Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Πρόληψη και έλεγχος σωματικών κακώσεων Ελένη Πετρίδου, Άγης Τερζίδης Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας & Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Πρόληψη και έλεγχος σωματικών κακώσεων Ελένη Πετρίδου, Άγης Τερζίδης Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας & Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Πρόληψη και έλεγχος σωματικών κακώσεων Ελένη Πετρίδου, Άγης Τερζίδης Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας & Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

2 Περίγραμμα Σύγχρονος τρόπος ζωής & σωματικές κακώσεις Ορισμοί - ορολογία Ορισμοί - ορολογία Σωματικές κακώσεις ως πρόβλημα δημόσιας υγείας Επιδημιολογική προσέγγιση Πρόληψη σωματικών κακώσεων

3 Σύγχρονος τρόπος ζωής και σωματικές κακώσεις

4 Ορισμός Οξεία έκθεση σε ενέργεια : Οξεία έκθεση σε ενέργεια : μηχανική μηχανική θερμική θερμική ηλεκτρική ηλεκτρική χημική, συμπεριλαμβανομένων συνθηκών στέρησης βασικών ζωτικών παραμέτρων, όπως η θερμότητα και το οξυγόνο χημική, συμπεριλαμβανομένων συνθηκών στέρησης βασικών ζωτικών παραμέτρων, όπως η θερμότητα και το οξυγόνο

5 Ορολογία : τι είναι οι σωματικές κακώσεις ;  Μη κλασική νόσος  Βασικά στοιχεία για τον ορισμό : o Αιτία o Έκβαση

6 Ορολογία Ατύχημα ή κάκωση (accident vs. injury) Ατύχημα ή κάκωση (accident vs. injury) Τραύμα, βλάβη (trauma, lesion) Τραύμα, βλάβη (trauma, lesion) Ακούσια ή εκούσια (unintentional vs. intentional) Ακούσια ή εκούσια (unintentional vs. intentional) Πρόβλεψη και δυνατότητα πρόληψης Πρόβλεψη και δυνατότητα πρόληψης (predictability and preventability of injuries) (predictability and preventability of injuries) Πρόληψη των τραυματισμών (injury prevention) Πρόληψη των τραυματισμών (injury prevention) Προαγωγή της ασφαλούς συμπεριφοράς (safety Προαγωγή της ασφαλούς συμπεριφοράς (safety promotion) promotion) Παθητική και Ενεργητική Προστασία (active and Παθητική και Ενεργητική Προστασία (active and passive protection) passive protection)

7 Ορολογία Επικοινωνιακό έλλειμμα

8 Τύποι ακούσιων κακώσεων Κακώσεις από τροχαίο ( οι σοβαρότερες ~50% των θανάτων ) Στο σπίτι και στον ελεύθερο χρόνο ( οι συχνότερες ) ΠτώσειςΕγκαύματαΔηλητηριάσεις Πνιγμοί, πνιγμονές Σε αθλοπαιδιές Επαγγελματικού χώρου (~5% σε συχνότητα ή σοβαρότητα ????????)

9 Τύποι εκούσιων κακώσεων Βία Αυτοπρόκλητη ( αυτοκτονίες και απόπειρες ) Ετεροπρόκλητη Μεταξύ ερωτικών συντρόφων Μεταξύ ερωτικών συντρόφων Ενδοοικογενειακή βία Ενδοοικογενειακή βία Κακοποίηση Κακοποίηση

10 Αδιευκρίνιστες καταστάσεις (grey zones) Πνιγμοί σε άτομα ηλικίας 65 + Κατάγματα μηριαίου σε παιδιά < 2 ετών Σωματικές κακώσεις σε γυναίκες

11 Κακώσεις ως πρόβλημα δημόσιας υγείας 1 η αιτία θανάτου έως την ηλικία των 45 ετών

12 Κακώσεις ως πρόβλημα δημόσιας υγείας Μεγάλη επίπτωση πιθανότητας θανάτου και αναπηρίας πιθανότητας θανάτου και αναπηρίας Παράγοντες κινδύνου?????????? Παράγοντες κινδύνου?????????? Διάσπαρτη κατανομή σε όλο τον πληθυσμό Διάσπαρτη κατανομή σε όλο τον πληθυσμό Αυξημένο κόστος (νοσηλείας????????) Αυξημένο κόστος (νοσηλείας????????)

13 Παγκοσμίως σε ετήσια βάση : > 5 εκατ. θάνατοι λόγω τραύματος ~85 θάνατοι ανά πληθυσμού 1 στους 10 θανάτους οφείλεται σε κάκωση 90% θανάτων από κάκωση σε υποανάπτυκτες και αναπτυσσόμενες χώρες Αναλογία θανάτων ανδρών: γυναικών 2:1

14 Ακούσιοι κι Εκούσιοι τραυματισμοί : 1 η και 2 η αιτία θανάτου σε εφήβους και νέους (15-24 ετών ) στην ΕΕ -25 Στοιχεία ΠΟΥ επεξεργασμένα στο ΚΕΠΠΑ

15 1 θάνατος 50 Εισαγωγές 500 Επισκέψεις στα ΕΙ Η πυραμίδα των Κακώσεων (E λλάδα ) ΚΕΠΑ, 1995

16 Κατάταξη των 10 σημαντικότερων αιτιών (νόσων ή τραυματισμών) βάσει φορτίου ασθένειας σε DALYs λοιμώξεις κατώτερου αναπνευστικούισχαιμική καρδιακή νόσος HIV/AIDSμείζων κατάθλιψη περιγεννητικές νόσοι τραυματισμοί από τροχαίο διαρροϊκά σύνδρομανόσος ενδοκράνιων αγγείων μείζων κατάθλιψηΧΑΠ ισχαιμική καρδιακή νόσος λοιμώξεις κατώτερου αναπνευστικού νόσος ενδοκράνιων αγγείωνφυματίωση ελονοσίαπόλεμος τραυματισμοί από τροχαίο διαρροϊκά σύνδρομα ΧΑΠHIV/AIDS Πηγή : ΠΟΥ

17 Πηγή: ΠΟΥ, 2002

18 Εκτίμηση βαρύτητας κακώσεων  Κλίμακες ανατομικής βαρύτητας κακώσεων  Συνοπτική Ανατομική Κλίμακα Τραύματος (AIS)  Βαθμός βαρύτητας της κάκωσης (ISS)  Ανατομική κλίμακα Αποτύπωσης ( Α P)  Κλίμακες λειτουργικής βαρύτητας κακώσεων  Κλίμακα Κώματος Γλασκώβης (GCS)  Αναθεωρημένη κλίμακα Τραύματος (RTS)

19 Εκτίμηση βαρύτητας κακώσεων  Συνδυαστικές κλίμακες βαρύτητας κακώσεων  Βαθμός βαρύτητας κάκωσης και τραύματος (TRISC)  Χαρακτηρισμός βαρύτητας τραύματος (ASCOT)  Διεθνής ταξινόμηση βαρύτητας κάκωσης (ICISS)

20 Κλίμακες εκτίμησης μετατραυματικής αναπηρίας και ποιότητας ζωής  Κλίμακα εκτίμησης ευεξίας (Quality of Well Being-scale)  E υρωπαϊκή κλίμακα εκτίμησης ποιότητας ζωής ( Ε uropean Quality of Life Scale)  Δείκτης Λειτουργικής ικανότητας (Functional Capacity Index)  Συνοπτικό εργαλείο εκτίμησης έκβασης ιατρικών περιστατικών (Medical outcomes SF-36)

21 Υπολογισμός βαρύτητας εγκαυμάτων Υπολογισμός βαρύτητας εγκαυμάτων Ανάλογα με το βάθος της βλάβης: 1 ου βαθμού: βλάβη εντοπισμένη στην επιδερμίδα 2 ου βαθμού: βλάβη επιδερμίδας και χορίου 3 ου βαθμού: βλάβη επιδερμίδας, χορίου και υποδορίου λίπους (ολικού πάχους) 4 ου βαθμού:δέρμα, υποδόριο λίπος, υποκείμενοι μύες και οστά

22

23 Σύνδρομο Μετατραυματικού Στρες ( ΣΜΣ ) Μια ψυχολογική διαταραχή που προκύπτει ως καθυστερημένη ή παρατεταμένη αντίδραση προς ψυχοπιεστικό γεγονός ή κατάσταση εξαιρετικά απειλητικής ή καταστροφικής φύσεως που είναι πιθανό να προκαλέσει διάχυτη δυσφορία σχεδόν σε οποιονδήποτε. Μια ψυχολογική διαταραχή που προκύπτει ως καθυστερημένη ή παρατεταμένη αντίδραση προς ψυχοπιεστικό γεγονός ή κατάσταση εξαιρετικά απειλητικής ή καταστροφικής φύσεως που είναι πιθανό να προκαλέσει διάχυτη δυσφορία σχεδόν σε οποιονδήποτε. ICD 10 Eλ.Εκδοση ICD 10 Eλ.Εκδοση

24 ΔΜΣ και παιδιά 1/3 των παιδιών που εμπλέκονται σε ένα τυπικό τροχαίο ατύχημα υποφέρουν από ΔΜΣ Η ΔΜΣ βιώνεται από παιδιά όλων των ηλικιών και τα κορίτσια είναι πιο πιθανό να επηρεαστούν Ο τύπος του ατυχήματος, η φύση και η σοβαρότητα του τραυματισμού δεν είναι τα μόνα που σχετίζονται με την εκδήλωση ΔΜΣ Η προσωπική εκτίμηση του παιδιού για το ατύχημα είναι σημαντική, και τα παιδιά που εκλαμβάνουν το συμβάν ως απειλητικό για τη ζωή τους είναι πιο πιθανό να βιώσουν ΔΜΣ Λόγω παρανοήσεων, οι ψυχολογικές ανάγκες των παιδιών που εμπλέκονται σε τροχαία ατυχήματα παραμένουν σε ένα μεγάλο μέρος τους μη-αναγνωρίσιμες [Stallard, P., 1998] [Stallard, P., 1998]

25 Στόχος της επιδημιολογίας στην …  … Έρευνα των κακώσεων  Φύση : τι είναι η κάκωση και ποια η αιτιολογία ;  Κίνδυνος : ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου και ποιος ο ευπαθής πληθυσμός ;  Πρόληψη : πώς μπορεί να προληφθεί  Θεραπεία / Αποκατάσταση

26 Ταξινομήσεις των κακώσεων WHO: ICD-10 10η Διεθνής Ταξινόμηση, Νόσων, Κακώσεων και Αιτιών Θανάτου 10η Διεθνής Ταξινόμηση, Νόσων, Κακώσεων και Αιτιών Θανάτου WHO: ΙCECI WHO: ΙCECI International Classification of External Causes of Injury International Classification of External Causes of Injury

27 Συστήματα καταγραφής  Συστήματα καταγραφής θνησιμότητας  Συστήματα καταγραφής νοσηρότητας  Συστήματα καταγραφής στοιχείων στα νοσοκομεία νοσοκομεία  Συστήματα καταγραφής στα εξωτερικά ιατρεία Injury Database (IDB) Injury Database (IDB)  Ad-hoc έρευνες  Άλλες πηγές καταγραφής ατυχημάτων

28 Έρευνα ατυχημάτων  Περιγραφικές μελέτες  Εκτιμήσεις επίπτωσης, επιπολασμού, θνησιμότητας  Παρουσιάσεις μεμονωμένων περιπτώσεων (case report)  Σειρά περιπτώσεων (case series)  Αναλυτικές μελέτες  Παρέμβασης ( τυχαιοποιημένες μελέτες )  Παρατήρησης  Προοπτικές / αναδρομικές μελέτες κοορτής (Cohort)  Μελέτες ασθενών μαρτύρων (Case control)  Διασταυροχρονικές (Crossover)

29 Αναλυτικές μελέτες- Διασταυροχρονικές (Case cross over) Redelmeier & Tibshirani, NEJM 1997 τηλεφ. Συμβάν t Δεδομένα τηλεφωνικών κλήσεων Χρόνος Συμβάντος

30 Χρησιμότητα δεδομένων Εμπλοκή του αλκοόλ σε θανατηφόρα τροχαία : 20% στις χώρες υψηλού εισοδήματος, 33%-69% σε χώρες χαμηλού εισοδήματος (στην Ελλάδα: 19%-50%*) Στη Μεγ. Βρετανία το 48% των πεζών-θανόντων σε τροχαίο βρίσκονταν υπό την επήρεια αλκοόλ Η πιθανότητα εμπλοκής σε θανατηφόρο τροχαίο μειώνεται με την αύξηση της ηλικίας και αυξάνεται σημαντικά με συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα > 40 mg/ dl Πηγή: ΠΟΥ,2004 * Αthanaselis et al, 1999

31 Πρόληψη Κύριος στόχος της ιατρικής : η μεγιστοποίηση της ποιοτικά σταθμισμένης διάρκειας ζωής του ατόμου (Quality Adjusted Life Years) ΠρωτογενήςΔευτερογενής ΠΡΟΛΗΨΗ

32 Δεν αντιμετωπίζονται με κλασικές μεθόδους: δεν υπάρχει φάρμακο ή εμβόλιο για την πρόληψη των σωματικών κακώσεων Όμως οι σωματικές κακώσεις είναι: Προβλέψιμες και Προλήψιμες Σωματικές κακώσεις  Κλασική νόσος Πηγή: ΠΟΥ, 2002

33 Οικονομική επιβάρυνση για την πρόληψη, τη θεραπεία και την αποκατάσταση Πάθηση Κόστος / DALY (US$) AIDS26.2 Άσθμα 10.8 Τύφλωση 5.4 Τραύμα από τροχαίο 0.40 Πηγή: ΠΟΥ, 1996

34 Το φάσμα των Σωματικών κακώσεων Το φάσμα των Σωματικών κακώσεων ΣυμβάνΈκθεσηΤραύμαΑναπηρίαΘάνατος Αιτιολογική περιγραφή

35 The Haddon matrix Human Factor/ product Physical environment Socio-economic environment Pre-event Predisposition? Overexposure to risk Is vector hazardous? Is environmental hazardous? Possibility to reduce hazards? Does this encourage or discourage risk- taking and hazard? Event Able to tolerate force/ energy transfer? Does vector provide protection? Does environment contribute to injury during event? Post-event How severe is the trauma? Does vector contribute to the trauma? Does environment add to the trauma after the event? Does environment contribute to recovery?

36 Μείωση κακώσεων / συνεπειών αυτών  Σχεδιασμός / εφαρμογή προληπτικών μέτρων  Education  Engineering  Enforcement  Αποτελεσματική θεραπεία  Ποιότητα ζωής

37 Πρόληψη σωματικών κακώσεων 50% των θανάτων από κακώσεις σε παιδιά στην ΕΕ θα μπορούσαν να προληφθούν εάν σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες υπήρχαν προληπτικά μέτρα ανάλογα μ ’ αυτά που εφαρμόζονται στη Σουηδία ( χώρα με το χαμηλότερο δείκτη θνησιμότητας λόγω κακώσεων ) ΕΕ θα μπορούσαν να προληφθούν εάν σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες υπήρχαν προληπτικά μέτρα ανάλογα μ ’ αυτά που εφαρμόζονται στη Σουηδία ( χώρα με το χαμηλότερο δείκτη θνησιμότητας λόγω κακώσεων ) Petridou et al, 2000

38 Ετήσιοι θάνατοι από τροχαία: 2500 Ετήσιοι θάνατοι από τροχαία: 2500 Προλήψιμοι με χρήση κράνους/ ζώνης: 500 Προλήψιμοι με χρήση κράνους/ ζώνης: 500 Δυνητικό ποσοστό μείωσης: 20% Δυνητικό ποσοστό μείωσης: 20% ……………. Αν όλοι ακολουθούσαν το νόμο ……………. Αν όλοι ακολουθούσαν το νόμο Πρόληψη τροχαίων ατυχημάτων : στόχος εφικτός με ανταποδοτικές παρεμβάσεις Person, time and place predictors of seat belt use in Athens, Greece Petridou et al, 1998

39 Τεκμηριωμένη πολιτική Πρόληψης κακώσεων I. Αιτιολογική προσέγγιση – εκτίμηση Μέγεθος του προβλήματος Αίτια των κακώσεων Ποιος βρίσκεται σε αυξημένο κίνδυνο ; Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου ; ! Απαραίτητα : καλής ποιότητας συστήματα συλλογής στοιχείων και παρακολούθησης ατυχημάτων από αντιπροσωπευτικά δείγματα του πληθυσμού

40 Τεκμηριωμένη πολιτική Πρόληψης κακώσεων II. Ανάπτυξη / Εφαρμογή παρεμβάσεων Προγράμματα πρόληψης Περιβαλλοντικός σχεδιασμός Σχεδιασμός προϊόντος ΙΙΙ. Αξιολόγηση

41 ΔΕΙΚΤΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΑ 10 ΝΕΑ ΜΕΛΗ Το μέσο προσδόκιμο επιβίωσης στις νέες χώρες υπολείπεται κατά 5.5 το 1990 και κατά 5.8 το 1998 σε σύγκριση με τον μέσο όρο των 15 παλαιών κρατών μελών Αντίστοιχα είναι και τα δεδομένα για την πρώιμη θνησιμότητα, που οφείλεται κυρίως σε μη μεταδοτικές ασθένειες, σχετιζόμενες με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και με τα νέα πρότυπα κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης των χωρών αυτών Περίπου διπλάσιο είναι και το ποσοστό της παιδικής θνησιμότητας (παιδιά ηλικίας 1-14 ετών), με τις κακώσεις της παιδικής ηλικίας να είναι 2.4 έως και 4.5 φορές περισσότερα

42 Πρόγραμμα Δράσης στην Δημόσια Υγεία για τα έτη βελτίωση της πληροφόρησης σχετικά με την υγεία,ώστε να απευθύνεται σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας θέσπιση μηχανισμού ταχείας αντίδρασης για την αντιμετώπιση των μεγάλων απειλών κατά της υγείας δυναμική ενασχόληση με τους καθοριστικούς παράγοντες της υγείας ιδίως για την αντιμετώπιση των κυριότερων νοσηρών παραγόντων που οφείλονται στον τρόπο ζωής

43 Πρόληψη - Προκλήσεις Η αλλαγή τρόπου ζωής ως μέτρο πρόληψης Αλλαγή στάσεων και συμπεριφοράς Η έννοια της ατομικής ευθύνης

44 Γιατί δεν εφαρμόζονται μέτρα πρόληψης ; Αιτιολογική άγνοια Πώς αλλάζει η ανθρώπινη συμπεριφορά ; Ατομική ευθύνη αποκλειστικά ; Προβλήματα συλλογικών επιλογών / ανορθολογικών πολιτικών προτεραιοτήτων

45 Παραδείγματα πρακτικών και προγραμμάτων παρέμβασης  Προγράμματα αγωγής υγείας Ασφαλώς κυκλοφορώ Ασφαλώς κυκλοφορώ ΕΝΗΓΜΑ ΕΝΗΓΜΑ Πρόληψη πνιγμών Πρόληψη πνιγμών Κάρτα υγείας φοιτητή Κάρτα υγείας φοιτητή Σεμινάρια Α ’ βοηθειών Σεμινάρια Α ’ βοηθειών  Πρακτικές μετά τις κακώσεις BLS,ALS, ATLS, Α PLS

46 Γιατί εκπαίδευση για τις κακώσεις ????


Κατέβασμα ppt "Πρόληψη και έλεγχος σωματικών κακώσεων Ελένη Πετρίδου, Άγης Τερζίδης Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας & Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google