Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Μάθημα 4 Απόκτηση της Γνώσης. Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-2 Ορολογία  Σύλληψη Γνώσης ≡ Knowledge Capture  Απόκτηση Γνώσης ≡ Knowledge Acquisition.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Μάθημα 4 Απόκτηση της Γνώσης. Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-2 Ορολογία  Σύλληψη Γνώσης ≡ Knowledge Capture  Απόκτηση Γνώσης ≡ Knowledge Acquisition."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Μάθημα 4 Απόκτηση της Γνώσης

2 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-2 Ορολογία  Σύλληψη Γνώσης ≡ Knowledge Capture  Απόκτηση Γνώσης ≡ Knowledge Acquisition  Εκμαίευση Γνώσης ≡ Knowledge Elicitation

3 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-3 Τι είναι Σύλληψη Γνώσης;  Διαδικασία κατά την οποία «συλλαμβάνεται» η γνώση και η εμπειρία στην επίλυση προβλημάτων ενός ειδικού και «μεταφέρεται» σε έναν αποθηκευτικό χώρο ή πρόγραμμα  Σύλληψη γνώσης και από άλλες πηγές (βιβλία, αναφορές, εγχειρίδια)  Ο μηχανικός γνώσης συνεργάζεται με τον ειδικό προκειμένου να μετατραπεί η εμπει- ρία του ειδικού σε πρόγραμμα

4 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-4 Βήματα στην Απόκτηση της Γνώσης  Χρήση κατάλληλων εργαλείων ή μεθοδο- λογιών για την εκμαίευση της γνώσης από τον ειδικό  Ερμηνεία των πληροφοριών που συλλέ- γονται ώστε να γίνει κατανοητή η υποβό- σκουσα γνώση και συλλογιστική του ειδικού  Αναπαράσταση της γνώσης και της συλλογιστικής του ειδικού με κατάλληλες μεθόδους (π.χ. κανόνες, πλαίσια, κλπ)

5 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-5 Χρησιμοποιώντας έναν μόνο ειδικό: Πλεονεκτήματα  Προτιμητέο όταν αναπτύσσεται ένα απλό σύστημα ΔΓ  Το πεδίο της γνώσης του προβλήματος είναι περιορισμένο  Διευκολύνεται ο χρονοπρογραμματισμός των συναντήσεων

6 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-6 Χρησιμοποιώντας έναν μόνο ειδικό: Πλεονεκτήματα  Οι ασυνέπειες και οι αντιφάσεις στη γνώση είναι ευκολότερο να αντιμετωπιστούν  Με λίγα άτομα παρόντα, ο ειδικός «ανοίγεται» πιο εύκολα για να δώσει τη γνώση του

7 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-7 Χρησιμοποιώντας έναν μόνο ειδικό: Μειονεκτήματα  Ένας μόνο ειδικός → μία μοναδική συλλογιστική οδός  Αυθεντία: Η γνώμη του ειδικού ακολουθείται «τυφλά»  Το πεδίο της γνώσης δεν μπορεί να εξεταστεί σε βάθος  Πολλές φορές τα προβλήματα απαιτούν πολλαπλούς τομείς γνώσης για να επιλυθούν  Ένας ειδικός δεν μπορεί να έχει εμπειρία σε όλα

8 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-8 Χρησιμοποιώντας έναν μόνο ειδικό: Μειονεκτήματα  Αν ο ειδικός δεν έχει επικοινωνιακές ικανότητες τότε η απόκτηση της γνώσης δυσχεραίνει  Όταν υπάρχει ένας μόνο ειδικός είναι πιο πιθανό να αναβάλλει τις συναντήσεις, παρά όταν είναι πολλοί

9 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-9 Χρησιμοποιώντας πολλούς ειδικούς: Πλεονεκτήματα  Τα πολύπλοκα προβλήματα απαιτούν πολλές ειδικότητες για να λυθούν  Όσο πιο πολλές και διαφορετικές γνώμες ακούει ο μηχανικός γνώσης, τόσο πιο πολύ μπορεί να εμβαθύνει στο πεδίο της γνώσης γιατί μπορεί να το «δει» από πολλές σκοπιές

10 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-10 Χρησιμοποιώντας πολλούς ειδικούς: Πλεονεκτήματα  Η συνεργασία και ο διάλογος πολλών ειδικών μπορεί να δημιουργήσει γνώση  Οι επίσημες συναντήσεις είναι πολλές φορές πρόκληση για προσφορά και δημιουργικότητα εκ μέρους των ειδικών (ανταγωνισμός)

11 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-11 Χρησιμοποιώντας πολλούς ειδικούς: Μειονεκτήματα  Δυσκολίες συντονισμού  Συχνά υπάρχουν διαφωνίες  Θέματα εμπιστευτικότητας  Πολλές φορές απαιτείται να υπάρχουν περισσότεροι μηχανικοί γνώσης  Ο μηχανικός γνώσης μπορεί να αποπροσανατολιστεί από τις διαφορετικές απόψεις

12 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-12 Συναντήσεις με πολλούς Ειδικούς  Απομονωμένες συναντήσεις  Ένας ειδικός τη φορά  Η επικοινωνία είναι πιο άμεση  Ο ειδικός «ανοίγεται» πιο εύκολα  Συναντήσεις σε ομάδες  Οι ειδικοί συγκεντρώνονται όλοι μαζί και δρουν ως «δεξαμενή» πληροφοριών – ιδεών  Κάθε ειδικός «ελέγχεται» από τους υπόλοιπους ειδικούς της ομάδας

13 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-13 Συναντήσεις με πολλούς Ειδικούς  Κύριος και Δευτερεύοντες Ειδικοί  Εκκίνηση με έναν κύριο ειδικό, ο οποίος καθορίζει το πλαίσιο της γνώσης  Στη συνέχεια συνεντεύξεις με δευτερεύ- οντες ειδικούς οι οποίοι καθορίζουν τις λεπτομέρειες  Ο κύριος ειδικός μπορεί να ξεκαθαρίσει τις διαφωνίες μεταξύ των δευτερευόντων  Εναλλακτικά: εκκίνηση από τους δευτε- ρεύοντες ειδικούς και χρήση του κύριου ειδικού για επαλήθευση της γνώσης

14 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-14 Συνεντεύξεις  Σημαντικό εργαλείο για την απόκτηση πληροφοριών για πολύπλοκα θέματα στα οποία δεν είναι εύκολο να διαμορ- φωθούν ερωτήσεις εκ των προτέρων  Χρησιμοποιούνται συνήθως στα αρχικά στάδια απόκτησης της γνώσης  Απαιτεί εκτεταμένη προετοιμασία και εξάσκηση από την πλευρά του μηχανικού

15 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-15 Συνεντεύξεις  Είναι χρονοβόρα διαδικασία  Το κυριότερο πλεονέκτημα είναι η άμεση επαφή με τον ειδικό και η παρατήρηση όχι μόνο αυτών που λέει αλλά και της συμπεριφοράς του  Μπορεί να αξιολογηθεί η εγκυρότητα της πληροφορίας  Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η προθυμία του ειδικού

16 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-16 Είδη Συνεντεύξεων  Δομημένες συνεντεύξεις  Ημι-δομημένες συνεντεύξεις  Μη-δομημένες συνεντεύξεις

17 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-17 Δομημένες συνεντεύξεις  Περιέχουν ένα ερωτηματολόγιο με αυστηρά καθορισμένη δομή που περιλαμβάνει συγκεκριμένες ερωτήσεις σχετικές με τα χαρακτηριστικά του προβλήματος.  Χρησιμοποιούνται όταν αναζητείται συγκεκριμένη πληροφορία.

18 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-18 Ημι-δομημένες συνεντεύξεις  Περιέχουν μια σειρά (προκαθορισμένων) ανοιχτών ερωτήσεων και θεμάτων που πρέπει να καλυφθούν.  Αφήνει κάποια ελευθερία στον τρόπο με τον οποίο θα απαντηθούν

19 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-19 Μη-δομημένες συνεντεύξεις  Αποτελούνται από γενικές ερωτήσεις που υποβάλλονται με την ελπίδα της καταγραφής όσο περισσότερων πληροφοριών γίνεται.  Οι ερωτήσεις δεν είναι προκαθορι- σμένες  Χρησιμοποιούνται όταν γίνεται εξε- ρεύνηση κάποιου γενικότερου θέματος

20 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-20 Είδη Δομημένων Ερωτηματολογίων  Ερωτήσεις πολλαπλών απαντήσεων  Προσφέρουν συγκεκριμένες απαντήσεις, γρηγορότερη καταγραφή των απαντήσεων, και μπορούν να εξαλείψουν την προκατάληψη με τη σωστή διάταξη των απαντήσεων  Είναι δύσκολο να δημιουργηθούν οι εναλλακτικές απαντήσεις

21 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-21 Είδη Δομημένων Ερωτηματολογίων  Ερωτήσεις Σωστό/Λάθος  Ειδικού τύπου ερωτήσεις πολλαπλών απαντήσεων  Η σειρά των ερωτήσεων παίζει σημαντικό ρόλο  Ερωτήσεις βαθμολογικής σύγκρισης  Ο ειδικός πρέπει να διατάξει τα αντικείμενα μιας λίστας σε σειρά προτίμησης ή σπουδαιότητας

22 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-22 Κατάλληλος σχεδιασμός ερωτήσεων  Κύριες - δευτερεύουσες ερωτήσεις  Οι κύριες θέτουν το κυρίως θέμα  Οι δευτερεύουσες εξερευνούν τις λεπτομέρειες  Γενικές - ειδικές ερωτήσεις  Οι γενικές έχουν «χαλαρές» απαντήσεις  Οι ειδικές θέλουν συγκεκριμένη απάντηση

23 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-23 Κατάλληλος σχεδιασμός ερωτήσεων  Γενικές → δευτερεύουσες → ειδικές  Δημιουργείται σχέση σιγά-σιγά  Αξιολογούνται οι απαντήσεις ώστε να αποφευχθούν άσκοπες ερωτήσεις  Ειδικές → δευτερεύουσες → γενικές  Πιο «επίσημη» συνέντευξη  Χρειάζεται σημαντική προετοιμασία

24 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-24 Συντελεστές που μειώνουν την αξιοπιστία της πληροφορίας  Υποκειμενικότητα του ειδικού  Αδυναμία του ειδικού να θυμηθεί ακριβώς τη ροή των γεγονότων σε παλιές περιπτώσεις  Φόβος του ειδικού για το σύστημα ΔΓ  Επικοινωνιακά προβλήματα του ειδικού ή/και του μηχανικού γνώσης  Ανεπιτήδειος έμπειρος (inexpert expert)

25 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-25 Συντελεστές που μειώνουν την αξιοπιστία της πληροφορίας  Προσποιητή συμπεριφορά του ειδικού  Ευσεβής πόθος (wishful thinking)  Όταν ο ειδικός περιγράφει ένα παράδειγμα, εκφράζει ουσιαστικά το τι θα έπρεπε να γίνεται και όχι το τι πραγματικά γίνεται.  Έλλειψη χρόνου του ειδικού  Ο ειδικός καταλήγει σε βιαστικές απαντήσεις, όταν αυτές απαιτούν αρκετό χρόνο.

26 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-26 Συντελεστές που μειώνουν την αξιοπιστία της πληροφορίας  Παράδοξο της ειδίκευσης  Όσο πιο πολύ ισχυρίζεται κάποιος ότι είναι ειδικός, τόσο πιο δύσκολη είναι η ανταλλαγή πληροφοριών μαζί του.  H μεγάλη εξοικείωση με τα καθημερινά προβλήματα μετατρέπουν πολλές από τις τεχνικές επίλυσης, σε αυτοματοποιημένη γνώση η οποία εφαρμόζεται "τυφλά" χωρίς να είναι σε θέση να εξηγήσει εύκολα πώς και γιατί τη χρησιμοποιεί.

27 Άλλες Τεχνικές Απόκτησης Γνώσης

28 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-28 Τεχνικές Απόκτησης Γνώσης από Έναν Ειδικό  Άμεση Παρατήρηση  Ανάλυση Πρωτοκόλλου  Επαναδιδασκαλία  Διδακτική συνέντευξη  Ταξινόμηση καρτών  Βαθμωτά πλέγματα  Πλέγμα Ρεπερτορίων

29 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-29 Άμεση Παρατήρηση  Ο μηχανικός γνώσης πρέπει να παρατηρεί, να ερμηνεύει και να καταγράφει τις διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων στο φυσικό τους χώρο  Κυρίως πρέπει να ακούει και όχι να επεμβαίνει  Σε μερικούς ειδικούς δεν τους αρέσει να τους παρατηρούν  Φόβος για την «αποκάλυψη» της γνώσης σε άλλους

30 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-30 Άμεση Παρατήρηση  Η παρατήρηση μπορεί να εκτρέψει την προσοχή των υπολοίπων υπαλλήλων  Η καταγραφή των γεγονότων απέχει χρονικά από τα ίδια τα γεγονότα, συνεπώς μπορεί να υπάρξουν λάθη  Είναι απαραίτητο οι επισκέψεις να είναι σύντομες και επαναλαμβανόμενες

31 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-31 Ανάλυση Πρωτοκόλλου  Μέθοδος σύμφωνα με την οποία ο ειδικός καλείται να λύσει ένα πρόβλημα σκεπτόμενος μεγαλόφωνα  Είναι από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να καταγραφεί η διαδικασία σκέψης ενός ειδικού  Βοηθάει τον ειδικό να συνειδητοποιήσει τις διαδικασίες τις οποίες περιγράφει  Η μέθοδος βοηθάει αργότερα στην αναπαράσταση της γνώσης

32 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-32 Επαναδιδασκαλία (teach-back)  Ο μηχανικός γνώσης προσπαθεί να επαναδημιουργήσει και να συνοψίσει ό,τι έχει ειπωθεί από τον ειδικό και να το διδάξει σε αυτόν.  Μειονέκτημα: O ειδικός μπορεί να εγκρίνει απλώς την επαναδιδασκαλία, χωρίς να εμβαθύνει στον έλεγχο στοιχείων που χαρακτηρίζουν την ποιότητα της επαναδιδασκαλίας, όπως η πληρότητα και η συνέπεια.

33 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-33 Διδακτική συνέντευξη (tutorial interview)  Ο ειδικός δίνει μια διάλεξη πάνω στην περιοχή του θέματος  Επιτρέπει στον ειδικό μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης καθώς και να πάρει την πρωτοβουλία  Μειονέκτημα: Δεν επιτρέπει απαραίτητα στο μηχανικό γνώσης να επιβάλλει τη δομή της διαδικασίας εκμαίευσης γνώσης  Η συνέντευξη διατρέχει τον κίνδυνο να είναι μόνο σπατάλη χρόνου

34 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-34 Ταξινόμηση καρτών (card sorting)  Ανακάλυψη κατάλληλων ιδιοτήτων των στοιχείων που απαρτίζουν την περιοχή του πεδίου, για την ταξινόμηση των εννοιών  Κάθε στοιχείο της περιοχής (σημαντική έννοια) γράφεται σε μία κάρτα  Ο μηχανικός γνώσης ζητάει από τον ειδικό να ταξινομήσει τις κάρτες σε σωρούς

35 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-35 Ταξινόμηση καρτών (card sorting)  Στη συνέχεια ρωτάει τη βάση στην οποία στηρίχτηκε η ταξινόμηση  Π.χ. τι αντιπροσωπεύει κάθε σωρός;  Στη συνέχεια ρωτάει παραπλήσιες ερωτήσεις για κάθε στοιχείο μέλος του σωρού  Ιεραρχική ταξινόμηση: Μετά την πρώτη ταξινόμηση, κάθε σωρός θεωρείται σαν ένα ξεχωριστό πεδίο (domain) και ταξινομείται ξεχωριστά σε υποσωρούς

36 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-36 Βαθμωτά πλέγματα (laddered grids)  Εξετάζεται ο χώρος του γνωστικού πεδίου, βάσει ερωτήσεων οι οποίες κινούνται στον άξονα γενικού-ειδικού ή αντίθετα ή κάθετα σε αυτόν, πάνω στον οποίο θεωρείται ότι ανήκουν οι έννοιες.  Ξεκινώντας από έναν "σπόρο", αναπτύσσεται ένα δίκτυο στο οποίο περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο τα στοιχεία του πεδίου σχετίζονται μεταξύ τους

37 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-37 Βαθμωτά πλέγματα (laddered grids)  Η ανάπτυξη αυτού του δικτύου γίνεται με τη δημιουργία κατευθυντικών ερωτήσεων  Για τη μετακίνηση από το γενικό προς το ειδικό:  "Μπορείς να δώσεις παράδειγμα του …"  "Πώς μπορείς να εξηγήσεις ότι …"

38 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-38  Για τη μετακίνηση από το ειδικό προς το γενικό:  "Τι κοινό υπάρχει …"  "Τι παραδείγματα υπάρχουν από …"  "Τι διαφορές υπάρχουν από …"  Για την κάθετη μετακίνηση:  "Τι εναλλακτικά παραδείγματα του … υπάρχουν …" Βαθμωτά πλέγματα (laddered grids)

39 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-39 Πλέγμα Ρεπερτορίων (repertory grid)  Ο ειδικός καλείται να κατηγοριοποιήσει το πεδίο του προβλήματος χρησιμο- ποιώντας το προσωπικό του μοντέλο  Το πλέγμα χρησιμεύει στη σύλληψη και στην αξιολόγηση του μοντέλου του ειδικού  Αποτελεί αναπαράσταση του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνεται το πρόβλημα ο ειδικός

40 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-40 Πλέγμα Ρεπερτορίων (repertory grid)  Το πλέγμα είναι μία κλίμακα ή ένας πίνακας διπλής εισόδου στον οποίο τα στοιχεία τοποθετούνται με διαβάθμιση  Κάθε στοιχείο της περιοχής κατηγοριοποιείται σύμφωνα με ένα σύνολο από έννοιες ή χαρακτηρισμούς, οι οποίες εφαρμόζονται σε όλα τα στοιχεία σε κάποιο βαθμό.

41 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-41 Πλέγμα Ρεπερτορίων  Κάθε έννοια εκφράζεται σε μια γραμμική, αριθμητική κλίμακα.  Η κλίμακα είναι ίδια κάθε φορά.  Τυπικά οι τιμές κυμαίνονται 1-5 ή 1-10  Υπάρχουν δύο ακραίες τιμές, π.χ. βαρύς/ελαφρύς, φτηνός/ακριβός, κ.α.  Η μέση τιμή (π.χ. 3 στα 5) αντιπροσωπεύει μια ενδιάμεση τιμή της έννοιας.  Ζητείται από τον ειδικό να αποδώσει μια τιμή σε κάθε έννοια για όλα τα στοιχεία της περιοχής, στο πλέγμα που δημιουργείται

42 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-42 Πλέγμα Ρεπερτορίων

43 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-43 Πλέγμα Ρεπερτορίων  Εξετάζεται αν κάποιο ζευγάρι εννοιών είναι παρόμοιο κατά τη σύγκριση των οριζοντίων γραμμών του πλέγματος, ώστε να παραλει- φθούν κάποιες παραπλήσιες έννοιες  Υπολογίζεται, σε ένα νέο πλέγμα, πόσο όμοια ή ανόμοια είναι τα στοιχεία της περιοχής μεταξύ τους.

44 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-44 Πλέγμα Ρεπερτορίων

45 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-45 Πλέγμα Ρεπερτορίων  Πλεονέκτημα: Αναγκάζει τον ειδικό να σκεφτεί το πρόβλημα πιο σοβαρά  Μειονέκτημα: Είναι δύσκολη η διαχείριση των μεγάλων πλεγμάτων  Η μέθοδος χρησιμοποιείται συνήθως στα αρχικά στάδια της απόκτησης της γνώσης

46 Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-46 Τεχνικές Απόκτησης Γνώσης από Πολλούς Ειδικούς  Διαδικασία Brainstorming  Τεχνική Nominal Group  Μέθοδος Delphi  Τεχνική Μαυροπίνακα


Κατέβασμα ppt "Μάθημα 4 Απόκτηση της Γνώσης. Μάθημα 4: Απόκτηση της Γνώσης 4-2 Ορολογία  Σύλληψη Γνώσης ≡ Knowledge Capture  Απόκτηση Γνώσης ≡ Knowledge Acquisition."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google