Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ - ΠΑΡΕΚΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΟΛΕΣ Άρτεμις Τσίτσικα-Παπαγεωργίου, Παιδίατρος, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιστημονική Συνεργάτις Α΄

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ - ΠΑΡΕΚΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΟΛΕΣ Άρτεμις Τσίτσικα-Παπαγεωργίου, Παιδίατρος, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιστημονική Συνεργάτις Α΄"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ - ΠΑΡΕΚΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΟΛΕΣ Άρτεμις Τσίτσικα-Παπαγεωργίου, Παιδίατρος, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιστημονική Συνεργάτις Α΄ Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών– Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

2 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (Α) ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (Α) Η παροχή ενέργειας και θρεπτικών συστατικών για : Η παροχή ενέργειας και θρεπτικών συστατικών για : Την επίτευξη της φυσιολογικής εφηβικής ανάπτυξης Την επίτευξη της φυσιολογικής εφηβικής ανάπτυξης Την καθημερινή εφηβική δραστηριότητα Την καθημερινή εφηβική δραστηριότητα

3 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (Β) Η πρόληψη παθολογικών καταστάσεων κατά την εφηβική ηλικία : Η πρόληψη παθολογικών καταστάσεων κατά την εφηβική ηλικία : Σιδηροπενία, σιδηροπενική αναιμία Σιδηροπενία, σιδηροπενική αναιμία Οδοντική τερηδόνα Οδοντική τερηδόνα

4 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (Γ) Η πρόληψη παθολογικών καταστάσεων κατά την ενήλικο ζωή : Η πρόληψη παθολογικών καταστάσεων κατά την ενήλικο ζωή : Οστεοπόρωση Οστεοπόρωση Υπέρταση Υπέρταση Καρδιαγγειακή νόσος Καρδιαγγειακή νόσος Καρκινογένεση Καρκινογένεση Επιπτώσεις της αρχόμενης σε νεαρά ηλικία παχυσαρκίας Επιπτώσεις της αρχόμενης σε νεαρά ηλικία παχυσαρκίας

5 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σημαντική σωματική αύξηση (5% των ολικών ενεργειακών αναγκών) Σημαντική σωματική αύξηση (5% των ολικών ενεργειακών αναγκών) Διπλασιασμός του βάρους σώματος Διπλασιασμός του βάρους σώματος > 20 εκατοστά ύψους > 20 εκατοστά ύψους Τα κορίτσια αποκτούν διπλάσιο λιπώδη ιστό από τα αγόρια έως το τέλος της εφηβείας ενώ το αντίθετο ισχύει για τον άλιπο ιστό Τα κορίτσια αποκτούν διπλάσιο λιπώδη ιστό από τα αγόρια έως το τέλος της εφηβείας ενώ το αντίθετο ισχύει για τον άλιπο ιστό Δραστηριότητα Δραστηριότητα Η απαιτούμενη ενέργεια καθορίζεται από δύο παράγοντες : Η απαιτούμενη ενέργεια καθορίζεται από δύο παράγοντες : Μάζα σώματος Μάζα σώματος Ένταση και διάρκεια δραστηριότητας Ένταση και διάρκεια δραστηριότητας

6 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Βασικός μεταβολισμός Σύνολο Βασικός μεταβολισμός Σύνολο (kcal/24h) (kcal/24h) (kcal/24h) (kcal/24h) __________________________________________________ _______ Αγόρια έτη έτη έτη έτη έτη Κορίτσια έτη έτη έτη έτη έτη

7 ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΕ ΠΡΩΤΕΪΝΗ 15 % της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων 15 % της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων g / ημέρα για τα αγόρια g / ημέρα για τα αγόρια g / ημέρα για τα κορίτσια g / ημέρα για τα κορίτσια Απόδοση ενέργειας : 4 kcal/g πρωτεϊνης Απόδοση ενέργειας : 4 kcal/g πρωτεϊνης

8 ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Φυτικής προέλευσης : Φυτικής προέλευσης : Χαμηλή σχέση απαραίτητα/ μη απαραίτητα αμινοξέα Χαμηλή σχέση απαραίτητα/ μη απαραίτητα αμινοξέα Μικρή απορροφησιμότητα Μικρή απορροφησιμότητα Ζωϊκής προέλευσης : Ζωϊκής προέλευσης : Πλήρης αξιοποίηση από τον οργανισμό Πλήρης αξιοποίηση από τον οργανισμό Τουλάχιστον 25% των προσλαμβανόμενων πρωτεϊνών πρέπει να είναι ζωϊκής προέλευσης (κρέας, ψάρι, γάλα, αυγό) Τουλάχιστον 25% των προσλαμβανόμενων πρωτεϊνών πρέπει να είναι ζωϊκής προέλευσης (κρέας, ψάρι, γάλα, αυγό)

9 ΛΙΠΗ 30 % της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων (10 % κορεσμένα) 30 % της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων (10 % κορεσμένα) Εξασφάλιση των απαραίτητων λιπαρών οξέων, τα οποία δεν μπορούν να συντεθούν στον οργανισμό (λινολεϊκό,λινολενικό,αραχιδονικό ) Εξασφάλιση των απαραίτητων λιπαρών οξέων, τα οποία δεν μπορούν να συντεθούν στον οργανισμό (λινολεϊκό,λινολενικό,αραχιδονικό ) Σύνθεση ορμονών της εφηβείας Σύνθεση ορμονών της εφηβείας Μεταφορά λιποδιαλυτών βιταμινών (A,D,E,K) Μεταφορά λιποδιαλυτών βιταμινών (A,D,E,K) Απόδοση 9 kcal/g προσλαμβανόμενου λίπους Απόδοση 9 kcal/g προσλαμβανόμενου λίπους

10 ΛΙΠΗ - ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ Τα λίπη έχουν μεγάλη ενεργειακή «πυκνότητα» και συνεπώς μπορεί να συμβάλλουν στην εγκατάσταση παχυσαρκίας Τα λίπη έχουν μεγάλη ενεργειακή «πυκνότητα» και συνεπώς μπορεί να συμβάλλουν στην εγκατάσταση παχυσαρκίας Θεωρείται ότι μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση αθηρωματικής νόσου και ορισμένων κακοηθειών Θεωρείται ότι μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση αθηρωματικής νόσου και ορισμένων κακοηθειών Οι έφηβοι μπορεί να φτάνουν σε ημερήσια πρόσληψη λίπους 45% της συνολικής με την κατανάλωση πρόχειρων γευμάτων και ανθυγιεινών snacks Οι έφηβοι μπορεί να φτάνουν σε ημερήσια πρόσληψη λίπους 45% της συνολικής με την κατανάλωση πρόχειρων γευμάτων και ανθυγιεινών snacks Στην κεκορεσμένη μορφή τους τα λίπη συμβάλλουν στην αύξηση της χοληστερίνης Στην κεκορεσμένη μορφή τους τα λίπη συμβάλλουν στην αύξηση της χοληστερίνης Mαργαρίνη vs βούτυρο Mαργαρίνη vs βούτυρο

11 ΛΙΠΗ ΛΙΠΗ ΚΟΡΕΣΜΕΝΑ ΜΟΝΟΑΚΟΡΕΣΤΑ ΠΟΛΥΑΚΟΡΕΣΤΑ Βούτυρο Κάσιους Αμύγδαλα Τυρί Ελιές – Ελαιόλαδο Καλαμποκέλαιο Σοκολάτα Φυστίκια Ψάρι Καρύδα Φυστικοβούτυρο Σογιέλαιο Κρόκος αυγού Ηλιέλαιο Κρέας Πουλερικά ΓάλαΣογιέλαιο

12 ΛΙΠΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Μείωση της πρόσληψης όλων των λιπών και χρήση των πολυακόρεστων φυτικών λαδιών στη μαγειρική (ηλιέλαιο, καλαμποκέλαιο). Το λάδι ελιάς είναι η κύρια πηγή μονοακόρεστων λιπών. Το λάδι ελιάς είναι η κύρια πηγή μονοακόρεστων λιπών.

13 ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ (1) Βασική πηγή ενέργειας - 50% των ημερήσιων προσλαμβανομενων θερμίδων Βασική πηγή ενέργειας - 50% των ημερήσιων προσλαμβανομενων θερμίδων Σύνθετοι υδατάνθρακες (ωμά φρούτα και λαχανικά, όσπρια, δημητριακά) : Σύνθετοι υδατάνθρακες (ωμά φρούτα και λαχανικά, όσπρια, δημητριακά) : κύρια πηγή φυτικών ινών κύρια πηγή φυτικών ινών Συσταθείσα πρόσληψη φυτικών ινών : Συσταθείσα πρόσληψη φυτικών ινών : γρμ / ημέρα για τους ενήλικες - Ηλικία (έτη)+ 10 γρμ ινών για παιδιά >2 ετών και εφήβους

14 ΣΥΝΘΕΤΟΙ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ- ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Οι φυτικές ίνες : Οι φυτικές ίνες : - Δεν έχουν ουσιαστική θρεπτική αξία - Διευκολύνουν τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος - Εξουδετερώνουν τις τοξίνες των τροφών, - Έχουν αντικαρκινική δράση - Μειώνουν τα επίπεδα χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων - Προκαλούν και ενισχύουν το αίσθημα του κορεσμού

15 ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ (2) Οι έφηβοι του Δυτικού κόσμου δεν καταναλώνουν σύνθετους υδατάνθρακες στη συνιστώμενη ποσότητα, ενώ καταναλώνουν απλούς υδατάνθρακες (ζάχαρη), > 50% του συνόλου των προσλαμβανομένων υδατανθράκων Οι έφηβοι του Δυτικού κόσμου δεν καταναλώνουν σύνθετους υδατάνθρακες στη συνιστώμενη ποσότητα, ενώ καταναλώνουν απλούς υδατάνθρακες (ζάχαρη), > 50% του συνόλου των προσλαμβανομένων υδατανθράκων Η υπέρμετρη κατανάλωση απλών υδατανθράκων έχει συνέπειες : Η υπέρμετρη κατανάλωση απλών υδατανθράκων έχει συνέπειες : - Τερηδόνα - Στέρηση της ευεργετικής επίδρασης των φυτικών ινών - Η ζάχαρη βρίσκεται συνήθως σε τροφές πλούσιες σε λιπαρά (γλυκά) και έτσι προσλαμβάνονται επιπλέον θερμίδες και δημιουργείται προδιάθεση για παχυσαρκία

16 ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ (3) ΣΥΣΤΑΣΗ : > 50% των ημερήσιων προσλαμβανομένων θερμίδων πρέπει να προέρχεται από σύνθετους υδατάνθρακες

17 ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ (1) Βιταμίνες : μεταβολικοί καταλύτες που προάγουν βιοχημικές αντιδράσεις Βιταμίνες : μεταβολικοί καταλύτες που προάγουν βιοχημικές αντιδράσεις Οι ημερήσιες δόσεις που συνιστώνται (RDIs) αντανακλούν την ελάχιστη απαραίτητη πρόσληψη και 30% επιπλέον για ασφάλεια ώστε να αποφεύγονται ελλείψεις Οι ημερήσιες δόσεις που συνιστώνται (RDIs) αντανακλούν την ελάχιστη απαραίτητη πρόσληψη και 30% επιπλέον για ασφάλεια ώστε να αποφεύγονται ελλείψεις Τα υποκατάστατα βιταμινών ωφελούν ΜΟΝΟ σε παθολογικές καταστάσεις (ψυχογενής ανορεξία, υποθερμιδικές δίαιτες <1500kcal/ 24h, τροφικές αλλεργίες ή δυσανεξίες πχ στο γάλα, φυτοφάγοι, δυσαπορρόφηση κλπ ) Τα υποκατάστατα βιταμινών ωφελούν ΜΟΝΟ σε παθολογικές καταστάσεις (ψυχογενής ανορεξία, υποθερμιδικές δίαιτες <1500kcal/ 24h, τροφικές αλλεργίες ή δυσανεξίες πχ στο γάλα, φυτοφάγοι, δυσαπορρόφηση κλπ )

18 ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ (2) Η επιπλέον πρόσληψη βιταμινών δεν έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Η επιπλέον πρόσληψη βιταμινών δεν έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Η κλινική εκδήλωση έλλειψης βιταμινών έιναι σπάνια σε υγιείς εφήβους Η κλινική εκδήλωση έλλειψης βιταμινών έιναι σπάνια σε υγιείς εφήβους Ιδιαίτερα πρέπει να τονιστεί η επαρκής πρόσληψη αντιοξειδωτικών (αντικαρκινικών) βιταμινών όπως οι Α,C και Ε Ιδιαίτερα πρέπει να τονιστεί η επαρκής πρόσληψη αντιοξειδωτικών (αντικαρκινικών) βιταμινών όπως οι Α,C και Ε

19 ΣΙΔΗΡΟΣ και ΕΦΗΒΕΙΑ (1) ΣΙΔΗΡΟΣ και ΕΦΗΒΕΙΑ (1) Αύξηση των αναγκών σε σίδηρο κατά την εφηβεία λόγω: Αύξηση των αναγκών σε σίδηρο κατά την εφηβεία λόγω: Αύξησης του αγγειακού χώρου και του όγκου του αίματος και συνεπώς αυξημένων αναγκών παραγωγής ερυθροκυττάρων Αύξησης του αγγειακού χώρου και του όγκου του αίματος και συνεπώς αυξημένων αναγκών παραγωγής ερυθροκυττάρων Αύξησης του μυϊκού ιστού στα αγόρια (βασικό συστατικό μυοσφαιρίνης) Αύξησης του μυϊκού ιστού στα αγόρια (βασικό συστατικό μυοσφαιρίνης) Αύξησης των απωλειών σιδήρου με την έμμηνο ρύση στα κορίτσια Αύξησης των απωλειών σιδήρου με την έμμηνο ρύση στα κορίτσια

20 ΣΙΔΗΡΟΣ και ΕΦΗΒΕΙΑ (2) Η σιδηροπενική αναιμία είναι η πιο συχνή έκδηλη διατροφική διαταραχή στους εφήβους και των δύο φύλων Η σιδηροπενική αναιμία είναι η πιο συχνή έκδηλη διατροφική διαταραχή στους εφήβους και των δύο φύλων Οι έφηβοι αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου όσον αφορά τη έλλειψη σιδήρου Οι έφηβοι αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου όσον αφορά τη έλλειψη σιδήρου

21 ΣΙΔΗΡΟΣ και ΕΦΗΒΕΙΑ (3) Οι ημερήσιες δόσεις που συνιστώνται (RDIs) είναι : -12 mg/24h για τα αγόρια - 18 mg/24h για τα κορίτσια - 18 mg/24h για τα κορίτσια

22 ΣΙΔΗΡΟΣ και ΕΦΗΒΕΙΑ (4) Πρέπει να λαμβάνονται υπ’όψη : Πρέπει να λαμβάνονται υπ’όψη : Ο σίδηρος που περιέχεται σε τροφές φυτικής προέλευσης απορροφάται πολύ λίγο (1-5%), ενώ ο σίδηρος που περιέχεται σε κρέατα και ψάρια έχει σημαντικά καλύτερο συντελεστή απορρόφησης (25%) Ο σίδηρος που περιέχεται σε τροφές φυτικής προέλευσης απορροφάται πολύ λίγο (1-5%), ενώ ο σίδηρος που περιέχεται σε κρέατα και ψάρια έχει σημαντικά καλύτερο συντελεστή απορρόφησης (25%) Υπάρχουν ενεργοποιητές της απορρόφησης σιδήρου Υπάρχουν ενεργοποιητές της απορρόφησης σιδήρου (ασκορβικό οξύ – βιταμίνη C) (ασκορβικό οξύ – βιταμίνη C)

23 ΣΙΔΗΡΟΣ και ΕΦΗΒΕΙΑ (5) Το ασβέστιο αναστέλλει την απορρόφηση σιδήρου Το ασβέστιο αναστέλλει την απορρόφηση σιδήρου (πχ η ταυτόχρονη κατανάλωση κρέατος και τυριού (hamburger) ή milkshake στο προσφιλές γεύμα fast food των εφήβων, μπορεί να μειώσει την απορρόφηση σιδήρου στο 50%) (πχ η ταυτόχρονη κατανάλωση κρέατος και τυριού (hamburger) ή milkshake στο προσφιλές γεύμα fast food των εφήβων, μπορεί να μειώσει την απορρόφηση σιδήρου στο 50%) Ο καφές ή το τσάϊ αναστέλλουν την απορρόφηση σιδήρου και θα πρέπει να λαμβάνονται τουλάχιστον μία ώρα προ των γευμάτων Ο καφές ή το τσάϊ αναστέλλουν την απορρόφηση σιδήρου και θα πρέπει να λαμβάνονται τουλάχιστον μία ώρα προ των γευμάτων

24 ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΟΣΤΙΚΗ ΜΑΖΑ (PEAK BONE MASS 1) Κατά την εφηβεία η ολική οστική μάζα υπερδιπλασιάζεται,κυρίως λόγω της αύξησης των εξωτερικών διαστάσεων των οστών (υπερέχει η σύνθεση νέου οστού) Κατά την εφηβεία η ολική οστική μάζα υπερδιπλασιάζεται,κυρίως λόγω της αύξησης των εξωτερικών διαστάσεων των οστών (υπερέχει η σύνθεση νέου οστού) Στην αρχή της 3 ης δεκαετίας της ζωής έχει επιτευχθεί η κορυφαία οστική μάζα (peak bone mass) Στην αρχή της 3 ης δεκαετίας της ζωής έχει επιτευχθεί η κορυφαία οστική μάζα (peak bone mass) Η κορυφαία οστική μάζα παραμένει σταθερή για τις επόμενες δύο δεκαετίες (20-40 ετών) Η κορυφαία οστική μάζα παραμένει σταθερή για τις επόμενες δύο δεκαετίες (20-40 ετών) (υπάρχει ισορροπία μεταξύ καταστροφής παλαιού και της σύνθεσης νέου οστού) (υπάρχει ισορροπία μεταξύ καταστροφής παλαιού και της σύνθεσης νέου οστού)

25 ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΟΣΤΙΚΗ ΜΑΖΑ (PEAK BONE MASS 2) Πρέπει να λαμβάνονται υπ’όψη : Τα αγόρια καθυστερούν κατά δύο χρόνια σε σχέση με τα κορίτσια, ωστόσο έχουν παρατεταμένη περίοδο αύξησης και τελικά επιτυγχάνουν μεγαλύτερη κορυφαία οστική μάζα. Τα αγόρια καθυστερούν κατά δύο χρόνια σε σχέση με τα κορίτσια, ωστόσο έχουν παρατεταμένη περίοδο αύξησης και τελικά επιτυγχάνουν μεγαλύτερη κορυφαία οστική μάζα. Το πλεονέκτημα αυτό του άρρενος φύλου διατηρείται σε όλη τη ζωή και προστατεύει σε σημαντικό βαθμό από την οστεοπόρωση. Το πλεονέκτημα αυτό του άρρενος φύλου διατηρείται σε όλη τη ζωή και προστατεύει σε σημαντικό βαθμό από την οστεοπόρωση. Η επίδραση των ορμονών του φύλου (ανδρογόνα, οιστρογόνα) προάγει την οστική αύξηση. Η επίδραση των ορμονών του φύλου (ανδρογόνα, οιστρογόνα) προάγει την οστική αύξηση.

26 Μετά την ηλικία των 40 ετών η ισορροπία διαταράσσεται με δύο τρόπους : Μετά την ηλικία των 40 ετών η ισορροπία διαταράσσεται με δύο τρόπους : - Με μείωση της παραγωγής νέου οστού (αφορά και τα δύο φύλα) (αφορά και τα δύο φύλα) - Με ταχεία αύξηση της οστικής καταστροφής (αφορά τις γυναίκες και εμφανίζεται μετά την εμμηνόπαυση) (αφορά τις γυναίκες και εμφανίζεται μετά την εμμηνόπαυση)

27 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (1) 40% γυναικών και 10% ανδρών >50 ετών 40% γυναικών και 10% ανδρών >50 ετών Υψηλή θνησιμότητα οστεοπορωτικών καταγμάτων Υψηλή θνησιμότητα οστεοπορωτικών καταγμάτων Μακρά νοσηλεία και κόστος, νοσηρότητα Μακρά νοσηλεία και κόστος, νοσηρότητα Η οστεοπόρωση αρχίζει από την εφηβική ηλικία Η οστεοπόρωση αρχίζει από την εφηβική ηλικία Η πρόληψη της οστεοπόρωσης εστιάζεται σήμερα στην απόκτηση της μέγιστης δυνατής οστικής μάζας

28 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ-ΠΡΟΛΗΨΗ Συστάσεις : - Απαραίτητη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου : 1300 mg (4 ποτήρια γάλα ή ισοδύναμες μερίδες γαλακτοκομικών) (4 ποτήρια γάλα ή ισοδύναμες μερίδες γαλακτοκομικών) - Εάν η συνιστώμενη πρόσληψη ΔΕΝ είναι εφικτή (μη συμμόρφωση ή δυσανεξία στη λακτόζη ) συνιστάται η χορήγηση σκευασμάτων ανθρακικού ασβεστίου κατά το γεύμα εφικτή (μη συμμόρφωση ή δυσανεξία στη λακτόζη ) συνιστάται η χορήγηση σκευασμάτων ανθρακικού ασβεστίου κατά το γεύμα - Ενθάρρυνση για άσκηση σε λογικά πλαίσια σε ασκήσεις που δημιουργούν δυνάμεις που ανίκεινται στη βαρύτητα δημιουργούν δυνάμεις που ανίκεινται στη βαρύτητα (άρση βαρών, μπάσκετ, χορός, tennis, βάδισμα, τρέξιμο) (άρση βαρών, μπάσκετ, χορός, tennis, βάδισμα, τρέξιμο)

29 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (Γ) Η πρόληψη παθολογικών καταστάσεων κατά την ενήλικο ζωή : Η πρόληψη παθολογικών καταστάσεων κατά την ενήλικο ζωή : Οστεοπόρωση Οστεοπόρωση Υπέρταση Υπέρταση Καρδιαγγειακή νόσος Καρδιαγγειακή νόσος Καρκινογένεση Καρκινογένεση Επιπτώσεις της αρχόμενης σε νεαρά ηλικία παχυσαρκίας Επιπτώσεις της αρχόμενης σε νεαρά ηλικία παχυσαρκίας

30 ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΠΡΟΛΗΨΗ Πρόληψη εμφάνισης παχυσαρκίας Πρόληψη εμφάνισης παχυσαρκίας (η παχυσαρκία αποτελεί τον μόνο διαπιστωμένο προδιαθεσικό παράγοντα σημαντικής υπέρτασης) (η παχυσαρκία αποτελεί τον μόνο διαπιστωμένο προδιαθεσικό παράγοντα σημαντικής υπέρτασης) Μειωμένη πρόσληψη άλατος Μειωμένη πρόσληψη άλατος (αποτελεσματικό σε ορισμένες περιπτώσεις, μέτρο υπό αμφισβήτηση) (αποτελεσματικό σε ορισμένες περιπτώσεις, μέτρο υπό αμφισβήτηση) Η σημαντική πρόσληψη ασβεστίου έδειξε μείωση της ΑΠ σε πειραματικά μοντέλα ζώων Η σημαντική πρόσληψη ασβεστίου έδειξε μείωση της ΑΠ σε πειραματικά μοντέλα ζώων

31 Καρδιαγγειακή νόσος Πρόληψη εμφάνισης παχυσαρκίας (κυρίως τύπου «μήλου») Πρόληψη εμφάνισης παχυσαρκίας (κυρίως τύπου «μήλου») Πρόληψη υπερχοληστεριναιμίας, υπερτριγλυκεριδαιμίας Πρόληψη υπερχοληστεριναιμίας, υπερτριγλυκεριδαιμίας Πρόληψη υπέρτασης Πρόληψη υπέρτασης

32 Καρκινογένεση 40% των κακοηθειών στον άνθρωπο σχετίζονται με τη διατροφή 40% των κακοηθειών στον άνθρωπο σχετίζονται με τη διατροφή Αντιοξειδωτικές ουσίες με προστατευτική δράση : βιταμίνες Α,C και Ε Αντιοξειδωτικές ουσίες με προστατευτική δράση : βιταμίνες Α,C και Ε Η κατανάλωση φυτικών ινών προστατεύει από τον καρκίνο του παχέος Η κατανάλωση φυτικών ινών προστατεύει από τον καρκίνο του παχέος Η κατανάλωση κορεσμένων λιπών έχει συσχετισθεί με τον καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών Η κατανάλωση κορεσμένων λιπών έχει συσχετισθεί με τον καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών

33 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (1) 10 % των εφήβων 10 % των εφήβων O κίνδυνος παραμονής της παχυσαρκίας κατά την ενήλικο ζωή αυξάνει όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία εγκατάστασής της O κίνδυνος παραμονής της παχυσαρκίας κατά την ενήλικο ζωή αυξάνει όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία εγκατάστασής της Ο αριθμός των λιποκυττάρων αυξάνει κατά τα δύο πρώτα έτη ζωής και κατά την εφηβεία Ο αριθμός των λιποκυττάρων αυξάνει κατά τα δύο πρώτα έτη ζωής και κατά την εφηβεία

34 Δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) : Δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) : Βάρος / Ύψος 2 (Kg/m 2 ) Βάρος / Ύψος 2 (Kg/m 2 ) ΔΜΣ (υπέρβαροι) ΔΜΣ (υπέρβαροι) ΔΜΣ > 30 (παχύσαρκοι) ΔΜΣ > 30 (παχύσαρκοι) Βαθμού Ι : Βαθμού Ι : Βαθμού ΙΙ : Βαθμού ΙΙ : Βαθμού ΙΙΙ : > 40 Βαθμού ΙΙΙ : > 40

35 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (2) ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ : ΝΟΣΟΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ : ΝΟΣΟΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ : ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ : - Διάκριση μεταξύ των συνομιλήκων, απομόνωση - Διάκριση μεταξύ των συνομιλήκων, απομόνωση - Προχωρημένη οστική ηλικία, πρώϊμη εμμηναρχή - Καλοήθης ενδοκράνιος υπέρταση - Λοιμώξεις αναπνευστικού, άπνοια ύπνου - Υπέρταση, καρδιοπάθεια, αιφνίδιος θάνατος - Αντοχή στην ινσουλίνη, διαβήτης τύπου ΙΙ, υπερτριγλυκαιριδαιμία, υπερχοληστεριναιμία, υπερουριχαιμία, παγκρεατίτις, πολυκυστική νόσος των ωοθηκών - Κακοήθεις νεοπλασίες ενδομητρίου, προστάτου, παχέος εντέρου

36 Η αύξηση του λιπώδους ιστού στα κορίτσια του Δυτικού κόσμου σχετίζεται με την πρωϊμότερη εμφάνιση εμμήνου ρύσεως : Η αύξηση του λιπώδους ιστού στα κορίτσια του Δυτικού κόσμου σχετίζεται με την πρωϊμότερη εμφάνιση εμμήνου ρύσεως : η μέση ηλικία εμμηναρχής σήμερα είναι τα 12.6 έτη, ενώ πριν εκατό χρόνια ήταν τα 15.5 έτη η μέση ηλικία εμμηναρχής σήμερα είναι τα 12.6 έτη, ενώ πριν εκατό χρόνια ήταν τα 15.5 έτη Η πρώϊμη εμμηναρχή συσχετίζεται με την πρόωρη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας Η πρώϊμη εμμηναρχή συσχετίζεται με την πρόωρη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας

37 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΩΡΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Τραχηλική δυσπλασία Τραχηλική δυσπλασία Κατάθλιψη Κατάθλιψη Βία Βία Κάπνισμα Κάπνισμα Κατάχρηση ουσιών Κατάχρηση ουσιών Σχολική αποτυχία Σχολική αποτυχία

38 ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αμφισβήτηση του τρόπου ζωής των ενηλίκων Αμφισβήτηση του τρόπου ζωής των ενηλίκων Αναζήτηση ανεξαρτησίας Αναζήτηση ανεξαρτησίας Υπερβολική ενασχόληση με την εικόνα σώματος Υπερβολική ενασχόληση με την εικόνα σώματος Έντονη δραστηριότητα εκτός σπιτιού Έντονη δραστηριότητα εκτός σπιτιού Πίεση συνομηλίκων, «παρέας» Πίεση συνομηλίκων, «παρέας» Πίεση προτύπων ΜΜΕ Πίεση προτύπων ΜΜΕ

39 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΕΦΗΒΩΝ (1) Δεν ακολουθούν πρόγραμμα στη διατροφή τους Δεν ακολουθούν πρόγραμμα στη διατροφή τους Συνήθως δεν τρώνε πρωϊνό Συνήθως δεν τρώνε πρωϊνό Καταναλώνουν ενδιάμεσα γεύματα αμφιβόλου διατροφικής αξίας (σνάκς) Καταναλώνουν ενδιάμεσα γεύματα αμφιβόλου διατροφικής αξίας (σνάκς) Τρώνε συχνά εκτός σπιτιού «πρόχειρα γεύματα» (fast food). Τα γεύματα αυτά είναι πολυθερμιδικά, πλούσια σε κορεσμένα λίπη και αλάτι, με μειωμένη περιεκτικότητα σε ασβέστιο βιταμίνες και φυτικές ίνες. Τρώνε συχνά εκτός σπιτιού «πρόχειρα γεύματα» (fast food). Τα γεύματα αυτά είναι πολυθερμιδικά, πλούσια σε κορεσμένα λίπη και αλάτι, με μειωμένη περιεκτικότητα σε ασβέστιο βιταμίνες και φυτικές ίνες.

40 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΕΦΗΒΩΝ (2) Μπορεί να ακολουθήσουν «επικίνδυνες» δίαιτες (κορίτσια) ή να χρησιμοποιήσουν επικίνδυνα συμπληρώματα (αγόρια) Μπορεί να ακολουθήσουν «επικίνδυνες» δίαιτες (κορίτσια) ή να χρησιμοποιήσουν επικίνδυνα συμπληρώματα (αγόρια) Καταναλώνουν προϊόντα με μειωμένα λιπαρά τύπου light (κίνδυνος αντιρροπιστικής υπερφαγίας) Καταναλώνουν προϊόντα με μειωμένα λιπαρά τύπου light (κίνδυνος αντιρροπιστικής υπερφαγίας) Δεν διαπιστώνεται συσχέτιση της ποιότητας διατροφής και της σχολικής επίδοσης Δεν διαπιστώνεται συσχέτιση της ποιότητας διατροφής και της σχολικής επίδοσης

41 Έφηβες Δυτικού κόσμου (μελέτη σε κορίτσια ετών στη Γαλλία) 30% καταναλώναν < 1800 kcal ημερησίως 30% καταναλώναν < 1800 kcal ημερησίως Η πρόσληψη ασβεστίου υπολείπετο τουλάχιστον 20% από τη συνιστώμενη Η πρόσληψη ασβεστίου υπολείπετο τουλάχιστον 20% από τη συνιστώμενη 25% ακολουθούσε κάποια «δίαιτα» για να αδυνατίσει 25% ακολουθούσε κάποια «δίαιτα» για να αδυνατίσει Οι δίαιτες αυτές συνταγογραφήθηκαν από γιατρό ΜΟΝΟ σε 14 %, ενώ ΜΟΝΟ 17% ήταν ποιοτικά ισορροπημένα υποθερμιδικά διαιτολόγια Οι δίαιτες αυτές συνταγογραφήθηκαν από γιατρό ΜΟΝΟ σε 14 %, ενώ ΜΟΝΟ 17% ήταν ποιοτικά ισορροπημένα υποθερμιδικά διαιτολόγια 37% θεωρούσαν τον εαυτό τους υπερβολικά παχύσαρκες, ενώ 19.5% ήταν πράγματι υπέρβαρες και 2.5% παχύσαρκες 37% θεωρούσαν τον εαυτό τους υπερβολικά παχύσαρκες, ενώ 19.5% ήταν πράγματι υπέρβαρες και 2.5% παχύσαρκες Όσο λιγότερο ισορροπημένη ήταν η διατροφή, τόσο περισσότερο συνυπήρχαν διαταραχές επικίνδυνες για την ποιότητα ζωής (χρήση αλκοόλ, κάπνισμα) Όσο λιγότερο ισορροπημένη ήταν η διατροφή, τόσο περισσότερο συνυπήρχαν διαταραχές επικίνδυνες για την ποιότητα ζωής (χρήση αλκοόλ, κάπνισμα)

42 ΥΠΟΘΕΡΜΙΔΙΚΗ ΔΙΑΙΤΑ Πολύ συχνή στα κορίτσια Πολύ συχνή στα κορίτσια Οι υποθερμιδικές δίαιτες που επαναλαμβάνονται μπορεί να απειλήσουν τη φυσιολογική ανάπτυξη Οι υποθερμιδικές δίαιτες που επαναλαμβάνονται μπορεί να απειλήσουν τη φυσιολογική ανάπτυξη Όταν η απώλεια βάρους σημειώνεται ταχέως, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ανάκτησης του αρχικού – αλλά και επιπλέον - βάρους (rebound phenomenon) Όταν η απώλεια βάρους σημειώνεται ταχέως, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ανάκτησης του αρχικού – αλλά και επιπλέον - βάρους (rebound phenomenon) ΣΥΣΤΑΣΗ : - απώλεια βάρους με ρυθμό kg/ εβδομάδα ΣΥΣΤΑΣΗ : - απώλεια βάρους με ρυθμό kg/ εβδομάδα kg ΒΣ : kcal kg ΒΣ : kcal - Κατανάλωση 500 kcal λιγότερες καθημερινά ή άσκηση ή συνδυασμός των δύο - Κατανάλωση 500 kcal λιγότερες καθημερινά ή άσκηση ή συνδυασμός των δύο

43 ΥΠΕΡΒΙΤΑΜΙΝΩΣΗ Βιταμίνη C Βιταμίνη C Bιταμίνη Α (καλοήθης ενδοκράνιος Bιταμίνη Α (καλοήθης ενδοκράνιος υπέρταση) υπέρταση) Βιταμίνη D Βιταμίνη D (υπερασβεστιαιμία, υπερασβεστιουρία, νεφρολιθίαση) (υπερασβεστιαιμία, υπερασβεστιουρία, νεφρολιθίαση)

44 ΧΟΡΤΟΦΑΓΙΑ Έλλειψη πρωτεϊνών, ασβεστίου, σιδήρου και Β 12 Έλλειψη πρωτεϊνών, ασβεστίου, σιδήρου και Β 12 ΣΥΣΤΑΣΗ : ΣΥΣΤΑΣΗ : - κατανάλωση γάλακτος – αυγών - κατανάλωση γάλακτος – αυγών - συμπλήρωμα Β 12 - συμπλήρωμα Β 12 - εκπαίδευση στη μαγειρική και το συνδυασμό τροφών - εκπαίδευση στη μαγειρική και το συνδυασμό τροφών

45 Διατροφικές διαταραχές Νευρογενής ανορεξία Νευρογενής ανορεξία Βουλιμία Βουλιμία

46 Διαταραχές διατροφικής συμπεριφοράς Χρήση καθαρτικών, προκλητοί έμετοι Χρήση καθαρτικών, προκλητοί έμετοι Επεισοδιακή υπερφαγία Επεισοδιακή υπερφαγία (binge-eating disorder) (binge-eating disorder) Σύνδρομο νυκτερινής πρόσληψης τροφής (night eating syndrome) Σύνδρομο νυκτερινής πρόσληψης τροφής (night eating syndrome)

47 ΔΙΑΙΤΑ ΑΘΛΗΤΟΥ (1) Επαρκής πρόσληψη θερμίδων Επαρκής πρόσληψη θερμίδων (> 50 kcal/kg ΒΣ για τα αγόρια και kcal/kg ΒΣ για τα κορίτσια) (> 50 kcal/kg ΒΣ για τα αγόρια και kcal/kg ΒΣ για τα κορίτσια) Ο έφηβος αθλητής παραμένει έφηβος Ο έφηβος αθλητής παραμένει έφηβος (επαγρύπνιση για την επαρκή πρόσληψη ασβεστίου και σιδήρου) (επαγρύπνιση για την επαρκή πρόσληψη ασβεστίου και σιδήρου) Αύξηση της πρωτεϊνικής πρόσληψης σε 1.5 g/kg ΒΣ ημερησίως Αύξηση της πρωτεϊνικής πρόσληψης σε 1.5 g/kg ΒΣ ημερησίως Έμφαση στους σύνθετους υδατάνθρακες Έμφαση στους σύνθετους υδατάνθρακες

48 ΔΙΑΙΤΑ ΑΘΛΗΤΟΥ (2) Αποφεύγεται η λήψη γεύματος τουλάχιστον δύο ώρες πριν την αθλητική δραστηριότητα Αποφεύγεται η λήψη γεύματος τουλάχιστον δύο ώρες πριν την αθλητική δραστηριότητα Έμφαση στην ενυδάτωση κατά την άσκηση ( Lit/ώρα, χορήγηση ανα ½ ώρα σκληρής άσκησης ) Έμφαση στην ενυδάτωση κατά την άσκηση ( Lit/ώρα, χορήγηση ανα ½ ώρα σκληρής άσκησης ) Συμπληρωματική χορήγηση σιδήρου 40 mg ημερησίως Συμπληρωματική χορήγηση σιδήρου 40 mg ημερησίως 60% υδατάνθρακες, 25% λίπη, 15% πρωτεϊνες 60% υδατάνθρακες, 25% λίπη, 15% πρωτεϊνες

49 Η ΤΡΙΑΔΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΗΣ ΑΘΛΗΤΡΙΑΣ Διατροφικές διαταραχές Διατροφικές διαταραχές Διαταραχές εμμήνου ρύσεως Διαταραχές εμμήνου ρύσεως Οστεοπόρωση Οστεοπόρωση

50 Η ΤΡΙΑΔΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΗΣ ΑΘΛΗΤΡΙΑΣ (ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ) Ελάττωση της έντασης της προπόνησης Ελάττωση της έντασης της προπόνησης Αύξηση σωματικού βάρους Αύξηση σωματικού βάρους Χορήγηση ασβεστίου και σιδήρου Χορήγηση ασβεστίου και σιδήρου Χορήγηση οιστρογόνων Χορήγηση οιστρογόνων Ψυχολογική υποστήριξη Ψυχολογική υποστήριξη

51 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΦΗΒΩΝ (1) Δύσκολο εγχείρημα : Δύσκολο εγχείρημα : Οι έφηβοι αισθάνονται απόλυτα υγιείς – δεν έχουν κίνητρο για να αλλάξουν τη διατροφή τους Οι έφηβοι αισθάνονται απόλυτα υγιείς – δεν έχουν κίνητρο για να αλλάξουν τη διατροφή τους Είναι γνωστικά ανώριμοι και προσκολλημένοι στο παρόν, δεν μπορούν να προβλέψουν τις συνέπειες στο μέλλον Είναι γνωστικά ανώριμοι και προσκολλημένοι στο παρόν, δεν μπορούν να προβλέψουν τις συνέπειες στο μέλλον Οι συνήθειες είναι δύσκολο να αλλάξουν σε όλες τις ηλικίες Οι συνήθειες είναι δύσκολο να αλλάξουν σε όλες τις ηλικίες Ο έφηβος θεωρεί τον τρόπο διατροφής του εύκολο και βολικό ώστε να εξυπηρετεί το βαρύ πρόγραμμά του Ο έφηβος θεωρεί τον τρόπο διατροφής του εύκολο και βολικό ώστε να εξυπηρετεί το βαρύ πρόγραμμά του

52 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΦΗΒΩΝ (2) Κάθε σύσταση προτείνεται, ΔΕΝ επιβάλλεται Κάθε σύσταση προτείνεται, ΔΕΝ επιβάλλεται Είναι σημαντικό να ενημερώνεται και να συμμετέχει η οικογένεια Είναι σημαντικό να ενημερώνεται και να συμμετέχει η οικογένεια «Συμβόλαιο» μεταξύ ιατρού και εφήβου «Συμβόλαιο» μεταξύ ιατρού και εφήβου Στην αρχή συχνή επαφή και υποστήριξη Στην αρχή συχνή επαφή και υποστήριξη

53 Ο υγιής τρόπος ζωής εξασφαλίζει : Ο υγιής τρόπος ζωής εξασφαλίζει : Υγεία Υγεία Καλαισθησία Καλαισθησία Ευχαρίστηση Ευχαρίστηση Καλές ανθρώπινες σχέσεις Καλές ανθρώπινες σχέσεις Μακροζωϊα Μακροζωϊα


Κατέβασμα ppt "ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ - ΠΑΡΕΚΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΟΛΕΣ Άρτεμις Τσίτσικα-Παπαγεωργίου, Παιδίατρος, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιστημονική Συνεργάτις Α΄"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google