Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Κεφάλαιο 9 Γραμμική Ορμή

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Κεφάλαιο 9 Γραμμική Ορμή"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Κεφάλαιο 9 Γραμμική Ορμή
Chapter Opener. Caption: Conservation of linear momentum is another great conservation law of physics. Collisions, such as between billiard or pool balls, illustrate this vector law very nicely: the total vector momentum just before the collision equals the total vector momentum just after the collision. In this photo, the moving cue ball strikes the 11 ball at rest. Both balls move after the collision, at angles, but the sum of their vector momenta equals the initial vector momentum of the incoming cue ball. We will consider both elastic collisions (where kinetic energy is also conserved) and inelastic collisions. We also examine the concept of center of mass, and how it helps us in the study of complex motion. A little knowledge is a dangerous thing, so is a lot. Albert Einstein

2 Περιεχόμενα Κεφαλαίου 9
Περιεχόμενα Κεφαλαίου 9 Σχέση Ορμής και Δύναμης Διατήρηση της ορμής Κρούση και Ώθηση Διατήρηση ενέργειας και ορμής στις κρούσεις Ελαστικές κρούσεις σε μία διάσταση Ανελαστικές Κρούσεις Κρούσεις σε πολλές διαστάσεις Το κέντρο μάζας Μεταφορική Κίνηση και το Κέντρο Μάζας

3 9-1 Σχέση Ορμής και Δύναμης
Η ορμή είναι διάνυσμα που ορίζεται από τη σχέση Ο ρυθμός μεταβολής της ορμής μας δίνει τη δύναμη: Η απόδειξη της σχέσης βασίζεται στο 2ο Νόμο του Νεύτωνα.

4 Ένας καλός παίχτης του τένις μπορεί να σερβίρει τη μπάλα με ταχύτητα 55 m/s (200km/h). Εάν η μπάλα ζυγίζει kg και παραμένει σε επαφή με την ρακέτα για 4 ms (4 x 10-3 s), βρείτε τη μέση δύναμη που ασκείται στη μπάλα. Είναι αρκετή η δύναμη αυτή να σηκώσει ένα άτομο 60-kg ; ΛΥΣΗ Figure 9-1. Solution: The average force is the change in momentum divided by the time: 800 N. A 60-kg person weighs about 600 N, so this would be large enough.

5 Η παροχή νερού είναι 1. 5 kg/s και η ταχύτητα ροής 20 m/s
ΛΥΣΗ Figure 9-2. Solution: Every second, 1.5 kg of water hits the car and stops. The force is the change in momentum (final momentum is zero) divided by the time, or 30 N.

6 9-2 Διατήρηση της Ορμής Οι μετρήσεις (πειράματα) δείχνουν ότι κατά τη διάρκεια μιας κρούσης η ορμή δεν μεταβάλλεται. Figure 9-3. Caption: Momentum is conserved in a collision of two balls, labeled A and B.

7 9-2 Διατήρηση της Ορμής Εάν εφαρμόσουμε το νόμο του Νεύτωνα περί δράσης και αντίδρασης, βλέπουμε ότι εφόσον ο «χρόνος» της κρούσης είναι πολύ μικρός ώστε να MHN έχουμε τη δράση εξωτερικής δύναμης, για κάθε δύναμη υπάρχει η «αντίδρασή της» και επομένως η ορμή διατηρείται Figure 9-4. Caption: Collision of two objects. Their momenta before collision are pA and pB, and after collision are pA’ and pB’. At any moment during the collision each exerts a force on the other of equal magnitude but opposite direction.

8 9-2 Διατήρηση της Ορμής Για πολλά αντικείμενα (>2),
Όπου Fi είναι η συνολική εξωτερική δύναμη στο αντικείμενο i Όπου Fext είναι η συνολική εξωτερική δύναμη στο σύστημα

9 Η συνολική ορμή ενός απομονωμένου συστήματος παραμένει σταθερή.
9-2 Διατήρηση της Ορμής Αρχή διατήρησης της ορμής: Όταν η συνολική εξωτερική δύναμη που ασκείται σε ένα σύστημα είναι μηδέν, η συνολική ορμή παραμένει σταθερή. ή, Η συνολική ορμή ενός απομονωμένου συστήματος παραμένει σταθερή.

10 Ένα βαγόνι τραίνου 10,000-kg, A, κινείται με ταχύτητα 24
Ένα βαγόνι τραίνου 10,000-kg, A, κινείται με ταχύτητα 24.0 m/s και συγκρούεται με ένα πανομοιότυπο βαγόνι, B, που είναι ακίνητο. Εφόσον τα βαγόνια «κλειδώσουν» ποια είναι η ταχύτητά τους μετά την κρούση; ΛΥΣΗ Figure 9-5. Solution: Momentum is conserved; after the collision the cars have the same momentum. Therefore their common speed is 12.0 m/s.

11 Υπολογίστε την ανάκρουση ενός όπλου που ζυγίζει 5
Υπολογίστε την ανάκρουση ενός όπλου που ζυγίζει 5.0kg και εκτοξεύει τη σφαίρα μάζας 0.020kg με ταχύτητα 620 m/s. ΛΥΣΗ Figure 9-7. Solution: Use conservation of momentum. The recoil velocity of the gun is -2.5 m/s.

12 (β) Εάν η Μαρία μετά από λίγο αφήσει το έλκηθρο τι θα συμβεί;
(α) Η Μαρία φοράει πέδιλα πάγου και αρχικά είναι ακίνητη πάνω στον πάγο. Πιάνεται από ένα έλκηθρο που κινείται πάνω σε πάγο με μηδενική τριβή, και αρχίζει να κινείται μαζί του. Η ταχύτητα του έλκηθρου αυξάνεται, μειώνεται ή παραμένει σταθερή; Η ταχύτητα μειώνεται διότι η μάζα του έλκηθρου είναι τώρα μεγαλύτερη και προκειμένου να διατηρηθεί η ορμή πρέπει να μειωθεί η ταχύτητα (β) Εάν η Μαρία μετά από λίγο αφήσει το έλκηθρο τι θα συμβεί; The sled will slow down. The sled keeps going at the same speed (as does Susan). Η Μαρία πρέπει να διατηρήσει την ορμή της, όπως επίσης και το έλκηθρο, επομένως έχουμε:

13 9-3 Κρούσεις και Ώθηση Κατά τις κρούσεις τα αντικείμενα παραμορφώνονται λόγω των μεγάλων δυνάμεων που αναπτύσσονται Figure 9-8. Caption: Tennis racket striking a ball. Both the ball and the racket strings are deformed due to the large force each exerts on the other.

14 9-3 Κρούσεις και Ώθηση Ορίζουμε την Ώθηση, J:
Στην ουσία βλέπουμε ότι η ώθηση είναι η μεταβολή της ορμής:

15 9-3 Κρούσεις και Ώθηση Ο χρόνος της κρούσης είναι γενικά μικρός, και επομένως μπορούμε κατά προσέγγιση να χρησιμοποιήσιμε τη μέση δύναμη δηλ. Figure 9-9. Caption: Force as a function of time during a typical collision: F can become very large; Δt is typically milliseconds for macroscopic collisions. Figure Caption: The average force acting over a very brief time interval gives the same impulse (FavgΔt) as the actual force.

16 9-4 Διατήρηση ενέργειας και Ορμής κατά τις κρούσεις
***Η ορμή διατηρείται για όλες τις μορφές κρούσεων*** Κρούσεις κατά τις οποίες διατηρείται η Κινητική Ενέργεια (Κ.Ε.) ονομάζονται Ελαστικές. Όταν η Κ.Ε. αλλάζει έχουμε ανελαστικές κρούσεις. Στην περίπτωση που έχουμε νέες μάζες (άλλα αντικείμενα μετά την κρούση) τότε έχουμε κρούσεις που οδηγούν σε χημικές αντιδράσεις. Figure Caption: Two equal-mass objects (a) approach each other with equal speeds, (b) collide, and then (c) bounce off with equal speeds in the opposite directions if the collision is elastic, or (d) bounce back much less or not at all if the collision is inelastic.

17 Για ελαστική κρούση δύο γνωστών μαζών m1 και m2, με γνωστές ταχύτητες vΑ και vB, μπορούμε να υπολογίσουμε τις τελικές ταχύτητες vΑ’ και vB’, από τις δύο σχέσεις της διατήρησης της ενέργειας και της ορμής Figure Caption: Two small objects of masses mA and mB, (a) before the collision and (b) after the collision.

18 Η μπάλα A με μάζα m κινείται με ταχύτητα vA και συγκρούεται «κατακέφαλα» με τη B ίσης μάζας. Εάν υποθέσουμε ότι έχουμε ελαστική κρούση βρείτε τις τελικές ταχύτητες όταν (α) και οι δύο μπάλες αρχικά κινούνται με ταχύτητες (vA και vB), (β) όταν vB = 0 ΛΥΣΗ Figure Caption: In this multi-flash photo of a head-on collision between two balls of equal mass, the white cue ball is accelerated from rest by the cue stick and then strikes the red ball, initially at rest. The white ball stops in its tracks and the (equal mass) red ball moves off with the same speed as the white ball had before the collision. See Example 9–7. Solution: a. Use both conservation of momentum and conservation of energy; the balls exchange velocities. b. Ball A stops, and ball B moves on with ball A’s original velocity.

19 Ένα πρωτόνιο (p) μάζας 1.01 u (unified atomic mass units) κινείται με ταχύτητα 3.60 x 104 m/s και συγκρούεται (κατακέφαλα) με ένα πυρήνα Ηλίου (He) (mHe = 4.00 u) αρχικά ακίνητο. Ποιες είναι οι τελικές ταχύτητες των σωματιδίων; Υποθέτουμε ότι οι κρούσεις γίνονται στο κενό. ΛΥΣΗ Figure Caption: Example 9–9: (a) before collision, (b) after collision. Solution: We don’t need to know what u is; all we need are the relative masses of the proton and the helium nucleus. Momentum and kinetic energy are conserved; solving the equations gives the helium nucleus’s velocity as 1.45 x 104 m/s and the proton’s as x 104 m/s (backwards).

20 9-6 Ανελαστικές Κρούσεις
Με ανελαστικές κρούσεις τμήμα της αρχικής ενέργειας των «αντιδρώντων» χάνεται σε άλλες μορφές ενέργειας όπως δυναμική ή κινητική ενέργεια. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν τα συγκρουόμενα σωματίδια δεν είναι ασυμπίεστες σφαίρες (π.χ. μόρια αντί για άτομα) αλλά έχουν εσωτερικούς βαθμούς ελευθερίας. Μια εντελώς ανελαστική κρούση έχουμε όταν τα δύο συγκρουόμενα σωματίδια μετά τη σύγκρουση κολλήσουν και γίνουν ένα.

21 Το βαλλιστικό εκκρεμές είναι ένα όργανο με το οποίο μπορούμε να μετρήσουμε την ταχύτητα μιας σφαίρας. Η σφαίρα μάζας m, καρφώνεται σε ένα όγκο μάζας M, που αποτελεί ένα εκκρεμές. Σαν αποτέλεσμα το σύστημα όγκος και σφαίρα, μετατοπίζονται σε ύψος, h, από το οποίο προσδιορίζουμε την ταχύτητα της σφαίρας ΛΥΣΗ Figure 9-16. Solution: This has two parts. First, there is the inelastic collision between the bullet and the block; we need to find the speed of the block. Then, the bullet+block combination rises to some maximum height; here we can use conservation of mechanical energy to find the height, which depends on the speed.

22 9-7 Κρούσεις σε 2 και 3 διαστάσεις
Η διατήρηση της ενέργειας και της ορμής μπορεί να αξιοποιηθεί για την επίλυση προβλημάτων κρούσεων σε 2 ή 3 διαστάσεις. Τις περισσότερες φορές όμως η πολυπλοκότητα του προβλήματος το καθιστά πολύ δύσκολο για να επιλυθεί επακριβώς. Στην εικόνα π.χ. γνώση των μαζών και των μέτρων των ταχυτήτων δεν επαρκή. Πρέπει να γνωρίζουμε τις γωνίες… Figure Caption: Object A, the projectile, collides with object B, the target. After the collision, they move off with momenta pA’ and pB’ at angles θA’ and θB’. The objects are shown here as particles, as we would visualize them in atomic or nuclear physics. But they could also be macroscopic pool balls.

23 Η μπάλα A που κινείται με ταχύτητα vA = 3
Η μπάλα A που κινείται με ταχύτητα vA = 3.0 m/s στη διεύθυνση +x χτυπά την πανομοιότυπη μπάλα B (ακίνητη αρχικώς). Μετά την κρούση οι μπάλες ακολουθούν τις πορείες του σχήματος. Βρείτε την τελική ταχύτητα της κάθε μπάλας μετά την κρούση. ΛΥΣΗ Figure 9-19. Solution: Apply conservation of momentum; the masses are the same, as are the outgoing angles. The final speeds are equal; both are 2.1 m/s.

24 Πως λύνουμε προβλήματα κρούσης:
Διαλέγουμε το σύστημα. Εάν είναι πολύπλοκο θεωρούμε υποσύνολα του συστήματος και εφαρμόζουμε σε αυτά τους νόμους διατήρηση ενέργειας και ορμής. Υπάρχει εξωτερική δύναμη; Εάν ο χρόνος αλληλεπίδρασης είναι μικρός τότε μπορούμε να την αγνοήσουμε. Σχεδιάζουμε διαγράμματα αρχικών και τελικών ταχυτήτων. Διαλέγουμε σύστημα συντεταγμένων.

25 5. Εφαρμόζουμε το νόμο διατήρηση της ορμής σε κάθε διάσταση.
6. Για ελαστικές κρούσεις έχουμε ΚΑΙ διατήρηση της κινητικής ενέργειας. 7. Λύνουμε. 8. Μονάδες και τάξη μεγέθους.

26 9-8 Κέντρο Μάζας (Κ.Μ.) Στη εικόνα (α), κίνηση του δύτη είναι αποκλειστικά μεταφορική. Στην εικόνα (β) έχουμε μεταφορική αλλά και περιστροφική κίνηση. Υπάρχει όμως ένα σημείο που και στις δύο περιπτώσεις ακολουθεί την ίδια τροχιά. Το σημείο αυτό ονομάζεται ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΖΑΣ (ΚΜ). Figure Caption: The motion of the diver is pure translation in (a), but is translation plus rotation in (b). The black dot represents the diver’s CM at each moment.

27 9-8 Center of Mass (CM) Η γενική κίνηση ενός αντικειμένου μπορεί να θεωρηθεί ως το άθροισμα της μεταφορικής κίνησης του ΚΜ συν περιστροφική και δονητική πέριξ του ΚΜ Figure Caption: Translation plus rotation: a wrench moving over a horizontal surface. The CM, marked with a red cross, moves in a straight line.

28 όπου M είναι η συνολική μάζα.
Για δύο σωματίδια το ΚΜ είναι πλησιέστερα στο αντικείμενο με τη μεγαλύτερη μάζα: όπου M είναι η συνολική μάζα. Figure Caption: The center of mass of a two-particle system lies on the line joining the two masses. Here mA > mB, so the CM is closer to mA than to mB .

29 Τρία άτομα με περίπου την ίδια μάζα m κάθονται πάνω σε φουσκωτό σκάφος αναψυχής στις θέσεις xA = 1.0 m, xB = 5.0 m, και xC = 6.0 m, κατά μήκος του άξονα x. Βρείτε την θέση του ΚΜ ΛΥΣΗ Figure 9-24. Solution: For more than two particles, finding the center of mass is an extension of the two-particle process; just add the product of each mass and its distance from some reference point and divide by the total mass. This gives the distance of the CM from the reference point. Here it is 4.0 m.

30 Βρείτε το ΚΜ του συστήματος
Figure 9-25. Solution: This is the same process as before, except that we have to do it separately for the x and y components of the position of the center of mass. We find x = 1.33 m and y = 0.50 m. ΛΥΣΗ

31 Για ογκώδη συμπαγή αντικείμενα, μπορούμε να φανταστούμε ότι αποτελούνται από μικρά αντικείμενα (άτομα!) και το άθροισμα του γινομένου (θέση x μάζα) κάθε αντικειμένου δια τη συνολική μάζα θα μας έδινε το ΚΜ. Η στο όριο όπου τα αντικείμενα γίνονται απειροελάχιστα έχουμε : Figure Caption: An extended object, here shown in only two dimensions, can be considered to be made up of many tiny particles (n), each having a mass Δmi. One such particle is shown located at a point ri = xii + yij + zik. We take the limit of n →∞ so Δmi becomes the infinitesimal dm.

32 Το Κέντρο Βάρους (center of gravity) είναι το σημείο εκείνο στο οποίο μπορούμε να υποθέσουμε ότι δρα η βαρυτική δύναμη. Ταυτίζεται με το ΚΜ εφόσον η βαρυτική δύναμη δεν μεταβάλλεται στις διαστάσεις του αντικειμένου Figure Caption: Determining the CM of a flat uniform body.

33 9-8 Center of Mass (CM) Το κέντρο βάρους μπορεί να προσδιοριστεί πειραματικά μέσω αιώρησης του αντικειμένου από διάφορα σημεία. Το ΚΜ δεν βρίσκεται κατ’ ανάγκη μέσα στο αντικείμενο, π.χ. ένας λουκουμάς τύπου doughnut’s έχει το ΚΜ στο κέντρο της κεντρικής του τρύπας. Figure Caption: Finding the CG.

34 9-9 ΚΜ και μεταφορική Κίνηση
Η συνολική ορμή ενός συστήματος σωματιδίων (π.χ. ενός μορίου) ισούται με το γινόμενο της συνολικής μάζας με την ταχύτητα του ΚΜ. Το άθροισμα όλων των δυνάμεων που δρουν πάνω στο σύστημα ισούται με το γινόμενο της συνολικής μάζας επί την επιτάχυνση του ΚΜ.: Βλέπουμε δηλ. ότι το ΚΜ ενός συστήματος σωματιδίων συμπεριφέρεται σαν αντικείμενο με μάζα M πάνω στο οποίο δρα η συνολική δύναμη.

35 Ένας πύραυλος εκτοξεύεται στο αέρα
Ένας πύραυλος εκτοξεύεται στο αέρα. Στο μέγιστο ύψος και σε οριζόντια απόσταση d από το σημείο εκτόξευσης μια έκρηξη μοιράζει τον πύραυλο σε δύο και ίσα μέρη, έτσι ώστε το κομμάτι Ι, πέφτει κατακόρυφα στην γη. Που θα πέσει το κομμάτι ΙΙ; Υποθέστε ότι g = σταθερό. Figure 9-32. Answer: The CM continues on the initial parabolic trajectory. Since the two parts are of equal mass, and part I falls straight down, part II goes twice as far as the CM and lands 3d from the starting point. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

36 Διάσπαση Μορίων (Χημική Δυναμική)
Διατομικά Μόρια Όταν σπάει ένα διατομικό μόριο, η διαθέσιμη ενέργεια Εα μοιράζεται μεταξύ των ατομικών θραυσμάτων με βάση την αρχή διατήρησης της ενέργειας και της ορμής:

37

38 Δύο ακραίες περιπτώσεις

39 Η ενέργεια του δεσμού του Ι2 είναι D0=1,54eV (1eV=1,6x10-19J)
Η ενέργεια του δεσμού του Ι2 είναι D0=1,54eV (1eV=1,6x10-19J). Πόση είναι η κινητική ενέργεια και η ταχύτητα των ατόμων του ιωδίου εάν το μόριο του ιωδίου διεγερθεί με ακτινοβολία ενέργειας E=4,00 eV. (mI=127 amu ή u).

40 Η ενέργεια του δεσμού του HI είναι D0=3,05eV (1eV=1,6x10-19J)
Η ενέργεια του δεσμού του HI είναι D0=3,05eV (1eV=1,6x10-19J). Πόση είναι η κινητική ενέργεια και η ταχύτητα των ατόμων του υδρογόνου και του ιωδίου εάν το μόριο του υδροϊωδίου διεγερθεί με ακτινοβολία ενέργειας E=6,00 eV. (mI=127 amu, mH=1 amu ) (http://en.wikipedia.org/wiki/Atomic_mass_unit )

41

42 Διάσπαση Μορίων (Χημική Δυναμική)
Εσωτερική ενέργεια θραυσμάτων-Πολυατομικά Σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και για άτομα, τα «θραύσματα» μπορεί να έχουν πέραν της μεταφορικής (κινητική) ενέργειας και εσωτερική ενέργεια (ηλεκτρονική, δονητική και περιστροφική). Στην περίπτωση που έχουμε δύο θραύσματα (δύο προϊόντα) οι σχέσεις που δείξαμε επίσης ισχύουν, με τη μόνη διαφορά ότι στον υπολογισμό της διαθέσιμης ενέργειας (Εα) αφαιρούμε την εσωτερική ενεργεία (ΕΕ).

43 Η ενέργεια του δεσμού του H3C-Br είναι D0=2,97eV (1eV=1,6x10-19J)
Η ενέργεια του δεσμού του H3C-Br είναι D0=2,97eV (1eV=1,6x10-19J). Διεγείρεται με ακτινοβολία ενέργειας Ε=5,45 eV και σπάει σε μεθύλιο και βρώμιο. Εάν η εσωτερική ενέργεια τις ρίζας του μεθυλίου που παράγεται είναι 0,75 eV, βρείτε τις ταχύτητες των θραυσμάτων. (mBr=80 amu, mH=1 amu, mC=12 amu ) (1 amu = 1u)


Κατέβασμα ppt "Κεφάλαιο 9 Γραμμική Ορμή"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google