Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΝΕΤΡΙΝΑ ΚΑΙ SUPERNOVAE ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΕΜΦΕ – ΕΜΠ ΘΑΛΕΙΑ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ 05/05/2009 1.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΝΕΤΡΙΝΑ ΚΑΙ SUPERNOVAE ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΕΜΦΕ – ΕΜΠ ΘΑΛΕΙΑ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ 05/05/2009 1."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΝΕΤΡΙΝΑ ΚΑΙ SUPERNOVAE ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΕΜΦΕ – ΕΜΠ ΘΑΛΕΙΑ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ 05/05/2009 1

2 Τι γνωρίζουμε για το σύμπαν; Ηλικία : δισ. έτη Διάμετρος: 93 δισ. έτη φωτός Πυκνότητα:9.9x10¯³⁰gr/cm³ Σκοτεινή Ενέργεια 74% Σκοτεινή Ύλη 22% Ορατή Ύλη 4% Ομογενές και ισοτροπικό Διαστέλλεται 2

3 Η ζωή ενός άστρου 1.Γέννηση άστρου αρχέγονο νέφος αερίου (Η,Ηe και ίχνη από ελαφρά στοιχεία) συμπιέζεται από την βαρύτητα. 2. Υδροστατική-Θερμική ισορροπία α)Υδροστατική Ισορροπία : βαρύτητα συμπιέζει αέριο  Τ και Ρ εσ αερίου αυξάνονται  Πίεση-Βαρύτητα εξουδετερώνονται  σταματά διαστολή β) Θερμική Ισορροπία : εκπομπή ακτινοβολίας  απώλεια ενέργειας θερμοπυρηνική σύντηξη  απελευθέρωση ενέργειας 3. Κατάρρευση πυρήνα 4. Supernova 3

4 Εξέλιξη άστρου 4 Εξέλιξη Massive Star M>8M  Στο τέλος... Δομή κατά στρώσεις Πυκνός πυρήνας Fe Γεννήτορας Άστρου (Τύπου II) Εκφυλισμένος πυρήνας Fe   10 7 g·cm -3 T  K M Core  1.4M  R Core  5000km M  =2x10³³gr

5 Γιατί αυξάνεται ο ρυθμός καύσης των στοιχείων του πυρήνα; Στα πιο βαριά στοιχεία η ενέργεια που απελευθερώνεται ανά αντίδραση μειώνεται. Διαδικασία Urca (Gamov-Schoenberg) (N,Z) + e -  (N+1,Z-1) + e Πυρηνική σύλληψη e - Διάσπαση-β Ε e⁻ =0.25MeV προέρχεται από εκφυλισμένο αέριο e - ( δημιουργία κατά τα τελευταία στάδια καύσης λόγω υψηλών πυκνοτήτων ) 5

6 6 Μηχανισμός Κατάρρευσης Πυρήνα 1.Κατάρρευση Πυρήνα Όταν τελειώσουν τα καύσιμα στον πυρήνα του άστρου, ο πυρήνας συστέλλεται και η συστολή θα μετατραπεί σε κατάρρευση ελεύθερης πτώσης για 2 λόγους: αυξανόμενος ρυθμός ψύξης + αυξανόμενη βαρυτική δύναμη (~1/r²)  κατάρρευση σαν ελεύθερη πτώση, παράγονται τεράστιες ποσότητες νετρίνων. Σε λιγότερο από 1sec ο πυρήνας ακτίνας 4000 km έχει συνθλιβεί σε σφαίρα ακτίνας 10 km. Η ύλη έξω από τον πυρήνα δεν έχει καταλάβει τι συνέβη. Αρχική μέση πυκνότητα :10⁷gr/cm³ - πυκνότητα νέου πυρήνα: 3x10¹⁴ gr/cm³. Α) συμπίεση Τ core >5x10⁹ °K  παραγωγή φωτονίων (Ε φ > κατώφλι διάσπασης Fe)  διάσπαση Fe σε πυρήνες He και n (ενδόθερμη αντίδραση). Β) ρ core αυξάνεται  εκφυλισμένο αέριο e -  p + e - (2.25 MeV)  n + e ΣΥΛΛΗΨΗ e - neutronization  e διαφεύγουν αφαιρώντας ενέργεια.

7 7 Μηχανισμός Κατάρρευσης Πυρήνα 2. Αναπήδηση του πυρήνα Η εσωτερική πίεση αυξάνει: 1.Εκφυλισμένη πίεση νουκλεονίων 2.Απωθητικές πυρηνικές δυνάμεις Μόλις  > 3·10 14 g/cm 3, ο εσώτερος πυρήνας Σιδήρου ακτίνας 10 km γίνεται ασυμπίεστος και η κατάρρευσή του απότομα σταματά διότι σχηματίζεται ΕΚΦΥΛΙΣΜΕΝΟ ΑΕΡΙΟ ΝΟΥΚΛΕΟΝΙΩΝ. Ο εσώτερος πυρήνας επαναδιαστέλλεται (όπως μια συμπιεσμένη λαστιχένια μπάλα μπορεί να επανέλθει στην ισορροπία). Στρώμα πυκνής ύλης ορμά προς τα έξω με U~ km/s (κρουστικό μέτωπο). Ύλη από τα εξωτερικά στρώματα πέφτει με U~ km/s.  Το κρουστικό μέτωπο χάνει ενέργεια καθώς διαπερνά την πέφτουσα ύλη και η ταχεία επέκτασή του σταματά.

8 8 Μηχανισμός Κατάρρευσης Πυρήνα 3. Δημιουργία Νετρονιακού Άστρου Η πίεση από το εκφυλισμένο αέριο eˉ και νετρίνων, στηρίζει το στρώμα θερμής και πυκνής ύλης (σχετικά στατικό) πίσω από το μέτωπο κρούσης και έξω από τον εσώτερο πυρήνα. Το κεντρικό τμήμα αυτού του πυκνού στρώματος συμπεριλαμβανομένου και του εσώτερου πυρήνα, ακτίνας περίπου 40 km, ονομάζεται ΠΡΩΤΟ- ΝΕΤΡΟΝΙΑΚΟ ΑΣΤΡΟ. Αποτελείται από eˉ,ν και πυρηνική ύλη. Έχει Μ  1.2M  ρ  10 ¹¹ g/cm³ Το σχετικά στατικό στρώμα θερμής και πυκνής ύλης μεταξύ μετώπου κρούσης και Πρωτο-Νετρονιακού άστρου, ονομάζεται ΨΕΥΔΟΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΥΛΗΣ. Μετά από 10sec το Πρωτο-Νετρονιακό άστρο θα ψυχρανθεί και θα συμπιεστεί για να γίνει το πολύ πιο πυκνό ΝΕΤΡΟΝΙΑΚΟ ΑΣΤΡΟ, που είναι και το τελικό σημείο της αστρικής εξέλιξης.

9 Τι είναι η supernova; Ογκώδες αστέρι πεθαίνει εκρήγνυται. Απελευθερώνονται τεράστια ποσά ενέργειας. Ύλη άστρου εξοβελίζεται με U~1/10c. Κρουστικό μέτωπο σχηματίζει το νεφέλωμα. 9 Νεφέλωμα Crab γεννήτορας : γίγαντας αστέρας απόσταση : έτη φωτός supernova 1054 μ.Χ ορατή εκπομπή > ήλιους κέντρο : στροβιλιζόμενο άστρο Νετρονίου Νεφέλωμα Crab

10 Χαρακτηριστικά στοιχεία για SN 10 Σπάνιες: 1 κάθε 50 χρόνια περίπου στον γαλαξία μας ορατές με γυμνό μάτι:1006 (Lupus), 1054 (Chiιnese), 1572 (Brahe), 1604(Kepler). Η SN1054 λαμπρή όσο και το φεγγάρι για μερικές μέρες. Υπάρχουν δισεκατομμύρια μακρινών γαλαξιών οπότε είναι ευδιάκριτες. Τα τελευταία 100 χρόνια έχουν παρατηρηθεί πάνω από Λαμπρότητα: 600x10⁶ – 4x10⁹ L , L  =3.85x10³³erg/s Μ ια SN σε 10 sec απελευθερώνει 100 φορές την ενέργεια που θα απελευθερώσει ο ήλιος στη διάρκεια της ζωής του. Σύντομες: η Λαμπρότητα μειώνεται στο 1/100 μέσα σε 4 μήνες. Κατηγορίες SN SN Τύπου ΙΑπουσία Η από φάσμα εκπομπής SN Τύπου ΙΙΤο φάσμα εκπομπής τους περιέχει Η

11 ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ 1960 Άμεσο Μοντέλο (Colgate & Johnson) Το κινούμενο προς τα έξω κρουστικό κύμα που παράγεται από την ‘αναπήδηση’ του πυρήνα είναι ικανό να εξοβελίσει το αστρικό περίβλημα. Υπολογίστηκαν από κινητική ενέργεια θραυσμάτων, οι ενέργειες έκρηξης των supernova : 10⁵¹ergs 1foe (1erg=100nJ=624,15GeV). Όμως διαθέσιμη ενέργεια είναι 300foe!  Η περισσότερη ενέργεια μεταφέρεται από τα νετρίνα καθώς νετρονοποιείται ο πυρήνας μέσω σύλληψης eˉ Θέρμανση από Νετρίνα (Colgate & White) Μια SN ενεργοποιείται όταν ένας πυρήνας Σιδήρου καταρρέει απ’ευθείας σε Νετρονιακό άστρο. Πέφτουσα ύλη συγκρούεται με Νετρονιακό άστρο  ανάπτυξη μετώπου κρούσης  αρκετά θερμό ώστε εκπέμπονται νετρίνα  η πέφτουσα ύλη απορροφά νετρίνα,θερμαίνεται και διαστέλλεται  ΕΚΡΗΞΗ Σκεδάσεις Ουδέτερων Ρευμάτων των Νετρίνων (Cern) Νέος τύπος αλληλεπίδρασης : τα σωματίδια ανταλλάσσουν ένα Ζ° μποζόνιο. Δεν υφίσταται αλλαγή στην κατάσταση φορτίων των συμμετεχόντων. Το νετρίνο μπορεί να σκεδαστεί από νουκλεόνια και eˉ. Υπερισχύει στις συνθήκες που επικρατούν κατά την κατάρρευση του πυρήνα  όταν ρ>10¹¹g/cm³ τα νετρίνα σκεδάζονται τόσο συχνά  ΠΑΓΙΔΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΥΡΗΝΑ. 11

12 12 ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ 1982 Καθυστερημένο μοντέλο (Wilson) Αναπήδηση πυρήνα  κίνηση κρουστικού μετώπου πέρα από την υπέρπυκνη επιφάνεια του Πρωτο-Νετρονιακού άστρου  χάνει ενέργεια και σταματά. Νετρίνα σκεδάζονται με πυρήνες και αδέσμευτα νουκλεόνια (ουδ. ρεύματα)  παγιδεύονται στο Πρωτο-Νετρονιακό άστρο  ασκούν σημαντική εκφυλισμένη πίεση στο μέτωπο κρούσης. Εκφυλισμένη λεπτονική πίεση  δημιουργείται ψευδο-στατικό στρώμα ύλης. Νετρίνα διαρρέουν από το Πρωτο-Νετρονιακό άστρο και εναποθέτουν ενέργεια στο ψευδοστατικό στρώμα  η ύλη θερμαίνεται ‘από κάτω’, διαστέλλεται και οδηγεί το μέτωπο κρούσης προς τα έξω. Στις πρώτες προσομοιώσεις, δημιουργούνταν fizzles που εξελίσσονταν σε επιτυχείς εκρήξεις.

13 Καθυστερημένο Μοντέλο 13

14 Η SN1987A 24 Φλεβάρη Μέγα Μαγγελανικό Νέφος έτη φωτός. Φωτογραφικά αρχεία του σημείου έκρηξης. Άστρο γεννήτορας: Μπλέ υπεργίγαντας μάζας 20M . Παρατηρήθηκαν νετρίνα στους ανιχνευτές: Kamiokande II (Ιαπωνία) IMB (Οχάϊο). 14

15 Ανιχνευτές νετρίνων από SN1987A 15 Kamiokande II IMB 1. Ανιχνευτής Cherenkov τόνοι καθαρού νερού τόνοι καθαρού νερού 3. Βάθος 2.700μ. στα ορυχεία Kamioka 3. Βάθος 1570μ. στα ορυχεία Morton-Thiokal, Ohio

16 Ανίχνευση Νετρίνων cosθ c = 1/βn, όπου θc : γωνία άξονα διεύθυνσης διάδοσης ακτινοβολίας και άξονα κίνησης σωματιδίου β=U/c n : δείκτης διάθλασης μέσου(νερό 1.33) 16

17 Ανίχνευση νετρίνων SN1987Α Διάγραμμα ενέργειας - χρόνου Διάγραμμα Απόδοσης Ανίχνευσης-Εe 17

18 Σύγκριση Δεδομένων Kamiokande II : 12 και ΙΜΒ : 8 σε χρονικό διάστημα 10sec. Το σήμα που ανιχνεύθηκε στηρίζει την εικόνα ενός θερμού Πρωτο – Νετρονιακού άστρου, είναι σύμφωνο με τις θεωρίες κατάρρευσης του πυρήνα. Η διάρκεια του καταιγισμού συμφωνεί με τον χρόνο ψύξης των 10sec του Πρωτο-Νετρονιακού άστρου. Το φάσμα εκπομπής των νετρίνων επέτρεψε την εκτίμηση της συνολικής ενέργειας που εκπέμφθηκε από την SN και είναι συνεπές με το σχηματισμό ενός Νετρονιακού άστρου ακτίνας 15km και μάζας 1.4 M . Το φάσμα εκπομπής της SN1987A έδειξε ότι το εκτοξευόμενο περίβλημα αναταράχτηκε αρκετά στη διάρκεια της έκρηξης ακόμα και σε μεγάλες αποστάσεις. Παρουσία Fe στα εξώτερα στρώματα H και He !! 18

19 Μοντέλο Μεταφοράς Θερμότητας μέσω νετρίνων Πώς εξηγείται το ανακάτεμα των στοιχείων; Το διπλανό γράφημα δείχνει ένα κομμάτι της περιοχής του πυρήνα 50 ms μετά το bounce. Το μέτωπο κρούσης έχει ακτίνα περίπου 300km. H πέφτουσα ύλη διαπερνά το μέτωπο και η πυκνότητά του αυξάνεται ενώ η ταχύτητα πέφτει. Ψυχρότερη πέφτουσα ύλη συναντά ολοένα και μεγαλύτερες ροές θερμών και ενεργητικών νετρίνων, θερμαίνεται και διαστέλλεται σε μεγάλες φυσαλίδες. Κινούνται ανοδικά,μεταφέρουν ενέργεια στο μέτωπο κρούσης,επιτρέποντάς του να κινηθεί περαιτέρω προς τα έξω. Το άστρο γίνεται SN. Κύκλος μεταφοράς θερμότητας από τα νετρίνα. 19

20 Συμπεράσματα Οι προσομοιώσεις μας οδήγησαν στο να θεωρήσουμε τις SN σαν μια μηχανή μεταφοράς θερμότητας: Πρωτο-Νετρονιακό άστρο: θερμή πηγή εκπομπής νετρίνων. Αστρικό περίβλημα: ψυχρό reservoir. Μεταγενέστερες προσομοιώσεις επιβεβαιώνουν το ρόλο-κλειδί της μεταφοράς θερμότητας λόγω θερμών νετρίνων. Το νετρονικό σήμα από την SN1987A, έθεσε ένα νέο όριο στη μάζα του e λιγότερο από 10eV.(μετρώντας τη διασπορά στις ενέργειες και στους χρόνους άφιξης, προσδιορίζουμε την U ενώ η απόσταση είναι γνωστή).  Τρέχουσες προσομοιώσεις αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα: 1. Οι μάζες υπολειμμάτων Νετρονιακών άστρων είναι πολύ μικρές σε σχέση με τις μάζες των διπλών Νετρονιακών άστρων. 2. Η προσομοίωση σε σχέση με την παρατηρούμενη ηλιακή και γήινη αφθονία, έχει πάρα πολλή ύλη πλούσια σε νετρόνια(Kr) που εκτοξεύεται από την έκρηξη.  Τελικά, ψάχνουμε τις απαντήσεις μέσω Φυσικής Υψηλών Ενεργειών και γι’αυτό μιλάμε για ΑΣΤΡΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΦΥΣΙΚΗ. 20

21 Βιβλιογραφία Neutrino and Supernovae, M. Herant,S. Colgate,W. Benz and C. Fryer The 20 th Anniversary of SN1987A, Atsuto Suzuki Σημειώσεις Αστροφυσικής και Κοσμολογίας, Γ.Κουτσούμπας Αστροφυσική, Τόμος Ι: Αστέρες, Frank H. Shu Εισαγωγή στη Φυσική Υψηλών Ενεργειών, Donald D. Perkins Ηλεκτρομαγνητική Ακτινοβολία Cherenkov και Εφαρμογές (παρουσίαση PowerPoint Σεμινάριο Φυσικής 2007), Φίλλης Ευάγγελος 21


Κατέβασμα ppt "ΝΕΤΡΙΝΑ ΚΑΙ SUPERNOVAE ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΕΜΦΕ – ΕΜΠ ΘΑΛΕΙΑ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ 05/05/2009 1."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google