Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΗΘΗ ΕΘΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Το έναυσμα για την ενασχόλησή μας με το συγκεκριμένο θέμα μας το έδωσε η σοβαρότατη κρίση που έχει προκαλέσει στους.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΗΘΗ ΕΘΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Το έναυσμα για την ενασχόλησή μας με το συγκεκριμένο θέμα μας το έδωσε η σοβαρότατη κρίση που έχει προκαλέσει στους."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΗΘΗ ΕΘΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ

2 Το έναυσμα για την ενασχόλησή μας με το συγκεκριμένο θέμα μας το έδωσε η σοβαρότατη κρίση που έχει προκαλέσει στους παραδοσιακούς θεσμούς όπως η οικογένεια και το σχολείο η παγκοσμιοποίηση, με αποτέλεσμα να μην δίνεται το απαραίτητο βάρος στην ανθρωπιστική παιδεία, αλλά στην καλλιέργεια μιας παιδείας προοδόπληκτης με αρκετά τα στοιχεία της ξενομανίας.

3 Και πρώτα απ’ όλα τι θα πει παράδοση; Είναι τα παιδιά, είναι οι πρόγονοι, είναι συνήθεια για υποχρέωση; Είναι κάτι που μας παρέχει ασφάλεια, ταυτότητα και σιγουριά ή εμπόδια, αναστολές και αποθάρρυνση για μια προς τ’ άστρα εκτόξευσή μας;

4 Παράδοση είναι...τo μελωδικό νανούρισμα της μάνας, οι θρύλοι του παππού, τα κάλαντα, τα χελιδονίσματα, οι μαντινάδες, τα έθιμα, οι χοροί και οι σκοποί που μας συντρόφευαν σε κάθε χαρά, οι ενδυμασίες, τα κεντήματα, τα δίστιχα, τα παιχνίδια και όσα είναι μέρος της ζωής του τόπου μας. Έτσι θα ακούμε τους παλμούς του τόπου μας ολοζώντανα. Παράδοση είναι η κληρονομιά του παρελθόντος.

5 Η παράδοση προσδιορίζει την φυσιογνωμία ενός λαού, τον τρόπο που ζει, την εγκοσμιότητά του, τις σκέψεις και τις πράξεις του. Παράδοση δεν είναι να επαναφέρουμε το παρελθόν, αλλά να ζήσουμε οργανικά την συνέχεια του εκφρασμένη σε νέες μορφές που προκύπτουν δημιουργικά, νεοφανώς από τους μόνιμους πυρήνες ζωής του λαού. Παράδοση δεν σημαίνει οπισθοδρόμηση, πισωγύρισμα, αγκίστρωση στο παρελθόν και είναι κακόπιστο να αποσυνδέεται από την πρόοδο. Η παράδοση είναι από τη φύση της μια έννοια δυναμική, διαρκώς σε αέναη κίνηση. Είναι δεσμός και συνέχεια, δεν είναι επιστροφή.

6 Η παράδοση δεν βελτιώνεται, αλλά επιστρωματώνεται σαν μια πρόσχωση που παραλλάζει με την πάροδο των καιρών το αρχικό τοπίο. Δεν το αναιρεί, δεν το υποτιμά, δεν το ακυρώνει, το εξελίσσει. Η παράδοση συνδέεται χειροπιαστά «σαρκικά», μέσω των γενεών με την έννοια της συνέχειας οργανικά. Η παράδοση είναι ένα μπόλιασμα πάνω στο ορατό σώμα του σήμερα. Η βασική κοίτη όπου πέφτουν όλα τα παραπόταμα των ανθρώπινων παλμών και εκφράσεων. Είναι το φίλτρο της καθημερινότητας. Ένας λαός ζει το κάθε μέρα του με ένα ύφος. Τραγουδάει, κλαίει, γελάει, ζωγραφίζει, θρησκεύεται, ερωτεύεται, χειροτεχνεί, μοχθεί, δημιουργεί, αγαπάει, ζει. Η παράδοση είναι ζωή, αλλά και στάση ζωής.

7 Ας κρατήσουμε περήφανα της καρδιές μας, αλώβητο αυτό το θησαυρό για τον παραδώσουμε στις επόμενες γενιές! Έτσι θα ακούμε τους παλμούς του τόπου μας ολοζώντανα και δεν θα σβήσει τίποτε στη χοάνη της παγκοσμιοποίησης.

8 Η ιστορία της Θεσσαλίας

9 Η προέλευση του ονόματος συνδέεται με το μυθικό ήρωα τον Θετταλό, γιο του Αίμονα, εξ ου και Αιμονία ονομάζεται ολόκληρη η Θεσσαλία. Η περιοχή της Θεσσαλίας κατοικήθηκε από τις αρχές της Παλαιολιθικής εποχής. Οικισμοί, που ανήκουν στην Νεολιθική Εποχή, έχουν ανασκαφεί όπως στο Σέσκλο και στο Διμήνι. Αργότερα (την εποχή του χαλκού) γίνεται το λίκνο των πρώτων Ελληνικών φύλων με ιδιαίτερη ανάπτυξη κατά τους Μυκηναϊκούς χρόνους.

10 Η Θεσσαλία, πατρίδα του Ασκληπιού, των Λαπιθών και των Κενταύρων, υπήρξε γενέθλια γη αγίων, πατριαρχών, αρχιερέων, διδασκάλων του Γένους, οπλαρχηγών, κλεφτών, αρματωλών, πατρίδα του Ρήγα, του Καραϊσκάκη, του Νικολάου Πλαστήρα, πατρίδα ποιητών, λογοτεχνών, ζωγράφων και αγιογράφων, ανθρώπων των Γραμμάτων και των Τεχνών.

11 Ιστορία του Ν. Μαγνησίας Η Μαγνησία πήρε το όνομά της από τους πρώτους κατοίκους της περιοχής, μεταξύ των οποίων οι Μαγνήτες. Στο Πήλιο κατοικούσαν οι Κένταυροι και ο σοφός Χείρωνας, κοντά στον οποίο μαθήτευσε ο Αχιλλέας καθώς και ο Ασκληπιός που διδάχθηκε την ιατρική. Η περιοχή κατοικήθηκε από τους πρώιμους προϊστορικούς χρόνους. Οι Παγασές έδωσαν το όνομά τους στον Παγασητικό κόλπο, οι αρχαίες Φερές στο σημερινό Βαλεστίνο, η αρχαία Άλος κοντά στον Αλμυρό, οι Φθιώτιδες Θήβες στη σημερινή Νέα Αγχίαλο, η Αρχαία πόλη Δημητριάδα αποτελούν ιστορικά μνημεία παγκόσμιου ενδιαφέροντος.

12 ΑΡΓΩ Στην αρχαία Ιωλκό συγκεντρώθηκαν οι ήρωες της ελληνικής μυθολογίας και με αρχηγό τους τον Ιάσονα ξεκίνησαν με την Αργώ για τη μακρινή Κολχίδα, αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας.

13 Ιστορία του Ν. Τρικάλων Ιδρύθηκε πιθανότατα κατά το Μεσαίωνα, στη θέση της αρχαιότατης Τρίκκης ή Τρίκης. Στην αρχαιότητα, η πόλη ήταν χτισμένη στην αριστερή όχθη του ποταμού Ληθαίου, έφερε το όνομα Δώρις και ήταν πρωτεύουσα της Θεσσαλικής Ιστιαιώτιδας. Το όνομα του ποταμού σημαίνει ποταμός των νεκρών και προέρχεται από τη λήθη. Η ιστορία της πόλης των Τρικάλων ακολουθεί την ιστορία της Θεσσαλίας.

14 Ποταμός Ληθαίος

15 Ιστορία του Ν. Λαρίσης Στη γλώσσα του «Λάρισα» σημαίνει Ακρόπολη-φρούριο. Πρώτοι κάτοικοι της Λάρισας υπήρξαν οι Πελασγοί. Οι Πελασγοί εγκαταστάθηκαν μέσα στα έλη και τους βούρκους που σχηματίζουν τα νερά του Πηνειού ποταμού. Κατά τη μυθολογία τα νερά του Πηνειού βρήκαν διέξοδο προς τη θάλασσα, όταν ο Ποσειδώνας με την τρίαινά του έκοψε τα βουνά δημιουργώντας μια τομή, ένα κόψιμο στα Τέμπη.

16 Πηνειός ποταμός Ο ποταμός Πηνειός αποτελεί τον τελικό αποδέκτη όλων σχεδόν των ρευμάτων που διασχίζουν τη Θεσσαλική πεδιάδα. Πηγάζει από την Πίνδο και εκβάλλει στο Αιγαίο Πέλαγος.

17 Ιστορία του Ν. Καρδίτσας Βρίσκεται στο μέσον σχεδόν της Θεσσαλικής πεδιάδας και παραρρέεται από παραπόταμο του Πηνειού λεγόμενος και "ποταμός της Καρδίτσας". Η Καρδίτσα ιδρύθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Γύρω στα αποτελούσε ήδη σταθμό και κέντρο εμπορίου ανάμεσα στην πεδινή και την ορεινή περιοχή. Το "Καρδίτσα" θεωρείται κατά μία εκδοχή παραφθορά του σλαβικού "Gradista", το οποίο σημαίνει "οριοθετημένος, οχυρωμένος τόπος.Κατά άλλη και επικρατέστερη εκδοχή, η ονομασία της πόλης προέρχεται από την λέξη "καρυδιά - καρυδίτσα" που με την θεσσαλική προφορά έγινε "Καρδίτσα".

18 Ο ανδριάντας του Νικολάου Πλαστήρα Σε κεντρικό σημείο της πόλης βρίσκεται το υπέροχο άλσος του Παυσιλύπου, με τα ελεύθερα παγώνια, Στη δυτική άκρη του άλσους έχει ανεγερθεί ο έφιππος ανδριάντας του Νικολάου Πλαστήρα

19 Χριστουγεννιάτικα έθιμα Θεσσαλίας ΚΛΩΝΑΡΙΑ ΣΤΟ ΤΖΑΚΙ: Στη Θεσσαλία, τα νεαρά κορίτσια και αγόρια, επιστρέφοντας στο σπίτι από την εκκλησία, τοποθετούν δίπλα στο αναμμένο τζάκι μικρά κλαδιά δέντρων, που αντιπροσωπεύουν τις προσωπικές τους επιθυμίες. Συγκεκριμένα, πιστεύεται ότι το άτομο, του οποίου το κλαδί κάηκε πρώτο, θα είναι και το πρώτο που θα παντρευτεί. ΚΛΩΝΑΡΙΑ ΣΤΟ ΤΖΑΚΙ: Στη Θεσσαλία, τα νεαρά κορίτσια και αγόρια, επιστρέφοντας στο σπίτι από την εκκλησία, τοποθετούν δίπλα στο αναμμένο τζάκι μικρά κλαδιά δέντρων, που αντιπροσωπεύουν τις προσωπικές τους επιθυμίες. Συγκεκριμένα, πιστεύεται ότι το άτομο, του οποίου το κλαδί κάηκε πρώτο, θα είναι και το πρώτο που θα παντρευτεί.

20 Tο έθιμο της Γουρουνοχαράς στη Λάρισα Η γουρουνοχαρά είναι ένα από τα σημαντικότερα έθιμα διότι το αντιμετώπιζαν και ως τελετουργία. Τα χρόνια της προσφυγιάς και της εγκατάστασης στην νέα πατρίδα ήταν πολύ δύσκολα. Το πρώτο τους μέλημα ήταν η εξασφάλιση της τροφής και της ενδυμασίας για όλη την χρονιά. Για το λόγο αυτό, οι Θρακιώτες έτρεφαν και φρόντιζαν όλο τον χρόνο ένα γουρούνι, το οποίο έσφαζαν την παραμονή των Χριστουγέννων.

21

22 Τα Μπαμπαλιούρια ΕΛΑΣΣΟΝΑ Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς ο επισκέπτης μπορεί να δει στο δρόμο τα "Μπαμπαλιούρια". Τα "Μπαμπαλιούρια" είναι ένα Πρωτοχρονιάτικο έθιμο, που έχει τις ρίζες του στη Διονυσιακή λατρεία και αναβιώνει και στις μέρες μας. Στα χέρια τους οι άντρες κρατούν ένα ξύλινο κυρτό σπαθί που συμπληρώνει τη φορεσιά του κάθε "Μπαμπαλιούρη". Μαζί τους είναι πάντα ο "αδελφογύρτης" ο οποίος κρατάει έναν κουμπαρά και μαζεύει τα χρήματα που προσφέρει ο κόσμος. Πριν ακόμη τελειώσει η Πρωτοχρονιάτικη Θεία Λειτουργία οι "Μπαμπαλιούρηδες" έχουν πάρει θέση έξω από τις τρεις ενορίες του χωριού. Βγαίνοντας ο κόσμος από την εκκλησία τους συναντά και αιφνιδιάζεται αφού περνούν το σπαθί στη μέση τους και δεν αφήνουν κανέναν να περάσει αν δεν βάλει χρήματα επάνω σ' αυτό.

23

24 Το τάισμα της βρύσης Οι κοπέλες, τα χαράματα των Χριστουγέννων, (σε κάποιες περιοχές και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς), πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση «για να κλέψουν το άκραντο νερό». Το νερό λέγεται άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δεν μιλούν κατά τη διάρκεια της διαδρομής. Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και γλυκιά να είναι και η ζωή τους.

25 Στη συνέχεια «ταΐζουν» τη βρύση με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς προκειμένου να εξασφαλίσουν καλή σοδειά τη νέα χρονιά. Η κοπέλα που φτάνει πρώτη στη βρύση θεωρείται πως θα είναι η πιο τυχερή του χρόνου. Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια. Η επιστροφή πρέπει να είναι επίσης αμίλητη μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό, το οποίο ραντίζεται στις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.

26 Τα «Λοκατζάρια» Τα «Λοκατζάρια» ή «Ρογκατσάρια» είναι πανάρχαιο έθιμο που τελείται αδιάλειπτα εδώ και πολλούς αιώνες στις 5 Ιανουαρίου. Οι νέοι του χωριού μεταμφιέζονται και επισκέπτονται τα σπίτια τραγουδώντας ειδικά κάλαντα για κάθε περίσταση.

27 ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρή Δευτέρα οπότε αρχίζει και η μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Ονομάστηκαν έτσι επειδή, τη περίοδο αυτή, συνηθίζεται να μην τρώνε κρέας οι Χριστιανοί, δηλαδή «να απέχουν από κρέας». Ανάλογη με την ελληνική λέξη Αποκριά είναι και η λατινική λέξη καρναβάλι (Carneval,carnavale, από τις λέξεις

28

29

30 Πλέκοντας κορδέλες στο Γαϊτανάκι! Από τα πιο γνωστά πανελλαδικά έθιμα, που διατηρούνται αυτούσια ως τις μέρες μας, είναι το γαϊτανάκι. Το γαϊτανάκι είναι ένας χορός που δένει απόλυτα με το χρώμα και το κέφι της απόκριας. Δεκατρία άτομα χρειάζονται γι’ αυτόν το χορό. Ο ένας κρατά ένα μεγάλο στύλο στο κέντρο, από την κορυφή του οποίου κρέμονται 12 μακριές κορδέλες, διαφορετικού χρώματος η καθεμιά. Οι κορδέλες αυτές λέγονται γαϊτάνια και δίνουν το όνομά τους στο έθιμο. Οι υπόλοιποι δώδεκα χορευτές κρατούν από ένα γαϊτάνι και χορεύουν σε ζευγάρια. Καθώς κινούνται γύρω από το στύλο, κάθε χορευτής εναλλάσσεται με το ταίρι του κι έτσι πλέκουν τις κορδέλες πάνω του δημιουργώντας χρωματιστούς συνδυασμούς. Όταν πια οι κορδέλες τυλιχτούν στο στύλο και οι χορευτές χορεύουν όλο και πιο κοντά σε αυτόν, τότε ο χορός τελειώνει και το στολισμένο γαϊτανάκι μένει να θυμίζει το αποκριάτικο πνεύμα.

31

32 Τυρναβίτικο Καρναβάλι - Μπουρανί Μπουρανί (χορτόσουπα χωρίς λάδι): Ένα από αυτά τα έθιμα που έκανα τον Τύρναβο ξακουστό είναι το έθιμο του «Μπουρανί» την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας. Η χρησιμοποίηση σεξουαλικών και ερωτικών συμβόλων συνδυάζεται απόλυτα με τις παραδοσιακές λαϊκές εκδηλώσεις των Τυρναβιτών.

33 Καθαρά Δευτέρα Με την ξεκινά η Σαρακοστή για την Ορθόδοξη εκκλησία, ενώ ταυτόχρονα σημάνει το τέλος των Απόκρεω. Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί οι Χριστιανοί "καθαρίζονταν" πνευματικά και σωματικά. Είναι μέρα νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς. Η νηστεία διαρκεί για 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο. Την Καθαρά Δευτέρα συνηθίζεται να τρώγεται λαγάνα (άζυμο ψωμί που παρασκευάζεται μόνο εκείνη τη μέρα),ταραμάς και άλλα νηστίσιμα φαγώσιμα, κυρίως λαχανικά, όπως και φασολάδα χωρίς λάδι. Επίσης συνηθίζεται το πέταγμα χαρταετού.

34

35 Σαρακοστή Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή ή είναι χριστιανική χρονική περίοδος νηστείας. Είναι η αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Αρχικά διαρκούσε έξι εβδομάδες ενώ αργότερα προστέθηκε και η έβδομη εβδομάδα. Ονομάζεται "Σαρακοστή" γιατί περιλαμβάνει σαράντα ημέρες νηστείας. Η ονομασία "Τεσσαρακοστή" αρχικά σήμαινε την τεσσαρακοστή (40ή) ημέρα πριν το Πάσχα, γρήγορα όμως το όνομα δόθηκε σε όλη την περίοδο της νηστείας πριν το Πάσχα. Πολλοί τοποθετούσαν και τη Μεγάλη Εβδομάδα στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, οπότε ο χρόνος των σαράντα ημερών διευρυνόταν[1]. Ο χαρακτηρισμός "Μεγάλη" δε δίνεται για τη μεγάλη διάρκειά της, αλλά για τη σημασία της, σε ανάμνηση των Παθών του Χριστού.

36

37 ΜΑΡΤΗΣ Από τη 1η ως τις 31 του Μάρτη, τα παιδιά φορούν στον καρπό του χεριού τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον «Μάρτη» ή «Μαρτιά». Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο «Μάρτης» προστατεύει τα πρόσωπα των παιδιών από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, για να μην καούν. Φτιάχνεται την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου και φοριέται είτε σαν δαχτυλίδι στα δάχτυλα, είτε στον καρπό του χεριού σαν βραχιόλι.

38 ΠΑΣΧΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ

39 Τα Λαζαράκια Το Σάββατο του Λαζάρου τα παιδιά στολίζουν καλάθια με λουλούδια, βάζουν μέσα μια κούκλα και πάνε στα σπίτια του χωριού για να τραγουδήσουν το "Λάζαρο". Οι νοικοκυρές τους δίνουν αυγά και γλυκά.

40 Τα Βάγια Την Κυριακή των Βαΐων τα νιόπαντρα ζευγάρια πάνε στην εκκλησία καλάθια με μικρά μπουκέτα λουλουδιών. Μετά τη Λειτουργία ο παπάς τα μοιράζει στον κόσμο.

41 ΠΑΣΧΑ Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη γιορτή του Ελληνισμού. Η Μ. Εβδομάδα και η Ανάσταση ήταν και είναι οι ομορφότερες μέρες του χρόνου τις ζούμε και τις ζει κάθε κομμάτι του απανταχού Ελληνισμού με ευλάβεια, χαρά, προσευχή και αγάπη. Το θείον πάθος οδηγεί στο θρίαμβο της Ανάστασης, στο θάνατο του θανάτου τη νίκη της ζωής σηματοδοτώντας το τέλος του χειμώνα και την αρχή της Άνοιξης. Το αρνί συμβολίζει τον Χριστό που θυσιάστηκε σαν ζώο για την σωτηρία όλης της ανθρωπότητας.

42

43 ΠΑΣΧΑ ΠΗΛΙΟΥ Το κόκκινο χρώμα, είναι χαρακτηριστικό για τη Μεγάλη Πέμπτη, όχι μόνο στα αυγά. Τα κόκκινα αυγά, τα τσουγκρίζουμε, ευχόμενοι ο ένας στον άλλον. Μια πράξη που συμβολίζει το σπάσιμο του τάφου και των δεσμών του θανάτου με την Ανάσταση του Κυρίου. Τη Μεγάλη Πέμπτη ζυμώνουν τα κουλουράκια και οι νονάδες φτιάχνουν τις κοκκώνες για να τις δώσουν το Μεγάλο Σάββατο στα βαφτιστήρια τους. Η κοκκώνα είναι μια γλυκιά κουλούρα και στη μέση έχει ένα κόκκινο αυγό.. Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ημέρα απόλυτης αργίας Το Μεγάλο Σάββατο στολίζουν τον ναό με κλαδιά και φύλλα δάφνης.

44

45 Ο Διπλός Χορός: Την επόμενη ημέρα, ανήμερα της Λαμπρής το απόγευμα, οι κάτοικοι του χωριού περιμένουν να τελειώσει ο εσπερινός της αγάπης και ετοιμάζονται για το μεγάλο χορό, στην κεντρική πλατεία. Τότε, ο ίδιος ο ιερέας της εκκλησίας ανοίγει τον περίφημο Διπλό Χορό, που χορεύεται από τέσσερις σειρές χορευτών, δύο από γυναίκες και δύο από άνδρες. Τα “Σίγνα”: είναι ένα καθαρά θρησκευτικό έθιμο. Ξεκινούν μετά τη λειτουργία, με το σχηματισμό μιας πομπής με λάβαρα, εξαπτέρυγα και εικόνες της εκκλησίας. Μπροστά πηγαίνουν ο παπάς και οι ψαλτάδες και ακολουθούν οι πιστοί με τις αναστάσιμες λαμπάδες. Όλοι μαζί κάνουν τον κύκλο του χωριού ψάλλοντας το “Χριστός Ανέστη”, με σκοπό να ξορκίσουν το κακό. ΠΑΣΧΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΤΣΑ

46

47 ΠΑΣΧΑ ΣΤΑ ΤΡΙΚΑΛΑ Ξημερώνοντας Μεγάλη Δευτέρα καθώς και στη συνέχεια τις ημέρες της Μεγάλης Τρίτης και Τετάρτης οι νοικοκυρές αρχίζουν τις προετοιμασίες για την καθαριότητα του σπιτιού και αγοράζουν τα υλικά που χρειάζονται για την Παρασκευή παραδοσιακών σπιτικών κουλουριών και τσουρεκιών. Την Μεγάλη Πέμπτη ακολουθεί το βάψιμο των αυγών. Την Μεγάλη Παρασκευή οι γυναίκες πηγαίνουν στην εκκλησία για να βοηθήσουν στον στολισμό του επιταφίου. Σε όλα τα σπίτια από νωρίς το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου οι νοικοκυρές ετοιμάζουν το γιορτινό βραδινό τραπέζι που έχει ως κύριο πιάτο τη μαγειρίτσα. Το βράδυ, με λευκές λαμπάδες και γιορτινά ρούχα, η οικογένεια με τους συγγενείς προσέρχονται στην εκκλησία για να ανάψουν το "Άγιο Φως“.Την Κυριακή του Πάσχα, στήνεται χορός και ταυτόχρονα, ψήνεται στη σούβλα ο οβελίας.

48

49 ΠΑΣΧΑ ΛΑΡΙΣΑΣ Στην Λάρισα, μετά την Ανάσταση και τν Θεία Λειτουργία, έξω από την εκκλησία παρέες-παρέες χόρευαν ψάλλοντας το χριστός Ανέστη. Αμέσως μετά το χορό πάλευαν οι άντρες για τη νίκη με έπαθλο ένα μαντίλι με χρήματα που πρόσφερε η εκκλησία από τα χέρια του ιερέα και της εκκλησιαστικής επιτροπής.

50 ΕΘΙΜΑ ΜΑΙΟΥ

51 ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ Η Πρωτομαγιά έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα. Είναι η πρώτη ημέρα του Μαΐου και η γιορτή της Άνοιξης. Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς σηματοδοτεί την τελική νίκη του καλοκαιριού απέναντι στον χειμώνα, την κατίσχυση της ζωής επί του θανάτου και έχει ρίζες που ανάγονται σε προχριστιανικές αγροτικές λατρευτικές τελετές για τη γονιμότητα των αγρών και, κατ’ επέκταση, και των ζώων και των ανθρώπων.

52 Το πρωτομαγιάτικο στεφάνι Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα που εξακολουθεί να μας συνδέει με την παραδοσιακή Πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης με πανάρχαιες ρίζες, είναι το πρωτομαγιάτικο στεφάνι. Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς συνδέεται με την ανθρώπινη χαρά για την άνοιξη και τη βλάστηση. Απότοκο των δοξασιών αυτών είναι το μαγιάτικο στεφάνι που φτιάχνεται από διάφορα άνθη και καρπούς και κρεμιέται στην πόρτα των σπιτιών.

53

54 Το Πήδημα της φωτιάς: Νέοι και γυναίκες μεγάλης ηλικίας μαζεύονται την παραμονή της Πρωτομαγιάς, μόλις δύσει ο ήλιος και ανάβουν φωτιές με ξερά κλαδιά που έχουν συγκεντρώσει αρκετές μέρες πριν. Όσο η φωτιά είναι αναμμένη οι γυναίκες χορεύουν κυκλικούς χορούς γύρω από τη φωτιά και τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια για την Πρωτομαγιά. Τα νέα παιδιά, αφού βρέξουν τα μαλλιά και τα ρούχα τους, πηδούν πάνω από τις φωτιές σαν μία συμβολική πράξη που αποσκοπεί στο να διώξει τον χειμώνα και την αρρώστια. Στην συνέχεια όλοι παίρνουν έναν δαυλό από φωτιά και την πηγαίνουν στο σπίτι τους για να φύγουν όλα τα κακά.

55

56 Ο θερισμός στον Θεσσαλικό κάμπο Κατά τον μήνα Ιούνιο ή θεριστή, γινόταν το θέρισμα των σιτηρών. Παλαιότερα, σε όλα τα χωριά του Θεσσαλικού κάμπου, ο θερισμός των σιτηρών κι ο αλωνισμός τους γινόταν με τον παλιό πατροπαράδοτο τρόπο, δηλαδή με το δρεπάνι και τη δοκάνη. Κρατούσε δυο περίπου μήνες. Στις μέρες μας, ο θερισμός και ο αλωνισμός υπάρχουν μόνο ως αναμνήσεις στη σκέψη των ηλικιωμένων κυρίως αγροτών και αποτυπωμένοι σε εικόνες παλιών βιβλίων ή εκθέσεις γεωργικών αντικειμένων. Η εμφάνιση των θεριστικών και αλωνιστικών μηχανών, στις αρχές της δεκαετίας του πενήντα, άλλαξε σιγά – σιγά τον τρόπο του θερισμού και αλωνισμού. Με αυτή την αλλαγή χάθηκαν και μια σειρά από ήθη και έθιμα που συνόδευαν τις ασχολίες αυτές.

57 Πατροπαράδοτος τρόπος θερισμού με δρεπάνι Όταν τα στάχια ωρίμαζαν και έπαιρναν ένα χρυσοκίτρινο χρώμα, ο γεωργός ετοιμαζόταν για την ευλογημένη ώρα του θερισμού. Οι θεριστές, άνδρες και γυναίκες, ήταν έτοιμοι. Άρχιζαν το θερισμό νωρίς το πρωί. Ο θερισμός άρχιζε ημέρα Δευτέρα και ποτέ ημέρα Τρίτη. Την Τρίτη τη θεωρούσαν ως κακό οιωνό, λόγω της πτώσης της Κωνσταντινούπολης στα χέρια των Οθωμανών. Οι θεριστές ξεκινούσαν από την ίδια πλευρά του χωραφιού και έπαιρναν μπροστά τους μια έκταση που αντιστοιχούσε στον αριθμό των θεριστών και την οποία ονόμαζαν «όργο».

58

59

60

61 ΤΟ ΣΗΚΩΜΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΕΘΙΜΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ Όταν η Θεσσαλία βρισκόταν υπό Οθωμανική κατοχή, οι αγάδες είχαν τη συνήθεια να εκτρέφουν περιστέρια, όχι για να τα φάνε αλλά για προσωπική τους ευχαρίστηση. Τα περιστέρια αυτά που τα έλεγαν «οτζίτικα» ήταν μεγαλόσωμα με μακρύ ράμφος και διάφορα χρώματα. Ανάλογα με το χρώμα που είχαν τα έδιναν και διαφορετικά ονόματα. Όταν ο καιρός ήταν καλός ο αγάς καλούσε τους φίλους του στο κονάκι και όλοι μαζί έβγαιναν στο λιβάδι. O αγάς τότε διέταζε τον «περιστερά» δηλαδή τον άνθρωπο που φρόντιζε τα περιστέρια, «να ρίξει μια καλαμιά». Αυτό σήμαινε: «Κάνε τα περιστέρια να πετάξουν στον ουρανό»

62 Ο περιστεράς έπαιρνε τότε ένα μεγάλο καλάμι και έδενε στη μια άκρη του ένα παλιόπανο το οποίο το ανέμιζε ψηλά σαν να ήταν σημαία. Τα περιστέρια μόλις έβλεπαν το πανί να ανεμίζει, πετούσαν ψηλά στον ουρανό, διαγράφοντας κύκλους. το έθιμο να σηκώνουν τα περιστέρια διαδόθηκε πολύ, ιδιαίτερα στη περιοχή της Λάρισας.

63 Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ

64 ΚΑΛΕΣΜΑΤΑ Παλιά στο χωριό τα έντυπα προσκλητήρια γάμου ήταν άγνωστα. Η πρόσκληση στο γάμο γινόταν με γραπτό ιδιόχειρο κάλεσμα. Μια εβδομάδα πριν από το γάμο συγκεντρώνονταν οι στενοί συγγενείς, για να αποφασίσουν ποιους θα καλέσουν στο γάμο. Τους κουμπάρους τους καλούσαν νωρίτερα, γιατί έπρεπε να έχουν χρόνο στη διάθεσή τους να ψωνίσουν και να ετοιμαστούν.

65

66 ΠΡΟΙΚΙΑ Όλοι οι καλεσμένοι συγκεντρώνονταν το Σάββατο το βράδυ στο σπίτι της νύφης για το γλέντι, που διαρκούσε μέχρι το πρωί. Συνήθως οι ίδιοι οργανοπαίκτες πήγαιναν το Σάββατο το βράδυ στη νύφη και την Κυριακή στο γαμπρό. Πριν από το μεσημέρι της Κυριακής συγκεντρώνονταν και πάλι οι καλεσμένοι στο σπίτι της νύφης, για να ξεδιπλώσουν τα προικιά. Τα προικιά ήταν καμωμένα από τα επιδέξια χέρια της νύφης και της μάνας της.

67

68 ΜΠΡΑΤΙΜΙΑ Τα μπρατίμια φορούσαν μια ποδιά στη μέση και μια μαντίλα στο κεφάλι και άπλωναν την προίκα της νύφης. Κάποιο από τα μπρατίμια έπαιρνε το δώρο του καθενός και φώναζε δυνατά, για να ακούν όλοι, το όνομά του και το δώρο που πρόσφερε.

69 ΤΟ ΞΥΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ Ο γαμπρός δεν ξυριζόταν ποτέ μόνος του. Το ξύρισμά του ανήκε στις διαδικασίες του γάμου, ήταν μια ειδική τελετουργία. Κάποιος έκανε τον μπαρμπέρη. Ο γαμπρός καθόταν σε μια καρέκλα. Κρατούσε στα χέρια του ένα δίσκο ή ένα ταψί. Μαζεύονταν όλοι γύρω από το γαμπρό. Καθώς άρχιζε το ξύρισμα, με τη συνοδεία των οργανοπαικτών

70

71 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

72 Η παράδοση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον τρόπο ζωής σήμερα;

73 Πόσο καλά γνωρίζετε τα έθιμα και τις παραδόσεις;

74 Εσείς συμμετέχετε σε αυτά;

75 Υπάρχει χάσμα μεταξύ νέων και παράδοσης;

76 Η πλήρης αξιοποίηση της τεχνολογίας θα μπορούσε να φέρει τους νέους πιο κοντά στην παράδοση;

77 Το σχολείο είναι η κύρια πηγή πληροφόρηση σε σχέση με την παράδοση;

78 Πιστεύετε ότι η παράδοσή μας κινδυνεύει να χαθεί;

79 Πιστεύετε ότι πρέπει να έχουν διάρκεια στο χρόνο τα έθιμα και οι παραδόσεις;

80 Μαθαίνετε για την παράδοση κυρίως μέσα από διάφορα μουσεία;

81 Σας ενδιαφέρουν οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί;

82 Ακούτε δημοτικά τραγούδια;

83 Αν ναι από πού τα μάθατε;

84 Έστε μέλος κάποιου πολιτιστικού ή χορευτικού συλλόγου;

85 Σας αρέσουν τα παραδοσιακά παραμύθια και θρύλοι;

86 Συμπεριλαμβάνετε παραδοσιακά φαγητά στην καθημερινή σας διατροφή;

87 Παραδοσιακά παιχνίδια Τα παιδιά έπαιζαν στις γειτονιές του χωριού, συνήθως ομαδικά παιχνίδια, όπως ποδόσφαιρο, τσιλίκα, τραμπάλα, κρυφτό, κυνηγητό, πετροπόλεμο, γαϊδουρομαχίες, αμπάριζα ή σκλαβάκια κ.ά.

88 Η αμπάριζα Τα παιδιά χωρίζονταν σε δύο ομάδες και χρησιμοποιούσαν μία πέτρα για να ορίσουν το χώρο τους, την αμπάριζα. Απέναντι από την πέτρα κάθε ομάδας υπήρχε το σημείο, στο οποίο φυλακίζονταν κάθε παίχτης της αντίπαλης ομάδας που συλλαμβανόταν. Αφού έριχναν κλήρο ποια ομάδα θα ξεκινήσει πρώτη, ο παίχτης της α΄ ομάδας έβγαινε από την αμπάριζα και έπρεπε ένας αντίπαλος να κινηθεί εναντίον του για να τον συλλάβει. Τότε δεύτερος παίχτης της α΄ομάδας έτρεχε για συμπαράσταση, προσπαθώντας να συλλάβει τον αντίπαλο, κ.ο.κ. Ο κάθε παίχτης μπορούσε να συλλάβει μόνο όποιον είχε προηγηθεί του ιδίου. Είχε όμως τη δυνατότητα να ανανεώνει το δικαίωμα, αν γύριζε και πατούσε στην πέτρα της ομάδας του.

89 Τα καρύδια Τα καρύδια ήταν παιχνίδι αντίστοιχο των σημερινών βόλων. Έστηναν στη σειρά 10 καρύδια και τα σημάδευαν με ένα ενδέκατο. Όποιος χτυπούσε τα περισσότερα καρύδια, κέρδιζε. Ο νικητής έπαιρνε τα κερδισμένα και τα κατανάλωνε επί τόπου...

90 Η τσιλίκα Τα παιδιά χρησιμοποιούν ένα χοντρό τσάκνο, 20 εκατοστών, με κωνικές άκρες και ένα χοντρότερο 70 εκατοστών περίπου. Το μικρό ξύλο το τοποθετούν σε μια επίπεδη επιφάνεια και με το μεγάλο χτυπούν τη μια άκρη του. Τότε το μικρό ραβδί κάνει γύρους στον αέρα. Κατόπιν το χτυπούν στον αέρα και αυτό διανύει μια μεγάλη απόσταση. Όταν το μικρό ξύλο πέσει στο έδαφος, τα παιδιά αρχίζουν και μετρούν με το μεγάλο ξύλο την απόσταση που διάνυσε το μικρό απ' το σημείο που το χτύπησε το παιδί λέγοντας "Τσιλίκα - τσιλικώνι" ή "Τσιλίκα - τσουμάκα. Νικητής είναι αυτός που το μεγάλο ξύλο θα χωρέσει περισσότερες φορές στην απόσταση που διάνυσε το μικρό.

91

92 ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

93 Γαλατάς. Ο γαλατάς άρμεγε πρωί πρωί τις αγελάδες του, τις κατσίκες του ή τα πρόβατα του, όποιο ζωντανό είχε ο κάθε γαλατάς, και κρατούσε μερικό γάλα για να κάνει η οικογένειά του τυρί ή γιαούρτι και το υπόλοιπο το πουλούσε.

94 Γανωτής Ο γανωτής ξεκινούσε κάθε πρωί με ένα άδειο τσουβάλι στις γειτονιές και μάζευε τα σκεύη από τα νοικοκυριά που χρειαζόντουσαν να γανωθούν.

95 Καρεκλοποιός. Οι τεχνίτες σχεδίαζαν πρώτα σε χαρτί το σχέδιο της καρέκλας και μετά άρχιζαν να το κατασκευάζουν. Ήταν στη φαντασία και στην τέχνη του κάθε τεχνίτη το σχέδιο που θα ακολουθούσε. Μόλις συμφωνούσε ο πελάτης στο σχέδιο και στο κόστος αυτής, ξεκινούσε η κατασκευή της.

96 Λουστραδόρος Γυάλιζε τα καθρεφτάκια του και τα μπρούντζινα σκαλισμένα στολίδια στο κασελάκι του για να προσελκύσει τους πελάτες του.

97 ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΦΑΓΗΤΑ ΚΑΙ ΓΛΥΚΑ

98 Πηλιορείτικο Σπετζοφάι

99 Μπατζίνα

100 Μπουμπάρι

101 Πιπερόπιτα

102 Τσιτσίραβλα

103 Χόρτα με αυγά

104 Παραδοσιακό ψωμί

105 Κυδώνι

106 Μπακλαβάς

107 «Ένα μέρος του παρελθόντος πεθαίνει κάθε στιγμή και η θνησιμότητά του μας μολύνει αν προσκολληθούμε σ’ αυτό με υπερβολική αγάπη. Ένα μέρος του παρελθόντος μένει πάντα ζωντανό και κινδυνεύουμε, καταφρονώντας τη ζωντάνια του» Γ. Σεφέρης

108 Ερευνητική εργασία Β’ Λυκείου Διανέλλου Ευσταθία Θερσίτης Κωνσταντίνος Καρκαλάς Αθανάσιος Κουτρουμάνου Ελευθερία Κρινάκη Κωνσταντίνα Μαργαρίτη Δήμητρα Νάνου Έλενα-Μαρία Ντούρος Δημήτριος Πολυχρόνου Ιωάννα Ρήγα Μαρία Σκληθριώτης Απόστολος Τζεμπετζή Βασιλική Τζίκα Κατερίνα Τσατσάνη Αργυρούλα Τσικρικώνη Μαρίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια Ζαγκαΐλια Άννα


Κατέβασμα ppt "ΗΘΗ ΕΘΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Το έναυσμα για την ενασχόλησή μας με το συγκεκριμένο θέμα μας το έδωσε η σοβαρότατη κρίση που έχει προκαλέσει στους."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google