Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

02-Μεταλλάξεις και επιδιόρθωση του DNA. Τύποι μεταλλάξεων Σημειακές μεταλλάξεις: –Μεταπτώσεις (transitions): πουρίνη σε πουρίνη ή πυριμιδίνη σε πυριμιδίνη.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "02-Μεταλλάξεις και επιδιόρθωση του DNA. Τύποι μεταλλάξεων Σημειακές μεταλλάξεις: –Μεταπτώσεις (transitions): πουρίνη σε πουρίνη ή πυριμιδίνη σε πυριμιδίνη."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 02-Μεταλλάξεις και επιδιόρθωση του DNA

2

3 Τύποι μεταλλάξεων Σημειακές μεταλλάξεις: –Μεταπτώσεις (transitions): πουρίνη σε πουρίνη ή πυριμιδίνη σε πυριμιδίνη –Μεταστροφές (transversion): πουρίνη σε πυριμιδίνη ή πυριμιδίνη σε πουρίνη Ένθεση Απαλοιφή

4

5 Τι είναι μετάλλαξη; Ανεπαρκής επιδιόρθωση του DNA

6 1.Αίτια 2.Επιπτώσεις 3.Επιδιόρθωση

7 1. Τα αίτια των μεταλλάξεων Λάθη κατά την αντιγραφή του DNA Επιδράσεις μεταλλαξιγόνων

8

9

10 Μηχανισμοί που εξασφαλίζουν την ακρίβεια της αντιγραφής του DNA

11 Αν δεν υπήρχε ενζυμικός έλεγχος των λαθών (αν δηλαδή τα νέα νουκλεοτίδια έμπαιναν με καθαρά «χημικό» τρόπο), τότε η συχνότητα των λαθών θα ήταν ~ 5-10%! Στην E. coli, η συχνότητα λάθους κατά την αντιγραφή είναι –Τα λάθη δεν κατανέμονται ομοιόμορφα: Ο καθυστερημένος κλώνος (Pol I) έχει 20 φορές περισσότερα λάθη από τον προπορευόμενο (Pol III) Συνολικά, η συχνότητα λάθους είναι έως λόγω άλλων συστημάτων επιδιόρθωσης

12 Παράταιρα ζευγάρια βάσεων των σπάνιων ταυτομερών μορφών των βάσεων του DNA

13 Ολίσθηση της DNA πολυμεράσης

14

15 Μεταλλάξεις που δημιουργούνται από φυσικά ή χημικά μεταλλαξιγόνα

16 Βλάβες από υπεριώδη ακτινοβολία UV-C: nm (ozon ??) UV-B: nm (10%) UV-A: nm (90%)

17 Φωτοπροϊόντα που επάγονται από την υπεριώδη ακτινοβολία Υπεριώδης ακτινοβολία προκαλεί το σχηματισμό διμερών ανάμεσα σε γειτονικές θυμίνες του ίδιου κλώνου. Τα διμερή παρεμποδίζουν την αντιγραφή και τη μεταγραφή.

18

19 Xeroderma pigmentosum, μια σπάνια ασθένεια, αποτέλεσμα της αδυναμίας επιδιόρθωσης των διμερών της θυμίνης. Τα διμερή παραμένουν και παρεμποδίζουν την αντιγραφή του DNA. Επτά γονίδια εμπλέκονται στην ασθένεια. Μελάνωμα. Η κύρια αιτία του μελανώματος είναι η έκθεση στο UV.

20 Βλάβες από ιονίζουσα ακτινοβολία (ακτίνες Χ και γ) Άμεσες βλάβες: απορρόφηση από το DNA Έμμεση βλάβη: απορρόφηση από νερό που περιβάλλει το DNA δημιουργία δραστικών μορφών (Η 2 Ο+, ΟΗ, Ο 2 - ) Μεμονωμένες Πολλαπλές: δίκλωνη ρήξη (ελλείμματα, διπλασιασμοί, αναστροφές, μετατοπίσεις)

21 Η αστάθεια του DNA στο νερό Φωσφοδιεστερικός δεσμός: σπάνια ρήξη Ν-γλυκοσιδικός δεσμός: ρήξη ΑΡ θέσεις την ημέρα Δεσμοί με εξωκυκλικές αμινομάδες: απαμινώσεις

22 Υδρολυτική διάσπαση του Ν-γλυκοσιδικού δεσμού

23 Υδρολυτικές απαμινώσεις ΗΝΟ 2 : σχηματίζεται από τα νιτρώδη που χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά των αλλαντικών HSO 3 - : όξινο θειώδες ιόν, χρησιμοποιείται ως πρόσθετο στο κρασί, τη μπύρα και τους χυμούς των φρούτων

24 Οξειδωτική βλάβη Συχνή αιτία η ρίζα του υδροξυλίου (ΟΗ) Οι ρίζες αυτές παράγονται από ιονίζουσα ακτινοβολία ή Η 2 Ο 2 και ιόντος μετάλλου (πχ Fe 2+ )

25 Αν δεν επιδιορθωθεί προκαλείται μεταλλαγή μεταστροφής με αντικατάσταση ζεύγους G ≡ C σε T=A H γλυκόλη της θυμίνης είναι κυτταροτοξική, επειδή αναστέλλει την αντιγραφή του DNA

26 Αλκυλιωτικοί παράγοντες Mεταφέρουν μεθύλια (ή άλλα αλκύλια) στο DNA

27 Παράγοντες αλκυλίωσης Ethyl Methane Sulfonate (EMS) Dimethylnitrosamine Επιπτώσεις εξαρτώνται από τη θέση και τον τύπο της αλκυλομάδας: –Τροποποιημένα νουκλεοτίδια με αλλοιωμένες ιδιότητες ζευγαρώματος → σημειακές μεταλλάξεις –Μεγάλες αλκυλομάδες → αναστολή αντιγραφής

28 Πολυκυλικοί υδρογονάνθρακες Ατελής καύση ξύλου ή ορυκτού άνθρακα: καπνός τσιγάρου, κρέατα στα κάρβουνα κλπ

29 Πολλοί πολυκυκλικοί υδρογονάνθρακες θα πρέπει πρώτα να ενεργοποιηθούν από τον μεταβολισμό του κυττάρου (πχ Ρ450 και εποξειδική υδρολάση)

30 Αφλατοξίνες: παράγονται από μύκητες (Aspergilus flavus και A. parasiticus) που αναπτύσσονται σε φιστίκια και δημητριακά

31 Χημικοί παράγοντες διασύνδεσης Το αζωτούχο αέριο της μουστάρδας. Αν δεν διορθωθεί η διασύνδεση στο DNA προκαλεί θάνατο του κυττάρου Αρχικά αναπτύχθηκε για στρατιωτική χρήση (χημικό όπλο που προσβάλει το ΚΝΣ) Σήμερα χρησιμοποιείται ως χημειοθεραπευτικός παράγοντας σε ορισμένα λεμφώματα και λευχαιμίες

32 Παράγοντες παρεμβολής

33

34 2. Οι επιπτώσεις των μεταλλάξεων

35 Οι επιπτώσεις των μεταλλάξεων Επιπτώσεις στο γονιδίωμα –Σιωπηλές μεταλλάξεις: το ~ 98.5% –Συνώνυμες, μη-συνώνυμες, α-νοηματικές, παρα- νοηματικές Επιπτώσεις σε πολυκύτταρους οργανισμούς –απώλεια λειτουργίας –κέρδος λειτουργίας Επιπτώσεις σε μικροοργανισμούς –αυξότροφοι –θανατογόνοι υπό όρους

36 (missense)

37 Μεταλλάξεις απαλοιφής

38 Επιπτώσεις μεταλλάξεων απαλοιφής ανοδικά ενός γονιδίου

39 Οι επιπτώσεις των μεταλλάξεων στους πολυκύτταρους οργανισμούς Απώλεια λειτουργίας –Οι περισσότερες μεταλλάξεις στους διπλοειδείς οργανισμούς είναι υπολειπόμενες (επειδή υπάρχει δεύτερο αντίγραφο) Κέρδος λειτουργίας –Πιο σπάνιες –Συνήθως σε ρυθμιστικές περιοχές

40

41 Οι επιπτώσεις των μεταλλάξεων στους πολυκύτταρους οργανισμούς Απώλεια λειτουργίας –Οι περισσότερες μεταλλάξεις στους διπλοειδείς οργανισμούς είναι υπολειπόμενες (επειδή υπάρχει δεύτερο αντίγραφο) Κέρδος λειτουργίας –Πιο σπάνιες –Συνήθως σε ρυθμιστικές περιοχές

42 Οι επιπτώσεις των μεταλλάξεων σε μικροοργανισμούς Αυξότροφα vs πρωτότροφα «Υπό όρους θανατογόνες» μεταλλάξεις –Θερμοευαίσθητα μεταλλαγμένα στελέχη Μεταλλάξεις ανθεκτικότητας Ρυθμιστικές μεταλλάξεις –Ιδιοσύστατες μεταλλάξεις

43 3. Επιδιόρθωση του DNA Συστήματα άμεσης επιδιόρθωσης Επιδιόρθωση εκτομής Επιδιόρθωση αταίριαστου ζεύγους βάσεων Ένωση μη ομόλογων άκρων Απόκριση SOS

44 Τέσσερις κατηγορίες συστημάτων επιδιόρθωσης του DNA

45 Φωτολυάση κυκλοβουτανικών διμερών πυριμιδίνης και φωτολυάση (6-4) Βακτήρια, αρχαία, φυτά και ζώα, όχι στον άνθρωπο Φυτά και ζώα (πχ δροσόφιλα), όχι σε βακτήρια ή θηλαστικά (ούτε στον άνθρωπο)

46 DNA αλκυλοτρανσφεράσες Οι αντιδράσεις αυτές δεν είναι αντιστρεπτές: ένζυμα-καμικάζι (suicide enzymes) Μία ακόμη αξιοσημείωτη λειτουργία: η μεθυλιωμένη αλκυλοτρανσφεράση μετατρέπεται σε μεταγραφικό ενεργοποιητή του δικού της γονιδίου αλλά και άλλων γονιδίων επιδιόρθωσης του DNA

47 Συστήματα άμεσης επιδιόρθωσης Εγκοπές (ή εντομές) συχνά προκαλούνται από ιονίζουσα ακτινοβολία

48 Επιδιόρθωση εκτομής βάσεων

49

50 Επιδιόρθωση με εκτομή βάσεων στους ευκαρυώτες Επιδιόρθωση βραχέος τμήματος (short patch repair) Επιδιόρθωση μακρού τμήματος (long patch repair)

51 Συστήματα επιδιόρθωσης εκτομής στην E. coli: «βραχύ μπάλωμα» (short patch nucleotide excision repair: ~12 nt)

52 Επιδιόρθωση αταίριαστου ζεύγους: διορθώνοντας τα λάθη της αντιγραφής

53 Η μεθυλίωση του αρτιγενούς DNA της E. coli προσφέρει ένα παράθυρο ευκαιρίας για την επιδιόρθωση αταίριαστων βάσεων

54 Τα προηγούμενα συστήματα αναγνωρίζουν και επιδρούν σε βλάβες του DNA από μεταλλαξιγόνα. Τα συστήματα επιδιόρθωσης λαθών αντιγραφής (αταίριαστων ζευγών) είναι σαν τα προηγούμενα (μακρύ μπάλωμα, βραχύ μπάλωμα και πολύ βραχύ μπάλωμα) με την προσθήκη αναγνώρισης των δύο κλώνων (βάσει του προτύπου μεθυλίωσης)

55 Επιδιόρθωση αταίριαστου ζευγαριού στην E. coli. Μακρύ μπάλωμα: (Long patch mismatch repair, ~ 2kb)

56 Η απόκριση SOS στην E. coli Βλάβη στο DNA ενεργοποιεί την ικανότητα της RecA να κινητοποιεί την απόκριση SOS: επαγωγή της έκφρασης γονιδίων που κωδικοποιούν πολλά από τα ένζυμα επιδιόρθωσης Η SOS επάγεται από: –UV –Chemical cross-linking (ομοιοπολική χημική διασύνδεση) –Παράγοντες αλκυλίωσης –Αναστολή της αντιγραφής (με οποιοδήποτε τρόπο, πχ στέρηση θυμίνης ή προσθήκη φαρμάκων) Η SOS: –Οδηγεί σε αύξηση της δυνατότητας επιδιόρθωσης βλαβών –Αναστέλλει την κυτταρική διαίρεση

57 To μοντέλο συναρμογής του διμερούς LexA σε μια θέση χειριστή recA

58 ADP RecA ATP Υψηλή συγγένεια προς DNA Χαμηλή συγγένεια προς DNA Συναρμολόγηση και αποσυναρμολόγηση των νουκλεοϊνιδίων της RecA

59 H ρύθμιση της απόκρισης SOS H pol II έχει ρόλο στην επανέναρξη της αντιγραφής μετά την ολοκλήρωση της διαβλαβικής σύνθεσης του DNA. Επίσης, μπορεί να συνθέσει DNA σε ΑΡ περιοχές ή να παρακάμψει ογκώδη προσθέματα. Η pol IV μπορεί να πραγματοποιήσει διαβλαβική σύνθεση DNA με χαμηλή αξιοπιστία. Η pol V είναι ετεροτριμερές (μουτάσωμα). Τα επίπεδά της αυξάνονται δραματικά κατά την SOS. Καταλύει διαβλαβική σύνθεση DNA χαμηλής πιστότητας σε πολλών ειδών βλάβες.

60 Η απόκριση SOS στην E. coli

61 Ο σώζων εαυτόν σωθήτω ή Επιδίωξη της απάντησης SOS

62 Ελαττωματική επιδιόρθωση και ασθένειες Μελαγχρωματική ξηροδερμία: αποτέλεσμα μετάλλαξης σε γονίδιο που εμπλέκεται στην εκτομή βάσης –Υπερευαισθησία σε UV Τριχοθειοδυστροφία: επίσης αποτέλεσμα μετάλλαξης σε γονίδιο εκτομής βάσης. Πιο περίπλοκη διαταραχή (δέρμα + νευρικό) Επιδιόρθωση εκτομής νουκλεοτιδίων συζευγμένη με μεταγραφή: Μεταλλάξεις σε BRCA1 αυξάνουν την προδιάθεση σε καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών Παρόμοια νοσήματα: –Σύνδρομο Cockayne (αναπτυξιακές και νευρολογικές διαταραχές) –Κληρονομικός καρκίνος παχέος εντέρου

63 Τι να μελετήσετε: –Tropp, Chapter 9


Κατέβασμα ppt "02-Μεταλλάξεις και επιδιόρθωση του DNA. Τύποι μεταλλάξεων Σημειακές μεταλλάξεις: –Μεταπτώσεις (transitions): πουρίνη σε πουρίνη ή πυριμιδίνη σε πυριμιδίνη."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google