείγματος!  σοβαρότατες κοινωνικές συνέπειες

30 η αύξηση της ανεργίας κατηγορία ποσοστό ανεργίας 2008q22010q2διαφορά άνδρες ,1%18,2%+7,1 άνδρες ,5%8,1%+4,6 άνδρες ,5%6,5%+4,0 γυναίκες ,9%27,0%+7,1 γυναίκες ,3%14,7%+4,4 γυναίκες ,6%9,0%+3,4 Masters ή διδακτορικό5,2%7,4%+2,2 ΑΕΙ ή ΤΕΙ7,5%11,2%+3,7 απολυτήριο λυκείου7,6%12,8%+5,2 απολυτήριο γυμνασίου7,8%13,6%+5,8 ούτε υποχρεωτική εκπαίδευση6,0%10,9%+4,9

31 κοινωνικές επιπτώσεις πέραν της φτώχειας  η κρίση επιδρά στην κατανομή του εισοδήματος με πολλούς άλλους τρόπους  η κρίση επηρεάζει τα εισοδήματα των αυτοαπασχολουμένων, καθώς η ζήτηση για τις υπηρεσίες τους υποχωρεί και η πιστωτική κάλυψη των ατομικών επιχειρήσεων εκ μέρους των τραπεζών περιορίζεται  η μείωση του εισοδήματος πιέζει τα νοικοκυριά που έχουν συσσωρευμένα χρέη (π.χ. στεγαστικά ή καταναλωτικά δάνεια), ακόμη και όταν είναι πάνω από το όριο της φτώχειας  η μείωση της αξίας της ιδιόκτητης κατοικίας και άλλων περιουσιακών στοιχείων επηρεάζει την κατανάλωση και την αποταμίευση  ο συνδυασμός μείωσης εισοδήματος και αξίας περιουσιακών στοιχείων προκαλεί μια αίσθηση οικονομικής στενότητας και υλικής στέρησης  η αίσθηση της στέρησης ενισχύεται από την αύξηση του ειδικού βάρους των δαπανών κατοικίας (ενοίκιο, δόση στεγαστικού δανείου) στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς  η αύξηση των τιμών μπορεί να είναι μεγαλύτερη για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα από ό,τι για τα υψηλότερα  Ζωγραφάκης Σ. & Μητράκος Θ. (2005). «Η αναδιανεμητική επίδραση του πληθωρισμού στην Ελλάδα». Οικονομικό Δελτίο Αθήνα: Τράπεζα της Ελλάδος

32 συμπεράσματα (με κάποια επιφύλαξη)  οι κοινωνικές συνέπειες των μέτρων λιτότητας ήταν μάλλον περιορισμένες ... αλλά οι κοινωνικές συνέπειες της οικονομικής ύφεσης θα είναι δριμύτερες  η αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της κρίσης απαιτεί ένα αποτελεσματικό δίχτυ ασφαλείας – το έχουμε;  [η συνέχεια στο επόμενο]


Κατέβασμα ppt "Οι κοινωνικές επιπτώσεις του Μνημονίου Μάνος Ματσαγγάνης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κύκλος Ανοιχτών Σεμιναρίων με θέμα Η κοινωνική πολιτική την εποχή."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google