Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Δημήτριος Ι. Φωτιάδης Καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Απεικόνιση με MRI.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Δημήτριος Ι. Φωτιάδης Καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Απεικόνιση με MRI."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Δημήτριος Ι. Φωτιάδης Καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Απεικόνιση με MRI

2 Περιεχόμενα  Εισαγωγή  Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας  Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας  Απεικόνιση με Μ RI  Ασφάλεια  Νεότερες τεχνικές  Βιβλιογραφία

3 Εισαγωγή Τομογραφική μέθοδοςΕίδος ακτινοβολίαςΜετρούμενες παράμετροι Αξονική Τομογραφία ( Χ -Ray CT) Ακτίνες Χ ( keV) Συντελεστής Εξασθένισης ΜαγνητικήΤομογραφία (MRI) Ηλεκτρομαγνητική RF Πυκνότητα Πρωτονίων Χρόνοι Αποκατάστασης Τομογραφία Υπερήχων (Ultrasound CT) Υπέρηχοι (1-50MHz) Δείκτης Διάθλασης Συντελεστής Απορρόφησης Τομογραφία Εκπομπής Ποζιτρονίου (PET) Ακτίνες γ (511 keV) Συγκέντρωση Ραδιενεργού Ιχνηθέτη Τομογραφία Εκπομπής Φωτονίου (SPECT) Ακτίνες γ ( keV) Συγκέντρωση Ραδιενεργού Ιχνηθέτη

4  Η απεικόνιση με Μαγνητικό Συντονισμό (Magnetic Resonance – MRI) είναι μια απεικονιστική μέθοδος που δεν χρησιμοποιεί ιοντίζουσες ακτινοβολίες.  Βασίζεται στην ύπαρξη μαγνητικής ροπής σε πυρήνες που περιέχουν περιττό αριθμό πρωτονίων ( π. χ. 1 Η, 31 Ρ, 23 Na, 13 C). Κάθε τέτοιος πυρήνας έχει μία στροφορμή (spin) που τον καθιστά μικροσκοπικό ανιχνεύσιμο μαγνήτη.  Οι εφαρμογές της απεικόνισης με μαγνητικό συντονισμό στηρίζονται κυρίως στη διέγερση πυρήνων υδρογόνου που βρίσκονται σε αφθονία στον ανθρώπινο οργανισμό. Εισαγωγή Μαγνητικός Τομογράφος

5 Εισαγωγή Στροφορ µ ή και µ αγνητισ µ ός σε ισότοπα που εφαρ µ όζεται Πυρηνικός Μαγνητικός Συντονισμός

6 Εισαγωγή Εφαρ µ ογή µ αγνητικού πεδίου Β 0 και ευθυγρά µµ ιση πυρήνων υδρογόνου Πυρήνας υδρογόνου Ποσοτική ανάλυση εικόνας μαγνητικής τομογραφίας για εύρεση υπερσιδήρωσης ήπατος και μυοκαρδίου σε ασθενείς με θαλασσαιμία, Κ. Κωνσταντίνου, Μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2012.

7  1946  ανακάλυψη του φαινομένου από τους E. Purcell και F. Bloch.  1972  ιδέα της χρησιμοποίησης του MRI για την ανίχνευση όγκων στο ανθρώπινο σώμα από τον R. Damadian.  1973  in vivo απεικονίσεις ιστών και οργάνων ασθενών από P. Lauterbur.  1981 και μετά  συστηματική χρησιμοποίηση του μαγνητικού τομογράφου σε νοσοκομεία και ιατρικά κέντρα. Εισαγωγή Biomedical Image Processing,Thomas M.Deserno, Springer-Verlag Berlin Heidelberg,2011

8 Εισαγωγή Σύγχρονοι μαγνητικοί τομογράφοι Η « ανοιχτή » μονάδα MRI. Αυτά τα μοντέλα είναι σχεδιασμένα για να ανακουφίσουν τους ασθενείς που έχουν κλειστοφοβία.

9 Εισαγωγή Σύγκριση συστημάτων μαγνητικής τομογραφίας και υπολογιστικής τομογραφίας ακτίνων Χ Τα συστήματα μαγνητικής τομογραφίας ( ΜΤ ) και υπολογιστικής τομογραφίας ακτίνων Χ ( ΥΤ ) παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές τόσο σε τεχνολογικό όσο και σε λειτουργικό επίπεδο. Συγκεκριμένα :  Η λειτουργία του ΥΤ βασίζεται στην απορρόφηση ακτίνων Χ από τους βιολογικούς ιστούς, ενώ ο ΜΤ είναι ένα ηλεκτρονικό σύστημα απεικόνισης ανατομικών δομών και βασίζεται στην αλληλεπίδραση ασθενών, γρήγορα μεταβαλλόμενων μαγνητικών πεδίων με χαλαρά δεσμευμένους πυρήνες υδρογόνου, οι οποίοι βρίσκονται στους μαλακούς ιστούς του σώματος.

10 Εισαγωγή Σύγκριση συστημάτων μαγνητικής τομογραφίας και υπολογιστικής τομογραφίας ακτίνων Χ  Οι είσοδοι σε ένα σύστημα ΥΤ είναι παλμοί ακτίνων - Χ που στοχεύουν διαφορετικά τμήματα του εξεταζόμενου δείγματος και η πληροφορία που συλλέγεται κωδικοποιείται χωρικά. Αντίθετα, η είσοδος σε ένα σύστημα ΜΤ είναι ένα πολύπλοκο σήμα P(t) (μια τετραδιάστατη, διανυσματική συνάρτηση του χρόνου) και στην έξοδο προκύπτει ένα μιγαδικό σήμα S(t). Η πληροφορία για το δείγμα κωδικοποιείται χρονικά.

11 Εισαγωγή Σύγκριση συστημάτων μαγνητικής τομογραφίας και υπολογιστικής τομογραφίας ακτίνων Χ  Σε κάθε σύστημα ΥΤ τα σήματα εισόδου έχουν κατ ’ ανάγκη την ίδια μορφή ( ακτίνες Χ ) με ομοιόμορφο πλάτος και διαφορετική κατεύθυνση. Ωστόσο, σε ένα σύστημα ΜΤ τα σήματα εισόδου μπορούν να συνδυαστούν ( από το χειριστή του συστήματος ) ώστε να ελέγχεται η αλληλεπίδρασή τους με το βιολογικό δείγμα και έτσι προκύπτουν διαφορετικές εικόνες.

12 Εισαγωγή Σύγκριση συστημάτων μαγνητικής τομογραφίας και υπολογιστικής τομογραφίας ακτίνων Χ  Τα συστήματα ΜΤ παρέχουν τη δυνατότητα απευθείας τρισδιάστατης απεικόνισης της εξεταζόμενης ανατομικής δομής. Αντίθετα, τα συστήματα ΥΤ παρέχουν μόνο δισδιάστατες εικόνες ( εγκάρσιες τομές ) της ανατομικής δομής και η τρισδιάστατη απεικόνιση επιτυγχάνεται με την συλλογή πολλών διαδοχικών τομών και την εκ των υστέρων χρήση κατάλληλων τεχνικών τρισδιάστατης ανασύνθεσης.

13 Εισαγωγή Τομή εγκεφάλου σε μαγνητικό ( α ) και σε αξονικό ( β ) τομογράφο. Η μαγνητική τομογραφία απεικονίζει με καλύτερη ανάλυση τα μαλακά μόρια του εγκεφάλου σε αντίθεση με την αξονική η οποία εστιάζει κυρίως στα οστά. Σχεδίαση, ανάπτυξη και κλινική εφαρμογή πηνίων φασικής συνάφειας για απεικόνιση και φασματοσκοπία μαγνητικού συντονισμού, Φ. Βλάχος, 2008.

14 Εισαγωγή Σύγκριση συστημάτων μαγνητικής τομογραφίας και υπολογιστικής τομογραφίας ακτίνων Χ  Εκτός από την ανατομική πληροφορία, μια εικόνα από σύστημα ΜΤ μπορεί να προσφέρει επίσης λειτουργική πληροφορία που είναι πλησιέστερη στην πυρηνική ιατρική και τους υπερήχους. Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρήση παραμαγνητικών ιχνηθετών (tracers) που δημιουργούν επιλεκτικά αυξανόμενη αντίθεση και παρέχουν τη δυνατότητα απευθείας μέτρησης της αιματικής ροής και της διάχυσης του νερού.

15  Οι πυρήνες όλων των ατόμων ( εκτός του 1 Η ) αποτελούνται από νετρόνια και πρωτόνια τα οποία ονομάζονται νουκλεόνια και περιστρέφονται, έχουν δηλαδή spin.  Αυτοί που έχουν spin διαφορετικό του 0 εμφανίζουν μαγνητική ροπή και είναι δυνατόν να παρουσιάσουν το φαινόμενο του μαγνητικού συντονισμού. Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας D. Moratal et al., NMR IMAGING, Wiley Encyclopedia of Biomedical Engineering, 2006

16  Όταν οι πυρήνες που εμφανίζουν μαγνητική ροπή τοποθετηθούν μέσα σε ένα εξωτερικό μαγνητικό πεδίο οι μαγνητικές τους ροπές τείνουν να τοποθετηθούν παράλληλα ( χαμηλή ενεργειακή κατάσταση ) ή αντιπαράλληλα ( υψηλή ενεργειακή κατάσταση ) με αυτό.  Οι πυρήνες που παίρνουν παράλληλη θέση είναι περισσότεροι και σε αυτούς οφείλεται η δημιουργία της μαγνήτισης.  Αφού οι πυρήνες έχουν στροφορμή, η μαγνητική τους ροπή Μ περιστρέφεται μέσα στο μαγνητικό πεδίο όπως ο στρόμβος στο πεδίο βαρύτητας της γης. Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας

17 D. Moratal et al., NMR IMAGING, Wiley Encyclopedia of Biomedical Engineering, 2006 ( α ) Οι μαγνητικές ροπές σε ένα υλικό εκτός μαγνητικού πεδίου ευθυγραμμίζονται τυχαία. ( β ) Με την εφαρμογή ενός ισχυρού μαγνητικού πεδίου, B 0, αυτές οι ροπές ευθυγραμμίζονται είτε παράλληλα είτε αντιπαράλληλα στη διεύθυνση του εν λόγω μαγνητικού πεδίου.

18  Η γωνιακή συχνότητα της περιστροφής ω 0 ονομάζεται συχνότητα Larmor και δίνεται από τη σχέση: ω 0 = γΗ 0 Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας  Για να απεικονιστεί ένα υλικό οι πυρήνες του πρέπει να εκπέμψουν σήμα ( ενέργεια ) συχνότητας ω 0  τους διεγείρουμε με εφαρμογή εκτός του H 0 στην κατεύθυνση z και ενός εναλλασσόμενου πεδίου H 1 στο επίπεδο xy συχνότητας ω 0. όπου γ είναι ο γυρομαγνητικός λόγος και είναι σταθερός για κάθε είδος πυρήνων και Η 0 είναι το εξωτερικό μαγνητικό πεδίο. Η ω 0 εκφράζεται σε radians/s. Ποσοτική ανάλυση εικόνας μαγνητικής τομογραφίας για εύρεση υπερσιδήρωσης ήπατος και μυοκαρδίου σε ασθενείς με θαλασσαιμία, Κ. Κωνσταντίνου, Μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2012.

19 Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας Το συνολικό πεδίο ( διανυσματικό διάγραμμα ). Ιατρικά Απεικονιστικά Συστήματα ” Δ. Κουτσούρης, Κ. Νικήτα, Σ. Παυλόπουλος, Εκδόσεις Τζιόλα, 2004.

20  Η περιστροφική µεταπτωτική κίνηση αντιστοιχεί στην περιστροφή του συνισταµένου διανύσµατος του εγκάρσιου επίπεδου γύρω από το διαµήκη άξονα. Στο µαγνητικό πεδίο Η 0, οι πλείστες µαγνητικές ροπές ευθυγραµµίζονται παράλληλα µε το πεδίο και η διαµήκης ολική µαγνήτιση είναι παράλληλη µε το Η 0.  Στο εγκάρσιο επίπεδο η ολική µαγνήτιση είναι µηδενική, διότι οι στροφορµές δεν περιστρέφονται σε φάση και οι συνισταµένες διαµήκεις µαγνητίσεις αλληλοαναιρούνται. Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας Ποσοτική ανάλυση εικόνας μαγνητικής τομογραφίας για εύρεση υπερσιδήρωσης ήπατος και μυοκαρδίου σε ασθενείς με θαλασσαιμία, Κ. Κωνσταντίνου, Μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Διαμήκης μαγνήτιση Εγκάρσια μαγνήτιση

21  Το άνυσμα του συντονισμένου μαγνητικού πεδίου δίνεται από τη σχέση : Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας  Σημειώνεται ότι H 1 <

22  Οι πυρήνες σε χαμηλή ενεργειακή στάθμη απορροφούν ενέργεια από το εναλλασσόμενο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο και μεταπηδούν σε υψηλότερη ενεργειακή στάθμη.  Ενώ το εναλλασσόμενο πεδίο λειτουργεί, αρκετή ενέργεια μπορεί να απορροφηθεί και ανάλογα με το χρόνο παραμονής στην υψηλότερη στάθμη ενέργειας οι εξισώσεις ενέργειας εξισώνονται και το φαινόμενο σταματά.  Αν το εναλλασσόμενο πεδίο λειτουργεί παλμικά και παρέχεται αρκετός χρόνος για την ανάπαυση (relaxation) των πυρήνων, το φαινόμενο μπορεί να συνεχιστεί. Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας

23  Με την παύση του πεδίου Η 1 οι πυρήνες επανέρχονται στη αρχική τους, χαμηλότερη στάθμη και εκπέμπουν σήμα ( ραδιοκύματα ) με συχνότητα ω 0 που ανιχνεύεται από τα πηνία που παράγουν το Η 1.  Το σήμα αυτό αναλύεται μέσω μετασχηματισμών Fourier προκειμένου να δημιουργηθεί η εικόνα.  Κατά την επαναφορά τους από την υψηλότερη στη χαμηλότερη ενεργειακή στάθμη, οι πυρήνες χάνουν την ενέργεια που απορρόφησαν μέσω δύο διαφορετικών διαδικασιών. Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας

24 Διαδικασίες για την επαναφορά των πυρήνων από την υψηλότερη στη χαμηλότερη ενεργειακή στάθμη : 1. Η πλεονάζουσα ενέργεια μεταφέρεται από τους διεγερμένους πυρήνες στο μοριακό πλέγμα μέσω θερμικής αλληλεπίδρασης. Η διαδικασία χαρακτηρίζεται από μία σταθερά χρόνου που ονομάζεται επιμήκης χρόνος επαναφοράς T 1 (Spin-Lattice Relaxation). 2. Η διεργασία αυτή αφορά τη μεταφορά ενέργειας μεταξύ διεγερμένων και μη πυρήνων. Χαρακτηρίζεται από μια σταθερά χρόνου που ονομάζεται εγκάρσιος χρόνος επαναφοράς Τ 2 (Spin- Spin Relaxation). Συνήθως ο χρόνος Τ 2 είναι πολύ μεγαλύτερος από τον Τ 1 ο οποίος είναι της τάξης του 1 sec. Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας

25 garykish.tripod.com/Introtomri.ppt T 1 (Spin-Lattice Relaxation) Τ 2 (Spin-Spin Relaxation)

26 Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας Ποσοτική ανάλυση εικόνας μαγνητικής τομογραφίας για εύρεση υπερσιδήρωσης ήπατος και μυοκαρδίου σε ασθενείς με θαλασσαιμία, Κ. Κωνσταντίνου, Μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Κύπρου,  Η µ είωση της εγκάρσιας µ αγνήτισης χαρακτηρίζεται από τη χρονική σταθερά Τ 2 και αντιστοιχεί στο χρόνο µ είωσης της µ αγνήτισης κατά 63% από την αρχική.  Η χρονική σταθερά Τ 2 είναι πάντοτε µ ικρότερη της Τ 1 και είναι ανάλογη του βιολογικού ιστού.  Οι τι µ ές της Τ 2 δεν σχετίζονται µ ε την ισχύ του µ αγνητικού πεδίου.

27 Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας Ποσοτική ανάλυση εικόνας μαγνητικής τομογραφίας για εύρεση υπερσιδήρωσης ήπατος και μυοκαρδίου σε ασθενείς με θαλασσαιμία, Κ. Κωνσταντίνου, Μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Η αποκατάσταση της δια µ ήκους µ αγνήτισης ακολουθεί κα µ πύλη εκθετικής µ ορφής. Ο ρυθ µ ός επαναφοράς χαρακτηρίζεται από µ ια χρονική σταθερά Τ 1 ή χρόνο αποκατάστασης και είναι ανάλογος του βιολογικού ιστού. Με την παρέλευση του χρόνο Τ 1, ο δια µ ήκης µ αγνητισ µ ός επιστρέφει στο 63% της τελικής του τι µ ής. Σε πεδίο ισχύος 1.5 Τ, οι τι µ ές Τ 1 κυ µ αίνονται περίπου στα 200 – 3000 ms και, όσο αυξάνει η ισχύς του µ αγνητικού πεδίου, ο χρόνος Τ 1 µ εγαλώνει.

28  T1: εξέταση ανατομίας.  T2: ανίχνευση παθολογικών καταστάσεων (π.χ. οίδημα, πρήξιμο). Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας garykish.tripod.com/Introtomri.ppt

29 Σχέση σήματος και θορύβου  Το σήμα που εκπέμπεται εξ επαγωγής (FID) είναι πολύ χαμηλό λόγω της ύπαρξης του « θορύβου » του περιβάλλοντος χώρου.  Παράγοντες θορύβου  Ηλεκτρικές αντιστάσεις των πηνίων  Το σώμα του ασθενή και ο όγκος των ιστών που εξετάζονται  Το είδος της τεχνικής για τη λήψη της μαγνητικής εικόνας  Η ένταση του μαγνητικού πεδίου Β 0 Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας

30  Αύξηση της έντασης του σήματος  Μεγάλη πυκνότητα του ιστού σε πρωτόνια ( λίπος )  Ο βραχύς χρόνος Τ 1 του ιστού  Ο μακρύς χρόνος Τ 2 του ιστού  Μείωση της έντασης του σήματος  Μικρή πυκνότητα του ιστού σε πρωτόνια ( οστά )  Ο μακρύς χρόνος Τ 1 του ιστού  Ο βραχύς χρόνος Τ 2 του ιστού Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας

31  Η λειτουργία του MT βασίζεται στο ότι η συχνότητα συντονισμού του πυρήνα ω είναι ευθέως ανάλογη της έντασης του μαγνητικού πεδίου Η 0.  Αν ρυθμιστεί έτσι ώστε το μαγνητικό πεδίο να είναι ελεγχόμενα μεταβλητό, η συχνότητα συντονισμού των πυρήνων είναι συνάρτηση της θέσης τους σε σχέση με τον μαγνήτη.  Η ιδέα αυτή πραγματοποιείται με ειδικά βαθμωτά πηνία που μεταβάλλουν γραμμικά την ένταση του μαγνητικού πεδίου σε κάθε μία από τις κάθετες διευθύνσεις x, y, z. Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας

32 Eξίσωση Bloch Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας  H κίνηση της μαγνητικής ροπής M υπό την επίδραση ενός τυχαίου εξωτερικού πεδίου με πυκνότητα ροής Β μπορεί να περιγραφεί για ένα απλό πρωτόνιο από την έκφραση:  Οι Bloch et al (1946) πρότειναν ένα σύνολο εξισώσεων που περιγράφουν με ακρίβεια τη συμπεριφορά της πυρηνικής μαγνητικής ροπής ενός δείγματος μη αλληλεπιδρώντων ή ελάχιστα αλληλεπιδρώντων spins, όπως ένα δείγμα από υγρό. Ομογενές πεδίο

33 Eξίσωση Bloch Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας  Σε στατικό πεδίο πυκνότητας ροής, η επιστροφή της z συνιστώσας της μαγνήτισης Μ z, μετά από διέγερση, εξαιτίας της εφαρμογής ενός παλμού ραδιοσυχνοτήτων, στην τιμή ισορροπίας M 0 μπορεί να περιγραφεί από την εξίσωση: όπου Τ 1 είναι ο χρόνος διαμήκους χαλάρωσης.  Αν η πυρηνική μαγνήτιση έχει συνιστώσα κάθετη προς τη διεύθυνση z, αυτή η εγκάρσια μαγνήτιση θα φθίνει λόγω των αλληλεπιδράσεων με τοπικά spins.

34 Eξίσωση Bloch Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας  Ο ρυθμός μεταβολής (μείωσης) δίνεται από τις σχέσεις: όπου Τ 2 είναι ο χρόνος εγκάρσιας χαλάρωσης.

35 Eξίσωση Bloch Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας  Αν υποτεθεί ότι η κίνηση εξαιτίας της χαλάρωσης μπορεί να υπερτεθεί στην κίνηση των ελεύθερων spins κάτω από την επίδραση ενός στατικού πεδίου και ενός πολύ μικρότερου πεδίου ραδιοσυχνοτήτων, τότε η συμπεριφορά της μαγνήτισης μπορεί να περιγραφεί από την εξίσωση:

36 Βασικές αρχές της μαγνητικής τομογραφίας Λύση εξίσωσης Bloch  Η λύση της εξίσωσης Bloch για στατικό εξωτερικό πεδίο: όπου Μ 0 = Μ (0), ω 0 = γΒ 0 η συχνότητα Larmor, και M 0 η μαγνήτιση στη μόνιμη κατάσταση.

37 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Βασικά μέρη ενός συστήματος ΜΤ Ιατρικά Απεικονιστικά Συστήματα ” Δ. Κουτσούρης, Κ. Νικήτα, Σ. Παυλόπουλος, Εκδόσεις Τζιόλα, 2004.

38 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας

39 Βασικά μέρη ενός συστήματος ΜΤ 1. Ένας ηλεκτρομαγνήτης, που παράγει μαγνητοστατικό πεδίο, μαγνητικής επαγωγής Tesla. Πολλές φορές χρησιμοποιείται το φαινόμενο της υπεραγωγιμότητας για μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. 2. Ένα σύστημα τριών πηνίων που παράγουν στο χώρο του πρώτου πηνίου ένα μαγνητικό πεδίο το οποίο ονομάζεται πεδίο κλίσης. Το πεδίο αυτό έχει μόνο μια συνιστώσα που είναι παράλληλη με το στατικό πεδίο. 3. Ένα πηνίο εκπομπής παλμών ραδιοσυχνοτήτων, το οποίο έχει συνήθως σχήμα διπλής σέλλας.

40 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Βασικά μέρη ενός συστήματος ΜΤ 4. Ένα πηνίο λήψης (RF δέκτης) των σημάτων που εκπέμπονται από τους συντονισμένους πυρήνες του εξεταζόμενου βιολογικού υλικού. 5. Ένα σύστημα ανίχνευσης, το οποίο παράγει το σήμα εξόδου του συστήματος ΜΤ. 6. Ένα σύστημα απεικόνισης που περιλαμβάνει τον υπολογιστή στον οποίο γίνεται η ανακατασκευή και η παρουσίαση των εικόνων.

41 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας  Η απεικόνιση με την τεχνική ΜΤ βασίζεται στην επιλεκτική διέγερση των μαγνητικών διπόλων του πυρήνα των ατόμων που απαρτίζουν το εξεταζόμενο βιολογικό υλικό.  Οι πυρήνες που διεγείρονται εκπέμπουν ένα σήμα ραδιοσυχνοτήτων, το οποίο καταγράφεται με τον RF δέκτη.  Η επιλεκτικότητα στη διέγερση επιτυγχάνεται με τη χρήση στατικών μαγνητικών πεδίων (πεδίων κλίσης), των οποίων η ένταση και η φορά μεταβάλλεται εξωτερικά.  Η διέγερση των πυρήνων γίνεται με τον πομπό ραδιοσυχνοτήτων (RF πηνίο).

42  Ανάλογα με την πυκνότητα των πυρήνων προκύπτει αυξομείωση στην ένταση των σημάτων που λαμβάνονται από τον δέκτη.  Η λειτουργία τόσο του πηνίου κλίσης όσο και του δείκτη RF ελέγχεται εξωτερικά με τη βοήθεια κατάλληλων συστημάτων προγραμματισμού παλμών.  Με τη σάρωση της περιοχής συντονισμού στον τρισδιάστατο χώρο και την καταγραφή της έντασης του λαμβανόμενου σήματος λαμβάνεται η απεικόνιση της πυκνότητας των πυρήνων ή ακόμα και άλλων παραμέτρων που σχετίζονται με τη διέγερση των πυρήνων (π.χ. χρόνων χαλάρωσης Τ 1 και Τ 2 ). Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας

43  Από τα μέρη του ΜΤ ο ηλεκτρομαγνήτης είναι το πιο ακριβό στοιχείο.  Το καλώδιο υπεραγωγιμότητας έχει αντοχή περίπου μηδέν όταν ψύχεται σε μηδενική θερμοκρασία ( o C ή 0 K σε υγρό ήλιο).  Το ρεύμα ρέει στο πηνίο όσο αυτό διατηρείται σε θερμοκρασίες υγρού ηλίου. Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Μαγνήτης

44 Ανάλογα με την εφαρμογή χρησιμοποιούνται διάφορα είδη μαγνητών:  Μόνιμοι  Αγώγιμοι  Υπεραγώγιμοι Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Μαγνήτης  Μόνιμοι:  Απλή κατασκευή  Παραγωγή ασθενών δευτερευόντων πεδίων  Το σώμα τοποθετείται μεταξύ των πόλων του μαγνήτη για τη μείωση των δευτερευόντων πεδίων

45 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Μαγνήτης  Υπεραγώγιμοι:  Πεδίο έντασης μεγαλύτερο από 0.5, ιδιαίτερα ομογενές και σταθερό.  Ακριβό σύστημα ψύξης (υγρό ήλιο).  Σταματά το φαινόμενο της υπεραγωγιμότητας με την υπερθέρμανση  Υψηλό κόστος και πολυπλοκότητα.  Αγώγιμοι:  Πεδία έντασης Τ.  Αρχές ζεύγους πηνίων Helmholtz.  Απώλειες θερμότητας στο σύστημα (χρήση συστημάτων ψύξης).  Εύκολη και οικονομική κατασκευή.

46 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας

47 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Πηνία MRI

48 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Πηνία κλίσης  Τρία ανεξάρτητα πηνία (x, y, z κλίσης) παράγουν χωρικά και χρονικά μεταβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο μέσα στο δείγμα.  Το πεδίο που παράγεται είναι της μορφής:  Η συχνότητα Larmor δίνεται από την: εφαρμόζοντας κλίση G τα σημεία αποκτούν διαφορετικές συχνότητες Larmor και καθίστανται ευδιάκριτα.

49 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Πηνία εγκάρσιας κλίσης

50 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Σύστη µ α Ραδιοσυχνότητας RF  Αποτελείται από πηνία ραδιοσυχνότητας (RF coils) για παραγωγή µαγνητικών παλµών και ανίχνευση σηµάτων εξ επαγωγής.  Το πηνίο RF ποµπός δηµιουργεί παλµούς στη συχνότητα Larmor για διέγερση των πυρήνων, µε στόχο τη δηµιουργία οµογενούς πεδίου Η 1, κάθετου στη διεύθυνση του κύριου µαγνητικού πεδίου Η ο.  Το πηνίο RF δέκτης λαµβάνει τα σήµατα, που εκπέµπονται από τους πυρήνες στη συχνότητα Larmor.  Το πηνίο δέκτης πρέπει να είναι ευαίσθητο και µε το καλύτερο δυνατό Signal to Noise Ratio (SNR).  Αναλόγως της κατασκευής του ΜΤ, µπορεί το ίδιο πηνίο RF να χρησιµοποιείται ως ποµποδέκτης.

51 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Σύστη µ α Ραδιοσυχνότητας RF Για τη βελτιστοποίηση του καναλιού ραδιοσυχνότητας, ακολουθούνται ορισ µ ένες αυτο µ ατοποιη µ ένες διαδικασίες σε διάφορα στάδια, πριν από µ ια ακολουθία απεικόνισης.  Η δύνα µ η µ ετάδοσης ρυθ µ ίζεται σύ µ φωνα µ ε το βάρος του ασθενούς και τη σπείρας µ ετάδοσης.  Το κέρδος δεκτών ρυθ µ ίζεται για αποφυγή του κορεσ µ ού των ση µ άτων. Σε αντίθετη περίπτωση, έχουμε επιδείνωση της αναλογίας SNR.  Δεδο µ ένου ότι η συχνότητα συντονισ µ ού των πρωτονίων είναι πολύ κοντά σε αυτή των ραδιοκυ µ άτων που χρησι µ οποιούνται στη ραδιοφωνική ανα µ ετάδοση της ζώνης FM, η συσκευή του ΜΤ τοποθετείται σε ένα κλωβό Faraday, για απο µ όνωση των εξωτερικών ση µ άτων RF που ενδεχο µ ένως µ πορεί να αλλάξουν το σή µ α.

52 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Θωράκιση πηνίων κλίσης  Ορισμένες απεικονιστικές τεχνικές απαιτούν τα πηνία κλίσης να κλείνουν και να ανοίγουν ταχύτατα (παλμοί της τάξης 1-10 msec).  Αλληλεπίδραση των πεδίων κατά το «άνοιγμα-κλείσιμο» με άλλα αγώγιμα στοιχεία του συστήματος MRI με συνέπεια τη δημιουργία δινορευμάτων που παράγουν πεδία αντίθετα με αυτά των πηνίων κλίσης.  Τύποι θωράκισης: 1. Παθητική θωράκιση 2. Ενεργητική θωράκιση

53 Βασικά στοιχεία συστημάτων Μαγνητικής Τομογραφίας Θωράκιση πηνίων κλίσης Παθητική θωράκιση  Τοποθέτηση αγώγιμου υλικού με πάχος μεγαλύτερο από το πάχος διείσδυσης ανάμεσα στα πηνία κλίσης και τα υπόλοιπα αγώγιμα μέρη. Ενεργητική θωράκιση  Σχεδίαση πηνίων με μηδενικό πεδίο στην εξωτερική τους επιφάνεια.  Χρήση δύο πηνίων διαφορετικού μεγέθους. Το εξωτερικό πηνίο (θωράκισης) παράγει πεδίο που αναιρεί το πεδίο που παράγεται από το εσωτερικό (κύριο) πηνίο.

54 Απεικόνιση με MRI Απεικόνιση εγκεφάλου

55 Απεικόνιση με MRI Απεικόνιση αγγείων Απεικόνιση αγγείων της κοιλιακής κοιλότητας σε ένα παιδί

56 Απεικόνιση με MRI Απεικόνιση ήπατος Απεικόνιση έντονα αυξημένης βλάβης στο ήπαρ (ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα).

57 Απεικόνιση με MRI Απεικόνιση ήπατος Ποσοτική ανάλυση εικόνας μαγνητικής τομογραφίας για εύρεση υπερσιδήρωσης ήπατος και μυοκαρδίου σε ασθενείς με θαλασσαιμία, Κ. Κωνσταντίνου, Μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2012.

58 Απεικόνιση με MRI Απεικόνιση καρδιάς Απεικόνιση των τεσσάρων τμημάτων της καρδιάς (ανώμαλη πάχυνση του καρδιακού μυ).

59 Απεικόνιση με MRI Απεικόνιση γόνατου Οριζόντια ρήξη του οπίσθιου τμήματος του μηνίσκου του γόνατος. Ρήξη του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου του γόνατος.

60 Απεικόνιση με MRI Απεικόνιση μυοσκελετικού συστήματος Απεικόνιση του δεξιού ώμου. Ρήξη στροφικού πετάλου ώμου.

61 Απεικόνιση με MRI Απεικόνιση σπονδυλικής στήλης Απεικόνιση οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης σε υγιή κατάσταση.

62  Δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ανθρώπους με βηματοδότη ή μεταλλικά εμφυτεύματα.  5%-10% των ασθενών πάσχουν από κλειστοφοβία.  Ασφαλής εξέταση για εγκύους μόνο μετά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.  Πρώτου, δευτέρου και τρίτου βαθμού εγκαύματα έχουν συμβεί στο παρελθόν σε ασθενείς που υποβάλλονται σε MRI ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης υπερβολικής θερμότητας. Ασφάλεια

63  Το έντυπο εξέτασης μαγνητικής τομογραφίας χρησιμοποιείται για να βοηθήσει στον εντοπισμό πιθανών κινδύνων για τους ασθενείς.  Η μορφή αποτελείται από μια σειρά ερωτήσεων που αποσκοπούν στον εντοπισμό τυχόν μεταλλικών αντικειμένων μέσα στο σώμα που θα μπορούσαν να επηρεαστούν από το μαγνητικό πεδίο. Ασφάλεια

64  RF έγκαυμα από ηλεκτρόδιο από μη ανθρακώδες υλικό Ασφάλεια

65  F.M.R.I.: απεικόνιση περιοχών ενεργοποίησης κατά την διάρκεια ερεθίσματος ή άσκησης π. χ. ο ασθενής κάνει συγκεκριμένη κίνηση ή δέχεται οπτικά ερεθίσματα με αποτέλεσμα αύξηση έντονου σήματος σε Τ 2 εικόνες.  Καθετηριασμός και παρακεντήσεις : καθετηριασμός στα στεφανιαία αγγεία με καθοδήγηση Μαγνητικού Τομογράφου.  M.R.D.T.I. : Δείχνει την πλάκα αθηρωμάτωσης, η οποία φράζει τις καρωτίδες και προκαλείται εγκεφαλικό επεισόδιο. Νεότερες τεχνικές

66 Βιβλιογραφία  Ιατρικά Απεικονιστικά Συστήματα” Δ. Κουτσούρης, Κ. Νικήτα, Σ. Παυλόπουλος, Εκδόσεις Τζιόλα,  Biomedical Image Processing, Thomas M.Deserno, Springer-Verlag Berlin Heidelberg,  Ποσοτική ανάλυση εικόνας μαγνητικής τομογραφίας για εύρεση υπερσιδήρωσης ήπατος και μυοκαρδίου σε ασθενείς με θαλασσαιμία, Κ. Κωνσταντίνου, Μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Κύπρου,  D. Moratal et al., NMR IMAGING, Wiley Encyclopedia of Biomedical Engineering, 2006  ww.radiologyinfo.org  T. a Gallagher, A. J. Nemeth, and L. Hacein-Bey, “An introduction to the Fourier transform:relationship to MRI.,” AJR. American journal of roentgenology, vol. 190, no. 5, pp. 1396–405,  M. M. Shroff and E. M. Haacke, “Principles, Techniques, and Applications of T2 - based MR Imaging and Its Special Applications 1,” vol. 8, no , 2009.


Κατέβασμα ppt "Δημήτριος Ι. Φωτιάδης Καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Απεικόνιση με MRI."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google