Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ: ΟΙ ΑΜΦΙΣΗΜΙΕΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΕΘΝΟΤΟΠΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ Χρυσοβαλάντης Καλεσσόπουλος.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ: ΟΙ ΑΜΦΙΣΗΜΙΕΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΕΘΝΟΤΟΠΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ Χρυσοβαλάντης Καλεσσόπουλος."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ: ΟΙ ΑΜΦΙΣΗΜΙΕΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΕΘΝΟΤΟΠΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ Χρυσοβαλάντης Καλεσσόπουλος Α.Ε.Μ.: 3133 ΣΤ’ Εξάμηνο «Εκπαιδευτική Πολιτική»

2 Α) Η έννοια και ο ρόλος της κουλτούρας Η θέση της κουλτούρας ως αφετηρίας ή συνέπειας για τη διαρκώς αυξανόμενη συμπίεση του κόσμου σε όλα τα επίπεδα είναι κρίσιμη. Πολλοί θεωρούν ότι οι λαοί της Ευρώπης διατρέχουν το προστάδιο ενός μελλοντικού, διακρατικού, ενιαίου μορφώματος με συγκεκριμένους βηματισμούς και προσαρμογές στο οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό επίπεδο, προκειμένου να επιτύχουν την υπέρβαση των σχετικών αντιστάσεων, την προώθηση και την πραγμάτωση της ιδέας της Ενωμένης Ευρώπης. Έτσι, οι υπάρχουσες ευνοϊκές συνθήκες για ενοποιητικά μοντέλα σε παγκόσμια κλίμακα δημιουργούν θετικές τάσεις στην ανθρωπότητα, ένα μέρος της οποίας δυσχεραίνει με αυτήν την κατάσταση και τάσσεται κατά της παγκοσμιοποίησης, αναδεικνύοντας τα ζητήματα πολιτισμού. Όσον αφορά τον προσδιορισμό της κουλτούρας, αυτή αντιπαρατίθεται στις περισσότερες περιπτώσεις με τον πολιτισμό. Η πρώτη συσχετίζεται με το ανθρώπινο, το δημιουργημένο και το ιδιαίτερο, ενώ ο δεύτερος με το θετικό και το οικουμενικό. Βέβαια, μία πρόσφατη διάκριση των δύο αυτών εννοιών αποδίδει στον πολιτισμό την αυτοϊκανοποίηση των παλιών ενοποιημένων λαών, των κατακτητών, για τους οποίους οι δυνατότητες της εξέλιξης ως αποστολής είναι απεριόριστες, ενώ η κουλτούρα έχει έναν περιορισμένο χαρακτήρα, γεωγραφικά καθορισμένο, που τονίζει τις ιδιαιτερότητες και τις εθνικές αρετές.

3 Πολύ σημαντική από άποψη μεθοδολογική είναι η τυπολογία που καθιέρωσαν ο Kroeber και ο Kluckhohn για τον προσδιορισμό της κουλτούρας. Σύμφωνα με αυτήν την τυπολογία, υπάρχουν έξι κατηγορίες-τύποι προσδιορισμών της κουλτούρας. Ο πρώτος τύπος είναι ο «απαριθμητικός» ή «περιγραφικός», όπου η κουλτούρα περιγράφεται ως ένα σύνολο συνιστάμενο από τις γνώσεις, τις πεποιθήσεις, την τέχνη, το δίκαιο, την ηθική, τα έθιμα και όλες τις άλλες επιτηδειότητες και συνήθειες που αποκτά ο άνθρωπος, καθόσον είναι μέλος μιας κοινωνίας. Ο δεύτερος τύπος εντάσσει ορισμούς «ιστορικού χαρακτήρα», όπου η κουλτούρα χαρακτηρίζεται ως κοινωνική κληρονομιά ή παράδοση, μέσα από μια διαδικασία διαγενεακής μεταβίβασης αξιών. Ο τρίτος τύπος περιέχει τους ορισμούς «κανονιστικού τύπου», οι οποίοι θεωρούν την κουλτούρα είτε ως έναν τρόπο ζωής κοινό σε άτομα που συνθέτουν μια δοσμένη κοινωνία είτε ως το σύνολο των κανόνων και των ιδανικών που έχουν επινοηθεί για να διαιωνίζουν τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Η τέταρτη κατηγορία εμπεριέχει ορισμούς «ψυχολογικού τύπου», σύμφωνα με τους οποίους το άτομο συνηθίζει, χάρη στην κουλτούρα του, να επιλύει τα εμφανιζόμενα προβλήματα. Ο πέμπτος τύπος έχει να κάνει με τους «δομικούς» ορισμούς, οι οποίοι τονίζουν τη συνάφεια του συνόλου των μελών και των συμπεριφορών τους με τους θεσμούς, χάρη στην ενοποιητική λογική της κουλτούρας τους. Τέλος, η έκτη κατηγορία περιλαμβάνει ορισμούς «γενετικού τύπου», οι οποίοι θεωρούν την κουλτούρα ως ένα υλικό ή/και ιδανικό ή συμβολικό προϊόν της ανθρώπινης δραστηριότητας.

4 Από τη δεκαετία του 1960 και ύστερα, χάρη στη σημειολογία, δίνεται μια νέα ώθηση στην εννοιολογική προσέγγιση της κουλτούρας. Έτσι, ο Geertz διακρίνοντας την κουλτούρα από τα «θρησκεύματα και τα έθιμα» την παρομοιάζει με «δομές κατανόησης μέσα από τις οποίες οι άνθρωποι μορφοποιούν την εμπειρία τους». Στις δύο επόμενες δεκαετίες, κυριάρχησαν δύο οπτικές γωνίες, όσον αφορά τον ορισμό της κουλτούρας, οι δομολειτουργικές απόψεις βεμπεριανής προέλευσης και οι εξελικτικές απόψεις νεομαρξιστικής προέλευσης. Με λίγα λόγια, η σημειολογία άνοιξε το δρόμο για την έρευνα πάνω στον ορισμό και την εννοιολόγηση της κουλτούρας. Οι σημειολόγοι πιστεύουν πως η αναζήτηση της ύπαρξης μιας κουλτούρας προϋποθέτει απλώς τη συμμετοχή στην ίδια σχέση σημαίνοντος-σημαινόμενου. Ο Max Weber ορίζει την κουλτούρα ως μετάβαση από ένα πεπερασμένο στάδιο τού χωρίς σημασία απείρου των γεγονότων σ’ έναν κόσμο με νόημα και σημασία. Επιπλέον, παρά την έλλειψη συστηματικότητας στην ορολογία του, ο ίδιος θεωρεί βασικό χαρακτηριστικό ότι η κοινωνική πραγματικότητα και η ζωή των ανθρώπινων υπάρξεων μεταβάλλονται εξαιτίας της κουλτούρας. Ο Geertz, βασιζόμενος σε ιδέες του Weber θεωρεί την κουλτούρα ως έναν κώδικα, δηλαδή ένα σύστημα σημασιοδοτήσεων, μέσω του οποίου «οι άνθρωποι επικοινωνούν, διαιωνίζουν και αναπτύσσουν τη γνώση τους και τις στάσεις τους που αναφέρονται στη ζωή».

5 Επιπροσθέτως, ο Hamelink θεωρεί ως θεμελιακή την έννοια της πολιτιστικής ταυτότητας, ως ιστορικά οργανωμένο σύνολο συμπεριφορών, εργαλείων και συμβόλων, τα οποία είναι απαραίτητα για την προσαρμογή και την επιβίωση κάθε ανθρώπινης κοινότητας διευρύνοντας, έτσι, το περιεχόμενο της κουλτούρας. Ο ίδιος επισημαίνει ότι κάθε ανθρώπινη κοινωνία στην προσπάθειά της να προσαρμοστεί στο περιβάλλον αναπτύσσει μια σειρά από έμμεσες και άμεσες σχέσεις μ’ αυτό. Οι έμμεσες σχέσεις συνθέτουν το πολιτιστικό της σύστημα, το οποίο περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες προσαρμοστικών σχέσεων, τις οργανικές, τις συμβολικές και τις κοινωνικές. Επιπλέον, όσον αφορά αυτήν την προσέγγιση, τονίζονται δύο βασικά χαρακτηριστικά, η δυναμική και η συνάφεια των στοιχείων της κουλτούρας. Στην κατεύθυνση της δυναμικής, ο Lê Thành Khôi ορίζει την κουλτούρα ως «το σύνολο των υλικών και μη υλικών παραγωγών μιας ανθρώπινης ομάδας στις σχέσεις της με τη φύση και τις άλλες ομάδες, δημιουργίες που έχουν γι’ αυτήν, ή για την πλειοψηφία των μελών της, ένα ιδιαίτερο νόημα που απορρέει από την παρελθούσα ιστορία της ή καθ’ όσον αυτή διαμορφώνεται, νόημα στο οποίο δεν συμμετέχουν άλλες ομάδες». Επίσης, σύμφωνα με τον ίδιο, η κουλτούρα διατηρεί το χαρακτήρα του ιστορικά διαμορφωμένου συστήματος, στο οποίο τείνει να συμμετέχει το σύνολο ή μέρος των μελών της ομάδας, συνδέοντας μορφές ζωής ενυπάρχουσες ή εκφρασμένες με σύμβολα λίγο έως πολύ κατανοητά σ’ αυτά τα μέλη.

6 Κατά τον Lê Thành Khôi, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της κουλτούρας είναι ότι αυτή είναι ενσωματική, αφού εξασφαλίζει την επικοινωνία των κοινωνικών φορέων και, ως εκ τούτου, τη διαιώνιση των αλληλεπιδράσεών τους. Στην κατεύθυνση της συνάφειας, η κουλτούρα μπορεί να εγκλείει σε ένα δίκτυο σημασιοδοτήσεων όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής. Επιπλέον, ελέγχει την κοινωνική δράση και την ανανέωση, αφού προβάλλει τη σημασία του κοινού νοήματος και των αποκτημένων ή παρουσιαζόμενων εμπειριών, ορίζοντας κατά κάποιον τρόπο το πλαίσιο των δυνατών λύσεων. Παρακάτω, παρατίθενται δύο παρατηρήσεις σχετικά με τους ορισμούς που δόθηκαν για το περιεχόμενο της έννοιας της κουλτούρας: -Η πρώτη παρατήρηση αναφέρεται στο ότι δεν είναι εύκολο να εξαιρεθούν από τη γενική αρχή πως οι δομικές κανονικότητες πάσχουν συχνά από πολυάριθμες εξαιρέσεις. -Η δεύτερη παρατήρηση είναι πως οι ορισμοί της κουλτούρας γενικά προϋποθέτουν κοινωνίες σχετικά ομοιογενείς, ενώ γνωρίζουμε ότι, εξαιτίας των διαφορών τους, είναι αμφίβολο ότι όλες οι ομάδες, ιδιαίτερα οι εθνικές, οι τάξεις και οι κοινωνικές κατηγορίες ακόμη, σε ένα μεγάλο μέρος τους «δίνουν το ίδιο νόημα στους θεσμούς ή επικοινωνούν με μοντέλα σκέψης που όλοι αναγνωρίζουν και με τα οποία ταυτίζονται», πολύ περισσότερο όταν η μεταξύ τους διαφοροποίηση σε θέματα κοινωνικοοικονομικά και πολιτικά «υπερβαίνει ένα ορισμένο όριο».

7 Β) Οι οικουμενικές τάσεις του σύγχρονου κόσμου Στο πλαίσιο της προβληματικής για την πορεία μιας Ενωμένης Ευρώπης στην ανατολή του 21 ου αιώνα εντάσσεται αυτομάτως και η συνολική εικόνα που θα έχει ο κόσμος μας ως οικουμένη. Είναι τόσα τα πλέγματα σχέσεων, δράσεων, αντιδράσεων και νέων συνθέσεων που πραγματώνονται στα επίπεδα των κοινωνιών, των εθνικών κρατών, των ηπείρων και συνολικά της οικουμένης, ώστε να θεωρείται ουτοπική μια εκ των προτέρων διαγραφή της πορείας του κόσμου μας και προφανώς αμφισβητούμενη κάθε περιγραφή της μελλοντικής οργάνωσής του με αφετηρία δεδομένες ανθρώπινες κατακτήσεις. Η ολοκρατική αντίληψη, που είναι γνωστή και από τις παλαιότερες εποχές, έχει κορυφωθεί στην σύγχρονη εποχή. Εξάλλου, διάφορα κινήματα και ρεύματα, όπως ο γερμανικός ιδεαλισμός και ο Διαφωτισμός, παρουσιάζουν ποικίλες απόψεις για την πραγματικότητα ως ένα μοναδικό όλο. Τέλος, υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις απόψεις περί της ολότητας του κόσμου, μια από τις οποίες διαφορά έχει να κάνει ότι στην εποχή μας το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας κατόρθωσε να παρατηρήσει αυτήν την ολότητα του πλανήτη μας έξω απ’ αυτόν, από τη σελήνη και τους διαστημικούς σταθμούς, χάρη στην ανάπτυξη της διαστημικής τεχνολογίας.

8 Αυτή η σύγχρονη εμπειρία κάνει τα επιχειρήματα για την ενότητα του κόσμου, τις αντιλήψεις του οικουμενισμού, τη δυνατότητα για παγκοσμιοποίηση των οικονομικών, πολιτικών και πολιτιστικών ανταλλαγών και αλληλεπιδράσεων να σχεδιάζονται, να προβάλλονται εντονότερα και να πείθουν σχεδόν όλη την ανθρωπότητα για το πραγματοποιήσιμο αυτών των εκδοχών στο σχετικά άμεσο μέλλον. Οι οικουμενικές επικοινωνίες έχουν περιτυλίξει τον κόσμο μας πέρα από κάθε πιθανότητα οπισθοχώρησης. Τώρα ολόκληρος ο πλανήτης είναι ζωντανός με ακαριαίες διασυνδέσεις, δίκτυα ανθρώπων έτοιμων για επικοινωνία και συνεργασία. Επιπλέον, η ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη που συντελείται στην εποχή μας, καθώς και η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, εντείνει τη διεθνοποίηση όλων των πλευρών της κοινωνικής δραστηριότητας, και, γενικά, την παγκοσμιοποίηση. Η «μεταβολή παραδείγματος» είναι η συνέπεια όσων ειπώθηκαν προηγουμένως. Όσον αφορά το περιεχόμενο αυτού του όρου, η «μεταβολή παραδείγματος» είναι η κατανόηση της ανάδυσης μιας νέας προοπτικής και των προσωρινών αντιστάσεων απέναντι στις νέες γνώσεις, αλλά και της ανάγκης να διαμορφώσουμε έναν καινούριο τρόπο σκέψης για παλιά και σχετικά γνωστά προβλήματα. Μια τέτοια «μεταβολή παραδείγματος» σχετικά με την πορεία της οικονομικοπολιτικής και πολιτιστικής ολοκλήρωσης της Ενωμένης Ευρώπης αποτελεί η εμφάνιση του καπιταλισμού. Στο πλαίσιο αυτό ο Fernard Braudel κάνει διάκριση των σχετικών όρων «παγκόσμια οικονομία» και «οικονομία-κόσμος» («world-economy»). Τέλος, ο ίδιος επισημαίνει ότι η ιδιαιτερότητα της καπιταλιστικής κοσμοοικονομίας έγκειται στο ότι μέσα στους τέσσερις αιώνες ζωής που έχει έγινε παγκόσμια, χωρίς ποτέ ν’ αλλάξει το κέντρο της.

9 Γ) Αμφισημίες της σύγχρονης κουλτούρας ανάμεσα στο «οικουμενικό» και το «εθνο-τοπικό» Ο πολιτισμικός πλουραλισμός είναι ένα συνταγματικό γνώρισμα της σύγχρονης παγκόσμιας περίστασης και οι έννοιες του παγκόσμιου συστήματος είναι σημαντικοί παράγοντες στον καθορισμό ακριβώς της τροχιάς της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης. Έτσι, παρατηρείται το φαινόμενο της συμμετοχής του ανθρώπου σήμερα σε μια μαζική και διπλής κατεύθυνσης πορεία, η οποία εμπεριέχει «την αλληλοδιείσδυση της οικουμενοποίησης της μερικότητας και της ιδιαιτεροποίησης της οικομενικότητας». Η παρατήρηση αυτή εγείρει και το ζήτημα της εθνικής κουλτούρας σε σχέση με την αντίστοιχη ευρωπαϊκή ή την παγκόσμια. Οι διαδικασίες με τις οποίες ορισμένες εθνικές ομάδες αποπειράθηκαν ταυτοχρόνως να προσλάβουν από άλλες και να συντηρήσουν μια συνείδηση ταυτότητας, ή αλλιώς να απομονωθούν για να αποφύγουν τις πιέσεις των επαφών, αποτελούν μια σημαντική άποψη της δημιουργίας της παγκόσμιας κουλτούρας. Επιπροσθέτως, οι πολιτισμοί επιμέρους κοινωνιών είναι το αποτέλεσμα των αλληλοεπιδράσεών τους με άλλες κοινωνίες στο παγκόσμιο σύστημα. Επιπλέον, η παγκόσμια κουλτούρα είναι εν μέρει διαμορφωμένη με τους όρους των ιδιαίτερων αλληλεπιδράσεων μεταξύ των εθνικών κοινωνιών, γι’ αυτό το λόγο «η ιδέα της παγκόσμιας κουλτούρας είναι ακριβώς τόσο σημαντική όσο και η ιδέα της εθνικής- κοινωνικής ή τοπικής κουλτούρας». Τέλος, η «αναζήτηση των ριζών» της παγκοσμιοποίησης προάγεται σε διάφορα μέρη του κόσμου και μέσα σε διάφορες κοινωνίες με όρους «παγκοσμίως διαχεομένων ιδεών» που αφορούν την παράδοση, την ταυτότητα, την πατρίδα, την ιθαγένεια, την περιοχή, την κοινότητα κ.λπ..

10 Κατά τον F. Jameson, η σύγχρονη αγορά εμπεριέχει τη διαρκώς αυξανόμενη αλληλοδιείσδυση της κουλτούρας και της οικονομίας, καθόσον η παραγωγή της κουλτούρας κατευθύνεται από τη λογική του ύστερου καπιταλισμού. Ειδικότερα, η σύγχρονη καπιταλιστική δημιουργία καταναλωτών εμπεριέχει τον καταμερισμό των προϊόντων με μια διαρκώς αυξανόμενη, σε επίπεδα περιοχής, κοινωνίας, εθνότητας, τάξης και γένους, διαβάθμιση αγορών, που γι’ αυτό ονομάστηκαν «μικροαγορές» («micro-marketing»). Επιπλέον, αυτό που έχει μεγάλη σημασία για την εκπαίδευση είναι η διαπίστωση ότι διαρκώς αυξάνεται το ενδιαφέρον για τις «άλλες κουλτούρες» και τις παγκόσμιες τάσεις. Χαρακτηριστική είναι η άποψη ότι η μη προώθηση της «διεθνούς εκπαίδευσης» από τις ίδιες τις χώρες θα τις κάνει να υποφέρουν οικονομικά και πολιτικά σ’ έναν κόσμο διαρκώς αλληλεξαρτώμενο, ενώ αξιοσημείωτο είναι, επίσης, το γεγονός ότι πολλά από τα κίνητρα για τη διεθνοποίηση των προγραμμάτων σπουδών είναι βασισμένα ή νομιμοποιούνται από μια εθνική ή περιφερειακή ιδιοτέλεια. Τέλος, σημαντική είναι η αναφορά της διφυΐας της Ευρωπαϊκής Διάστασης στον χώρο της εκπαίδευσης, όπου υπάρχει μια έντονη διαμάχη ανάμεσα στην εσωστρεφή πολυπολιτισμική εκπαίδευση και στην εξωστρεφή διεθνή εκπαίδευση, οι οποίες, παρεμπιπτόντως, αλληλεξαρτώνται, καθώς η Ευρωπαϊκή Διάσταση στοχεύει παράλληλα τόσο στην αλληλοδιείσδυση των στοιχείων των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών συστημάτων και των σχετικών υποκειμένων στοιχείων κουλτούρας της κάθε χώρας, ως μέρους της ευρύτερης παγκοσμιοποίησης, όσο και στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, την ισότιμη αναγνώριση και ανάδειξη των επιμέρους στοιχείων κουλτούρας της κάθε περιοχής.

11 Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας!!!


Κατέβασμα ppt "Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ: ΟΙ ΑΜΦΙΣΗΜΙΕΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΕΘΝΟΤΟΠΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ Χρυσοβαλάντης Καλεσσόπουλος."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google