Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ The Health Belief Model (HBM) (Becker, 1974, Rosenstock, 1966; 1974)

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ The Health Belief Model (HBM) (Becker, 1974, Rosenstock, 1966; 1974)"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ The Health Belief Model (HBM) (Becker, 1974, Rosenstock, 1966; 1974)

2 Health Belief Model Αρχικά αναπτύχθηκε στις Η.Π.Α από τον Rosenstock (1966) Παλαιότερο Εκτενέστερα εφαρμοσμένο για ερευνητικούς σκοπούς

3 Απάντηση σε ερωτήματα όπως: Γιατί πολλοί άνθρωποι δεν ακολουθούν συμπεριφορές για την πρόληψη και την πρώιμη ανίχνευση ασθενειών (π.χ. ιατρικός έλεγχος); Πώς ερμηνεύονται οι διατομικές διαφορές στην αντίληψη των συμπτωμάτων και την τήρηση των ιατρικών οδηγιών;

4 Σκεπτικό Αποτελεί πλαίσιο αναφοράς για την κινητοποίηση των ατόμων να αναλάβουν προστατευτική δράση χρησιμοποιώντας ως κύριο κίνητρο την επιθυμία τους να αποφύγουν τις αρνητικές συνέπειες προς την υγεία Πχ η επιθυμία να αποφύγει κανείς τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα χρησιμοποιείται ως κίνητρο για την ενθάρρυνση της χρήσης προφυλακτικού Βασίζεται στο σκεπτικό ότι το άτομο θα αναλάβει μία προστατευτική δράση όταν: 1. Πιστεύει ότι μία αρνητική κατάσταση (ιατρικό πρόβλημα) μπορεί να αποφευχθεί 2. Έχει τη θετική προσδοκία ότι η ανάληψη μιας προτεινόμενης προστατευτικής δράσης θα είναι αποτελεσματική για την αποφυγή της αρνητικής κατάστασης 3. Πιστεύει ότι μπορεί να αναλάβει επιτυχώς την προτεινόμενη δράση

5 Έξι κύριες μεταβλητές 1. Αντιλαμβανόμενη ευπάθεια (perceived susceptibility) - η πεποίθηση του ατόμου αναφορικά με τις πιθανότητες να εκτεθεί στο ιατρικό πρόβλημα Π.χ Οι νέοι πιστεύουν ότι μπορούν να πάθουν ΣΜΝ 2. Αντιλαμβανόμενη σοβαρότητα (perceived severity) – οι πεποιθήσεις του ατόμου σχετικά με το πόσο σοβαρό είναι το ιατρικό πρόβλημα και οι συνέπειές του Π.χ Οι νέοι πιστεύουν ότι οι συνέπειες του να πάθουν ΣΜΝ είναι αρκετά σοβαρές ώστε να προσπαθήσουν να το αποφύγουν 3. Αντιλαμβανόμενα οφέλη (perceived benefits) – η πεποίθηση του ατόμου σχετικά με την αποτελεσματικότητα της προτεινόμενης δράσης στη μείωση του κινδύνου ή/και της σοβαρότητας των συνεπειών της ιατρικής κατάστασης Π.χ οι νέοι πιστεύουν ότι η προτεινόμενη δράση της χρήσης προφυλακτικού θα τους προστάτευε επαρκώς από το να πάθουν ΣΜΝ

6 Έξι κύριες μεταβλητές (συν.) 4. Αντιλαμβανόμενα εμπόδια (perceived barriers) – η πεποίθηση του ατόμου σχετικά με το φυσικό και ψυχολογικό κόστος από την ανάληψη και εκτέλεση της προτεινόμενης δράσης Π.χ οι νέοι ταυτοποιούν τα προσωπικά τους εμπόδια στη χρήση προφυλακτικού (π.χ περιορισμός απόλαυσης, αμηχανία ή ντροπή στο να συζητήσουν με το σύντροφό τους). Εντοπισμός στρατηγικών αντιμετώπισης των εμποδίων (πχ ΄να τους διδαχθεί πώς μπορούν να βάζουν λιπαντικό εντός του προφυλακτικού και να εξασκηθούν σε επικοινωνιακές δεξιότητες για τη μείωση της αμηχανίας) 5. Ερεθίσματα για δράση (cues to action) – στρατηγικές για την ενεργοποίηση της ετοιμότητας για την ανάληψη της προτεινόμενης δράσης Πχ λήψη ερεθισμάτων για κινητοποίηση δράσης (πχ υπενθυμιστικά μηνύματα, μολύβια ‘no glove, no love’, κλπ) 6. Αυτοαποτελεσματικότητα (self-efficacy) – πίστη του ατόμου στην ικανότητά του να αναλάβει την προτεινόμενη δράση Πχ. εκπαίδευση στη σωστή χρήση προφυλακτικών για την ενίσχυση της αυτοαποτελεσματικότητας

7 Σχήμα 1. Το Μοντέλο των Πεποιθήσεων για την Υγεία Δημογραφικές και Ψυχολογικές Μεταβλητές Ερεθίσματα για Δράση Αντιλαμβανόμενο Κόστος ή εμπόδια Αντιλαμβανόμενα Οφέλη ή επάρκεια Αντιλαμβανόμενη Σοβαρότητα Αντιλαμβανόμενη Ευπάθεια Πιθανότητα Ανάληψης Δράσης Αντιλαμβανόμενη Απειλή Ασθένειας Αξιολόγηση της Δράσης

8 Σχήμα 2. Το Μοντέλο των Πεποιθήσεων για την Υγεία (version 2) Δημογραφικές και Ψυχολογικές Μεταβλητές Ερεθίσματα για Δράση Αντιλαμβανόμενο Κόστος ή εμπόδια Αντιλαμβανόμενα Οφέλη ή επάρκεια Αντιλαμβανόμενη Σοβαρότητα Αντιλαμβανόμενη Ευπάθεια Πιθανότητα Ανάληψης προστατευτικής Δράσης (συμπεριφορά) Αντιλαμβανόμενη αυτοαποτελεσματικότητα

9 Εφαρμογές Ερευνητικές εφαρμογές 1. Πρόβλεψη υιοθέτησης προστατευτικών συμπεριφορών υγείας 2. Σχεδιασμός παρεμβάσεων Προαγωγή υγείας Σχεδιασμός προγραμματών εκπαίδευσης υγείας 1. Πρωτογενής πρόληψη πρόληψη ασθενειών μέσω της προώθησης προστατευτικών συμπεριφορών υγείας (πχ πρόληψη ΣΜΝ και HIV μέσω της χρήσης ασφαλών σεξουαλικών πρακτικών) 2. Δευτερογενής πρόληψη Προγράμματα προώθησης προληπτικού ιατρικού ελέγχου για την έγκαιρη διάγνωση των ασθενειών (πχ διεξαγωγή τεστ παπ για την έγκαιρη διάγνωση καρκίνου τραχήλου της μήτρας) Η θεωρία δεν είναι κατάλληλη για προγράμματα αγωγής υγείας που προσανατολίζονται στην ενημέρωση και όχι στην ανάληψη δράσης

10 Τομείς ερευνητικών εφαρμογών 1. προληπτικές συμπεριφορές υγείας Προστατευτικές (πχ. δίαιτα, φυσική άσκηση, εμβολιασμός, αντισυλληπτικές πρακτικές), επιβλαβείς (πχ. κάπνισμα, κατανάλωση λιπαρών τροφών, κατάχρηση ουσιών και αλκοόλ- διακοπή/ελάττωση) 2. Συμπεριφορές ρόλου ασθενούς Ακολούθηση ιατρικών συμβουλών (πχ συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή, κλπ) 3. Χρήση κλινικής Επίσκεψη σε ιατρό για ποικιλία προβλημάτων (πχ προληπτικές ιατρικές εξετάσεις)

11 Παραδείγματα εφαρμογής (πίνακας HBM εφαρμογές.doc)

12 Σημεία προσοχής στην εφαρμογή στα πλαίσια της αγωγής υγείας Απόδοση ευθυνών στο άτομο Παροχή κατάλληλων ερεθισμάτων αντίδρασης Ενίσχυση αντίληψης αυτοαποτελεσματικότητας με την θέτηση βραχυπρόθεσμων στόχων παρέχουν μεγαλύτερη θετική ενίσχυση Το μοντέλο χρησιμοποιεί κατάλληλα μηνύματα φόβου προκειμένου να ενισχυθεί η αντίληψη ευπάθειας και σοβαρότητας. Ο υπερβολικός φόβος μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα (αίσθημα αβοήθητου και άλλες δυσπροσαρμοστικές αντιδράσεις) Σύντομα προγράμματα που αποσκοπούν σε βραχυπρόθεσμες αλλαγές είναι καταλληλότερα για την εφαρμογή του μοντέλου

13 Σημεία προσοχής Η θεωρία δεν έχει καλή εφαρμογή σε συμπεριφορές που βασίζονται σε συναισθηματικά κίνητρα, έξη, δημογραφικά χαρακτηριστικά Το μοντέλο είναι κατάλληλο για προγράμματα πρόληψης, τα οποία στοχεύουν στην προώθηση συγκεκριμένων δράσεων (και όχι απλά ενημέρωσης) Η παρέμβαση πολλών επιπέδων (πχ διδασκαλία στην τάξη + οργάνωση health event στο σχολείο + εκπαιδευτική διαφημιστική καμπάνια) είναι αποτελεσματικότερη από παρέμβαση σε ένα μόνο επίπεδο Η εφαρμογή της θεωρίας είναι αποτελεσματικότερη σε συνδιασμό με άλλες θεωρίες της κοινωνιογνωστικής προσέγγισης (πχ Θεωρία Κινητοποίησης Προστασίας, Κοινωνιογνωστική Θεωρία)

14 Συμβουλευτικές εφαρμογές Χρήσιμη για τους παροχείς πρωτογενούς φροντίδας/περίθαλψης/πρόληψης Αξιολόγηση των πεποιθήσεων ευπάθειας και σοβαρότητας του ατόμου από την εμφάνιση μιας ασθένειας Αξιολόγηση των πεποιθήσεων του ατόμου για το ρόλο της αλλαγής συμπεριφοράς στην πρόληψη της ασθένειας (μέσω της αξιολόγησης των αντιλαμβανόμενων οφελών και εμποδίων της αλλαγής- συζήτηση υπέρ-κατά) Εντοπισμός επιμέρους οφελών και χρήση τους ως ενισχυτών της συμπεριφοράς Κατά τη συζήτηση των εμποδίων, ανάπτυξη σκέψεων για το πώς θα μπορούσαν αυτά να ξεπεραστούν, με συνέπεια την αύξηση της αντίληψης αυτοαποτελεσματικότητας Εντοπισμός ερεθισμάτων δράσης που μπορούν να υπενθυμίζουν σε καθημερινή βάση τις συνέπειες της μή αλλαγής

15 Άσκηση ημέρας Εφαρμογή της θεωρίας για την προώθηση μίας συμπεριφοράς. Επιλογή ενός εκ των παρακάτω: Πρόσφατα στοιχεία του παγκόσμιου οργανισμού υγείας (τηλεόραση, 6/11/08), δείχνουν ότι οι έλληνες έφηβοι 15 ετών και οι ελληνίδες διατηρούν την παγκόσμια πρωτιά αναφορικά με το κάπνισμα. Είναι η θεωρία κατάλληλη για εφαρμογή; Πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί? Ενημερωτική καμπάνια αυτοεξέτασης μαστού. Είναι η συμπεριφορά αυτή κατάλληλη για εφαρμογή του μοντέλου? Προτάσεις για την εφαρμογή της θεωρίας σε πρόγραμμα ενίσχυσης της αυτοεξέτασης αυτοεξέτασης μαστού σε νεαρές Ελληνίδες. Χρήση προφυλακτικού για αποφυγή ΣΜΝ. Συμβουλευτική εφαρμογή της θεωρίας.

16 Πηγές μελέτης Καραδήμας, Ε., Χ., (2005). Ψυχολογία της Υγείας, Θεωρία και Κλινική Πράξη. Αθήνα: Τυπωθήτω[σελ ]. Elder, J., P., Ayala, G., X., Harris, S., (1999). Theories and intervention approaches to health-behavior change in primary care. American Journal of Preventive Medicine, 17, 4, [http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6VHT-3XRP7T1-4- 3&_cdi=6075&_user=83470&_orig=search&_coverDate=11%2F30%2F1999&_sk= &vi ew=c&wchp=dGLzVtb-zSkWA&md5= a4955bab3c4f f6883&ie=/sdarticle.pdf] [ETR Rescourse center for adolescent pregnancy prevention, USA] ODEL.htm [online consultation, communicating with patients, UK]


Κατέβασμα ppt "ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ The Health Belief Model (HBM) (Becker, 1974, Rosenstock, 1966; 1974)"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google