Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Σχεδιασμός Χημικών Προϊόντων Δημήτρης Χατζηαβραμίδης Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Σχεδιασμός Χημικών Προϊόντων Δημήτρης Χατζηαβραμίδης Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Σχεδιασμός Χημικών Προϊόντων Δημήτρης Χατζηαβραμίδης Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

2 5/12/2014 Σχεδιασμός Χημικών Προϊόντων Κλιμάκωση (Scaling) Κλιμάκωση έχουμε κάθε φορά που θέλουμε να παράγουμε ποσότητες διαφορετικές από την προηγούμενη εμπειρία μας Στο βιβλίο Gulliver’s Travels του Jonathan Swift (1726) αναφέρεται ότι οι μαθηματικοί του βασιλιά των Λιλιπούτειων υπολόγισαν ότι ο Gulliver χρειάζεται τροφή και ποτά σε ποσότητες που επαρκούν για 1728 Λιλιπούτειους = 12 3, επειδή o Gulliver είχε ύψος = 12 x (ύψος ενός Λιλιπούτειου) Ρυθμός μεταβολισμού ~ εμβαδό επιφανείας (όχι της μάζας του σώματος) Ο Rubner επιβεβαίωσε τον κανόνα το 1883 με μετρήσεις που έκανε σε σκύλους από 3 μέχρι 30 kg. ΔΧ2

3 5/12/2014ΔΧ3 Κλιμάκωση (Scaling) Ο von Hoesselin το 1883 έδειξε ότι: Ρυθμός κατανάλωσης οξυγόνου στα ψάρια ~ εμβαδό επιφανείας (όχι της μάζας του σώματος) Τα ψάρια είναι ψυχρόαιμα και αυτό δεν μπορεί να ερμηνευθεί σαν απώλεια θερμότητας. Αν όμως σκεφτούμε ότι τα ζώα είναι χημικοί αντιδραστήρες, η μεταφορά μάζας ή θερμότητας με τους περιορισμούς της, ο νόμος ρυθμού κατανάλωσης οξυγόνου με το εμβαδό της επιφανείας του αντιδραστήρα φαίνεται σωστός. Στην πραγματικότητα, ισχύει εξαιρετικά καλά για μεγάλες ομάδες οργανισμών από τα βακτήρια ως τα θηλαστικά Το 1932 ο Kleiber έδειξε ότι η σχέση: Ρυθμός κατανάλωσης οξυγόνου ~ (μάζας σώματος) 3/4 είναι πιο ακριβής. Αργότερα, άλλοι πρότειναν τροποποίηση στην παραπάνω σχέση του τύπου Ρυθμός κατανάλωσης οξυγόνου ~ (μάζας σώματος) 2/3 Το 1997 οι West, Brown & Enquist έδειξαν ότι ο εκθέτης ¾ δικαιολογείται από το σύστημα διανομής του αίματος που έχει ελάχιστο μοναδιαίο μέγεθος, π.χ., διάμετρος τριχοειδούς αιμοφόρου αγγείου ανεξάρτητη από το μέγεθος του οργανισμού ⇒ fractal ανάλυση

4 45/12/2014ΔΧ Κλιμάκωση (Scaling) Με τη λογική ότι ισχύει ο νόμος Ρυθμός μεταβολισμού ~ (μάζας σώματος) 3/4 ο Gulliver χρειάζεται τροφή και ποτά σε ποσότητες 200 Λιλιπούτειων Ρυθμός παραγωγής προϊόντος I.Αναντίστρεπτη χημική αντίδραση 1 ης τάξης Χ: ποσοστό μετατροπής, k: κινητική σταθερά της χημικής αντίδρασης σε μονάδες (χρόνος) -1, τ: χαρακτηριστικός χρόνος του αντιδραστήρα = V/Q όπου V είναι όγκος του αντιδραστήρα και Q ογκομετρικός ρυθμός ροής Αντιδραστήρας συνεχούς αναδευόμενης δεξαμενής (CSTR): c 1, c 10 : αρχική και τελική συγκέντρωση αντιδραστηρίων Αντιδραστήρας διαλείποντος έργου (batch reactor) σε μόνιμη κατάσταση (steady state): c 1, c 10 : συγκέντρωση αντιδραστηρίων σε χρόνους 0 και τ Αντιδραστήρας εμβολικής ροής (plug flow reactor): c 1, c 10 : συγκέντρωση αντιδραστηρίων σε είσοδο και έξοδο

5 5/12/2014ΔΧ5 Κλιμάκωση (Scaling) Ρυθμός παραγωγής προϊόντος Ι. Αντιδραστήρας - Αναντίστρεπτη χημική αντίδραση 1 ης τάξης Επιθυμητό: κινητική σταθερά της χημικής αντίδρασης, k, να έχει υψηλή τιμή k ↑ όταν θερμοκρασία Τ ↑ Σε υψηλές θερμοκρασίες: διάχυση ελέγχει ρυθμό διεργασίας, αλλά ρυθμός διάχυσης αυξάνεται λιγότερο με θερμοκρασία από ρυθμό χημικής αντίδρασης Σε υψηλές θερμοκρασίες: k → k D a όπου k D είναι συντελεστής μεταφοράς μάζας από διάχυση και a ειδική επιφάνεια = διεπιφάνεια/όγκο k D = k D (ανάδευση, ιδιότητες ρευστού) a = a(χαρακτηριστικό μέγεθος διασπαρμένης φάσης, συγκέντρωση) χαρακτηριστικό μέγεθος διασπαρμένης φάσης = μέγεθος σωματιδίου, σταγόνας, φυσαλίδας ή δίνης (eddy) Kλιμάκωση: Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι χαρακτηριστικό μέγεθος διασπαρμένης φάσης και χαρακτηριστικός χρόνος αντιδραστήρα τ παραμένουν σταθερά τ σταθερό εξασφαλίζεται όταν η ισχύς ανάδευσης ανά μονάδα όγκου παραμένει σταθερά

6 5/12/2014ΔΧ6 Κλιμάκωση (Scaling) Ρυθμός παραγωγής προϊόντος ΙΙ.Διαχωριστής – Αναντίστρεπτη απορρόφηση αερίου c 1, c 10 : αρχική και τελική συγκέντρωση, 1/k D a: χαρακτηριστικός χρόνος απορρόφησης, t: χρόνος για απορρόφηση k D at: αριθμός μονάδων μεταφοράς, (Number of Transfer Units) Ομοιότητες μεταξύ χημικής αντίδρασης 1 ης τάξης και απορρόφησης: kτ → k D at k D a από διαστατική ανάλυση (dimensional analysis) Sh = Sh(Re, Sc) Sh = kL/Dαριθμός Sherwood Re = ρUL/μαριθμός Reynolds Sc = μ/(ρD)αριθμός Schmidt k: συντελεστής μεταφοράς μάζας, L: χαρακτηριστικό μέγεθος, D: συντελεστής διάχυσης, ρ: πυκνότητα, U: χαρακτηριστική ταχύτητα, μ: ιξώδες

7 5/12/2014ΔΧ7 Κλιμάκωση (Scaling) Παράδειγμα 1 – Παραγωγή σιροπιού από αραβόσιτο με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη Σε ένα αντιδραστήρα διαλείποντος έργου (ΒR) με όγκο 300 cm 3 παρατηρείται 90% μετατροπή 0.05 g/ cm 3 γλυκόζης σε φρουκτόζη σε 6 min. Ο ρυθμός αυτός της μετατροπής που ελέγχεται από την κινητική της αντίδρασης επιτυγχάνεται με ένζυμα υποστηριζόμενο σε στερεά σφαιρίδια μέσου μεγέθους 400 μm. Να σχεδιαστεί αντιδραστήρας εμβολικής ροής (PFR) με τις ίδιες συνθήκες αντίδρασης που να παράγει 1 kg φρουκτόζης το λεπτό. Για να έχουμε τις ίδιες συνθήκες αντίδρασης,(kτ) PFR = (kV/Q) BR ⇒ τ PFR = (V/Q) BR = 6 min H ποσότητα της φρουκτόζης που παράγεται στον αντιδραστήρα ΒR σε 6 min είναι 0.90c 10 V BR = 0.90(0.05)(300) g = 13.5 g(1) H ποσότητα της φρουκτόζης που θα παραχθεί στον αντιδραστήρα PFR σε 6 min είναι0.90c 10 V PFR = 1000 g(2) Διαιρόντας την (2) με την (1) κατά μέλη V PFR /V BR = 1000/13.5 ⇒ V PFR = (1000/13.5)V BR ≈ 22 L Q PFR = V PFR / τ PFR = 22/6 L/min

8 5/12/2014ΔΧ8 Κλιμάκωση (Scaling) Παράδειγμα 2 – Αντίδραση στεροειδών σε αιώρημα Σωματίδια στεροειδών με διάμετρο 2.60 mm σε αιώρημα με τετραϋδροφουράνη αντιδρούν με βουτυλικό λίθιο στους 253 ο Κ. Η αντίδραση ελέγχεται από το ρυθμό μεταφοράς μάζας και ο συντελεστής μεταφοράς μάζας δίνεται από τη σχέση d: διάμετρος σωματιδίου, D: συντελεστής διάχυσης στο υγρό, d’ και ω: διάμετρος και ταχύτητα περιστροφής του αναδευτήρα, ν και ρ: κινηματικό ιξώδες και πυκνότητα υγρού, g: επιτάχυνση βαρύτητας, Μ p : μάζα σωματιδίου Να σχεδιαστεί 1000 φορές μεγαλύτερος αντιδραστήρας με το ίδιο μέγεθος σωματιδίων Πρέπει (k D ) 1000V = (k D ) V ⇒ [(d’ω) 0.28 d’’ 0.02 ] 1000V = [(d’ω) 0.28 d’’ 0.02 ] V ⇒ [ω 0.28 d’’ 0.30 ] 1000V = [ω 0.28 d’’ 0.30 ] V ⇒ (ω 1000V / ω V ) 0.28 = (d’ V / d’ 1000 V ) 0.30 = (1/10) 0.30 ⇒ ω 1000V / ω V = (1/10) 0.02 ≈ 0.95

9 5/12/2014ΔΧ9 Διαστατική Ανάλυση (Dimensional Analysis) Το κατ’ εξοχήν εργαλείο για κλιμάκωση. Βασίζεται στην αρχή διαστατικής oμοιογένειας σύμφωνα με την οποία και οι δύο πλευρές μιας εξίσωσης που περιγράφει φυσικά μεγέθη πρέπει να είναι ισοδύναμες διαστατικά, δηλαδή, από άποψη μονάδων. Ο Νewton ονόμαζε αυτή την αρχή «μεγάλη αρχή της ομοιότητας» (“great principle of similitude”) και ο Rayleigh επισημοποίησε την παρουσίαση της Θεμελιώδεις μονάδες Διάσταση ΣύμβολοΜονάδες SIΣύμβολο μονάδας Μήκος L μέτρο m Μάζα Μχιλιόγραμμο kg Χρόνος tδευτερόλεπτο s Θερμοκρασία Τβαθμός Kelvin K Ποσότητα nγραμμομόριο mol Θερμότητα Q Joule J H θερμότητα είναι εναλλάξιμη με το έργο W που έχει διαστάσεις [Μ][L]/[t] 2

10 5/12/2014ΔΧ10 Διαστατική Ανάλυση (Dimensional Analysis) Προχωρεί με χρήση του θεωρήματος Π του Buckingham σύμφωνα με το οποίο ανφυσικό μέγεθος Q 1 είναι συνάρτηση Ν -1 άλλων φυσικών μεγεθώνQ 2,…,Q N, δηλαδή, Q 1 = f (Q 2,…,Q N )(1), και P είναι ο αριθμός των θεμελιωδών διαστάσεων, η (1) μπορεί να γραφτεί ως Π 1 = f (Π 2,…,Π N-Ρ )(2) όπου Π 1, Π 2,…,Π N-Ρ είναι αδιάστατες ομάδες (μεγεθών) Παράδειγμα – Δύναμη F που ενεργεί σε σφαίρα, με διάμετρο d, κινούμενη με σταθερή ταχύτητα U σε ρευστό, με πυκνότητα ρ και ιξώδες μ, που ηρεμεί F = f (d, U, ρ, μ)(3) F = Q 1, d = Q 2, U = Q 3, ρ = Q 4, μ = Q 4. N = 5, P = 3 ⇒ N - P = 2, δηλαδή, 2 αδιάστατες ομάδες που ικανοποιούν τη σχέση Π 1 = f (Π 2 )(4) Ας υποθέσουμε ότι η Π 1 βασίζεται στη μεταβλητή F και η Π 2 στη μεταβλητή d, Π 1 = F d a U b ρ c μ e (5α) καιΠ 2 = d U α ρ β μ γ (5β)

11 Διαστατική Ανάλυση (Dimensional Analysis) Παράδειγμα – Δύναμη F που ενεργεί σε σφαίρα, με διάμετρο d, κινούμενη με σταθερή ταχύτητα U σε ρευστό, με πυκνότητα ρ και ιξώδες μ, που ηρεμεί Ως προς τις μονάδες των διαφόρων φυσικών μεγεθών έχουμε [ F ] = M L t -2, [ d ] = L, [U ] = L t -1, [ ρ ] = M L -3, [ μ ] = M L -1 t -1 F = Q 1, d = Q 2, U = Q 3, ρ = Q 4, μ = Q 4. N = 5, P = 3 ⇒ N - P = 2, δηλαδή, 2 αδιάστατες ομάδες που ικανοποιούν τη σχέση Π 1 = f (Π 2 )(4) Ας υποθέσουμε ότι η Π 1 βασίζεται στη μεταβλητή F και η Π 2 στη μεταβλητή d, Π 1 = F d a U b ρ c (5) καιΠ 2 = d U α ρ β μ γ (6) (5) ⇒ [ Π 1 ] = M L t -2 L a L b t -b M c L -3c = M 1+c L a+1+b-3c t -2-b ⇒ 1 + c = 0(7a) a b - 3c = 0(7b) -2 – b = 0(7c) With (7a), (7b), (7c) ⇒ c = -1, b = -2, a = -2 ⇒ Π 1 = F / (d 2 U 2 ρ) (8) f : συντελεστής οπισθέλκουσας ή συντελεστής τριβής

12 Διαστατική Ανάλυση (Dimensional Analysis) Παράδειγμα – Δύναμη F που ενεργεί σε σφαίρα, με διάμετρο d, κινούμενη με σταθερή ταχύτητα U σε ρευστό, με πυκνότητα ρ και ιξώδες μ, που ηρεμεί Π 1 = F d a U b ρ c (5) καιΠ 2 = d U α ρ β μ γ (6) (6) ⇒ [ Π 2 ] = L L α t -α M β L -3β M γ L -γ t -γ = L 1+α-3β-γ t –α-γ M β+γ ⇒ 1 + α - 3β – γ = 0(9a) α + γ = 0(9b) β + γ = 0(9c) With (9a), (9b), (9c) ⇒α = β = 1, γ = -1 ⇒ Π 2 = d U ρ / μ = Re αριθμός Reynolds (4) ⇒ (10)

13 5/12/2014 Σχεδιασμός Χημικών Προϊόντων Πρότυπο με 4 βήματα 1.Ανάγκες καταναλωτικού κοινού: να εξετασθούν σε συνδυασμό με την επιχειρηματική στρατηγική της αγοράς (marketing). Μετατροπή αναγκών σε συγκεκριμένες προδιαγραφές με χρήση εργαλείων από επιστήμες και μηχανική 2.Iδέες: αναζήτηση και ανακάλυψη (exploration and discovery ) νέ-ου/- ων προϊόν-τος/-ων. Στην αρχή, καταιγισμός ιδεών (brainstorming) χωρίς να αποκλείεται καμία με βάση οποιοδήποτε κριτήριο. Στο τέλος, οι εκατό ιδέες να αξιολογηθούν και να επιλεγούν το πολύ τέσσερεις για περαιτέρω αξιολόγηση 3.Επιλογή: Από τις τέσσερεις ιδέες που επιλέχθηκαν στο προηγούμενο βημάτων να επιλεγεί η καλλίτερη. Προϋποθέτει προσεγγιστικό υπολογισμό ιδιοτήτων 4.Σχεδιασμός: Συνδυασμός Σχεδιασμού Προϊόντων και Σχεδιασμού Διεργασιών (γίνεται με λογισμικό που διακινείται στο εμπόριο ASPEN, HYSIS, PROSIM, κλπ.) ΔΧ13

14 5/12/2014ΔΧ14 Φιλοσοφία σχεδιασμού Απαραίτητα στοιχεία για ορθολογικό σχεδιασμό 1.Δημιουργικότητα (creativity) 2.Μέθοδος των φυσικών επιστημών (science) 3.Μέθοδος της επιστήμης του μηχανικού (engineering) 4.Μέθοδος της επιχειρησιακής διαχείρισης (business) 5.Eμπειρικοί κανόνες (heuristics) Μέθοδος των φυσικών επιστημών (science) Προϋποθέτει την ύπαρξη φυσικών νόμων Υποθέτει ένα «νόμο», ελέγχει τις συνέπειες του με πειράματα, και, αν χρειαστεί, τον τροποποιεί Παράδειγμα: το πείραμα του Γαλιλαίου που άφησε δύο μπάλες κανονιού (canonballs) διαφορετικού μεγέθους να πέσουν από το ίδιο ύψος (κορυφή του πύργου της Πίζας). Η μικρή μπάλα έπεφτε με την ίδια ταχύτητα όπως η μεγάλη ⇒ ταχύτητα της μπάλας δεν εξαρτάται από τη μάζα της

15 155/12/2014ΔΧ Μέθοδος της επιστήμης του μηχανικού (engineering) Η επιστήμη του μηχανικού Κάνει επίσης υποθέσεις για «νόμους» τους οποίους δοκιμάζει με πειράματα Κάνει με περισσότερη ευκολία τροποποίηση των νόμων με εμπειρικές διορθώσεις που προκύπτουν από πειράματα Παράδειγμα: Ένα φτερό και ένα νόμισμα τοποθετούνται στο εσωτερικό της βάσης ενός κυλινδρικού σωλήνα, κλείνουμε το άνοιγμα με την άλλη βάση και αντιστρέφουμε το σωλήνα. Αν πριν την αντιστροφή, αφαιρεθεί ο αέρας από το εσωτερικό του σωλήνα και δημιουργηθεί κενό, φτερό και νόμισμα πέφτουν με την ίδια ταχύτητα. Στην αντίθετη περίπτωση, που ο σωλήνας είναι γεμάτος με Αέρα σε ατμοσφαιρική πίεση, φτερό και νόμισμα δεν πέφτουν με την ίδια ταχύτητα. Το φτερό πέφτει πολύ πιο αργά λόγω οπισθέλκουσας δύναμης (τριβής). Η επιστήμη του μηχανικού ασχολείται περισσότερο με την τριβή από τις βασικές φυσικές επιστήμες. Για το μηχανικό η τριβή έχει κόστος Μέθοδος της επιχειρησιακής διαχείρισης (business) Ενώ οι φυσικές επιστήμες και η επιστήμη του μηχανικού εργάζονται με «νόμους» που παρέχουν το διανοητικό πλαίσιο για την εξήγηση όμοιων φαινομένων ή συμβάντων, η επιχειρησιακή διαχείριση παρόλο που αναγνωρίζει τους «νόμους» της λογιστικής δεν προσπαθεί να γενικεύσει τις εμπειρίες της ώστε να υπακούουν σε κάποιο «νόμο». Δεν εστιάζει σε «νόμους» αλλά σε περιπτωσιολογικές μελέτες (case studies)

16 5/12/2014ΔΧ16 Eμπειρικοί κανόνες (heuristics) Είναι γέννημα της εμπειρίας του μηχανικού και δεν βασίζονται συνήθως σε επιστημονική ανάλυση Επιτρέπουν να διαλογίζεται κανείς πέρα από τη γνώση του παρόντος Με συνδυασμό των τεσσάρων αυτών στοιχείων, μέθοδος των φυσικών επιστημών, μέθοδος της επιστήμης του μηχανικού, μέθοδος επιχειρησιακής διαχείρισης και εμπειρικοί κανόνες, ο σχεδιασμός επιτυγχάνει τη λύση πραγματικών προβλημάτων Ο δεκάλογος για το πρότυπο με 4 βήματα (σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) 1.Το πρότυπο με τα 4 βήματα δουλεύει καλά, αλλά μπορεί να επεκταθεί σε περισσότερα βήματα, αν χρειαστεί, π.χ., να προστεθεί Ανάπτυξη στη βιομηχανική παραγωγή 2.Αποφασίστε ρητά εκ των προτέρων πόσο θέλετε να επιστρέψετε σε προηγούμενα βήματα Τι θα συμβεί αν πριν προχωρήσει κανείς στην παραγωγή παρουσιαστεί μια καινούργια ευκαιρία; 3.Ο περιοδικός πίνακας των στοιχείων περιορίζει τις ιδιότητες χημικών στοιχείων, ειδικά ανόργανων. Δεν μπορούμε να έχουμε το μέγεθος και τη δομή που θέλουμε. Ο αριθμός των ανόργανων στοιχείων και των μεγεθών και σχημάτων ατόμων και μορίων είναι πεπερασμένος. Παράδειγμα: αρσενικούχο γάλλιο ή τελλουριούχο κάδμιο για πυρίτιο (silicone)

17 5/12/2014ΔΧ17 Ο δεκάλογος για το πρότυπο με 4 βήματα (σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) 4.Η συνθετική οργανική χημεία (ΣΟΧ) απαιτεί γνώση τουλάχιστον 1000 αντιδράσεων Οργανικές ενώσεις δίνουν μεγαλύτερη ευκολία για αλλαγές αντιδράσεις για στοιχειώδη, αντιδράσεις για επαρκή γνώση ΣΟΧ 5.Χρειάζεστε τα ισοζύγια μάζας και σε μονάδες μάζας (kg) και μοριακές μονάδες (mole) Για την καύση του άνθρακα, χρήσιμες και οι δύο μορφές: α. 12 kg C + 32 kg O 2 = 44 kg CO 2 b. 1 mole C + 1 mole O 2  1 mole CO 2 6.Κάθε προϊόν πρέπει να πωλείται σε τιμή μεγαλύτερη από το κόστος των συστατικών του Εκτός από τα βασικά χημικά (commodities), τιμή – κόστος >>0 Για μικροδομημένα προϊόντα, το κόστος των συστατικών < 20% τιμής προϊόντος. Για μοριακά προϊόντα, περιθώριο κέρδους ακόμη μεγαλύτερο 7.Η Θερμοδυναμική είναι πολύ πιο σπουδαία στον αρχικό σχεδιασμό από την κινητική διεργασιών (rate processes) Ισοζύγια μάζας και Θερμοδυναμική είναι τα θεμέλια του σχεδιασμού. Κινητική διεργασιών πιο χρήσιμη για βασικά χημικά και συσκευές

18 5/12/2014ΔΧ18 Ο δεκάλογος για το πρότυπο με 4 βήματα (σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) 8.Κάνετε ανασκόπηση των διαγραμμάτων φάσης (α) (β) (γ) (δ) (α) – 1 συστατικό, σε υγρή (L) ή αέρια (V) φάση σε (p, T) συνθήκες διαγράμματος. Διακεκομμένη γραμμή, Τ = σταθερά (β) – 2 συστατικά, σε υγρή (L) ή αέρια (V) φάση σε (Τ, x) συνθήκες διαγράμματος. Συστατικό 1: περισσότερο πτητικό (γ) - 2 συστατικά, σε 1 ή 2 υγρές (L) φάσεις σε (Τ, x) συνθήκες διαγράμματος. (δ) – 2 συστατικά, σε στερεά (S για συστατικό 1 ή 2) και υγρά (L) φάση σε (Τ, x) συνθήκες διαγράμματος. Ευτηκτικό μίγμα 9.Σχεδόν όλα τα διαλύματα είναι ιδανικά (ideal) Για ιδανικά διαλύματα: μ i = μ i 0 + RT lnx i μ i 0 : χημικό δυναμικό σε συνθήκες αναφοράς (reference state) 10.Μη ιδανικά διαλύματα είναι τα διαλύματα ουσιών που ιονίζονται και μίγματα στα κρίσιμα σημεία τους. Επίσης, να είστε προσεκτικοί με αέρια όπως το CO 2 και η NH 3

19 5/12/2014ΔΧ19 Προϊόντα Βασικά Χημικά (commodities), π.χ., αμμωνία Μοριακά, π.χ., φαρμακευτικά ενεργή ουσία Δομημένα, π.χ., κάψουλα φαρμάκου Συσκευές, π.χ., συσκευή αιμοκάθαρσης Δεκάλογος για Βασικά Χημικά (commodities) (σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) Κοινή βάση για Σχεδιασμό Χημικών Διεργασιών 1.Ο βασικός παράγοντας είναι το κόστος και το βασικό βήμα στο πρότυπο με 4 βήματα η βιομηχανική παραγωγή 2.Ο εξοπλισμός σε συνεχή λειτουργία, αν η παραγωγή είναι > 1 ton/day 3.Εξοπλισμός αποκλειστικά για συγκεκριμένο προϊόν (dedicated equipment) αν η παραγωγή είναι > 10 ton/day 4.Περιγράψτε τις διεργασίες σε διάγραμμα ροής στο χώρο 5.Κινητική ομογενών χημικών αντιδράσεων πλήρως προσδιορισμένη από πειράματα. Αν δεν υπάρχουν δεδομένα, υπολογίστε το μέγιστο ρυθμό k R D: συντελεστής διάχυσης : μέγεθος δίνης (eddy) στο αναδευόμενο ρευστό

20 5/12/2014ΔΧ20 Δεκάλογος για Βασικά Χημικά (commodities) (σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) 6.Για ετερογενείς χημικές αντιδράσεις k D : συντελεστής μεταφοράς μάζας, k R : ρυθμός χημικής αντίδρασης ανά μονάδα όγκου, a: ειδική επιφάνεια, = επιφάνεια/όγκο k γίνεται max όταν k R  ∞ k γίνεται optimum όταν k D a ~ k R 7.Συντελεστές μεταφοράς μάζας, k D k D : ~ 1 cm/sec για αέρια, ~10 -3 cm/sec για υγρά h: συντελεστής μεταφοράς θερμότητας, C p : ειδική θερμότητα, ρ: πυκνότητα, α: συντελεστής θερμικής διάχυσης,= λ /(ρ C p ) λ: θερμική αγωγιμότητα 8.Διαχωρισμός συνήθως με απόσταξη, όταν είναι δυνατός. Απόσταξη δεν είναι δυνατή αν η σχετική πτητικότητα είναι < Αποφεύγετε διαχωρισμούς που απαιτούν προσθήκη συστατικού διαφορετικού από υπάρχοντα, όπως σε απορρόφηση, εκχύλιση και προσρόφηση. Αν δεν έχετε επιλογή (στο να προσθέσετε ή όχι συστατικό διαφορετικό από υπάρχοντα), απομακρύνετε το εγκαίρως 10.Αποφεύγετε υπερβολική θερμοκρασία ή πίεση. Αν δεν είναι δυνατό, στοχεύετε ψηλά και όχι χαμηλά

21 5/12/2014ΔΧ21 Δεκάλογος για Χημικές Συσκευές (devices) (σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) Ίδια εργαλεία όπως και για τα βασικά χημικά. Έχουν και άλλα κριτήρια εκτός από το χαμηλό κόστος 1.Το βασικό βήμα στο πρότυπο με τα 4 βήματα είναι η επιλογή της καλλίτερης από καλές εναλλακτικές λύσεις 2.Τα κριτήρια επιλογής δεν είναι όλα τεχνικά και περιλαμβάνουν παράγοντες επί πλέον του κόστους, π.χ., άνεση χρήσης 3.Έχουν αφοσιωμένο εξοπλισμό (dedicated equipment), που παράγει λιγότερο από 10 kg/day, όταν λειτουργεί 4.Η λειτουργία είναι συνήθως περιστασιακή, αλλά μπορεί να φτάσει σε μόνιμη κατάσταση (steady state). Τον περισσότερο καιρό, λειτουργία / μη λειτουργία (on and off operation) 5.Διεργασίες παριστάνονται σε διάγραμμα ροής στο χώρο ή το χρόνο 6.Οι συσκευές που συνθέτουν χημικά λειτουργούν συνήθως σαν αντιδραστήρες διαλείποντος έργου (batch reactors) 7.Ανακύκλωση αποφεύγεται. Ενεργειακή ολοκλήρωση αγνοείται 8.Συσκευές που χρησιμοποιούνται για διαχωρισμούς λειτουργούν σε μόνιμη κατάσταση (steady state) 9.Ο βασικός διαχωρισμός είναι προσρόφηση. Η απόσταξη δεν συνηθίζεται 10.Οι συσκευές αναπτύσσονται σε πρωτότυπα πλήρους κλίμακας (full scale), κάτι που δεν μπορεί να γίνει για βασικά χημικά

22 Δεκάλογος για Μοριακά προϊόντα (σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) Η δουλειά του μηχανικού αρχίζει μετά την επιλογή του κατάλληλου μορίου 1.Το βασικό βήμα είναι η ανακάλυψη που ξεφεύγει από το πρότυπο με 4 βήματα και τη δουλειά του μηχανικού 2.Όταν επιλεγεί το κατάλληλο μόριο, το βασικό βήμα είναι η επιλογή της καλλίτερης από καλές λύσεις 3.Έχουν αφοσιωμένο εξοπλισμό (dedicated equipment), που παράγει λιγότερο από 10 kg/day, όταν λειτουργεί 4.Επειδή το κύριο μέλημα είναι να φτάσει κανείς πρώτος στην αγορά, οι εναλλακτικές λύσεις να αξιολογηθούν γρήγορα χωρίς λεπτομερή ανάλυση κόστους ή απόδοσης 5.Συνήθως χρησιμοποιείται εξοπλισμός που χρησιμοποιείται και για άλλα προϊόντα 6.Συνήθως αντιδραστήρες διαλείποντος έργου (batch reactors) για καλλίτερη ρύθμιση και έλεγχο. Προτιμώνται εξειδικευμένες αντιδράσεις και όχι ταχείες 7.Η μοναδική κινητική σταθερά είναι (8 ώρες) -1, γιατί αυτό σημαίνει ότι θα τελειώσουν οι διεργασίες με μια ομάδα εργασίας ή βάρδια (shift) 8.Αύξηση της συγκέντρωσης προηγείται του καθαρισμού της ουσίας που ενδιαφέρει

23 Δεκάλογος για Μοριακά προϊόντα(σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) 9.Η κλιμάκωση των ζυμωτηρίων (fermentors) γίνεται με σταθερή ισχύ ανά μονάδα όγκου. Τα ζυμωτήρια παραγωγής είναι πολύ μεγαλύτερα από τα ζυμωτήρια έρευνας και ανάπτυξης. Η ανάδευση τους είναι 1/3 του κόστους παραγωγής του φαρμάκου, ο διαχωρισμός του προϊόντος άλλο 1/3, και όλα τα άλλα το υπόλοιπο 1/3 10. Διαχωρισμός προϊόντων ζύμωσης με διήθηση, εκχύλιση, προσρόφηση και κρυστάλλωση με τη σειρά που εμφανίζονται. Ο σχεδιασμός να ακολουθήσει την αντίστροφη σειρά

24 5/12/2014ΔΧ24 Δεκάλογος για Μικροδομημένα προϊόντα(σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) Τα προϊόντα αυτά είναι δύσκολο να σχεδιαστούν όταν οι προδιαγραφές τους δεν βασίζονται σε φυσικοχημικές μετρήσεις 1.Προϊόντα έχουν δύο δύσκολα βήματα στο πρότυπο με 4 βήματα, Ιδέες και Επιλογή 2.Στο βήμα Ιδέες, προσπαθήστε να μετατρέψετε τις ανάγκες του πελάτη σε μετρήσιμα φυσικά μεγέθη 3.Στο βήμα Επιλογή, διαλέξτε την καλλίτερη από καλές εναλλακτικές λύσεις 4.Το αποτέλεσμα του σχεδιασμού θα είναι περισσότερο μια συνταγή (recipe) παρά ένα διάγραμμα ροής 5.Οι μικροδομές είναι συνήθως μη ισορροπημένα (thermodynamic non- equilibrium) μίγματα που οι ιδιότητες τους κυριαρχούνται από αυτές της συνεχούς φάσης 6.Τα μίγματα αυτά έχουν ασυνήθη θερμοδυναμική. Είναι σε μετασταθή (metastable) κατάσταση. Παραδείγματα: (α) η διαλυτοποίηση οργανικών ουσιών στο νερό είναι ισχυρή, μη γραμμική συνάρτηση της συγκέντρωσης της επιφανειακά ενεργής ουσίας (surfactant), (β) η διαλυτότητα στο νερό ουσιών που δεν ιοντίζονται ελαττώνεται με αύξηση της θερμοκρασίας 7.Η σταθερότητα προϊόντων ελέγχεται με υπέρθεση χρόνου-θερμοκρασίας (time-temperature superposition)

25 5/12/2014ΔΧ25 Δεκάλογος για Μικροδομημένα προϊόντα(σύμφωνα με τους Ε.L. Cussler και G.D. Moggridge) 8.Η ανάλυση της διάχυσης να περιορίζεται σε λεπτό στρώμα (film) ή λεπτή πλάκα (slab) 9.Για να δημιουργήσετε μίγμα ρευστών, προσθέστε τη μη συνεχή ή διεσπαρμένη φάση στη συνεχή με ταυτόχρονη ανάδευση. Για να δημιουργήσετε μίγμα ρευστού και στερεάς σκόνης (powder) που δεν διαλύεται στο ρευστό, αργά προσθέστε ρευστό στην σκόνη 10.Τα περισσότερα μικροδομημένα προϊόντα μπορούν να καταστραφούν με διάτμηση (shear), γι αυτό πάντα να προσπαθείτε να έχετε διεργασίες με στρωτή (laminar) ροή


Κατέβασμα ppt "Σχεδιασμός Χημικών Προϊόντων Δημήτρης Χατζηαβραμίδης Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google