Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Πολιτισμοί του κάμπου της Θεσσαλίας και υδάτινες διαδρομές Διδάσκων: Ευάγγελος Αυδίκος Τμήμα: Ιστορία-Αρχαιολογία-Κοινωνική Ανθρωπολογία Αγγελική Μπούσια.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Πολιτισμοί του κάμπου της Θεσσαλίας και υδάτινες διαδρομές Διδάσκων: Ευάγγελος Αυδίκος Τμήμα: Ιστορία-Αρχαιολογία-Κοινωνική Ανθρωπολογία Αγγελική Μπούσια."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Πολιτισμοί του κάμπου της Θεσσαλίας και υδάτινες διαδρομές Διδάσκων: Ευάγγελος Αυδίκος Τμήμα: Ιστορία-Αρχαιολογία-Κοινωνική Ανθρωπολογία Αγγελική Μπούσια Ακαδ. Έτος: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

2 MICHEL SIVIGNON

3 ''Θεσσαλία γεωγραφική ανάλυση μιας ελληνικής περιφέρειας''

4 Βιογραφικό σημείωμα Γεννήθηκε το 1936 στη Λυών. Διευθυντής σπουδών στο Ε.Κ.Κ.Ε στην Ελλάδα Γεωγράφος, ειδικεύεται στα Βαλκάνια και στην Ελλάδα Καθηγητής στο πανεπιστήμιο Paris X-Nanterre Διδάσκει στο πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης Συγγραφέας πολλών βιβλιών: 1. La Grece sans monuments 2. La Grece dans la geographie universelle 3. La Thessalie

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ: ''Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ '' ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Το νόημα της απελευθέρωσης του 1881'' Η ένωση με την Ελλάδα αντιπροσωπεύει για την Θεσσαλία έναν καθοριστικό σταθμό στην οικονομική και στην πολιτική της ιστορία. Περιθωριακή επαρχία, χωρίς οικονομική σημασία. Σημείο διάβασης των χερσαίων επικοινωνιών με την Ελλάδα. 1.Η ένωση με την Ελλάδα ήταν θετική για την Θεσσαλία, επειδή σήμανε: 2. την ένταξή της σε μια πολιτική οντότητα 3. Την πλουσιότερη αγροτική επαρχία, με πεδιάδες και εκτάσεις που επέτρεπαν την εισαγωγή σύγχρονων γεωργικών καλλιεργειών.

6 Ο πληθυσμός της Θεσσαλίας ~ Η απογραφή του 1881 αποδίδει στην Θεσσαλία έναν πληθυσμό κατοίκων. ~ Το 1881 ο θεσσαλικός πληθυσμός έχει χαμηλή πυκνότητα. ~ Ο πληθυσμός είναι άνισα κατανεμημένος. ~ ζώνες περιοχών με υψηλή πυκνότητα: 1. Τμήμα της οροσειράς του Πηλίου 2. Βρίσκεται στη Δυτική Θεσσαλία, στην πεδιάδα των Τρικάλων και φτάνει μέχρι τα πρώτα αντερείσματα της Πίνδου. 3. Ο κάτω Όλυμπος και η Όσσα.  Υπάρχει ένας δήμος που είναι πυκνοκατοικημένος και είναι ο δήμος της Λάρισας.

7 Ο σποραδικός πληθυσμός έχει αυξηθεί αισθητά από τις αρχές του 19ου αι. Γύρω στα 1800, το μεγαλύτερο τμήμα της Θεσσαλίας είναι σχεδόν ακατοίκητο. Παρατηρούμε μια σχετική γήρανση του πληθυσμού στην Ανατολική Θεσσαλία σε σχέση με τη Δυτική.

8 Ο θεσσαλικός πληθυσμός κατανέμεται σύμφωνα με το θρήσκευμα με τον ακόλουθο τρόπο: Ορθόδοξοι: 90% Μουσουλμάνοι: 9,1% Εβραίοι: 0,9% ~Κονιάροι: είναι μικροκτηματίες, εργατικοί και φιλήσυχοι. ~Αλβανοί: χρησιμοποιούνται ως επιστάτες ή χωροφύλακες στα κτήματα των μπέηδων ή των αγάδων. Τα τούρκικα τοπωνύμια είναι διαδεδομένα στη Δυτική Θεσσαλία, στη πεδιάδα του Αλμυρού, στους κεντρικούς λόφους και στο νότιο τμήμα της Καρδίτσας. Ο Leake εντυπωσιάζεται από τον αριθμό των χωριών που μαρτυρούσαν την παλιά οθωμανική εγκατάσταση. Ο τούρκικος πληθυσμός θα πρέπει να συμπεριλάμβανε και έναν μεγάλο αριθμό Γιουρούκων βοσκών, μιας και το φυσικό περιβάλλον προσφέρει δυνατότητες για νομαδική κτηνοτροφία.

9 Τυπικά τοπωνύμια της Ανατολίας Χατζηλάρ = προσκυνητής Κιτσιλέρ = (από το κίτσι): κατσίκι Καραϊσλάρ = Ίσσα ο Μαύρος Καζακλάρ = οι κοζάκοι Καπατσιλάρ = ( από το Καπάτσι):κατασκευαστής καπακιών, πωμάτων Μουζαλάρ = μούσσα (: ανδρικό όνομα) Σακαλάρ = (από το Σακά): νεροκουβαλητής Σαλασλάρ = (από το Σαράτς): σαγματοποιός Τατάρ, Τσαμπεσλάρ = (από το Τσαούς): λοχίας

10 Βλάχοι: δίγλωσσοι, χωρίζονται σε δυο ομάδες: στους Κουτσόβλαχους και στους Αρβανιτόβλαχους, δεν είναι νομάδες, έχουν διατηρήσει την συνείδηση της ιδιομορφίας τους. Σαρακατσάνοι: είναι καθαρά Έλληνες και τείνουν προς τον νομαδισμό. Κουπατσαραίοι: δεν μιλάνε Βλάχικα, αλλά μάλλον πρόκειται για εξελληνισμένους Βλάχους. Καραγκούνηδες: μιλάνε μόνον Ελληνικά και διακρίνονται από τις φορεσιές των γυναικών. ~ Η Θεσσαλία γνώρισε το 19ο αιώνα τις επιπτώσεις μιας σειράς εσωτερικών μετακινήσεων του πληθυσμού της : τα παράλια της Μ. Ασίας θα δεχτούν έναν μεγάλο αριθμό Θεσσαλών, η Πίνδος και το Πήλιο αποτελούν ασφαλή καταφύγια και πολύ πιο κοντινά.

11 ~ Νομοθεσία της έγγειας ιδιοκτησίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Η θεσσαλία είναι μια περιοχή μεγάλων γαιοκτησιών. Το σύνολο των γαιών στη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ανήκε στο Κράτος: ήταν δημόσιες (mir). Εάν παραχωρηθούν σε θρησκευτικά ιδρύματα ονομάζονταν βακούφια (vakouf ή wakf). Οι υπόλοιπες εκτάσεις χωρίζονταν σε τιμάρια, ζιαμέτια και χάσια. Χάσια: ιδιοκτησίες που την εκμετάλλευσή τους την αναλάμβανε ο σουλτάνος, ο οποίος και καρπωνόταν αποκλειστικά την πρόσοδό τους. Τιμάρια και ζιαμέτια: φέουδα που παραχωρούσε ο σουλτάνος σε δημόσιους λειτουργούς ή σε αξιωματικούς ανάλογα με τις υπηρεσίες τους και προυπέθετε τη στρατιωτική υποχρέωση. Σπαχήδες: οι δικαιούχοι απολάμβαναν ένα μέρος μόνο της προσόδου, ενώ η κυριότητα παρέμενε θεωρητικά στο σουλτάνο. μούλκια/εκτάσεις απόλυτης κυριότητας: αναγνωριζόταν στους κατοίκους που παραδίνονταν χωρίς αντίσταση, διευκόλυνε τις στρατιωτικές επιχειρίσεις. Οι εκτάσεις μουλκ μπορούσαν να μεταβήθούν σε βακούφια.

12 Από το τιμάριο στο τσιφλίκι Η μετατροπή αυτή επέτρεψε την εκδίωξη του χωρικού, πράγμα από το οποίο τον προστάτευε το τιμαριωτικό σύστημα, εκτός και αν δεν καλλιεργούσε τη γη για τρια χρόνια. Πολλά ελεύθερα χωριά (Κεφαλοχώρια) πέρασαν στη μοίρα του τσιφλικιού. Η εξέλιξη της κατάστασης των χωρικών στα τσιφλίκια Το 19ο αι, η μοίρα των χωρικών βελτιώθηκε αισθητά. Οι χωρικοί γνώρισαν το ευεργέτημα του Τανζιμάτ (1839).  Τανζιμάτ:  Καταργούσε την δουλοπαροικία  Εγγυόταν στον καθένα το δικαίωμα να διαθέτει κατά βούληση την ιδιοκτησία του  Επέτρεπε στο χωρικό να γίνει ιδιοκτήτης της γης που καλλιεργούσε  Καταργούσε κάθε πολτική, φυλετική και θρησκευτική διάκριση Πολλές από τις διατάξεις του Τανζιμάτ έμειναν ανεφάρμοστες!

13 Κολλήγος: Κολλήγος: είναι επίμορτος αγρότης, ιδιοκτήτης μερικών αροτριαίων ζώων (βόδια), πράγμα που του δίνει το δικαίωμα να καλλιεργεί ένα χωράφι. Η έκταση γης που του παραχωρείται είναι ανάλογη με τον αριθμό των ζώων που διαθέτει. Παρακεντέδες: Παρακεντέδες: είναι ακτήμονες χωρικοί,κατοικούν στο τσιφλίκι και ο τσιφλικάς τους χρησιμοποιεί για τα χωράφια που εκμεταλλεύεται για λογαριασμό του, χωρίς τη μεσολάβηση του κολλήγου. Είναι καπνοκαλλιεργητές, βοσκοί ή εργάτες γης. Γίνονται αγροφύλακες,τεχνίτες, αγωγιάτες. Πληρώνονται σε είδος (σιτάρι, παπούτσια) ~Οι βιοτεχνικές δραστηριότητες στη Θεσσαλία του 19ου αι δεν είναι καθόλου ασήμαντες, έχουν εκπληκτική άνθηση. Κλωστοϋφαντουργία Νηματουργία Βαμβακοϋφαντουργία Επεξεργασία του μεταξιού

14 Η κλωστοϋφαντουργική δραστηριότητα προϋπέθετε και μια σημαντική διαμετακομιστική κίνηση. Ένα μέρος της διακίνησης προς το εξωτερικό γίνεται από τη θάλασσα. Το σύνολο των θαλάσσιων επικοινωνιών εξασφαλιζόταν από βαθουλά ξύλινα σκάφη, τα καϊκια. Σημαντικό μέρος της διακίνησης γίνεται από την ξηρά: τα ζώα εξασφάλιζαν τις επικοινωνίες των μεγάλων αποστάσεων. Οι χωρικοί της Θεσσαλίας χρησιμοποιούσαν ένα δυσκίνητο κάρο με συμπαγείς ρόδες.  Σύστημα από εμποροπανήγυρεις: I.Το εβδομαδιαίο παζάρι (συνήθως κάθε Τετάρτη). II.Τα ετήσια παζάρια (άνοιξη ή φθινόπωρο). Σε όλα τα Βαλκάνια, η σημασία των πανηγυριών ήταν καθοριστική. Οι βοσκοί έμπαιναν στην εμπορική οικονομία, καθώς η αποκλειστική τους απασχόληση ήταν η κτηνοτροφία και έπρεπε να πουλήσουν μαλλί, δέρματα και προϊόντα υφαντουργικής χειροτεχνίας για να εξασφαλίσουν το λάδι και τα δημητριακά.

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ: Η ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ I.Η αναχώρηση των Τούρκων: άρχισε γύρω στα 1878  Η γαιοπρόσοδος διαρρέει προς την Κωνσταντινούπολη.  Η μετακίνηση γίνεται σταδιακά.  Η οθωμανική κοινότητα της Θεσσαλίας μειώθηκε οριστικά μετά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του  Στην απογραφή του 1907, δε βρίσκουμε πια, σε ολόκληρη τη Θεσσαλία, παρά μόνον Τούρκους σε ένα σύνολο κατοίκων.  Η τουρκική κοινότητα της Θεσσαλίας είναι πια παρελθόν.  Τα τζαμιά κλείνουν το ένα μετά το άλλο και οι μιναρέδες καταρρέουν, όταν δεν τους γκρεμίζουν.

16 Η επόχη της προόδου: Αύξηση γεννητικότητας: 40% το Στο σύνολό της, η εξέλιξη του πληθυσμού καταλήγει σε μια κατανομή περισσότερο προσαρμοσμένη στις φυσικές δυνατότητες. Έχουμε τη δημιουργία ενός δικτύου σιδηροδρομικών γραμμών. Η κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας-Λάρισας έγινε με πολύ αργό ρυθμό και τελείωσε τα πρώτα χρόνια του 20ου και έφτασε στη Λάρισα μόλις το Η κατασκευή του θεσσαλικού δικτύου συνέβαλε να μεταφερθεί προς το Βόλο ένα μέρος του εμπορίου της Θεσσαλίας: η ανάπτυξη της πόλης εγγράφεται στο σχεδιασμό του περιφερειακού σιδηροδρομικού δικτύου. Η βελτίωση των επικοινωνιών επέτρεψε την ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγής. Γεωργική παραγωγή πλουσιότερη και με μεγαλύτερη ποικιλία Αντολική Θεσσαλία: παράγει κριθάρι και σιτάρι, μεσογειακού τύπου Δυτική Θεσσαλία: παράγει καλαμπόκι, βαλκανικού τύπου αγρανάπαυσης: Σπουδαιότητα αγρανάπαυσης: η προσωρινή διακοπή της καλλιέργειας ενός αγρού για να αποκτήσει ξανά την παραγωγικότητα του. Συνήθως διαρκεί ένα χρόνο και εξαρτάται από το είδος του εδάφους και τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν. Η αγρανάπαυση είναι περισσότερο αναγκαία στους αγρούς που εφαρμόζεται εντατική μονοκαλλιέργεια που έχει ως αποτέλεσμα την "κατανάλωση" των θρεπτικών συστατικών του εδάφους.

17 Χρήση φουσκιών και χημικών λιπασμάτων. Ο αγροτικός εξοπλισμός βελτιώνεται δηλαδή: 1881: καθόλου σιδερένια αλέτρια. 1901: έναντι ξύλινων. Κάνουν την εμφάνισή τους οι θεριστικές μηχανές και οι ατμοκίνητες αλωνιστικές. 1918: χρησιμοποιούνται τα πρώτα ''βενζινοκίνητα αλέτρια''. Για την κτηνοτροφία δεν έχουμε στοιχεία. Η Θεσσαλία εμφανίζεται σαν μια περιοχή με μεγάλη ζωική παραγωγή. Στο βιομηχανικό τομέα σχεδόν τίποτα δεν υπήρχε πριν το 1881: Ο Ανδρεάδης υπογραμμίζει ότι στο Βόλο υπήρχε μόνο ένας ατμοκίνητος μύλος και άλλος ένας υπήρχε στη Λάρισα. Η βιομηχανία βρισκόταν σε νηπιακό στάδιο. Μεταξύ 1881 και 1912, οι βιομηχανικές επιχειρήσεις πολλαπλασιάζονται στο Βόλο, γεγονός που αποτελεί την καλύτερη μαρτυρία για την οικονομική άνθηση της πόλης. Η βιομηχανική δραστηριότητα υποβοηθείται από τη δημιουργία μιας τραπεζικής υποδομής.

18 Τα ταραγμένα χρόνια: Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι υπήρξαν για την Θεσσαλία πολύ λιγότερο φονικοί από σύντομη μάχη του Αποφασίστηκε η ανταλλαγή του ττούρκικου πληθυσμού με ελληνικούς πληθυσμούς της Μ. Ασίας. Οι πρόσφυγες δεν επέστρεψαν όλοι στην Ελλάδα μετά την καταστροφή του Η κίνηση είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα, από την κήρυξη των Βαλκανικών Πολέμων. Το 1928, βρίσκουμε στη Θεσσαλία πρόσφυγες, σε ένα σύνολο πληθυσμού κατοίκων. Στη Θεσσαλία οι πρόσφυγες δεν σχημάτισαν μια μάζα αρκετά συμπαγή και συγκροτημένη. Η εγκατάστασή τους κατέληξε περισσότερο σε αποτυχία. Μόνο οι πόλεις της Ανατολικής Θεσσαλίας και ιδιαίτερα ο Βόλος μεταμορφώθηκαν κυριολεκτικά με την άφιξη των νέων κατοίκων. Στη Θεσσαλία δεν χτίστηκαν νέα εργαστήρια ή εργοστάσια, όπως έγινε σε πόλεις τΗς Βόρειας Ελλάδας και στα προάστια της Αθήνας. Υπήρξε ένα θετικό από την άφιξη των προσφύγων: η αγροτική μεταρρύθμιση, η οποία προέβλεπε τα εξής:

19 Διανομή των κτημάτων στους φτωχούς καλλιεργητές, ώστε να δημιουργηθεί μια κατηγορία μικροϊδιοκτητών καλλιεργητών. Υποχρεωτική ένωση των καλλιεργητών που εγκαταστάθηκαν με αυτό τον τρόπο σε γεωργικούς συνεταιρισμούς. Απαλλοτρίωση από το Κράτος των περισσότερων μεγάλων γαιοκτησιών και αποζημείωση των ιδιοκτητών τους με κτηματικά ομόλογα, που την έκδοσή τους αναλαμβάνει το Κράτος. Προστασία της μικρής ιδιοκτησίας, που κηρύσσεται αναπαλλοτρίωτη.  Ο νόμος αυτός ακυρώθηκε με την επιστροφή των φιλελευθέρων στην εξουσία.  Ψηφίστηκε το Νομοθ. Διάταγμα της 15ης Φεβρουαρίου του 1923, που διακήρρυτε τις παρακάτω αρχές:  Η δέσμευση της περιουσίας πραγματοποιείται πριν δοθεί η οποιαδήποτε αποζημίωση στους ιδιοκτήτες.  Εξαιρούνται από την απαλλοτρίωση οι εκτάσεις που καλλιεργούνται άμεσα από τους ιδιοκτήτες τους. Τα Νομοθ. Διατάγματα του 1924 και του 1925 αποτέλεσαν και την οριστική μορφή της Νομοθεσίας.

20 ~ Στην ανισότητα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς χωρικούς έρχεται να προστεθεί η ανισότητα ανάμεσα σε πλούσια και σε φτωχά χωριά. ~ Τα χωριά των προσφύγων βρίσκονται στη δεύτερη κατηγορία: οι πρόσφυγες σε περιοχές που ήταν ήδη πυκνοκατοικημένες και τα κτήματα που τους δόθηκαν, εκτός από εξαιρέσεις, δεν ήταν και τα καλύτερα. Η μεταρρύθμιση έφερε σημαντικές βελτιώσεις στη ζωή των χωρικών που επωφελήθηκαν από αυτήν. 1929: δημιουργία Αγροτικής Τράπεζας. 1936: άρχισαν τα πρώτα εγγειοβελτιωτικά έργα στη πεδιάδα. Μεταξύ 1920 και 1940, ο πληθυσμός της Θεσσαλίας αυξάνεται σταθερά κατά 30,9%. Η γενική αυτή εξέλιξη, είναι απόρροια των δημογραφικών γνωρισμάτων της Θεσσαλίας και των μετακινήσεων του πληθυσμού της. Η γεννητικότητα διατηρήθηκε σταθερά πάνω από τον εθνικό μέσο όρο. Το 1938, η θεσσαλική γεννητικότητα ξεπερνά το 30%.

21 Τέλος....


Κατέβασμα ppt "Πολιτισμοί του κάμπου της Θεσσαλίας και υδάτινες διαδρομές Διδάσκων: Ευάγγελος Αυδίκος Τμήμα: Ιστορία-Αρχαιολογία-Κοινωνική Ανθρωπολογία Αγγελική Μπούσια."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google