Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ “ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ” Χάος και fractals Των φοιτητών Ζέρβας Δημήτριος ΑΕΜ 4273 Μαλάκος Αθανάσιος ΑΕΜ 4315 Ε’

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ “ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ” Χάος και fractals Των φοιτητών Ζέρβας Δημήτριος ΑΕΜ 4273 Μαλάκος Αθανάσιος ΑΕΜ 4315 Ε’"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ “ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ” Χάος και fractals Των φοιτητών Ζέρβας Δημήτριος ΑΕΜ 4273 Μαλάκος Αθανάσιος ΑΕΜ 4315 Ε’ Εξάμηνο Κατεύθυνση Οικολογίας και Περιβάλλοντος

2 Ιστορικά Στοιχεία

3  Η γέννηση της ιδέας του χάους πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα.  Μέχρι τότε κυριαρχούσε ο ντετερμινισμός στις επιστήμες.  Με τους νόμους του Νεύτωνα και του Κέπλερ, η επιστημονική κοινότητα πίστευε ότι μπορούσε να εξηγήσει τα πάντα στο σύμπαν  Αυτοί όμως ήταν οι νόμοι που δεν μπορούσαν να εξηγήσουν την ακανόνιστη τροχιά του πλανήτη Ποσειδώνα  Όταν καλέστηκε ο μαθηματικός και αστρονόμος Henri Poincare να εξηγήσει την τροχιά του Ποσειδώνα, έφτασε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχε λύση με τις κλασσικές εξισώσεις  Πίστευε ότι δεν υπήρχε σταθερότητα στο σύστημα αλλά συμπεριφερόταν χαοτικά  Όμως δεν είχε τα εργαλεία να επεξηγήσει και απεικονίσει αυτές του τις σκέψεις Η γέννηση της ιδέας του χάους

4  Μέχρι το 1950 το χάος ήταν μια αόριστη ιδέα στα μυαλά μερικών επιστημόνων  Τη δεκαετία του 1950, με την απαρχή της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών, κατέστη δυνατή η ποσοτική απεικόνιση του χάους  Έτσι βρέθηκε η τεχνική  Η επιστημονική κοινότητα έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις ακανόνιστες συμπεριφορές φαινομένων  Έτσι βρέθηκαν τα κίνητρα  Με το ενδιαφέρον που γεννήθηκε, δόθηκε ταυτότητα και δομή στη θεωρία του χάους  Έτσι βρέθηκε η κατανόηση  Η τεχνική, τα κίνητρα και η κατανόηση ήταν οι τρεις λόγοι που αναπτύχθηκε η θεωρία του χάους αυτήν την εποχή Η αρχική ιδέα γίνεται θεωρία

5  Η ονομασία χάος όπως τη χρησιμοποιούμε σήμερα πρώτο- χρησιμοποιήθηκε από τον μαθηματικό James A. Yorke τη δεκαετία του 1960  Πρωτοπόρος της θεωρία του χάους ήταν ο Edward Lorenz  Συμπτωματικά συνάντησε το φαινόμενο του χάους σε ένα πρόγραμμα προσομοίωσης του καιρού το 1961  Ανακάλυψε ότι μικροδιαφορές στις αρχικές συνθήκες ενός συστήματος μπορεί να το κάνει να εμφανίσει κάποια στιγμή χαοτική συμπεριφορά  Η θεωρία του χάους κατάφερε να αλλάξει τον μαθηματικό τρόπο σκέψης και απεικόνισης αποτελεσμάτων Η θεωρία και τα πρώτα αποτελέσματα

6  Ως αποτέλεσμα των αλλαγών στη μαθηματική απεικόνιση εμφανίστηκαν τα fractals  Πατέρας των fractals θεωρείται ο μαθηματικός Benoit Mandelbrot  Σε μια προσπάθεια ανάλυσης του ηλεκτρονικού “θορύβου” τη δεκαετία του 1960 παρατήρησε μια μη κατανοητή ιεραρχημένη διακύμανση σε όλες τις κλίμακες  Στα χρόνια που ακολούθησαν ανέπτυξε τη γεωμετρία των fractals  Για πρώτη φορά χρησιμοποίησε την λέξη fractal το 1975  Με την ανάπτυξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών, αναπτύχθηκαν και τα fractals Η ανακάλυψη των fractals

7 Sierpinski TriangleMandelbrot Set

8 Περιγραφή του μοντέλου

9  Ένα σύστημα διαφορικών εξισώσεων ή εξισώσεων διαφοράς είναι γνωστό σαν δυναμικό σύστημα, επειδή αλλάζει σε σχέση με το χρόνο  Αυτά τα δύο συστήματα είναι ντετερμινιστικά γιατί οι λύσεις τους εξαρτώνται μόνο από τις αρχικές συνθήκες.  Έτσι φαίνεται ότι κάθε δυναμικό σύστημα είναι ντετερμινιστικό, που σημαίνει ότι μπορούμε να προβλέψουμε ανά πάσα στιγμή την μελλοντική του κατάσταση.  Τα δυναμικά συστήματα χωρίζονται σε γραμμικά, που αναπαρίστανται από ευθείες γραμμές και μη γραμμικά που αναπαρίστανται από καμπύλες Δυναμικά συστήματα

10 Ένα μη γραμμικό δυναμικό σύστημα μπορεί να παρουσιάσει μία ή περισσότερες από τις παρακάτω συμπεριφορές: Ακινησία Να επεκτείνεται στο άπειρο Περιοδική κίνηση Ημιπεριοδική κίνηση Χαοτική κίνηση  Ο τύπος συμπεριφοράς που θα παρουσιάσει το κάθε σύστημα εξαρτάται από την αρχική κατάσταση και από τις παραμέτρους του συστήματος.  Εμείς εξετάζουμε την χαοτική κίνηση που έδωσε το όνομά της και στη θεωρία.  Κριτήριο για ένα δυναμικό σύστημα να εμφανίζει χαοτική κίνηση είναι να παρουσιάζει μεγάλη ευαισθησία στις αρχικές συνθήκες.  Ένα δυναμικό σύστημα είναι ευαίσθητο στις αρχικές συνθήκες αν οι λύσεις x(t) και X(t), ενώ ξεκινάνε από τις αρχικές συνθήκες x(0) και X(0) που είναι πολύ κοντά μεταξύ τους, παρατηρούμε ότι γίνονται θεαματικά διαφορετικές για αρκετά μεγάλες τιμές του t. Τύποι συμπεριφοράς ενός συστήματος

11 Για παράδειγμα χρησιμοποιούμε κάποιες εξισώσεις που χρησιμοποιούνται για να προβλεφτεί σε ένα μοντέλο η θερμοκρασία με την πάροδο του χρόνου. Το διάγραμμα χρόνου που παίρνουμε είναι το εξής: Παράδειγμα χαοτικής συμπεριφοράς

12

13

14

15  Το πρόβλημα με ένα σύστημα ευαίσθητο στις αρχικές συνθήκες είναι ότι μία μικρή διαφορά συνεχώς την ενισχύει και τελικά την κάνει αρκετά μεγάλη ώστε να θεωρείται σημαντική  Όσο πιο μικρή είναι αυτή η διαφορά, τόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται για να μεγαλώσει με αυτόν τον τρόπο  Αλλά μία διαφορά ακόμα και στο δισεκατομμυριοστό δεκαδικό ψηφίο, σε κάποια χρονική στιγμή θα γίνει αρκετά σημαντική για να μας εμφανίζει διαφορετικά αποτελέσματα.  Πρακτικά, η γνώση μας για τις αρχικές συνθήκες είναι περιορισμένες.  Στη φυσική, οι πιο ακριβείς μετρήσεις γίνονται μέχρι το 12 δεκαδικό ψηφίο.  Επίσης δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε ποια είναι η κατάσταση ενός συστήματος σε κάθε χωρικό του σημείο. Ευαισθησία στις αρχικές συνθήκες

16 Για ένα καρφί χάθηκε ένα πέταλο Για ένα πέταλο χάθηκε ένα άλογο Για ένα άλογο χάθηκε ένας ιππότης Για έναν ιππότη χάθηκε ένα μήνυμα Για ένα μήνυμα χάθηκε μια μάχη Για μια μάχη χάθηκε ένας πόλεμος Για έναν πόλεμο χάθηκε ένα βασίλειο Για ένα βασίλειο χάθηκε μια αυτοκρατορία Το πέταγμα μιας πεταλούδας στην Ινδία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα έναν τυφώνα στο Τέξας. Διάσημα ρητά για το χάος

17  O Lorenz χρησιμοποιούσε ένα πρόγραμμα πρόβλεψης του καιρού στον ηλεκτρονικό του υπολογιστή  Ήθελε να ξαναδεί μία ακολουθία αποτελεσμάτων και για να εξοικονομήσει χρόνο ξεκίνησε ξανά την προσομοίωση από τη μέση της προηγούμενης  Πληκτρολόγησε ως δεδομένα τα αποτελέσματα που του έδινε ο υπολογιστής στη μέση της προηγούμενης  Προς έκπληξή του το πρόγραμμα προέβλεπε εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα.  Αυτό συνέβη μόνο γιατί θεώρησε περιττό να δηλώσει τα δεδομένα και με τα πέντε δεκαδικά ψηφία που του έδινε ο υπολογιστής αλλά μόνο με τρία  Ξανά έκανε τους ίδιους υπολογισμούς σε άλλους υπολογιστές και ανακάλυψε ότι σε διαφορετικούς υπολογιστές παίρνει και διαφορετικά αποτελέσματα. Το πείραμα του Lorenz

18  Η λέξη “χάος” χρησιμοποιείται γιατί τα συστήματα που πολλαπλασιάζουν το αρχικό σφάλμα επιδεικνύουν πολύ ανώμαλα αποτελέσματα  Αυτό δεν σημαίνει ότι τα αποτελέσματα δεν ακολουθούν κάποιο σχέδιο.  Απλώς αυτό το σχέδιο δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό από το ανθρώπινο μάτι.  Ένα σύστημα θεωρείται τυχαίο, όταν μία τιμή του σε μια ορισμένη στιγμή δεν εξαρτάται από την τιμή που είχε στις προηγούμενες στιγμές.  Αντιθέτως τα χαοτικά συστήματα παραμένουν ντετερμινιστικά. Γνώση από αρκετές προηγούμενες τιμές, μας δίνει πληροφορίες για την επόμενη τιμή. Το χάος δεν ισούται με τυχαιότητα

19  Μέχρι τώρα αναφερθήκαμε στα διαγράμματα χρόνου  Αυτά είναι διαγράμματα δύο αξόνων που στον ένα από αυτούς βρίσκεται τοποθετημένος ο χρόνος  Εκτός από τα παραπάνω έχουμε τα διαγράμματα φάσης  Σε ένα τέτοιο διάγραμμα κάθε άξονας παριστάνει μία διάσταση της κατάστασης που βρίσκεται το σύστημα  Για παράδειγμα, ένα σύστημα σε ισορροπία θα απεικονίζεται με ένα σημείο, ενώ μια περιοδική κίνηση θα απεικονίζεται με μία κλειστή καμπύλη.  Ένα διάγραμμα φάσης για ένα συγκεκριμένο σύστημα εξαρτάται από την αρχική κατάσταση του συστήματος όπως και από αρκετές παραμέτρους. Τα δύο είδη διαγραμμάτων

20 Για παράδειγμα παίρνουμε την εξίσωση x n+1 = a x n (1 - x n ) Παίρνουμε a = 3.4 Με δύο αρχικές τιμές πολύ κοντινές μεταξύ τους, μετά από μερικές επαναλήψεις, παίρνουμε κατά μεγάλο μέγεθος διαφορετικά αποτελέσματα Έχουμε δηλαδή ευαισθησία στις αρχικές συνθήκες Τώρα παίρνουμε a = 1.2 Αυτή τη φορά δεν έχουμε ευαισθησία στις αρχικές συνθήκες Σε ένα διάγραμμα φάσης παίρνουμε τροχιές που τείνουν να συναντηθούν σε ένα συγκεκριμένο σημείο, δηλαδή έναν attractor (ελκυστή). Οι διαφορετικές όψεις του χάους

21  Όταν ένας attractor καταλαμβάνει ολόκληρη επιφάνεια χωρίς συγκεκριμένη διάταξη, τότε λέγεται strange attractor (παράξενος ελκυστής).  Η ύπαρξη ενός strange attractor προκαλεί το απρόβλεπτο της συμπεριφοράς ενός συστήματος  Τώρα όσο η τιμή a αυξάνεται, το σύστημα ταλαντώνεται ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς attractors.  Μετά από λίγο, οι attractors γίνονται τέσσερις, μετά οχτώ και συνεχίζουν να διπλασιάζονται μέχρι που εμφανίζεται το χάος.  Αυτή είναι η Bifurcation Theory (Θεωρία των Διχαλοδρομήσεων).  Αυτή η τιμή a (που ονομάζεται “αργή μεταβλητή”) πρέπει να υπερβεί ένα όριο, ώστε να εμφανιστούν οι πολλαπλές λύσεις με τάσεις συνεχούς διακλάδωσης των λαμβανόμενων αριθμητικών αποτελεσμάτων.  Ακόμα και όταν επικρατήσει το χάος, μπορούμε να δούμε “νησιά” κανονικότητας ανάμεσα σε “νησιά” χάους. Strange Attractors και Bifurcation tree

22 O Attractor του Lorenz

23 Bifurcation tree

24  Μία σπουδαία ανακάλυψη ήταν αυτή που έκανε ο επιστήμονας με το όνομα Feigenbaum όταν μελετούσε ένα διάγραμμα Διχαλοδρομήσεων  Έψαχνε να βρει με τι ταχύτητα εμφανιζόντουσαν οι διχάλες  Ανακάλυψε ότι εμφανίζονταν με ένα σταθερό ρυθμό και τον υπολόγισε ίσο με 4,669.  Με άλλα λόγια ανακάλυψε την ακριβή κλίμακα αυτό- ομοιότητας του διαγράμματος Διχαλοδρομήσεων.  Αποφάσισε να ερευνήσει και διαγράμματα άλλων εξισώσεων και ανακάλυψε ότι ισχύει παντού ο ίδιος αριθμός  Ανακάλυψε δηλαδή ότι το διάγραμμα Διχαλοδρομήσεων το οποίο είναι αποτέλεσμα των strange attractors είναι fractal Το Bifurcation tree είναι fractal

25  Τα fractals αποτελούν τον ένα τρόπο με τον οποίο μπορούμε να απεικονίσουμε το χάος.  Τα fractals βασίζονται στην ιδέα της αυτό-ομοιότητας  Είναι γεωμετρικά σχήματα τα οποία έχουν μορφή σε όλες τις κλίμακες.  Αυτό σημαίνει ότι η μορφή τους παραμένει το ίδιο ακανόνιστη άσχετα από το πόσο θα τα μεγεθύνουμε ή θα τα σμικρύνουμε. Fractals

26

27 Cantor set Koch curve Διάσταση 0,63 Διάσταση 1,26

28 Πεδίο εφαρμογής

29  Φυσική, επιστήμη των υλικών, πολυμερή, gels, γυαλιά  Μηχανολογία, ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία, ηλεκτρικά κυκλώματα  Χημεία, συμπεριφορές υγρών και αερίων, χημικές αντιδράσεις  Γεωλογία, κρύσταλλοι, σταλακτίτες και σταλαγμίτες  Οικονομία, θεωρία του Μάλθους, χρηματιστήριο  Αστρονομία, τροχιές πλανητών, μελέτη γαλαξιών  Μετεωρολογία, πρόβλεψη καιρού, αλληλοσυσχετισμός φαινομένων  Ψυχολογία, συμπεριφορές μαζών, ψυχωτικές συμπεριφορές  Θρησκεία, Θιβετιανή Μάνταλα και Εβραϊκή Καμπάλα  Τέχνη, ζωγραφική και μουσική Τομείς που χρησιμοποιούν την θεωρία του χάους και των fractals

30 Εφαρμογές στη Βιολογία

31  Περιβάλλον, συστατικά τοπίου, φυτά  Πληθυσμιακή οικολογία, συμπεριφορές πληθυσμών  Φυσιολογία, καρδιογραφήματα, εγκεφαλογραφήματα  Ανατομία, αγγεία, νεύρα  Κυτταρική Βιολογία, συστήματα μεταφοράς, πλασματικές μεμβράνες Τομείς της Βιολογίας που χρησιμοποιούν την θεωρία του χάους και των fractals

32 Προοπτικές

33  Η θεωρία του χάους έφερε μεγάλη αναταραχή σε όλες τις επιστήμες. Είναι μια γενική αρχή που επηρεάζει όλους τους τομείς της σύγχρονης επιστήμης. Τώρα όλοι οι επιστήμονες αρχίζουν και επανεξετάζουν τα αποτελέσματά τους και δείχνουν μία δυσπιστία στην ακρίβεια των κλασικών μεθόδων.  Όλες οι εφαρμογές που προαναφέραμε βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Ολοένα και περισσότεροι επιστήμονες χρησιμοποιούν την θεωρία του χάους για να εξηγήσουν κάθε πτυχή της fractal πραγματικότητας. Παραδείγματα Στην καρδιακή αρρυθμία Στην μελέτη του γονιδιώματος Στις οικονομετρικές μεθόδους

34 Συζήτηση - Συμπεράσματα

35  Η θεωρία του χάους όπως είπαμε “τάραξε τα νερά” στις επιστήμες  Αμφισβήτηση στις κλασσικές μεθόδους και στην ακρίβεια των αποτελεσμάτων  Η θεωρία του χάους δημιουργήθηκε πάνω στα κενά που άφηναν οι νόμοι του Νεύτωνα και του Κέπλερ, με αποτέλεσμα να αμφισβητήσει ένα πολύ μεγάλο αριθμό επιστημονικών καθιερωμένων.  Για να μπορέσουμε να εξαλείψουμε το χάος από το σύστημα μας θα έπρεπε να έχουμε άπειρη ακρίβεια στις αρχικές συνθήκες.  Οι κλασικές επιστήμες θα έχουν για πάντα ως σκοπό την αύξηση της ακρίβειας στις μετρήσεις  Μόνο η εφαρμογή της θεωρίας του χάους θα μας δώσει την ικανότητα να μελετήσουμε τις χαοτικές συμπεριφορές των συστημάτων

36  Παρατηρήσαμε ότι το σύμπαν δεν είναι κατασκευασμένο με τα μαθηματικά μοντέλα που οι επιστήμονες σαν τον Γαλιλαίο και τον Κέπλερ ονόμασαν νόμους της φύσης  Αντίθετα η φύση αποτελείται κατά κύριο λόγο από fractals  Όλη η μελέτη που είχαν κάνει οι διάφοροι επιστήμονες για αυτά, δεν ήταν τίποτα από μη ακριβή μοντέλα, τα οποία βασίζονταν στην εξιδανίκευση (ιδανικά αέρια) και την απλοποίηση (τύποι πληθυσμιακής οικολογίας), για να μπορέσουν να δώσουν κάποια αποτελέσματα.  Τώρα πλέον με τη γνώση μας για τις ιδιότητες των fractals και την εφαρμογή τους σε όλα αυτά τα επίπεδα, μας δίνει το δικαίωμα να ελπίζουμε σε πιο ποιοτικά αποτελέσματα

37 Ευχαριστούμε


Κατέβασμα ppt "ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ “ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ” Χάος και fractals Των φοιτητών Ζέρβας Δημήτριος ΑΕΜ 4273 Μαλάκος Αθανάσιος ΑΕΜ 4315 Ε’"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google