Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ψυχοφάρμακα στην τρίτη ηλικία Δημήτριος Κανδύλης Καθηγητής Ψυχιατρικής Α.Π.Θ.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ψυχοφάρμακα στην τρίτη ηλικία Δημήτριος Κανδύλης Καθηγητής Ψυχιατρικής Α.Π.Θ."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ψυχοφάρμακα στην τρίτη ηλικία Δημήτριος Κανδύλης Καθηγητής Ψυχιατρικής Α.Π.Θ

2 Το φάρμακο Πολύτιμος βοηθός που μπορεί: Να αμβλύνει τα ενοχλήματα Να θεραπεύσει Να εξασφαλίσει ποιότητα ζωής

3 δεν υπάρχει σκεπτόμενο φάρμακο το φάρμακο έχει ενέργειες άλλες επιθυμητές, άλλες ανεπιθύμητες η θεραπευτική τέχνη είναι ένα διαρκές ζύγισμα το όφελος από το φάρμακο να είναι μεγαλύτερο από τη ζημιά που προκαλεί όταν έχουμε περισσότερες δυνατότητες η τέχνη είναι να επιτευχθεί το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος με το μικρότερο δυνατό κόστος (βιολογικό ή χρηματικό)

4 ένα φάρμακο είναι τόσο πιο αποτελεσματικό όσο καλύτερα το γνωρίζει ο γιατρός που το χρησιμοποιεί ένα φάρμακο είναι τόσο πιο αποτελεσματικό όσο περισσότερο πιστεύει σ‘ αυτό ο γιατρός που το χορηγεί είναι προτιμότερο οι γιατροί να χειρίζονται λιγότερα φάρμακα που γνωρίζουν καλά παρά περισσότερα που γνωρίζουν μέτρια

5 Προπρανολόλη 80 mg τρεις φορές την ημέρα Βενδροφλουαζίδη 10 mg την ημέρα Διγοξίνη 0,25 mg την ημέρα ιβουπροφένη 400 mg τρεις φορές την ημέρα Χλωροπροπαμίδη 250 mg την ημέρα Δισκία κοτριμοξαζόλης δύο φορές την ημέρα από 2 Αμιτριπτυλίνη 25 mg τρεις φορές την ημέρα Νιτραζεπάμη 5 mg κάθε βράδυ

6

7 Στους ηλικιωμένους επισυμβαίνουν μεταβολές στην: απορρόφηση κατανομή μεταβολισμό  φαρμάκων απέκκριση λειτουργία νευρώνων Pollock et al Williams et al., 1989 Zaleon & Guthrie, 1994

8

9 Σημαντικές φαρμακοκινητικές/φαρμακοδυναμικές μεταβολές Αυξημένος κίνδυνος παρενεργειών και αλληλεπιδράσεων Αυξημένη ευαισθησία των υποδοχέων Μείωση αριθμού υποδοχέων Επιμήκυνση του χρόνου ημίσειας ζωής των λιποδιαλυτών φαρμάκων Αύξηση των επιπέδων των υδατοδιαλυτών φαρμάκων στο πλάσμα Μείωση της αλβουμίνης του πλάσματος Μειωμένη παραγωγή γαστρικών υγρών, αλλαγή του PH, ατροφία του βλεννογόνου του εντέρου και μείωση της αιμάτωσής του Ελαττωμένος ηπατικός μεταβολισμός Μειωμένη νεφρική διύλιση

10 φαρμακοκινητικές μεταβολές συνδεόμενες με την ηλικία (1) ● Βενζοδιαζεπίνες Πολύ λίγες μελέτες έχουν γίνει για το σύνολό τουςΠολύ λίγες μελέτες έχουν γίνει για το σύνολό τους Ο χρόνος ημίσειας ζωής της διαζεπάμης αυξάνεταιΟ χρόνος ημίσειας ζωής της διαζεπάμης αυξάνεται Πρέπει να χορηγούνται σημαντικά μικρότερες ποσότητεςΠρέπει να χορηγούνται σημαντικά μικρότερες ποσότητες ● Μη βενζοδιαζεπινικά υπνωτικά Συγκέντρωση της ζοπικλόνης σε υψηλές τιμέςΣυγκέντρωση της ζοπικλόνης σε υψηλές τιμές

11 φαρμακοκινητικές μεταβολές συνδεόμενες με την ηλικία (2) ● TCA Εμφανίζονται μεγάλες συγκεντρώσεις στο πλάσμα για τις ίδιες δόσεις Παρατηρήθηκαν μειωμένη διήθηση και άυξηση των χρόνων ημίσειας ζωής ● SSRI’s Παρατηρούνται αυξημένες συγκεντρώσεις στο πλάσμα Αναστέλλουν την παραγωγή ενζύμων του ηπατικού μικροσωμιακού κυττοχρώματοςκαι άρα υπάρχει μια έντονη δυναμική για την εμφάνιση αλληλεπιδράσεων ● Λίθιο Οι παρενέργειέσ του εμφανίζονται συχνότερα. Αρκούν μικρές δόσεις για να επιτευχθούν καλά θεραπευτικά αποτελέσμστα

12 φαρμακοκινητικές μεταβολές συνδεόμενες με την ηλικία (3) ●νευροληπτικά Ελάχιστη πληροφόρηση. Οι μελέτες που εξετάζουν τη χρήση των νευροληπτικών συνήθως αποκλείουν τους ηλικιωμένους

13 Κάποιες επισημάνσεις Συχνότητα αυτοθεραπείας > 50% Το 50-60% των θεραπευόμενων είναι περιπατητικοί Το φαινόμενο placebo είναι πιο συχνό

14 Στους ηλικιωμένους η φαρμακευτική θεραπεία σχετίζεται επιπλέον με: τα προβλήματα από τις γνωστικές διαταραχές τους Davidson et al., 1996 τη φτωχή συμμόρφωσή τους Reid et al., 1985 τη συννοσηρότητα με σωματικές νόσους Gordon & Preiksaitis, 1988 την πολυφαρμακία Callahan et al., 1993 την ευαλωτότητά τους στις παρενέργειες των φαρμάκων Altamura & Gurreli, 1998

15 Τα θεραπευτικά ατυχήματα Σε 1120 νοσοκομειακούς ασθενείς στην ψυχογηριατρική κλινικιή στο νοσοκομείο του Belfast, διαπιστώθηκε 10,2% ιατρογενών ατυχημάτων. Η εμφάνισή τους είναι σαφώς πιο υψηλή σε ασθενείς άνω των 60 ετών (15,4%) έναντι 6,3% σε ασθενείς < 60 ετών). Hurwitz και Wade, 1972 Σε 624 ηλικιωμένους ασθενείς που νοσηλεύονταν για 1 χρόνο στο νοσοκομείο Charles Foix d’Ivry, καταγράφηκαν 10,1% ιατρογενών ατυχημάτων στον τομέα της παθολογίας. Πάνω από 1 θάνατος στους 20 είναι πιθανόν άμεσα συνδεδεμένοι με ένα φάρμακο. Bouchon, 1981 Από τους 236 νοσοκομειακούς ασθενείς ψυχογηριατρικής μονάδας το 16% παρουσίαζε προβλήματα σε σχέση με μια κακώς εφαρμοσμένη θεραπεία. Learoyd, 1971

16 Συμπερασματικά αναμένονται: καθυστερημένη έναρξη αποτελεσματικότητας, μια παρατεταμένη διαθεσιμότητα, μια αύξηση ευαισθησίας, και συχνότερες παρενέργειες. Να προσαρμόσει την δοσολογία, σεβόμενος συγκεκριμένους κανόνες. Έναρξη με μια δόση ίση με τη μισή εκείνης την οποία μπορούμε να καθορίσουμε θεωρητικά με βάση το βάρος.ֹ Εν συνεχεία βαθμιαία αύξηση, αποφεύγοντας τις πολύ μεγάλες μεταβολέςֹ,παρακολουθώντας τακτικά τον ασθενή και τροποποιώντας τελικά την ποσολογία ή και το σχήμα όποτε κρίνεται απαραίτητο. Αρχίστε από χαμηλά και προχωρήστε στην αύξηση αργά

17 οι περιπατητικοί άρρωστοι Ψυχολογικοί παράγοντες Ψυχολογικοί παράγοντες Κοινωνικό-οικονομικό πλαίσιο Κοινωνικό-οικονομικό πλαίσιο Διαταραχές μνήμης Διαταραχές μνήμης Κακή πληροφόριση για το φάρμακο Κακή πληροφόριση για το φάρμακο Ανάμειξη φαρμάκων Ανάμειξη φαρμάκων Δυσκολία στη διαχείριση των φαρμάκων Δυσκολία στη διαχείριση των φαρμάκων Ελαττώνουν την ποσολογία Ελαττώνουν την ποσολογία Συντομεύουν τη διάρκεια της θεραπείας Συντομεύουν τη διάρκεια της θεραπείας Περιορίζουν τον αριθμό των φαρμάκων Περιορίζουν τον αριθμό των φαρμάκων

18 Καταθλίψεις

19 Η κατάθλιψη των ηλικιωμένων σημαντικό κλινικό και δημόσιο πρόβλημα υγείας, σημαντικό κλινικό και δημόσιο πρόβλημα υγείας, Depatrment of Health National Service. Depatrment of Health National Service. Framework for older people. London, 2001 Framework for older people. London, 2001 πολύ συχνά υποδιαγιγνώσκεται πολύ συχνά υποδιαγιγνώσκεται RM. Ratel et al., 2000 RM. Ratel et al., 2000 γενικά υποθεραπεύεται, γενικά υποθεραπεύεται, Blanchard et al., 1994 Blanchard et al., 1994

20 η κατάθλιψη των ηλικιωμένων συνδέεται με: αναπηρίες αναπηρίες Beekman et al., 1995 Beekman et al., 1995 Prince et al., 1997 Prince et al., 1997 Roberts et al., 1997 Roberts et al., 1997 Harris et al., 2003 Harris et al., 2003 γενική υγεία γενική υγεία Beekman et al., 1995 Beekman et al., 1995 Roberts et al., 1997 Roberts et al., 1997 Harris et al., 2003 Harris et al., 2003 κοινωνική υποστήριξη κοινωνική υποστήριξη Harris et al., 2003 Harris et al., 2003 Prince et al, 1997 Prince et al, 1997 κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες Beekman et al., 1995 Beekman et al., 1995 Roberts et al., 1997 Roberts et al., 1997 Cole et al, 2003 Cole et al, 2003 τόπο διαμονής τόπο διαμονής Beekman et al., 1995 Beekman et al., 1995 Harris et al., 2003 Harris et al., 2003

21 Επίπτωση καταθλιπτικών επεισοδίων στους ηλικιωμένους αντικρουόμενα αποτελέσματα: αντικρουόμενα αποτελέσματα: α) μεθοδολογικές δυσκολίες β) διαγνωστικά εργαλεία α) μεθοδολογικές δυσκολίες β) διαγνωστικά εργαλεία Kanowski, 1994 Kanowski, 1994 Ernst & Angst, 1995 Ernst & Angst, 1995 Lepine & Bouchez, 1996 Lepine & Bouchez, 1996 Μ.Κ 0,9% - 48% στην Καυκάσια φυλή Μ.Κ 0,9% - 48% στην Καυκάσια φυλή τα συναφή καταθλιπτικά σύνδρομα 7,2% - 49% νοσηλευόμενοι σε κλινικές σωματικής ιατρικής > 20%, 2:1 Copeland et al., 1987 Copeland et al., 1987 O’ Riordan et al., 1989 O’ Riordan et al., 1989 Burn et al., 1993 Burn et al., 1993 Hammond et al., 1993 Hammond et al., 1993 Μ.Κ. λιγότερο από το 3% των ατόμων > 65 χρόνων Μ.Κ. λιγότερο από το 3% των ατόμων > 65 χρόνων σημαντικά καταθλιπτικά υποσύνδρομα Myers et al., 1963 Myers et al., 1963 Ronver et al., 1991 Ronver et al., 1991 κατάθλιψη 7 – 13% κατάθλιψη 7 – 13% Livingston et al., 1990 Livingston et al., 1990 Saunders et al., 1993 Saunders et al., 1993 Lawlor et al., 1994 Lawlor et al., 1994 Kirby et al., 1997 Kirby et al., 1997 Beekman et al., 1999 Beekman et al., 1999

22 Η αυξημένη επίπτωση σχετίζεται με: ηλικία φύλο (θήλυ) οικογενειακό ιστορικό σωματική νόσο / αναπηρία γεγονότα ζωής κοινωνική και διαπροσωπική υποστήριξη οικονομική κατάσταση συνολική μόρφωση / παιδεία χώρο διαμονής μοναξιά προσωπικότητα Katona et al., 1994 Beekman et al., 1997

23 Προγνωστικοί δείκτες επέλευσης της κατάθλιψης φύλο φύλο σωματική νόσος σωματική νόσος γνωστική έκπτωση γνωστική έκπτωση λειτουργική έκπτωση λειτουργική έκπτωση απώλεια κοινωνικών επαφών απώλεια κοινωνικών επαφών ιστορικό κατάθλιψης ιστορικό κατάθλιψης

24 Χαρακτηριστικά των καταθλίψεων στους ηλικιωμένους ασταθείς και επιπόλαιες υποχωρήσεις των συμπτωμάτων, ανάγκη μακρόχρονων νοσηλειών Alexopoulos et al., 1996 Cole et al., 1999 Beekman et al., 2001 συχνότερη εμφάνιση παραληρητικών ιδεών Brodaly et al., 1991, 1997 Goyrnellis et al., 1993 συχνότερη εμφάνιση γνωστικής έκπτωσης Alexopoulos et al., 1993 Tarbuck & Paykel, 1995 Van Reekum et al., 1997 Austin et al., 2000 υψηλότερη συχνότητα αυτοκτονιών Statistical Bureau of Germany, 1994 Yang et al., 2001 σπανιότερη η ψυχιατρική συννοσηρότητα (διαταραχές κατάχρησης ουσιών – διαταραχές προσωπικότητας) Fava et al., 1996 Alpert et al., 1999 συχνότερη η συννοσηρότητα με σωματικές νόσους Coulehan et al., 1990 Copelomd et al., 1999

25 Διαπιστώσεις (1) συχνά υποδιαγιγνώσκεται στην πρωτογενή φροντίδα, παρ’ ότι οι ηλικιωμένοι επισκέπτονται τον οικογενειακό γιατρό 2 φορές πιο συχνά απ’ ότι ο άλλος πληθυσμός Banchard et al., 1994 οι ηλικιωμένοι με ψυχικές διαταραχές επισκέπτονται λιγότερο συχνά τις ιατρικές υπηρεσίες απ’ ότι οι νεότεροι, ενώ τακτικότερα επισκέπτονται τους παθολόγους Regler et al., 1988 Sheperd et al., 1988 Atkinson et al., 1990 γέροντες, που αυτοκτόνησαν, συχνά είχαν επισκεφθεί το γιατρό της υπηρεσίας πρωτοβάθμιας περίθαλψης, λίγο πριν το θάνατό τους Koenig et al., 1992 οι παθολόγοι αποτυχαίνουν να αναγνωρίσουν την κατάθλιψη πριν την εκδήλωση σοβαρών ενοχλημάτων Henndvyxet et al., 1994 Stoppe et al., 1996

26 Διαπιστώσεις (2) σωματικά συμπτώματα εξαιτίας χρονίων νόσων, γνωστικά ελλείμματα, διαταραχές της συμπεριφοράς συσκοτίζουν την καταθλιπτική συμπτωματολογία Bowers et al., 1990 σε διαμένοντες σε δομές προστατευμένης στέγασης η κατάθλιψη προσεγγίζει το 50%, εν τούτοις λιγότερο από το 25% αυτών παίρνουν αντικαταθλιπτικά Sehneider et al., 1993 Murphy et al., 1994 οι θάνατοι στους ηλικιωμένους καταθλιπτικούς είναι τουλάχιστον διπλάσιοι των αναμενόμενων από την ύπαρξη σωματικής νόσου και της ηλικίας Hirschfield et al., 1997 Lapin et al., 1999

27 Θεραπείες εκλογής για τις καταθλίψεις (1) Μείζων κατάθλιψη όλα τα αντικαταθλιπτικά έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα η επιλογή του αντικαταθλιπτικού θα γίνει βάσει των παρενεργειών, της συννοσηρότητας με σωματικές νόσους, το οικογενειακό ιστορικό απάντησης στη θεραπεία και την προηγούμενη απάντηση στα αντικαταθλιπτικά Άτυπη κατάθλιψη Οι MAOI’s έχουν καλύτερη αποτελεσματικότητα σε σχέση με τα TCA’s Οι SSRI’s χρειάζονται επιπλέον μελέτη. Είναι ανώτεροι του placebo αλλά όχι και της imipramine.

28 Θεραπείες εκλογής για τις καταθλίψεις (2) Παραληρητική κατάθλιψη Ένα μόνο αντικαταθλιπτικό είναι συνήθως αναποτελεσματικό Ο συνδυασμός αντικαταθλιπτικού και νευροληπτικού είναι αποτελεσματικός σε πολλούς αρρώστους Πλέον αποτελεσματική η Η.Σπ.Θ Διπολική διαταραχή Όλα τα αντικαταθλιπτικά μπορούν να προκαλέσουν υπομανία/μανία. Οι MAOI’s είναι πιο αποτελεσματικοί από τα TCA’s. Το λίθιο είναι πιο αποτελεσματικό απ’ότι στη μονοπολική κατάθλιψη Οι συνδυασμοί Lithium-MAOI και lithium-carbamazepine μάλλον είναι αποτελεσματικότεροι στις ΄΄ανθεκτικές΄΄ μορφές

29 Θεραπείες εκλογής για τις καταθλίψεις (3) Δυσθυμική διαταραχή Η αποτελεσματικότητα των αντικαταθλιπτικών είναι μικρότερη απ’ ότι στη μείζονα κατάθλιψη Οι MAOI’s θεωρούνται πιο αποτελεσματικά απ’ ότι οι TCAs. Οι SSRI’s φαίνεται να είναι αποτελεσματικά Κατάθλιψη της ενέλιξης Η επιλογή του φαρμάκου γίνεται με βάση τις παρενέργειες Ελάχιστες αντιχολινεργικές ιδιότητες έχουν οι: nortriptyline, SSRI’s Ελάχιστες επιπτώσεις από το καρδιαγγειακό σύστημα εμφανίζουν οι nortriptyline, SSRI’s γενικώς αρχίστε με μικρή δόση

30

31

32 Συμπεράσματα από τη φαρμακευτική αντιμετώπιση (1) περισσότεροι από το 80% απαντούν στη συστηματική θεραπεία* με SSRI’s Flint et al., Roose et al., ,6%45,1% οι SSRI’s σε σχέση με τα TCA είναι το ίδιο αποτελεσματικά, καλύτερα ανεκτοί, με λιγότερες παρενέργειες, ασφαλείς στην υπερδοσολόγηση Edwards et al., 1995 σημαντικός αριθμός αρρώστων δεν απαντά στα SSRI’s αλλά βοηθιέται περισσότερο από τα TCA, τα IMAO, τα NSRI’s και άλλες άτυπες θεραπείες Bondareff et al., 2000 Karlsson et al., 2000 μόνο λίγα πλεονεκτήματα συναντώνται σε μια ομάδα αντικαταθλιπτικών έναντι μιας άλλης Mittmann et al., 1997 Pande et al., 1993 Song et al., 1993 Kasper et al., 1992 Gerson et al., 1988 φτωχή απάντηση στη θεραπεία όταν συνυπάρχουν χρόνια νοσήματα Murphy et al., 1983 Baldwin & Jolley, 1986 Meats et al., 1991

33 Συμπεράσματα από τη φαρμακευτική αντιμετώπιση (1) Υπάρχουν αποδείξεις ότι τα TCA’s είναι πιο αποτελεσματικά σε σχέση με τους SSRI’s σε περιπτώσεις βαρειάς μελαγχολίας Roose et al., 1994 Από τους IMAO’s η μοκλοβεμίδη είναι μια χρήσιμη εναλλακτική λύση για καταθλιπτικούς με προεξάρχον το άγχος Tourigny-Rivard, 1997 Για τη σοβαρή κατάθλιψη με σύντονες παραληρητικές ιδέες προτείνεται, ως απαραίτητο, ο συνδυασμός αντικαταθλιπτικού και νευροληπτικού Spiker et al., 1985 Η θεραπεία πρέπει να συνεχίζεται από μήνες μετά την πλήρη υποχώρηση των συμπτωμάτων Old Age Depression Interest Group 1993 Flint & Rifat, 2000 Οι SSRI’s στους ηλικιωμένους συχνά προκαλούν σε βαρειά υπονατριαιμία Edwards et al., 1995 H nortriptyline είναι καλώς ανεκτή στους ηλικιωμένους με καρδιαγγειακή νόσο Roose et al., 1994

34 Σχιζοφρένειες και συναφείς διαταραχές

35 Η θεραπεία των σχιζοφρενειών και των συναφών διαταραχών πολύπλοκο πρόβλημα αυξημένη ευαλωτότητα των γερόντων στις παρενέργειες ανάγκη χρήσης πολλών φαρμακευτικών προϊόντων αντιμετώπιση της συννοσηρότητας πρόκληση μη γνωστών δοσοεξαρτώμενων αλληλεπιδράσεων Grossbery et al., 1998

36 Επιδημιολογικά στοιχεία σχιζοφρένειας στην τρίτη ηλικία μπορεί να εκδηλωθεί για πρώτη φορά κατά τη μέση ηλικία ή το γήρας προσβάλλει το 1% του πληθυσμού πάνω από τα 60 χρόνια Gurland et al., 1982 με την επέκταση των ηλικιών, η αναλογία αυτή μάλλον θα αυξηθεί Cindal et al., 2004 Jeste et al., 2004

37 Στόχοι μακρόχρονης παρέμβασης  μακροχρόνιος έλεγχος του συνόλου των συμπτωμάτων ( θετικών, αρνητικών, συναισθηματικών…)  Συμμόρφωση  έλλειψη δυσφορικών παρενεργειών  πρόληψη υποτροπής  επανένταξη εκδήλωση μακροχρόνια φροντίδα Βραχύχρονοι στόχοι  εξασφάλιση ασθενούς, συγγενών  έλεγχος της διέγερσης  επίτευξη ψυχοκινητι- κής ηρεμίας Το Συνεχές της Φροντίδας

38 Αιτούμενα από την Αντιψυχωτική Αγωγή Θετικά Αρνητικά Καταθλιπτικά συμπτώματα Γνωστικά ελλείμματα Ευνοϊκό περίγραμμα ανεπιθύμητων ενεργειών

39 + + Έλεγχος θετικών συμπτωμάτων + Δυνατότητα ταχείας αντιμετώπισης οξέων συμπτωμάτων - - Ελλιπής δράση σε αρνητικά συμπτώματα και διαταραχές συναισθήματος - - Έλλειψη δράσης στα γνωστικά ελλείμματα + Έλεγχος θετικών κι αρνητικών συμπτωμάτων και διαταραχών συναισθήματος + Βελτίωση γνωστικών λειτουργιών - Κίνδυνος ύπαρξης κενών στη μακροχρόνια αντιψυχωτική κάλυψη Αποτελεσματικότητα ΚΛΑΣΙΚΑ ΑΝΤΙΨΥΧΩΤΙΚΑ ΑΤΥΠΑ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ

40 + + Ελάχιστες καρδιαγγειακές α.ε. + Μη ύπαρξη αιματολογικών αντιδράσεων +Ελάχιστος κίνδυνος ανάπτυξης σακχαρώδη διαβήτη - - Μη ευνοϊκό προφίλ α.ε. Έντονα και συχνά ΕΠΣ Κίνδυνος όψιμης δυσκινησίας Αντιχολινεργικές α.ε. + + Ευνοϊκότερο προφίλ ανοχής έναντι των κλασικών νευροληπτικών +Ήπια και σπάνια ΕΠΣ +Χαμηλός κίνδυνος όψιμης δυσκινησίας - - Σημαντικός κίνδυνος ανάπτυξης σακχαρώδη διαβήτη (π.χ. Κλοζαπίνη, Ολανζαπίνη) - - Σημαντική αύξηση βάρους (π.χ. Ολανζαπίνη) - - Καρδιαγγειακές α.ε. (π.χ. Ζιπρασιδόνη) - - Αύξηση επιπέδων προλακτίνης (π.χ. Αμισουλπιρίδη, Ρισπεριδόνη) - - Αιματολογικές αντιδράσεις (π.χ. Κλοζαπίνη) Ανοχή ΚΛΑΣΙΚΑ ΑΝΤΙΨΥΧΩΤΙΚΑΑΤΥΠΑ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ

41 ΦάρμακοMin μιας δόσης (mg) max μιας δόσης (mg) max ημερήσιας δόσης (mg) Χρόνος μεταξύ των δόσεων (mg) Δεν θα έδιναν ποτέ αυτό το φάρμακο σε επείγοντα Chlorpromazine – min37% Holoperidol – 5058 min0% Droperidal2,5515 – 2554 min26% Diazepam21030 – 5075 min22% Lorazepam0,5210 – 1553 min2% Risperidone0,526 – 1091 min4% Olanzapine2,51020 – min4% Quetiapine2, min33%

42 Benefits and risks of modern and conventional antipsychotic agents* Modern antipsychotic agents Modern antipsychotic agents Conventional antipsychotic Conventional antipsychotic agents by potency† agents by potency† PropertyAripiprazoleClozapineOlanzapineQuetiapineRisperidoneZiprasidoneHighModerateLow Efficacy in terms of positive symptoms negative symptoms Relapse ?+++? Adverse effects Anticholinergic Cardiac repolarization Hypotension Hyperprolactinemia Type 2 diabetes mellitus Sexual dysfunction Weight gain EPS§ NMS ? ? Note: EPS = extrapyramidal signs or symptoms (dystonia, bradykinesia tremor, akathisia, dyskinesia), NMS = neuroleptic malignant syndrome (fever, delirium, unstable vital signs, variable rigidity). *Benefit or risk: ++++ = very high, +++ = high, ++ = moderate, + = low, 0 = negligible, ? = poorly defined. †Examples of high-potency conventional agents are flupenthixol, fluphenazine, haloperidol, trifluoperazine; moderate-potency agents include loxapine and zuclopenthixol; and low-potency agents include chlorpromazine, methotrimeprazine and thioridazine. ‡The risk of relapse was reduced when compared with placebo over 1 year. No long-term data are available for comparison with other antipsychotic agents. §Akathisia (anxious restlessness) can occur with modern antipsychotic agents. JAMC 21 JUIN 2005; 172 (13)

43 Συμμόρφωση σχιζοφρενών Oehl M, et al. Acta Psychiatr Scand 2000;102(Suppl. 407):83–6 Μερική συμμόρφωση Μη συμμόρφωση Πλήρης Συμμόρφωση 1/3 Πλήρης συμμόρφωση Ο ασθενής παραλείπει < 25% των δόσεων Μερική συμμόρφωση Ο ασθενής παραλείπει το 25% - 65% των δόσεων Μη συμμόρφωση Ο ασθενής παραλείπει > 65% των δόσεων

44 Συμμόρφωση σχιζοφρενών Φτωχή εναισθησία για τη νόσο Υπενθύμιση της νόσου “Ξεχνάει” (αρνείται;) να λάβει φάρμακο Ανεπιθύμητες ενέργειες Έλλειψη κινήτρου Έλλειψη ψυχο- εκπαίδευσης Oehl M, et al. Acta Psychiatr Scand 2000;102(Suppl. 407):83–6 Μερική συμμόρφωση Μη συμμόρφωση Πλήρης Συμμόρφωση 1/3 Συνήθη αίτια μερικής ή μη συμμόρφωσης

45 Προβλήματα που απαντώνται στη θεραπεία των ηλικιωμένων με σχιζοφρενικές νόσους αυξημένος αριθμός ταυτόχρονων ιατρικών προβλημάτων αυξημένη πιθανότητα αλληλεπιδράσεων από μια επιβεβλημένη ταυτόχρονη λήψη πολλών φαρμάκων συχνότερη εμφάνιση καρδιοαγγειακών προβλημάτων μεταβολές στη φαρμακοδυναμική και φαρμακοκινητική συχνότερη εμφάνιση Εξπ. Σ.

46 Συμπεράσματα από τη χρήση των νευροληπτικών (1) Η αποτελεσματικότητα έχει αποδειχθεί σε ηλικιακά νέους σχιζοφρενείς, υπάρχει πτωχεία μελετών με ασθενείς στους οποίους η σχιζοφρένεια εκδηλώθηκε όψιμα. Παρά ταύτα, συνιστάται η χρήση άτυπων νευροληπτικών σε ηλικιωμένους σχιζοφρενείς. Sajatovic et al., 2000 Τα άτυπα είναι το ίδιο αποτελεσματικά με τα κλασσικά, ενώ εμφανίζουν σημαντικά λιγότερες παρενέργειες, ιδιαίτερα αναφο-ρικά με το ΕξΠ.Σ. Brown et al., 1999 Fleischmaker et al., 1999 Hawkins et al., 1999 Carvajal & Arias, 1999 Πρέπει γενικά να αποφεύγονται σε ανοϊκούς ασθενείς. Committee on Safety of Medicines Κανένα από τα άτυπα δεν είναι ιδανικό για τους γέροντες.

47 Συμπεράσματα από τη χρήση των νευροληπτικών (2) Οι ηλικιωμένοι είναι ευεπίφοροι στο να αναπτύξουν: φαρμακευτικό παρκινσονισμό, (Sweet et al., 1995) δυστονίες, (Jeste et al., 1995, 1999) όψιμη δυσκινησία (Jeste et al., 1995). Το εξωπυραμιδικό σύνδρομο μειώνει την ποιότητα ζωής, οδηγεί σε κακή συμμόρφωση και άρα σε υποτροπές. ( Kampman et al, 1999) Τα άτυπα μείωσαν σημαντικά ους κινδύνους παρενεργειών, καθώς είναι αποτελεσματικά σε μικρές δόσεις. Jeste et al., 1999 Madhusoodanan et al., 1999 Davidson et al., 2000 Tariot & Ismail, 2002 Fontaine et al., 2003 Jeste et al., 2004

48 Delirium

49 αδρά συμπτώματα του Delirium   το καθοριστικό σύμπτωμα του Delirium είναι η διαταραχή της συνείδησης, που συνήθως παρουσιάζεται μαζί με σφαιρική έκπτωση των γνωσιακών λειτουργιών.   Η έκπτωση της προσοχής θεωρείται ως η πιο χαρακτηριστική γνωσιακή διαταραχή   ψυχιατρικά συμπτώματα: οι διαταραχές της διάθεσης, της αντίληψης και της συμπεριφοράς.   νευρολογικά συμπτώματα: τρόμος, πτερυγοειδής τρόμος, νυσταγμός, έλλειψη συντονισμού και ακράτεια ούρων.

50 μη ειδικά συμπτώματα με απολύτως χαρακτηριστική πορεία Αιφνίδια και θορυβώδης έναρξη Πορεία με διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια του 24ώρου Επιδείνωση τις νυκτερινές ώρες Υποχώρηση και ταχεία βελτίωση όταν ανευρεθεί και εξουδετερωθεί ο αιτιολογικός παράγοντας

51 Liptzin & Levkoff, 1992 τύποι delirium Liptzin & Levkoff, 1992

52 Δεν υπάρχει συναίνεση για το ποια είναι η πλέον κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή πρώτης επιλογής Αμέσως επόμενες επιλογέςΣυνιστάται επίσης Μόνο ένα υψηλής ισχύος συμβατικό Αντιψυχωσικό 15% Μόνο βενζοδιαζεπίνη 26% Βενζοδιαζεπίνη + υψηλής ισχύος συμβατικό Αντιψυχωσικό Μόνο ρισπεριδόνη

53 Acyclovir. Alcohol, Alprazolam, Amantadine, Aminophylline, Amitriptyline, Amphetamine I speed, white crosses, black beauties, ice, crystal meth, crank), Anabolic steroids, Antiarrhythmic agents (lido-'. caine, mexiletine, procainamide), Antibiotics, Anticholinergics (tricyclic antidepressants, antispasmod­ics, antihistamines, antidiarrheal agents (low potency neuroleptics), Anticonvulsants, Antifunpls, Anti­histamines, Antihypertensives, Antimalarials, Antiparkinson agents, Antispasmodics, AntitUberculosis drugs, Antivirals, Asparaginase, Asthma powders, Atropine, Baclofen, Barbiturates, Benzodi3.Zepines, Benzquinamide, Benztropine, Beta-adrenergic blockers, Biperiden, Bismuth salts, Bromides. Bromocriptine, Buprenorphine, Bupropion, Buspirone, Caffeine, Calcium channel blockers. C=phor. Cannabis, Captopril, Carbamazepine, Cephalosporins, Chloral hydrate, Chlorambucil, Chlorcx;uine. Cimetidine, Ciprofloxacin, Clarithromycin. Clomipramine, Clonazepam, Clonidine, Clorazep::!te. Cloza­pine. Cocaine (crack), Codeine. Colchicine. Contrast agents, Corticosteroids, Cyclopentolate. Cyclo­plegics, Cycloserine, Cyclosporine, Cytarabine, Cytotoxic chemotherapeutic agents, Dapsone. Deet. Desipramine, Diazepam, Digitalis, Diltiazem, Dimenhydrinate, Dimethyltryptamine, Diphenhydramine, Disopyramide, Disulfiram, Dronabinol, Ephedrine, Ergot alkaloids, Erythropoietin, Ethchlof\ynol. Ethi­namate, Famotidine, Fenfluramine, Fentanyl, Fluoroquinolone antibiotics, Fluoxetine (see SSRIsJ. Flu­voxamine (see SSRIs). Ganciclovir, Glutethimide, Heroin, Histamine H2-receptor blockers. IDlG-CoA reductase inhibitors, Ibuprofen, Ifosfamide, Indomethacin. Interferon alfa, Interleukin-2, Jims"n pod, Ketamine, Levodopa. Lidocaine. Lithium carbonate, Lovastatin, Lysergic acid diethylamide ILSD). Maprotiline, Mefloquine, Meperidine. Meprobamate, Mescaline, Methadone, Methandrostenolone. Methaqualone, Methyldopa, Methylphenidate, Methyltestosterone, Methysergide, Metoclopra..':1.ide, Metrizamide, Metronidazole, Monoamine oxidase inhibitors, Morning glory seeds, Morphine. :>'Iydriat­ics, Nalorphine, Naltrexone. Naproxen, Narcotic analgesics, Nifedipine, Nizatidine, Nonsteroical anti­inflammatory drugs. Norfloxacin, Nortriptyline, Nutmeg. Ofloxacin, Ondansetron, OxandroIci:e. Oxymetholone, Paraldehyde, Paroxetine (See SSRIs), Pentazocine, Percodan, Pergolide, Peyote (cactus buttons), Phenelzine, Phenothiazines. Phentermine, Phenylcyclidine (PCP, angel dust), Phenyl­propanolamine, Phenytoin, Pilocarpine, Podophyllin, Pravastatin, Primidone, Procainamide, P7ocycti­dine, Promethazine, Propafenone, Propoxyphene, Propranolol, Pseudoephedrine, Quaaludes, Quinidine, Ranitidine, Salicylates, Scopolamine. Selective serotonin reuptake inhibitors (in combination with other serotonergic agents), Selegiline, Simvastatin, Sodium thiopental, Sulfonamides, Sulfasalazine. Sulindac, Theophylline, Thiabendazole, Thiazide diuretics, Tizanidine, Tranylcypromine, Trazodone, Tri3.Zolam, Tricycle antidepressants, Trihexyphenidyl, Trimethoprim-sulfamethoxazole, Tripelennamine. \'alproic acid, Verapamil, Vinblastine, Vincristine. Zolpidem Adapted from Slaby & Erie (1991) and Abramowicz (1998). *This is only a partial listing.

54 Φάρμακα (λήψη ή στέρηση) και Delirium - Αντιχολινεργικά - Αντιχολινεργικά - Αντιεπιληmικά - Αντιεπιληmικά - Αντιϋπερτασικά - Αντιϋπερτασικά - Αντιπαρκινσονικά - Αντιπαρκινσονικά - Καρδιακές γλυκοσίδες - Καρδιακές γλυκοσίδες - Σιμετιδίνη - Σιμετιδίνη - Κλονιδίνη - Κλονιδίνη - Δισουλφιράμη - Δισουλφιράμη - Ινσουλίνη - Ινσουλίνη - Οπιούχα - Οπιούχα - Φενκυκλιδίνη - Φενκυκλιδίνη - Φενυντοίνη - Φενυντοίνη - Ρανιτιδίνη - Ρανιτιδίνη - Σαλικυλικά - Σαλικυλικά - Κατασταλτικά (περιλαμβανομένου του αλκοόλ) και υπνωτικά - Κατασταλτικά (περιλαμβανομένου του αλκοόλ) και υπνωτικά - Στεροειδή - Στεροειδή

55 Βενζοδιαζεπίνες

56  Αρχικά εισήχθησαν τη δεκαετία των 1960’s στην αγορά ως βελτιωτικά των βαρβιτουρικών και της μεπροβαμάτης. Πρώτο ήταν το Librium (χλωροδιαζεποξίδη)  Αργότερα χρησιμοποιήθηκαν ευρέως στην αντιμετώπιση του άγχους και των διαταραχών του ύπνου. Στα 1970’s ήταν τα συχνότερα συνταγογραφούμενα φάρμακα. (the Valium Phenomenon)

57  Σήμερα χρησιμοποιούνται ως αγχολυτικά, αντιεπιληπτικά, για τον ύπνο, τη μυοχάλαση και την εισαγωγή στην αναισθησία  Διακόπτονται με σταδιακή μείωση των δόσεων  Παρατηρείται ανοχή  Παρατηρείται σωματική και ψυχική εξάρτηση (drug-seeking behavior)  Παρατηρείται παράδοξη αντίδραση (άγχος, ανησυχία, αϋπνία, επιθετικότητα κτλ)  Προκαλούνται γνωστικά ελλείμματα (κυρίως διαταραχή της κρίσης και μνήμης) μετά από μακρόχρονη χρήση, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους

58 10-17% των ηλικιωμένων λαμβάνει ΒΝΖ στις ΗΠΑ και 22,5% στον Καναδά 49% των ηλικιωμένων καταθλιπτικών λαμβάνει ΒΝΖ μαζί με την αντικαταθλιπτική αγωγή 33% των καταθλιπτικών <60 ετών λαμβάνουν ΒΝΖ 2,8% του πληθυσμού στις ΗΠΑ χρησιμοποίησαν ΒΝΖ για >6 μήνες (κυρίως οι ηλικιωμένοι καταθλιπτικοί) 46,7% του γενικού πληθυσμού έχουν λάβει κάποια στιγμή ΒΝΖ 21,3% μέσα στο τελευταίο έτος 13,1% μέσα στον τελευταίο μήνα Επιδημιολογικά στοιχεία

59 Χρήση ΒΝΖ Ασθενείς με ψυχική νόσο (σχιζοφρένεια, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή και διπολική διαταραχή) και συνυπάρχουσα κατάχρηση ουσιών Ασθενείς με καταθλιπτική διαταραχή και αγχώδεις εκδηλώσεις Αλκοολικούς ασθενείς (μαζί με άλλα ψυχοτρόπα φάρμακα) Ηλικιωμένοι με διαταραχή ύπνου Αγχώδεις διαταραχές

60 Ποιοι συνταγογραφούν ΒΝΖ συχνότερα;

61 Για γρηγορότερη ανακούφιση συμπτωμάτων Συνεχίζουν αγωγές προηγούμενων ιατρών Δεν επανεκτιμούν την αγωγή Απρόθυμοι οι ασθενείς να τροποποιήσουν την αγωγή αν υπάρχει καλή απάντηση Οι ασθενείς είναι πιεστικοί στη συνταγογράφηση ΒΝΖ Οι καταθλιπτικοί συμμορφώνονται καλύτερα στην αγωγή Γιατί συνταγογραφούνται τόσο συχνά οι ΒΝΖ στους καταθλιπτικούς ασθενείς;

62 2-4 εβδομάδες και σταδιακή ελάττωση American Psychiatric Association’s guidelines “at the lowest therapeutic dose and for the briefest period of time, usually far no more than 2 to 4 weeks of continuous use” Στο 10% εξακολουθούσε η συνταγογράφηση ΒΝΖ για διάστημα >6 μηνών

63 Διαταραχή πανικού με ή χωρίς αγοραφοβία Διαταραχή πανικού με ή χωρίς αγοραφοβία Κοινωνική φοβία Κοινωνική φοβία Ειδικές φοβίες Ειδικές φοβίες Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή PTSD PTSD Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή Σε ποιες άλλες καταστάσεις χορηγούνται οι βενζοδιαζεπίνες;

64 Γενικά μέτρα

65

66 Παράγοντες κινδύνου  Παρατεταμένη χρήση (> 4 μήνες)  Υψηλές δόσεις  Απότομη διακοπή  Μικρής διάρκειας ημίσειας ζωής ΒΝΖ  Εξαρτημένη προσωπικότητα

67 Σύνδρομο στέρησης (1) Ευερεθιστότητα Διαραχή ύπνου Άγχος Κεφαλαλγία Τρόμος χειρών Εφιδρώσεις Ταχυσφυγμία Αδυναμία καθήλωσης προσοχής Μυικά άλγη και δυσκαμψία Ναυτία και κοιλιακά άλγη Ανορεξία και απώλεια ΣΒ Επίταση των αισθήσεων (υπερακουσία) Αποπροσωποποίηση Επιληπτική κρίση Αντιληπτικές διαταραχές Ψυχωτικό επεισόδιο

68 20% DDD

69 Συμπεράσματα Οι ιατροί συνταγογραφούν πολύ συχνά ΒΝΖ σε ασθενείς με ψυχικές διαταραχές και κατάχρηση ουσιών Οι ΒΝΖ δεν διαδραματίζουν κάποιο σημαντικό ρόλο στην ύφεση της χρήσης ουσιών, ενώ σε πολλούς ασθενείς επιδεινώνουν τα συμπτώματα Οι ΒΝΖ αποτελούν έναν ακόμα επικίνδυνο παράγοντα κατάχρησης από αυτή την ομάδα ασθενών Διαταραχές του συναισθήματος μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα κατάχρησης ΒΝΖ

70 Συνταγογράφιση ψυχοτρόπων στην 3η ηλικία

71 Τι πρέπει να τους μαθαίνουμε; Τα ονόματα των φαρμάκων Τους στόχους της θεραπείας πότε το φάρμακο αποδίδει οφέλη Πότε και πως πρέπει να τα παίρνει Τι θα πρέπει να κάνει αν ξεχάσει μια δόση Για πόσο καιρό πρέπει να τα παίρνει Τις πιθανότερες παρενέργειες Τις πιθανές επιπτώσεις στις δεξιότητες του Τις συχνότερες γνωστές και απειλητικές αλληλοεπιδράσεις

72 Κανόνες συνταγογράφισης (1) Βεβαιωθείτε απόλυτα για τη διάγνωσή σας πριν την έναρξη της θεραπείας Καταγράψτε λεπτομερώς τα φάρμακα που έπαιρνε και ερευνείστε για τυχόν αλληλεπιδράσεις που υπήρξαν Συνταγογραφείστε μόνο φάρμακα που γνωρίζετε Προσαρμόστε προοδευτικά τη δόση, όμως μην υποδοσολογείτε Απλοποιείστε το φαρμακευτικό σχήμα Αξιολογείστε συχνά το φαρμακευτικό σχήμα και διακόψτε τα μη απαραίτητα σκευάσματα Έχετε πάντα κατά νουν τις δευτερογενείς ενέργειες Πληροφορείστε με κάθε λεπτομέρεια τον άρρωστο για τον τρόπο που θα παίρνει τα φάρμακα Προβείτε πάντα στο βασικό αιματολογικό, βιοχημικό και ΗΚΓραφικό έλεγχο

73 Κανόνες συνταγογράφησης (2) χρησιμοποιήστε μόνο ένα προσαρμόστε τη δόση σύμφωνα με την απαντητικότητα του αρρώστου χρησιμοποιήστε αντιχολινεργικά μόνο όταν είναι αναγκαίο και με μεγάλη προσοχή. Χρησιμοποιήστε τα για τον ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο διακόψτε τα βαθμιαία εξασφαλίστε την απαραίτητη παρακολούθηση των ασθενών και μετά την παύση της θεραπείας Τaylor et al., 1999 Τaylor et al., 1999


Κατέβασμα ppt "ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ψυχοφάρμακα στην τρίτη ηλικία Δημήτριος Κανδύλης Καθηγητής Ψυχιατρικής Α.Π.Θ."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google