Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Αίσθηση και Αντίληψη... ΚΑΙ ΛΙΓΟ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΗ. Επισκόπηση - Τι είναι αίσθηση και τι αντίληψη; Έγκυρος ο διαχωρισμός; - Πως τις μελετάμε (ψυχολογική -

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Αίσθηση και Αντίληψη... ΚΑΙ ΛΙΓΟ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΗ. Επισκόπηση - Τι είναι αίσθηση και τι αντίληψη; Έγκυρος ο διαχωρισμός; - Πως τις μελετάμε (ψυχολογική -"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Αίσθηση και Αντίληψη... ΚΑΙ ΛΙΓΟ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΗ

2 Επισκόπηση - Τι είναι αίσθηση και τι αντίληψη; Έγκυρος ο διαχωρισμός; - Πως τις μελετάμε (ψυχολογική - νευροφυσιολογική προσέγγιση); - Μαθήματα από την νευροεπιστήμη: από τον νευρώνα στην αντιληπτική εμπειρία - Μια ματιά στον εγκέφαλο Ύλη: Κεφάλαιο 3 (μέρος) & 4 από το βιβλίο Παρουσιάσεις Συμμετοχή σε πείραμα οπτικής αντίληψης: 1 μονάδα Εργαστήριο της Γνωσιακής Επιστήμης (απέναντι από τη Γραμματεία του ΜΙΘΕ) Επικοινωνία:

3 Αισθήσεις Όραση Ακοή Γεύση – Όσφρηση (χημικές αισθήσεις) *γεύση + όσφρηση= flavor Αφή (σωματικές αισθήσεις) *Σωματαίσθηση, ιδιοδεκτικότητα, πόνος, ισορροπία Ι. Αίσθηση και Αντίληψη

4 Αίσθηση vs. Αντίληψη: παραδοσιακή ερμηνεία «Η αίσθηση είναι η απλή επίγνωση εξαιτίας της διέγερσης ενός αισθητηρίου οργάνου. Είναι βασική εγγραφή του φωτός, του ήχου, της οσμής ή της γεύσης, καθώς τμήματα του σώματός σας αλληλεπιδρούν με τον φυσικό κόσμο. Μετά την εγγραφή μιας αίσθησης στο κεντρικό σας νευρικό σύστημα, λαμβάνει χώρα η αντίληψη στο επίπεδο του εγκεφάλου σας. Αντίληψη είναι η επεξεργασία, ταυτοποίηση κι ερμηνεία μιας αίσθησης, με σκοπό το σχηματισμό μιας νοητικής αναπαράστασης.». (Schacter, Gilbert, Wegner, σελ. 166) Αίσθηση = παράθυρο στο κόσμο Αντίληψη= ερμηνεία του τι μπαίνει μέσα από αυτό

5 Αίσθηση και Αντίληψη: μέρη ενός συνεχούς ΑΙΣΘΗΣΗ (SENSATION) Η διαδικασία ανίχνευσης, πρόσληψης και μετατροπής της φυσικής ενέργειας από το περιβάλλον (ερέθισμα) σε νευρωνικό σήμα. ΑΝΤΙΛΗΨΗ (PERCEPTION) Η επιλογή, ερμηνεία κι οργάνωση των αισθήσεων. Ενέργεια ερεθίσματος Πχ. οσμή, γεύση, φως κτλ Αισθητηριακοί Υποδοχείς Πχ. μάτια, αυτιά, μύτη Νευρωνικές Εκφορτίσεις Εγκέφαλος Οπτικές, οσφρητικές, ακουστικές περιοχές, κτλ ΑΙΣΘΗΣΗΑΝΤΙΛΗΨΗ

6 Αίσθηση και Αντίληψη: είναι το ίδιο; - Βλέπουμε μόνο με τα μάτια μας; - Οπτική Αγνωσία [προσωποαγνωσία, αγνωσία αντικειμένων] → το να βλέπεις και να κατανοείς αυτό που βλέπεις είναι διαφορετικές διεργασίες. - Διαχωρισμός λειτουργικός, περιγραφικός (;).

7 Λειτουργία της αντίληψης - Η αντίληψη είναι μια ψυχολογική κατασκευή που μας επιτρέπει να φτιάχνουμε αναπαραστάσεις της πραγματικότητας και να δρούμε στο κόσμο που μας περιβάλλει [perception for action] - Είναι μια συνεχής δυναμική διεργασία που επηρεάζεται τόσο από «ανώτερους» γνωστικούς παράγοντες (γνώση, μνήμη) όσο και από χαρακτηριστικά του ίδιου του ερεθίσματος: Bottom-up (από κάτω προς τα πάνω) vs. top-down (από πάνω προς τα κάτω) διεργασίες

8 Πως μελετάμε την αντίληψη Περιβάλλον: Ερέθισμα (Φυσική Ενέργεια) Αισθητήριοι Υποδοχείς: Μετατροπή Σήματος (Transduction) Μετάδοση Σήματος Εγκέφαλος Μνήμη, Γνώση, Γενικότερη Κατάσταση Αντίληψη 1. Ψυχολογική Προσέγγιση Ψυχοφυσική, Πειραματική Ψυχολογία, Γνωστική Ψυχολογία Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την αντίληψη; Θεωρητικές παραδοχές: αναπαραστάσεις 2. Φυσιολογική Προσέγγιση Βιολογική Ψυχολογία, Γνωστική Νευροεπιστήμη Πως συμβαίνει η αντίληψη; Ποιες νευροφυσιολογικές λειτουργίες διαμεσολαβούν το σχηματισμό του αντιλήμματος (percept);

9 Βασικές αρχές / παραδοχές: Ο εγκέφαλος σαν υπολογιστής: όλα έχουν να κάνουν με τη μετάδοση και την επεξεργασία των πληροφοριών. Καθετί που είναι ψυχολογικό είναι βιολογικό φυσιολογία / βιολογία ↔ ψυχολογία. Ο εγκέφαλος μπορεί να μελετηθεί: μικροσκοπικά – μακροσκοπικά, ανατομικά – λειτουργικά. Σκοπός η σύνδεση δομής - λειτουργίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οδηγούμαστε σε νέα φρενολογία: λειτουργική εξειδίκευση, παράλληλη κατανεμημένη επεξεργασία, νευρωνικά κυκλώματα / δίκτυα. ΙΙ. Νευρώνας – Εγκέφαλος – Συμπεριφορά “The mind is what the brain does.” “Everything psychological is biological.” x

10 Νευρώνας: η αφετηρία των ψυχολογικών λειτουργιών Νευρώνας (neuron): η μικρότερη μονάδα επεξεργασίας των πληροφοριών Είναι κύτταρα – θεμέλιοι λίθοι του νευρικού συστήματος (ΝΣ) Ο εγκέφαλος (μέρος του ΚΝΣ) περιέχει x10 9 νευρικά κύτταρα (nerve cells) Νευρώνας vs. Νεύρου: ο νευρώνας είναι ένα κύτταρο, νεύρο είναι το σύνολο των προβολών (αξόνων) του νευρώνα: πολλές νευρικές ίνες σχηματίζουν ένα νεύρο, πολλές φορές χρησιμοποιούνται αδιαφοροποίητα.

11 Δομικά στοιχεία του νευρώνα 1. Κυτταρικό σώμα: ζωτικές λειτουργίες – συντονισμός επεξεργασίας 2. Δενδρίτες: δέχονται πληροφορίες 3. Άξονας: στέλνει πληροφορίες *μόνο ένας για κάθε κύτταρο Έλυτρο μυελίνης: ταχύτητα μετάδοσης σήματος (- σκλήρυνση κατά πλάκας: απώλεια αισθητικότητας, τύφλωση, δυσκολία κινήσεων) Λευκή ουσία: άξονες Φαιά ουσία: κυτταρικά σώματα (φλοιός & βασικά γάγγλια) Νευρώνες ≠ κύτταρα Ερώτημα: Συνδέονται οι νευρώνες μεταξύ τους;

12 Μια σταγόνα ιστορία: διχτυωτό vs. νευρώνα Golgi: Τεχνική επιχρωματισμού, αποκάλυψε τη δομή ενός απομονωμένου νευρώνα αλλά κατέληξε σε λάθος συμπέρασμα → Οι νευροάξονες συνδέονται με ένα δίχτυ, δεν υπάρχει εντοπισμός λειτουργιών Cajal: Χρησιμοποίησε τη τεχνική του Golgi κι ανακάλυψε τη «σωστή» δομή του νευρώνα. Οι νευρώνες δεν συνδέονται (ανατομικά) μεταξύ τους, αλλά υπάρχει ένα κενό μεταξύ τους → Συναπτική σχισμή: σύναψη [neuron doctrine] 1906: Νόμπελ Φυσιολογίας Golgi ( )Cajal ( )

13 Νευρωνική Επικοινωνία: σύναψη Η μετάδοση του σήματος πρέπει να γίνει στη «γλώσσα» του ΝΣ: ηλεκτροχημική. Οι νευρώνες επικοινωνούν μεταξύ τους με χημικά σήματα (νευροδιαβιβαστές). Η μετάδοση ωστόσο εντός του νευρώνα είναι ηλεκτρική (δυναμικό ενέργειας: σήμα). *Η μεταγωγή (transduction) = αναφέρεται ακριβώς στην μετατροπή της φυσικής ενέργειας σε ενέργειας στην γλώσσα του Ε.

14 Νευράξονας: Σήμα → Απολήξεις - τελικά κομβία : Απελευθέρωση νευροδιαβιβαστή στο κενό (Σύναψη) → Δέσμευση από τους υποδοχείς του επόμενου νευρώνα (Δενδρίτες) → Αναστολή ή διέγερση του κυττάρου [Επαναδέσμευση στον προσυναπτικό νευρώνα]

15 Νευροδιαβιβαστές και συμπεριφορά ΝευροδιαβιβαστήςΛειτουργίαΔυσλειτουργία Ακετυλοχολίνη (Ach)Σύσπαση μυών, ρυθμίζει μνήμη μάθηση, μνήμη, ύπνο, όνειρα Alzheimer: εκφυλισμός νευρώνων που παράγουν Ach: έκπτωση μάθησης, σχηματισμός νέων πληροφοριών ΝτοπαμίνηΚίνηση, κινητοποίηση, ευχαρίστηση, εγρήγορση Υψηλές ποσότητες: Σχιζοφρένεια Χαμηλές: Parkinson τρόμο, αργή κίνηση ΣεροτονίνηΠείνα, ύπνο, εγρήγορση, επιθετικότητα Έλλειψη οδηγεί σε κατάθλιψη ΕνδορφίνεςΔρουν σε περιοχές ελέγχου του πόνου και των συγκινήσεων Η απουσία τους μειώνει τον ουδό του πόνου και την ικανότητα ελέγχου των συγκινησιακών αντιδράσεων GABA (γάμμα - αμιβοβουτυρικό οξύ) Κύριος ανασταλτικός νευροδιαβιβαστής Ελλιπής τροφοδότηση συνδέεται με εγκεφαλικά επεισόδια, τρόμο, αϋπνία

16 Νευροδιαβιβαστές και συμπεριφορά Οι νευρώνες έχουν την τάση να δημιουργούν μονοπάτια στον εγκέφαλο που χαρακτηρίζονται από εξειδικευμένους νευροδιαβιβαστές. Η επίδραση του νευροδιαβιβαστή στη νόηση και τη συμπεριφορά εξαρτάται τόσο από την ποσότητα του νευροδιαβιβαστή (ψηλή ή χαμηλή συγκέντρωση), όσο κι από την περιοχή στην οποία εκλύεται κι από τον τύπο του υποδοχέα. → “Where always matters in the brain”: ο εντοπισμός στον εγκέφαλο, ακόμα και σε μοριακό επίπεδο, είναι πάρα πολύ σημαντικός παράγοντας όταν μελετάμε τη βιολογική βάση της συμπεριφοράς. Τα φάρμακα μιμούνται τη δράση των νευροδιαβιβαστών προκειμένου να επηρεάσουν τις ψυχολογικές λειτουργίες.

17 Κύριες κατηγορίες νευρώνων (βάσει λειτουργίας) 1. Αισθητικοί (sensory neurons): κωδικοποιούν πληροφορίες από το εξωτερικό περιβάλλον ή το σώμα και τις μεταφέρουν είτε απευθείας, είτε μέσω του νωτιαίου μυελού στον εγκέφαλο. Υποδοχείς (receptors): επιλεκτικοί σε συγκεκριμένη μορφή φυσικής ενέργειας: φωτοϋποδοχείς, μηχανοϋποδοχείς, χημειοϋποδοχείς (ανάλογα την αίσθηση). 2. Κινητικοί (motor neurons): μεταφέρουν σήματα από τον νωτιαίο μυελό στους μύες για να παραχθεί κίνηση (ή απευθείας από το κάτω μέρος του εγκεφάλου στους μύες του προσώπου). Ιδιαίτερα μακριοί νευράξονες. 3. Ενδιάμεσοι (interneurons): συνδέουν κινητικούς με αισθητικούς νευρώνες ή άλλους ενδιάμεσους νευρώνες μεταξύ τους [η πλειοψηφία των νευρώνων του ΝΣ].

18 Κύριες κατηγορίες νευρώνων (βάσει λειτουργίας)

19 Υποδεκτικό Πεδίο (receptive field): περιβάλλον → ΝΣ Προϋπόθεση διέγερσης: Θα πρέπει το (κατάλληλο) ερέθισμα να πέφτει πάνω στο υποδεκτικό πεδίο του νευρώνα: Η περιοχή αισθητήριας επιφάνειας στην οποία η ύπαρξη ερεθίσματος προκαλεί αντίδραση του νευρώνα (επηρεάζοντας το ρυθμό πυροδότησής του – firing rate). *Το δυναμικό ενέργειας δεν αλλάζει, είναι πάντα το ίδιο, αυτό που αλλάζει είναι ο ρυθμός πυροδότησης, η συχνότητα εκφόρτισης του νευρώνα [αντιπροσώπευση έντασης-sensory magnitude] Ένταση ερεθίσματοςρυθμός πυροδότησηςένταση εμπειρίας Οριζόντιος προσανατολισμός Κίνηση προς τα δεξια

20 Αισθητήρια προσαρμογή σε νευρωνικό επίπεδο Η παρατεταμένη διέγερση οδηγεί σε: - πτώση της ευαισθησίας σε αντιληπτικό επίπεδο - πτώση της αποκρισιμότητας των νευρώνων Το αντιληπτικό σύστημα προτιμά τις αλλαγές. Νιώθετε ότι φοράτε τα ρούχα σας διαρκώς;;; *Intrinsic neuronal noise Αυθόρμητος ρυθμός πυροδότησης «Θόρυβος» συστήματος Δραστηριότητα υπάρχει ακόμα και στην απουσία ερεθίσματος.

21 Ερώτημα: Εάν τα σήματα στον εγκέφαλο είναι παντού τα ίδια, τότε πως διαμορφώνεται η ποιότητα των αισθήσεων/της αντιληπτικής εμπειρίας; Müller (1826): «Το είδος της αίσθησης είναι μια ιδιότητα της αισθητικής νευρικής ίνας και κάθε νευρική ίνα δραστηριοποιείται από έναν τύπο ερεθίσματος.» Η εξειδίκευση του υποδοχέα καθορίζει το είδος ολόκληρης της οδούς από τον υποδοχέα εώς τον φλοιό. Η ποιότητα των αισθήσεων εξαρτάται από τη διαδρομή του σήματος, όχι το σήμα αυτό καθαυτό. Εντοπισμός λειτουργιών (localization of function): διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες. *Καμιά φορά οι αισθήσεις μπερδεύονται: συναισθησία.

22 Πέρα από τον νευρώνα: κάθε αισθητηριακό σήμα καταλήγει σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.

23 Εγκέφαλος (brain)  Ο εγκέφαλος είναι το 2% του ανθρώπινου σώματος αλλά καταναλώνει το 20% της συνολικής του ενέργειας [5% σκυλιά, 50% τα παιδιά].  Ζυγίζει περίπου 1.3 kg (μεγαλύτερη αναλογία σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα). Πτυχώσεις προκειμένου να χωρέσει στο κρανίο: το μέγεθος δε μετράει!  Εδράζονται όλες οι λειτουργίες: ζωτικές λειτουργίες (ομοιόσταση, αναπνοή κτλ), αντιληπτικές, ανώτερες γνωστικές, η συνείδηση. Είναι αυτό που μας κάνει αυτό που είμαστε.

24 Διαιρεμένος εγκέφαλος: Ημισφαίρια Μεσολόβιο: Η κυριότερη δομή που συνδέει τα 2 ημισφαίρια. Συμμετρικά σε ανατομικό και λειτουργικό επίπεδο, αλλά όχι τελείως. Πλαγίωση/Κυριαρχία: Κάθε ημισφαίριο εξειδικεύεται περισσότερο σε μια λειτουργία. Το παράδειγμα της γλώσσας: Το αριστερό κατανοεί τον λόγο, το δεξί την προσωδία! Αριστερό αναλυτικό, δεξί χωρική ανάλυση Ετερόπλευρος Έλεγχος: Κάθε ημισφαίριο ελέγχει την άλλη πλευρά του σώματος. Συνεργατική λειτουργία: Είναι απαραίτητη για να διεκπεραιώνονται οι λειτουργίες, τα ημισφαίρια συνεργάζονται μεταξύ τους!

25 Διχασμένος εγκέφαλος: αριστερό ≠ δεξί ημισφαίριο Παρουσίαση [Ημισφαίριο]ΔεξίΑριστερό Αναγνώριση / κατονομασία ΑΌχιΝαι Αναγνώριση μέσω αφήςΝαιΌχι

26 Τι θα απαντήσει ο ασθενής; ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΕΡΓΟ - ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ Ποιον είδες; Δείξε ποιον είδες

27 Τι θα απαντήσει ο ασθενής; ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΕΡΓΟ - ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ Ποιον είδες; Δείξε ποιον είδες Είδα τον Leondardo Di Caprio

28 Εγκεφαλικός Φλοιός (cerebral cortex) : λειτουργική εξειδίκευση Ο εγκεφαλικός φλοιός είναι το εξωτερικό τμήμα του εγκεφάλου, πιάνει cm 2 Κάθε ημισφαίριο αποτελείται από 4 λοβούς: 1. Ινιακός (Occipital) 2. Βρεγματικός (Parietal) 3. Κροταφικός (Temporal) 4. Μετωπιαίος (Frontal) Κάθε λοβός επιτελεί διαφορετικές λειτουργίες: λειτουργική εξειδίκευση (functional specialization) *Across the brain within an area: εντός του κάθε λοβού υπάρχει λειτουργική εξειδίκευση και ιεραρχική επεξεργασία.

29 Εγκεφαλικός Φλοιός (cerebral cortex) : λειτουργική εξειδίκευση 1. Ινιακός: οπτικός φλοιός, όραση, βλάβες εδώ προκαλούν μερική ή ολική τύφλωση. 2. Βρεγματικός: αφή, σωματαισθητικός φλοιός: κάθε τμήμα του σωματαισθητικού φλοιού αντιπροσωπεύει συγκεκριμένο τμήμα του σώματος [καθορίζει τη θέση μας στον χώρο-βλάβη προκαλεί απώλεια ιδιοδεκτικότητας, απώλεια αναπαράστασης του χώρου]. 3. Κροταφικός: ακοή-γλώσσα (κατανόηση - Wernicke), ανώτερες οπτικές (συνειρμικές) περιοχές αναγνώριση προσώπων & Α (βλάβη πολύπλοκες οπτικές ψευδαισθήσεις) 4. Μετωπιαίος: παραγωγή λόγου (Broca), οργάνωση κινητικής (και όχι μόνο) συμπεριφοράς - κινητικός φλοιός, σκέψη, μνήμη, λήψη αποφάσεων, έλεγχος συγκινησιακής κατάστασης, προσοχή, προγραμματισμός δράσης, δέχεται «μηνύματα» από όλα τα μέρη του Ε: ολοκλήρωση- απαρτίωση, προμετωπιαίος φλοιός.

30 SPATIAL ΝEGLECT SYNDROME (ΗΜΙΑΡΝΗΣΗ, ΑΒΛΕΨΙΑ) PHINEAS GAGE

31 Τοπογραφική αναπαράσταση Το ανθρωπάριο (homunculus) αποτελεί μια παραμορφωμένη απεικόνιση του ανθρώπινου σώματος, στην οποία το κάθε μέρος απεικονίζεται ανάλογα με το ποσοστό του σωματαισθητικού φλοιού που αντιστοιχεί σε αυτό. Μετωπιαίος Βρεγματικός Όσο «ανεβαίνουμε επίπεδο» και φτάνουμε σε περιοχές ανώτερης επεξεργασίας (συνειρμικές – associative areas) τόσο αυτή η «αναπαραστασιακότητα», η πιστή αντιπροσώπευση του εξωτερικού κόσμου χάνεται. Μικρότερη εξειδίκευση –μεγαλύτερη επίδρασης εμπειρίας- συνδυαστική επεξεργασία - (μεγαλύτερα ΥΠ;). Το ίδιο ισχύει και για τις άλλες αισθήσεις (π.χ. Όραση-V1, ffA).

32 ... Έως τώρα (ανακεφαλαίωση) Έχουμε μιλήσει μόνο για το εξωτερικό κομμάτι του εγκεφάλου (Ε), τον εγκεφαλικό φλοιό, και αυτό γιατί σχετίζεται περισσότερο με πολλές χαρακτηριστικά ανθρώπινες λειτουργίες. Ωστόσο, δεν έχουμε μιλήσει: - Για τις υποφλοιώδεις και άλλες δομές, οι οποίες επίσης επιδρούν στη συμπεριφορά. - Τη συνδεσμολογία του Ε, πως δηλ. συνδέονται οι περιοχές μεταξύ τους, με προσθιοδρομικές και αναδρομικές συνδέσεις (feedforward – feedback connectivity): όλες οι περιοχές συνεργάζονται προκειμένου να «παράγουν» δράση - συμπεριφορά σε ένα ούτως ή άλλως πολυαισθητηριακό περιβάλλον (πολυαισθητηριακή επεργασία - συναισθησία). Ας μην ξεχνάμε ό,τι το αντιληπτικό/νευρικό σύστημα δεν υπάρχει μόνο για την αναπαράσταση και ερμηνεία του περιβάλλοντος αλλά κυρίως για να μπορέσουμε να κινούμαστε και να αλληλεπιδρούμε αποτελεσματικά με αυτό (perception for action). Ο εγκέφαλος διαμορφώνεται διαρκώς και αλλάζει τη δομή του, δεχόμενος τις επιδράσεις της εμπειρίας και της μάθησης (πλαστικότητα, ευπλαστότητα εγκεφάλου), σε συνδυασμό με τη γενετική του προδιάθεση.


Κατέβασμα ppt "Αίσθηση και Αντίληψη... ΚΑΙ ΛΙΓΟ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΗ. Επισκόπηση - Τι είναι αίσθηση και τι αντίληψη; Έγκυρος ο διαχωρισμός; - Πως τις μελετάμε (ψυχολογική -"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google