Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Ο ΟΙΚΟΣ Πυρήνας της πόλεως ( Αριστοτέλης, Πολιτικά )

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Ο ΟΙΚΟΣ Πυρήνας της πόλεως ( Αριστοτέλης, Πολιτικά )"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Ο ΟΙΚΟΣ Πυρήνας της πόλεως ( Αριστοτέλης, Πολιτικά )

2 Σπουδαιότητα οίκου  Ο οἶκος είναι η βάση της κοινωνίας : η πόλις αποτελείται από οίκους ( Αριστοτέλης, Πολιτικά )  Ο οἶκος περιλαμβάνει :  Τα μέλη της οικογένειας  Την οικογενειακή περιουσία ( ακίνητη περιουσία, δούλους )  Τη λατρεία των οικογενειακώ θεών ( εστιακές και μεταθανάτιες τελετές προς τιμήν των προγόνων )  Η πόλις ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη διατήρηση του οίκου και τη συνέχισή του μετά τον θάνατο του αρχηγού του

3 Ο αρχηγός του οίκου : κύριος  Ο αρχηγός του οίκου είναι πάντοτε άνδρας  Έχει την κυριότητα της οικογενειακής περιουσίας  Έχει την ευθύνη για τις οικογενειακές τελετές  Έχει την εξουσία επί των υπεξουσίων μελών της οικογένειας : συνεπώς διαχειρίζεται την περιουσία τους, τους εκπροσωπεί έναντι τρίτων  Είναι επίτροπος ( κύριος ) των ανήλικων παιδιών του  Είναι επίτροπος ( κύριος ) των ενήλικων γυναικών της οικογένειας  Εάν ο πατέρας πεθάνει, την κυριεία αναλαμβάνει ο ενήλικος υιός ή ο παππούς, αλλιώς ο άρχων διορίζει επίτροπο

4 Ο γάμος  Στην Αθήνα δεν υπάρχουν νόμοι που να επιβάλλουν κυρώσεις για αγαμία ή ατεκνία ( όπως στη Σπάρτη )  Μετά το νόμο του Περικλή, δεν είναι έγκυρος ο γάμος μεταξύ ατόμων από διαφορετικές πόλεις  Κώλυμα γάμου : προϋπάρχων γάμος  Κώλυμα γάμου : συγγένεια  Κατ ’ ευθεία γραμμή απεριορίστως  Εκ πλαγίου : μεταξύ αμφιθαλών αδελφών Μεταξύ ετεροθαλών ομομήτριων αδελφών ( στη Σπάρτη, μεταξύ ομοπάτριων ).  Επιτρέπεται ο γάμος μεταξύ ετεροθαλών ομοπάτριων αδελφών, εξ υιοθεσίας αδελφών, συγγενών γ΄ βαθμού ( θείος – ανηψιά )

5 Η νομοθεσία του Περικλή για τον γάμο  Για να είναι κάποιος πολίτης, πρέπει και οι δύο γονείς του να είναι Αθηναίοι  Είναι άκυρος ο γάμος μεταξύ Αθηναίου και ξένης ή Αθηναίας και ξένου  Κατά τον 4 ο αιώνα, όποιος ξένος / η έκανε γάμο με Αθηναίο / α, υπόκειτο σε γραφή ενώπιον ηλιαστικού δικαστηρίου και αν κρινόταν ένοχος, πωλείτο ως δούλος  Ο πολίτης που νυμφευόταν ξένη καταδικαζόταν σε πληρωμή προστίμου 1000 δραχμών  Όποιος ενεργώντας ως κύριος έδινε σε πολίτη ξένη γυναίκα ως σύζυγο, υπόκειτο σε γραφή και αν κρινόταν ένοχος, υφίστατο ἀτιμία και δήμευση της περιουσίας του

6 Σύναψη του γάμου  Ο πατέρας ( ή άλλος κύριος ) της νύφης συμφωνεί με τον μέλλοντα σύζυγο για τον γάμο ( ἐγγύη )  Τυπικά, δεν είναι απαραίτητη η συναίνεση της νύφης  Δεν είναι απαραίτητη η συναίνεση του πατέρα του γαμπρού  Ο γάμος ολοκληρώνεται με την παράδοση της νύφης ( ἔκδοσις )  Η τελετή που γίνεται κατά τη μετάβαση της νύφης στον συζυγικό οίκο δεν είναι συστατική πράξη του γάμου

7 Συστατικές πράξεις του γάμου Ἐγγύη  Έχει « ενοχικό » χαρακτήρα  Συνίσταται σε αμοιβαίες υποσχέσεις μεταξύ πατέρα και συζύγου  Ο πρώτος υπόσχεται να δώσει τη νύφη ( συνήθως και το ποσόν της προίκας ), ο δεύτερος να την κρατήσει ως νόμιμη σύζυγο. Ἔκδοσις  Έχει « εμπράγματο » χαρακτήρα  Συνίσταται στην παράδοση της γυναίκας ώστε να αρχίσει η συμβίωση ( συνοίκησις )

8 Παλλακεία  Παλλακεία είναι η συμβίωση χωρίς ἐγγύη  Η συμβίωση με παλλακή που έχει στόχο « τη γέννηση ελεύθερων παιδιών » είναι μια κατώτερη μορφή γάμου με κάποιες έννομες συνέπειες :  Κληρονομικές : τα παιδιά μιας τέτοιας ένωσης κληρονομούν τον πατέρα (5 ος αι.)  Ποινικές : όποιος συλλαμβάνεται να μοιχεύει με την παλλακή έχει την ίδια μεταχείριση όπως για τη σύζυγο ( δίκαιος φόνος )  Η παλλακή αυτού του είδους μπορεί να είναι :  Ξένη ( που δεν επιτρέπεται ο γάμος μαζί της ), π. χ. Ασπασία  Νόθα κόρη Αθηναίου

9 Προίκα  Δεν αποτελεί νομική υποχρέωση, αλλά ηθική  Είναι το μερίδιο της κόρης στην πατρώα περιουσία  Συνεισφορά για την αντιμετώπιση των αναγκών του γάμου και της ανατροφής των παιδιών  Αποτελείται από χρήματα, αλλά και από άλλη περιουσία  Κατά τη σύστασή της, αποτιμάται σε χρήμα ( ἐντίμησις )  Μπορεί να παραδοθεί πριν ή μετά το γάμο, ή σε δόσεις  Γραπτή συμφωνία μπορούσε να ορίζει τους όρους καταβολής, τυχόν τόκο, καθώς και τυχόν εμπράγματη ασφάλεια για την καταβολή  Πολλές φορές ο σύζυγος παρείχε εμπράγματη ασφάλεια, για εξασφάλιση επιστροφής της προίκας ( ἀποτίμημα )

10 Προίκα  Ο σύζυγος διαχειρίζεται την προίκα και χρησιμοποιεί τους καρπούς, όχι όμως το κεφάλαιο  Η κυριότητα των προικώων μένει στον συστήσαντα την προίκα και, μετά το θάνατό του, στη γυναίκα  Σε περίπτωση διαζυγίου, ο προικολήπτης οφείλει να επιστρέψει την προίκα στον προικοδότη ή τον κληρονόμο του  Εξαίρεση : μοιχεία της γυναίκας  Σε περίπτωση θανάτου της συζύγου, η προίκα πηγαίνει στους κληρονόμους της ( δεν είναι ο σύζυγος )  Αν ο σύζυγος αρνείται να την παραδώσει : ασκείται δίκη προικός για την απόδοση στη σύζυγο μαζί με τους τόκους  Αν δεν καταβάλλει τους τόκους, ασκείται εναντίον του δίκη σίτου ( αγωγή διατροφής )

11 Λύση του γάμου  Αυτοδικαίως με το θάνατο ενός συζύγου  Με διαζύγιο :  Ἀπόπεμψις : αν την πρωτοβουλία λαμβάνει ο σύζυγος  Ἀπόλειψις : αν η σύζυγος εγκαταλείψει τη συζυγική στέγη  Σε περίπτωση μοιχείας της συζύγου, ο σύζυγος πρέπει να τη διαζευχθεί, αλλιώς : ποινή ατιμίας.  Ο πατέρας της νύφης έχει δικαίωμα ἀφαιρέσεως, αν δεν έχουν γεννηθεί τέκνα

12 Πατρική εξουσία  Μόλις γεννηθεί ένα παιδί, ο πατέρας το αναγνωρίζει στην τελετή της δεκάτης, οπότε γίνεται η ονοματοδοσία  Ο πατέρας που αναγνώρισε ένα τέκνο μπορεί αργότερα να το αποκηρύξει  Ένα τέκνο μπορεί με αγωγή στο ηλιαστικό δικαστήριο να ζητήσει να υποχρεωθεί ο πατέρας του να το αναγνωρίσει : π. χ. η υπόθεση του Βοιωτού κατά του Μαντία ( Δημ. 39 Προς Βοιωτόν 2)  Ο πατέρας εισάγει το γνήσιο γιο στη φρατρία του

13 Πατρική εξουσία  Ο αρχηγός του οίκου ασκεί την πατρική εξουσία  Στους γιους του, μέχρι την ενηλικίωσή τους (18 ετών )  Στις κόρες του, μέχρι τον γάμο τους  Στην Ελλάδα, η πατρική εξουσία είναι πολύ πιο περιορισμένη από ό, τι στη Ρώμη ( λ. χ. δεν έχει δικαίωμα ζωής & θανάτου επί των τέκνων )  Ο πατέρας έχει δικαίωμα ἐκθέσεως ανεπιθύμητων νεογέννητων  Ο πατέρας αποφασίζει για τον γάμο της κόρης του  Ο πατέρας μπορεί να μεταβιβάσει την περιουσία στους γιους του εν ζωή και να τους παραδώσει τη διαχείριση του οίκου  Σε περίπτωση ανικανότητας του πατέρα λόγω παρανοίας, ο γιος μπορούσε να ζητήσει από το δικαστήριο να του παραδοθεί η διαχείριση του οίκου

14 Υποχρεώσεις του πατέρα  Ανατροφή και εκπαίδευση των τέκνων  Διαχείριση της περιουσίας των υιών όσο είναι ανήλικοι και των θυγατέρων μέχρι τον γάμο τους  Αν έχει υιό, ο νόμος δεν του επιτρέπει να καταλείπει την περιουσία του με διαθήκη σε τρίτο

15 Γνήσιος γιος  Γνήσια είναι τα τέκνα που προέρχονται από γάμο των γονέων τους ( ἔκδοσις + ἐγγύη )  Τα εκτός γάμου τέκνα είναι νόθα  Οι γνήσιοι γιοι κληρονομούν υποχρεωτικά τον πατέρα  Μόλις ενηλικιωνόταν, ο γνήσιος γιος  γινόταν αυτεξούσιος  εγγραφόταν στον δήμο του πατέρα του ως πολίτης  Μπορούσε να παραμείνει στον πατρικό οίκο ή να αποχωρήσει και να δημιουργήσει δικό του

16 Υποχρεώσεις τέκνων  Ο υιός υποχρεώνεται από το νόμο να εξασφαλίζει στους γονείς και παππούδες :  Στέγη  Διατροφή  Μεταθανάτιες τελετές  Με νόμο του Σόλωνα, απαλλάσσεται από την υποχρέωση εάν ο πατέρας  Δεν του δίδαξε επάγγελμα  Τον προήγαγε σε πορνεία  Ο κληρωθείς για κάποιο αξίωμα πολίτης οφείλει στην δοκιμασία αρχόντων να αποδείξει ότι συνέδραμε τους εν ζωή γονείς του, δεν τους κακοποιεί ή ότι τους τίμησε μετά θάνατον  Η κακοποίηση γονέα είναι αδίκημα που διώκεται με γραφὴ γονέων κακώσεως και επιβαλλόμενη ποινή την ἀτιμία

17 Υιοθεσία  Θεσμοθετείται από τον Σόλωνα, 594 π. Χ.  Αρχικά συνδέεται στενά με την διαθήκη  Στόχος : η διατήρηση και συνέχιση του οίκου  Απαραίτητη προϋπόθεση : να μην υπάρχουν γνήσια φυσικά άρρενα τέκνα για να συνεχίσουν τον οίκο  Υιοθετών και υιοθετούμενος πρέπει να είναι πολίτες  Υιοθετών : ενήλικος και χωρίς γνήσιο υιό  Υιοθετούμενος : ενήλικος ή ανήλικος. Αν είναι ανήλικος, απαιτείται η συναίνεση του πατέρα και έλλειψη καταδίκης σε ατιμία  Συνήθως άρρην ( υιοθεσία )

18 Υιοθεσία  Είδη Υιοθεσίας :  Αιτία θανάτου ( με τη διαθήκη του υιοθετούντος )  Εν ζωή ( του υιοθετούντος )  Μεταθανάτια υιοθεσία ( με συμφωνία των εγγύτερων συγγενών και κληρονόμων )  Τρόπος σύναψης υιοθεσίας :  Προφορικά, πανηγυρικά, ενώπιον μαρτύρων  Γραπτώς  Αναγκαία είναι η εγγραφή της πράξης στα ληξιαρχικά βιβλία

19 Υιοθετούμενος  Αποκτά κληρονομικά δικαιώματα στην περιουσία του θετού πατέρα  Χάνει τα αντίστοιχα δικαιώματα στη φυσική του οικογένεια.  Αν ο υιοθετών έχει θυγατέρα ( επίκληρος ), πρέπει είτε να τη νυμφευθεί είτε να την δώσει σε γάμο με το ½ της πατρικής περιουσίας ως προίκα  Δεν μπορεί να υιοθετήσει περαιτέρω

20 Λύση υιοθεσίας  Η υιοθεσία μπορεί να λυθεί :  Κοινή συναινέσει  Μονομερώς :  Εκ μέρους του υιοθετούντος, με αποκήρυξη του θετού τέκνου  Εκ μέρους του θετού υιού, εάν ο ίδιος αποκτήσει γνήσιο γιό, ο οποίος θα παραμένει στη θέση του, στην οικογένεια του υιοθετήσαντος παππού

21 Επίκληρος  Τα κορίτσια αποκλείονται από την εξ αδιαθέτου (= χωρίς διαθήκη ) κληρονομική διαδοχή  Η κόρη που μένει ορφανή και χωρίς αδελφούς πρέπει να παντρευτεί τον πλησιέστερο συγγενή από την πατρική πλευρά, εκείνον ο οποίος θα κληρονομούσε τον αποβιώσαντα αν ήταν άτεκνος  Σκοπός θεσμού : να συνεχιστεί ο οίκος μέσω του αγοριού που θα αποκτήσει η επίκληρος  Διασφαλίζονται τα κληρονομικά δικαιώματα των συγγενών του πατέρα  Στη Σπάρτη : πατροῦχος, στη Γόρτυνα : πατροιῶκος

22 Κληρονομικό δίκαιο  Αρχικά κληρονομούν μόνο οι άρρενες και οι εξ αρρενογονίας συγγενείς και δεν υπάρχει η διαθήκη  Μετά το Σόλωνα : οι γυναίκες καλούνται αν δεν υπάρχουν άρρενες κατιόντες ή εξ αρρενογονίας συγγενείς  Ἀγχιστεία : οι εκ πλαγίου συγγενείς, άρρενες και θήλεις, έως πέμπτου βαθμού ( γιοί πρώτων εξαδέλφων ) και ετεροθαλή αδέλφια

23 Εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή  Προηγούνται οι άνδρες έναντι των γυναικών  Προτιμούνται οι κατιόντες από τους εκ πλαγίου συγγενείς  Σειρά διαδοχής :  1. Άρρενες κατιόντες.  2. Γνήσιες θυγατέρες, αν δεν υπάρχουν άρρενες.  3. Ο πατέρας  4. Ομοπάτριοι αδελφοί & κατιόντες τους.  5. Ομοπάτριες αδελφές και κατιόντες τους.  6. Αδελφοί πατέρα ( θείοι ) και κατιόντες τους.  7. Αδελφές πατέρα ( θείες ) και κατιόντες τους.  8. Η μητέρα  9. Οι ομομήτριοι αδελφοί και οι κατιόντες τους.  10. Οι ομομήτριες αδελφές και οι κατιόντες τους.  11. Οι θείοι από τη μητρική πλευρά και οι κατιόντες τους.  12. Οι θείες από τη μητρική πλευρά και οι κατιόντες τους.  13. Ο πλησιέστερος συγγενής από την πατρική πλευρά ( πέραν των αγχιστέων ).  Αν δεν υπάρχει κανείς από τους ανωτέρω, χηρεύουσα κληρονομία ( οίκος έρημος )

24 Εκ διαθήκης διαδοχή  Σόλων : νόμος περί διαθηκών  Μπορεί να συντάξει διαθήκη μόνον όποιος δεν έχει γνήσιους άρρενες κατιόντες.  Τότε, μπορεί με τη διαθήκη να παρακάμψει τους αγχιστείς, με τον εξ υιοθεσίας γιό  Δεν απαιτείται συστατικός τύπος ( προφορικές & γραπτές διαθήκες ).  Ο συντάκτης πρέπει να είναι ενήλικος πολίτης

25 Λόγοι ακυρότητας διαθηκών  Έλλειψη πνευματικής ικανότητας  Άσκηση βίας σε βάρος του διαθέτη, σωματική ( δεσμός ) ή ψυχική ( ἀνάγκη )  Φρενοβλάβεια ( μανία )  Γήρας ( χωρίς διατήρηση πνευματικής διαύγειας )  Ψυχοφάρμακο ( φάρμακον )  Επήρεια γυναίκας ( γυναικὶ πείθεσθαι )

26 Επαγωγή κληρονομίας  Στους κατιόντες η κληρονομία επέρχεται αυτοδικαίως με το θάνατο του κληρονομουμένου, χωρίς άλλες διατυπώσεις  Εναντίον όποιου διεκδικεί κληρονομία, οι κατιόντες μπορούν να ασκήσουν διαμαρτυρίαν  Οι λοιποί συγγενείς : πρέπει να καταθέσουν στον επώνυμο άρχονται αίτηση ( λῆξις ).  Ο άρχων, αν δεν υπάρχει αντιδικία, επιδικάζει την κληρονομία στον αιτούντα.  Η απόφαση επικυρώνεται από το δικαστήριο ( ἐπιδικασία )  Αν υπάρχει αντιδικία, αποφασίζει το λαϊκό δικαστήριο, επιδικάζοντας την κληρονομία στο διάδικο με το ισχυρότερο δικαίωμα.


Κατέβασμα ppt "Ο ΟΙΚΟΣ Πυρήνας της πόλεως ( Αριστοτέλης, Πολιτικά )"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google