Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Θεωρίες Συμπεριφορών και Υγεία ΨΥΧ-258 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Θεωρίες Συμπεριφορών και Υγεία ΨΥΧ-258 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Θεωρίες Συμπεριφορών και Υγεία ΨΥΧ-258 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/

2 Διάγραμμα μαθήματος Εισαγωγή στην ψυχολογία υγείας Συμπεριφορές υγείας Θέματα υγείας που επηρεάζονται από τη συμπεριφορά Προαγωγή υγείας Θεωρητικά μοντέλα για την κατανόηση, την πρόβλεψη και την αλλαγή συμπεριφορών που επηρεάζουν την υγεία και την πρόωρη θνησιμότητα

3 Βιβλιογραφία Καραδήμας, Ε., Χ., (2005). Ψυχολογία της Υγείας, Θεωρία και Κλινική Πράξη. Αθήνα: Τυπωθήτω. Banyard, P., (2008). Ψυχολογία της Υγείας. Αθήνα: Παπαζήσης [αγγλική έκδοση το 2002] DiMatteo, M., R., Martin, L., R., (2006). Εισαγωγή στην Ψυχολογία της Υγείας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα [Κύρια συλλογή, R726.5 D , αγγλική έκδοση το 2002] Rice, P., I., (2005). Η Ψυχολογία της Υγείας. Αθήνα: Έλλην. [αγγλική έκδοση το 1998] Internet ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/

4 Ξένη βιβλιογραφία Conner, M., Norman, P., (2005). Predicting Health Behaviour: Research and Practice with Social Cognition Models. Maidenhead: Open University Press. Marks, D., F., Murray, M., D., Evans, B., Willing, C., Sykes, C., M., Woodall, C., (2005). Health Psychology: Theory, Research and Practice (2 nd Ed). Thousand Oaks: Sage Morrison, V., Bennett, P., (2006). An Introduction to Health Psychology. Essex: Pearson Education Ltd. Ogden, J., (2007). Health Psychology: a Textbook (4 th ed.). Maidenhead: Open University Press

5 Internet Recapp (Resourse Centre for Adolescent Pregnancy Prevention, USA) To site αυτό περιλαμβάνει χρήσιμες πληροφορίες και παραδείγματα εφαρμογής για τις περισσότερες θεωρίες που θα συζητηθούν Elder, J., P., Ayala, G., X., Harris, S., (1999). Theories and intervention approaches to health-behavior change in primary care. American Journal of Preventive Medicine, 17, 4, XRP7T1-4- 3&_cdi=6075&_user=83470&_orig=search&_coverDate=11%2F30%2F199 9&_sk= &view=c&wchp=dGLbVtb- zSkzV&md5= a4955bab3c4f f6883&ie=/sdarticle.pdf Αντίγραφο του άρθρου θα υπάρξει και στη διεύθυνση ftp. Σε κάθε μάθημα θα δίνονται επιπλέον σχετικές πηγές και υλικό.

6 Εισαγωγή

7 Ορισμός Υγεία: ‘Η κατάσταση πλήρους φυσικής, κοινωνικής και ψυχικής ευεξίας, και όχι απλώς η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας’ (World Health Organisation, 1948)

8 Υγεία: απουσία ασθένειας απουσία συμπτωμάτων, δυσφορίας, πόνου κλπ Αλλά και - παρουσία ευεξίας ψυχική και σωματική ευεξία, ισορροπία, αρμονία κλπ

9 Έννοιες που αλληλεπιδρούν με την υγεία Ευεξία (well-being) Συναισθηματικές αντιδράσεις του ατόμου, αλλά και αξιολόγηση του βαθμού ικανοποίησης από τη ζωή γενικότερα, αλλά και από επιμέρους τομείς όπως οικογένεια, εργασία κλπ (Oishi & Lucas, 2003) Ποιότητα ζωής (quality of life) Υποκειμενική αίσθηση του ατόμου για τη θέση του στη ζωή, στο πλαίσιο του πολιτισμικού και συστήματος αξιών στο οποίο ζεί, σε σχέση με τους στόχους, τα ενδιαφέροντα, τις προσδοκίες και τα κριτήρια που έχει θέσει για τον εαυτό του (WHO, 2004)

10 Κοινωνικο-οικονομική διάσταση της αντίληψης της υγείας Χαμηλό ΚΟΕ - Μονοδιάστατη αντίληψη (ενεργητικότητα, έλλειψη συμπτωμάτων, καλή διατροφή) Μέσο ΚΟΕ - Δυϊστική αντίληψη (οργανική και ψυχολογική πλευρά της υγείας ως ανεξάρτητες διαστάσεις της) Υψηλό ΚΟΕ - Συμπληρωματική αντίληψη (‘συμμαχία’ οργανικής και ψυχολογικής διάστασης της υγείας) Πολύ υψηλό ΚΟΕ - Πολλαπλή αντίληψη (αλληλοεξαρτώμενα οργανικά, ψυχολογικά, συναισθηματικά, κοινωνικά, πνευματικά κλπ στοιχεία της υγείας) (Chamberlain, 1997)

11 Στις σύγχρονες αναπτυγμένες κοινωνίες Η υγεία γίνεται αντιληπτή ως: - Απουσία φυσικών συμπτωμάτων - Φυσική ευεξία - Ζωντάνια, αρμονία, ισορροπία - Ψυχοκοινωνική ευεξία - Συναισθηματική ηρεμία - Ομαλές διαπροσωπικές σχέσεις - Επάρκεια φυσικών πόρων - Αποτελεσματικότητα ενεργειών - Ελευθερία κίνησης, κλπ (Herzlich, 1973; Blaxter, 1990)

12 Διάκριση υγείας - ασθένειας Πώς αισθανόμαστε συνήθως Πώς θα μπορούσαμε να αισθανθούμε Ποιά είναι τα αίτια της παρούσας κατάστασής μας Πώς πιστεύουμε ότι αισθάνονται οι άλλοι Πώς ανταποκρίνονται οι άλλοι σε εμάς Πώς η οικογένεια, οι φίλοι και η κουλτούρα μας περιγράφουν τα συμπτώματα, τη συμπεριφορά και τα συναισθήματά μας ΥγείαΑσθένεια Σημάδια Συμπτώματα Σκέψεις Συμπεριφορά συναισθήματα

13 Το συνεχές της ευεξίας Πρόωρος θάνατος Βελτιωμένη ευεξία (Προσαρμοσμένο από Banyard, 2008)

14 Μοντέλα αντίληψης της υγείας και της ασθένειας Προϊστορική εποχή - Η θεωρία των ‘κακών πνευμάτων’ 5ος αι. π.χ. – Ιπποκράτης, ισορροπία σωματικών χυμών 2ος αι. μ.χ. – Γαληνός, ανατομίες, ανακαλύψεις 17ος αι. –Καρτέσιος, βιολογική θεώρηση

15 Βιοϊατρικό μοντέλο υγείας Επικράτησε στη Δυτική Ιατρική για τρείς αιώνες (18ος αι.) ‘Βρές τη βλάβη και διόρθωσέ τη’ (DiMatteo & Martin, 2006) Κύρια αίτια ασθένειας: - Ιοί/μικρόβια - Γενετικοί παράγοντες (κληρονομικότητα) - Αντίξοοι περιβαλλοντικοί παράγοντες

16 Ανεπικαιρότητα βιοϊατρικού μοντέλου μείωση της συχνότητας εμφάνισης ασθενειών μιας μόνο αιτίας – ↓πνευμονία, φυματίωση, διάρροια, γαστεντερίτιδα (αρχές 2ού αι.) αύξηση χρόνιων ασθενειών που οφείλονται σε συνδιασμό παραγόντων -↑ καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος, χρόνιες πνευμονοπάθειες, διαβήτης, AIDS (τέλος 20ου-αρχές 21ου αι.) αύξηση του κόστους ιατρικής φροντίδας Αυξανόμενη έμφαση στην ποιότητα ζωής

17 Βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο Προτάθηκε από τον ψυχίατρο George Engel (1977, 1980) Οι βιοϊατρικοί παράγοντες είναι σημαντικοί, αλλά όχι επαρκείς για την κατανόηση της ασθένειας Αίτια ασθένειας: - Βιολογικά - Ψυχολογικά - Κοινωνικά

18 Βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο Οικολογικά συστήματα Κοινωνικά συστήματα Ψυχολογικά συστήματα Βιολογικά συστήματα Συστήματα φυσιολογίας Βιόσφαιρα Μορφές ζωής Ανθρώπινα όντα Έθνος Πολιτισμός Οικογένεια Σκέψη Συναίσθημα Συμπεριφορά Όργανα Ιστοί Κύτταρα Μόρια Άτομα Υποατομικά μόρια Απομάκρυνση από την παραδοσιακή Δυτική ιατρική Επικαιροποίηση της ψυχολογίας

19 Σύχρονες τάσεις Έμφαση στην πρωτογενή πρόληψη Υγεία ως ‘ενημερωμένη επιλογή’ Το άτομο μπορεί να αναλάβει τον έλεγχο για την διατήρηση της υγείας του, επιλέγοντας έναν υγιεινό τρόπο ζωής

20 Ψυχολογία και υγεία Η ψυχολογία συνεισφέρει στη μελέτη της υγείας λόγω δύο χαρακτηριστικών: 1. Ευρύτητα αντικειμένου – η μελέτη της υγείας απαιτεί την εξέταση ευρέως φάσματος θεμάτων 2. Μεθοδολογία –εμπειρία 100 ετών στη μελέτη και κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς Η ανακάλυψη του ιού του AIDS (ιός που μεταδίδεται συμπεριφορικά) στις αρχές του 80 έθεσε την ψυχολογία στο επίκεντρο της μελέτης της υγείας

21 Σύντομη ιστορική αναδρομή Ψυχοσωματική Ιατρική –19ος- 1ο μισό 2ού αι. Ψυχαναλυτική σκέψη Συμπεριφοριστική Ιατρική – αρχές ‘70 διεπιστημονικό πεδίο σύνθεσης βιοϊατρικής με κοινωνικές επιστήμες και επιστήμες συμπεριφοράς

22 Ψυχολογία Υγείας (Health Psychology) ‘πεδίο διεπιστημονικής διερεύνησης βασιζόμενο στην από κοινού εφαρμογή των βασικών αρχών της επιστήμης της ψυχολογίας με τις τεχνικές υγείας, της θεραπείας των ασθενειών και της ιατρικής περίθαλψης’ (Marks et al., 2005)

23 Ψυχολογία Υγείας Σχετικά νεοσυσταθείς κλάδος της Ψυχολογίας Αναπτύχθηκε ραγδαία στις δεκαετίες του ’80 και ‘90 Συνεισφορά της ψυχολογίας σε επιστημονικό,εκπαιδευτικό, και επαγγελματικό επίπεδο (Matarazzo, 1982). Αποσκοπεί: Προώθηση και διατήρηση της υγείας Πρόληψη και θεραπεία ασθενειών Ταυτοποίηση αιτιακών και διαγνωστικών παραμέτρων της υγείας και της ασθένειας Βελτίωση συστήματος υγείας και δημιουργία κατάλληλου θεσμικού πλαισίου για τη σωστή λειτουργία του

24 Πρακτική της ψυχολογίας υγείας Έρευνα Αξιολόγηση ατόμων, ομάδων, οργανισμών Συμβουλευτική Σχεδιασμό, εφαρμογή, αξιολόγηση παρεμβάσεων Διδασκαλία και εκπαίδευση (Michie, Abraham & Johnston, 2004)

25 Πολιτισμός και υγεία Το πολιτισμικό και ιστορικό πλαίσιο συμβάλλουν στη διαμόρφωση αντιλήψεων και συμπεριφορών για θέματα υγείας και ασθένειας Οι πολιτισμικές διαφορές μειονοτικών ομάδων πρέπει να λαμβάνονται υπόψην κατά τη μελέτη θεμάτων υγείας

26 Κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο και υγεία Κλίση υγείας (health gradient) Στις αναπτυγμένες χώρες, το κατά κεφαλή εθνικό εισόδημα, το ατομικό εισόδημα και η εκπαίδευση των γυναικών προβλέπουν τη μακροζωία, ανεξάρτητα από τις κρατικές δαπάνες υγείας Στις μή αναπτυγμένες χώρες, όσο υψηλότερες είναι οι κρατικές δαπάνες για την υγεία τόσο αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής

27 Φύλο και υγεία Διαχρονικά, οι γυναίκες έχουν υψηλότερο μέσο όρο ζωής, αλλά και υψηλότερη νοσηρότητα - Πιθανά αίτια: Βιολογικά Κοινωνικά Ωστόσο, οι άνδρες παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα: - αναπηριών και χρόνιων παθήσεων - Κατανάλωσης αλκοόλ - τραυματισμών, ατυχημάτων, αυτοκτονικών, εγκληματικών πράξεων


Κατέβασμα ppt "Θεωρίες Συμπεριφορών και Υγεία ΨΥΧ-258 ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/manola/"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google