Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

1 Δημήτρης Κ. Μαυροσκούφης αναπληρωτής καθηγητής Α.Π.Θ. Ο «κόσμος» των πηγών στο μάθημα της Ιστορίας: από την τεκμηριωτική λογική στις πολυπρισματικές.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "1 Δημήτρης Κ. Μαυροσκούφης αναπληρωτής καθηγητής Α.Π.Θ. Ο «κόσμος» των πηγών στο μάθημα της Ιστορίας: από την τεκμηριωτική λογική στις πολυπρισματικές."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 1 Δημήτρης Κ. Μαυροσκούφης αναπληρωτής καθηγητής Α.Π.Θ. Ο «κόσμος» των πηγών στο μάθημα της Ιστορίας: από την τεκμηριωτική λογική στις πολυπρισματικές προσεγγίσεις

2 2 Τι είναι η ιστορία; «Όλοι ξέρουν τι είναι η ιστορία, μέχρι να αρχίσουν να το σκέφτονται» μέχρι να αρχίσουν να το σκέφτονται» Allan Griffin

3 3 Τι μπορεί να είναι η ιστορία;  Ιστορία = ανασυγκρότηση, αναπαράσταση, μορφοποίηση του παρελθόντος  Ιστορία = εξουδετέρωση του παρελθόντος (put down)

4 4 Συνέπειες για την ιστορική εκπαίδευση  Αναγκαία η κοινωνικοπολιτισμική ανάλυση της ιστορικής εκπαίδευσης από τη σκοπιά της «διαμεσολαβημένης δράσης» → εξέταση 6 αλληλένδετων στοιχείων: → εξέταση 6 αλληλένδετων στοιχείων: 1. Πράξεις:σκέψεις και ενέργειες ανθρώπων 1. Πράξεις: σκέψεις και ενέργειες ανθρώπων 2. Πλαίσιο:κατάσταση, συνθήκες μέσα στις οποίες αυτές λαμβάνουν χώρα 2. Πλαίσιο: κατάσταση, συνθήκες μέσα στις οποίες αυτές λαμβάνουν χώρα 3. Φορέαςάτομα που τελούν την πράξη 3. Φορέας: άτομα που τελούν την πράξη 4. Μέσα:τρόπος με τον οποίο τελούνται 4. Μέσα: τρόπος με τον οποίο τελούνται 5. Σκοπός:κίνητρα 5. Σκοπός: κίνητρα 6. Αποτελέσματα:εκτίμηση συνεπειών σε συσχέτιση με όλα τα παραπάνω στοιχεία 6. Αποτελέσματα: εκτίμηση συνεπειών σε συσχέτιση με όλα τα παραπάνω στοιχεία

5 5 Βασικοί σκοποί της διδασκαλίας της Ιστορίας  Ιστορική σκέψη = ειδική κατηγορία της κριτικής σκέψης Γεγονότα = απόδοση σημασίας, επιλογή Γεγονότα = απόδοση σημασίας, επιλογή Ερμηνείες=πολλαπλότητα, πολυπρισματικότητα Ερμηνείες = πολλαπλότητα, πολυπρισματικότητα Ιστορικές έννοιες= κατανόησή τους μέσα στο ιστορικό πλαίσιο Ιστορικές έννοιες = κατανόησή τους μέσα στο ιστορικό πλαίσιο Ιστορική εξέλιξη =συνθετότητα, πολυπλοκότητα Ιστορική εξέλιξη = συνθετότητα, πολυπλοκότητα Αιτιότητα =πολλαπλότητα παραγόντων, αιτίων και οπτικών Αιτιότητα = πολλαπλότητα παραγόντων, αιτίων και οπτικών Ιστορικός χρόνος =όχι ένας και γραμμικός Ιστορικός χρόνος = όχι ένας και γραμμικός Πηγές =φύση και λειτουργία, σημασία, προσεγγίσεις Πηγές = φύση και λειτουργία, σημασία, προσεγγίσεις  Ιστορική συνείδηση = ειδική κατηγορία της συνείδησης Σύνδεση παρόντος με παρελθόν και μέλλον Σύνδεση παρόντος με παρελθόν και μέλλον Κατανόηση σχέσεων μεταξύ παρελθόντος, μνήμης και ιστορίας Κατανόηση σχέσεων μεταξύ παρελθόντος, μνήμης και ιστορίας Κοσμοθεωρία Κοσμοθεωρία Κατανόηση ανθρωπολογικής διάστασης της ιστορίας Κατανόηση ανθρωπολογικής διάστασης της ιστορίας Αποφυγή ιδεολογικής μονομέρειας Αποφυγή ιδεολογικής μονομέρειας Ανάπτυξη ελεύθερου, κριτικού πνεύματος Ανάπτυξη ελεύθερου, κριτικού πνεύματος

6 6 Σύγχρονο διδακτικό πλαίσιο για την Ιστορία  Κάλυψη πολλών και ποικίλων θεμάτων και πτυχών  Μελέτη γεγονότων μέσα στο ιστορικό πλαίσιό τους («η μεγάλη εικόνα») με βάση την αρχή της ερμηνευτικής πολυσημίας  Φραγμοί στην ιδεολογική χρήση της Ιστορίας και τη δημιουργία απλοϊκής εικόνας  Συνδυασμός πολιτικής ιστορίας με άλλα είδη – προσέγγιση διεπιστημονική  Έμφαση στην καλλιέργεια της γλωσσικής – επικοινωνιακής ικανότητας των μαθητών  Αξιοποίηση στρατηγικών διδασκαλίας και μάθησης που ευνοούν την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και την προσωπική εμπλοκή στην κατάκτηση της γνώσης  Αναστοχασμός και ανάπτυξη μεταγνωστικών δεξιοτήτων  Συγκρότηση σχεδίου μαθήματος ή σεναρίου μάθησης

7 7 Σύγχρονο διδακτικό πλαίσιο και χρήση πηγών Οι ιστορικές πηγές συμβάλλουν:  στην αντιμετώπιση της ανίας και της παθητικότητας  στην αντιμετώπιση της ανίας και της παθητικότητας (αφήγηση εγχειριδίων, μονόλογος εκπαιδευτικού)  στη δραστηριοποίηση κινήτρων μάθησης  στη δραστηριοποίηση κινήτρων μάθησης (ελκυστικότητα γνώσης, ικανοποίηση περιέργειας και ενδιαφερόντων)  στην υπέρβαση των αδυναμιών του παλιού μεταβιβαστικού παραδείγματος της γνώσης  στην υπέρβαση των αδυναμιών του παλιού μεταβιβαστικού παραδείγματος της γνώσης (μετάδοση έτοιμου σώματος γνώσεων)  στην προώθηση της ενεργητικής, ερευνητικής και ανακαλυπτικής μάθησης → ενίσχυση μάθησης όταν οι μαθητές:  στην προώθηση της ενεργητικής, ερευνητικής και ανακαλυπτικής μάθησης (απόδοση νοήματος στη γνώση) → ενίσχυση μάθησης όταν οι μαθητές: χρησιμοποιούν περισσότερες αισθήσεις, δεν αντιμετωπίζουν πληθωρισμό πληροφοριών, μαθαίνουν σε πολλαπλό περιβάλλον, έχουν χρόνο για την αφομοίωση της γνώσης εστιάζοντας σε έννοιες-κλειδιά, βασικά περιεχόμενα και διαδικασίες, εξασκούνται συχνά στην κριτική ανάλυση πηγών και στην εξήγηση διαφορετικών ερμηνειών

8 8  στην αποφυγή της μονολιθικότητας, του δογματισμού και των ιδεολογικών καταχρήσεων της ιστορίας  στην ανάπτυξη αναλυτικών και ερμηνευτικών δεξιοτήτων, απαραίτητων για την κατανόηση του παρελθόντος  στην ανακάλυψη των σχέσεων μεταξύ παρόντος και παρελθόντος  στην ανακάλυψη των σχέσεων μεταξύ παρόντος και παρελθόντος (κριτική εξέταση ιδεολογικών και ιστοριογραφικών προσεγγίσεων και οπτικών)  στην ανάπτυξη της ιστορικής ενσυναίσθησης  στην αίσθηση αμεσότητας, αυθεντικότητας, ρεαλισμού και ζωντάνιας κατά την εξέταση του παρελθόντος  στην ευαισθητοποίηση απέναντι στα ιστορικά κατάλοιπα  στη σύζευξη της θεωρίας με τα γεγονότα, στην κριτική ανάλυση των διαφορετικών ερμηνειών και στην εξήγηση των διαφορετικών μορφών ιστορικής αφήγησης

9 9  στην κατανόηση των ιστορικών εννοιών  στην ανακάλυψη της διαλεκτικής σχέσης μεταξύ των ποικίλων ιστοριογραφικών αναπαραστάσεων, των νοημάτων και των χρήσεών τους με την ιστορική σκέψη και έκφραση  στην αντιμετώπιση αντικρουόμενων οπτικών και ερμηνειών, στον εντοπισμό στερεοτύπων και προκαταλήψεων, στη διαχείριση των αντιφάσεων, της αμφιβολίας και της αβεβαιότητας, στην πολυπρισματική προσέγγιση συγκρουσιακών θεμάτων, στην επίλυση προβλημάτων και στη διαμόρφωση προσωπικής άποψης  στην κατανόηση της φύσης των πηγών και των τρόπων αξιοποίησής τους για την εξαγωγή συμπερασμάτων  στην καλλιέργεια του «ιστορικού γραμματισμού» σε συνδυασμό με τον «αφηγηματικό γραμματισμό» και τις «αναγνωστικές δεξιότητες»  στον εκδημοκρατισμό της διδακτικής πράξης και στην ελευθερία της σκέψης  στη διαμόρφωση ενεργών και κριτικά σκεπτόμενων πολιτών

10 10 Τι είναι οι ιστορικές πηγές;  1. τεκμηριωτική λειτουργία  1. Τεκμήρια για τα γεγονότα του παρελθόντος – ιστορικο- ερμηνευτική μέθοδος επεξεργασίας τους (φιλολογική ερμηνεία) ► τεκμηριωτική λειτουργία  2. ποιητική λειτουργία  2. Ίχνη του παρελθόντος – νοηματοδότησή τους με βάση τις ιδέες, τις οπτικές και τα ερωτήματα των ιστορικών – μετατροπή τους σε τεκμήρια μέσω κριτικής – ερμηνευτικής διαδικασίας ► ποιητική λειτουργία  3. Ε γλωσσική / αφηγηματική λειτουργία  3. Ερμηνείες – ίχνη της σκέψης πάνω στο παρελθόν – «γλωσσικά ενεργήματα» (speech acts) ► γλωσσική / αφηγηματική λειτουργία «βύθιση στις πηγές» «όπως τα παιδιά της παλιάς εποχής, μιλούν μόνον όταν τις απευθύνεις το λόγο και, φυσικά, δε μιλούν σε ξένους»   Η «βύθιση στις πηγές» δε θεωρείται αρκετή, για να ισχυριστεί κανείς ότι «κάνει» ιστορία. Γιατί οι πηγές δεν είναι ένα ανοιχτό βιβλίο που προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, αλλά, «όπως τα παιδιά της παλιάς εποχής, μιλούν μόνον όταν τις απευθύνεις το λόγο και, φυσικά, δε μιλούν σε ξένους»    C. R. Cheney (1973). Medieval Texts and Studies. Oxford: Oxford University Press

11 11 Βήματα για την επεξεργασία των πηγών  Βασικά ερωτήματα: 1. Θέμα – περιεχόμενο 2. Κατηγορία και είδος 3. Γνησιότητα 4. Αυθεντικότητα 5. Προέλευση (χρόνος – τόπος δημιουργίας / ανακάλυψης, δημιουργός) 6. Ένταξη στο ιστορικό πλαίσιο  Στοιχεία ανάλυσης και ερμηνείας: 1. Κατανόηση (γλώσσα – ύφος, σύμβολα – κώδικες κλπ) 2. Αξιοπιστία – εγκυρότητα (θέση – ρόλος δημιουργού, σχέση με γεγονότα – ακρίβεια, προθέσεις, κενά – παραλείψεις, προέλευση πληροφοριών κλπ) 3. Ιδεολογική ανάλυση – πλαίσιο δημιουργίας (ιδέες, αξίες, πεποιθήσεις, οπτικές, προκαταλήψεις κλπ 4. Αποδέκτες / πρόσληψη (σύγχρονοι και μεταγενέστεροι) 5. Σύγκριση / διασταύρωση (ενίσχυση οπτικών ή διαφωνίες) 6. Σημασία (ερωτήματα, συνεισφορά στην κατανόηση του θέματος)

12 12 Παραδείγματα πηγών

13 13

14 14

15 15

16 16

17 17

18 18

19 19

20 20

21 21

22 22

23 23

24 24

25 25

26 26

27 27

28 28

29 29

30 30 Επίλογος Δύο τα πρωταρχικά καθήκοντα του εκπαιδευτικού που διδάσκει ιστορία: Δύο τα πρωταρχικά καθήκοντα του εκπαιδευτικού που διδάσκει ιστορία: Να καταστήσει, με τρόπους που θα εξασφαλίζουν την άμεση εμπλοκή των μαθητών στις διαδικασίες μάθησης και την κατάλληλη αξιοποίηση της «πρώτης ύλης», Να καταστήσει, με τρόπους που θα εξασφαλίζουν την άμεση εμπλοκή των μαθητών στις διαδικασίες μάθησης και την κατάλληλη αξιοποίηση της «πρώτης ύλης»,  το ξένο οικείο και και  το οικείο ξένο

31 31

32 32

33 33 Επιλογή ελληνόγλωσσης βιβλιογραφίας  Ανδρέου, Αντρέας Π. [επιμ.] (2008). Η διδακτική της ιστορίας στην Ελλάδα και η έρευνα στα σχολικά εγχειρίδια. Αθήνα: Μεταίχμιο.  Αντωνιάδης. Λέανδρος (1995). Η διδακτικής της ιστορίας. Αθήνα: Πατάκης.  Barton, Keith C. – Levstik, Linda S. (2008). Διδάσκοντας ιστορία για το συλλογικό αγαθό, μετ. Α. Θεοδωρακάκου. Αθήνα: Μεταίχμιο.  Husbands, Chris (2004). Τι σημαίνει διδασκαλία της ιστορίας: γλώσσα, ιδέες και νοήματα, μετ. Α. Λυκούργος. Αθήνα: Μεταίχμιο.  Κόκκινος, Γιώργος – Αγγελάκος, Κώστας [επιμ.] (2004). Η διαθεματικότητα στο σύγχρονο σχολείο και η διδασκαλία της ιστορίας με τη χρήση πηγών. Αθήνα: Μεταίχμιο.  Κόκκινος, Γιώργος – Νάκου, Ειρήνη [επιμ.] (2006). Προσεγγίζοντας την ιστορική εκπαίδευση στις αρχές του 21 ου αιώνα. Αθήνα: Μετάιχμιο.  Κόκκινος, Γιώργος – Μαυροσκούφης, Δημήτρης Κ. – Γατσωτής, Παναγιώτης – Λεμονίδου, Έλλη (2010). Τα συγκρουσιακά θέματα στη διδασκαλία της Ιστορίας. Αθήνα: Νοόγραμμα.  Mattozzi, Ivo (2005). Εκπαιδεύοντας αναγνώστες Ιστορίας, μετ. Π. Σκόνδρας. Αθήνα: Μεταίχμιο.  Μαυροσκούφης, Δημήτρης Κ. (2005). Αναζητώντας τα ίχνη της Ιστορίας: ιστοριογραφία, διδακτική μεθοδολογία και ιστορικές πηγές. Θεσσαλονίκη: Αδελφοί Κυριακίδη.  Μαυροσκούφης, Δημήτρης Κ. (1999). Εμπειρίες και απόψεις μαθητών και φοιτητών σχετικές με το μάθημα της ιστορίας: θεωρητικά ζητήματα και εμπειρική έρευνα. Θεσσαλονίκη: Αδελφοί Κυριακίδη.  Moniot, Henri (2002). Η Διδακτική της Ιστορίας, μετ. Έφη Κάννερ. Αθήνα: Μεταίχμιο.  Νάκου, Ειρήνη (2000). Τα παιδιά και η ιστορία: ιστορική σκέψη, γνώση και ερμηνεία. Αθήνα: Μεταίχμιο.  Peyrot, Jean [επιμ.] (2000). Η Διδασκαλία της Ιστορίας στην Ευρώπη, μετ. Α. Καζάκος. Αθήνα: Μεταίχμιο.  Ρεπούση, Μαρία (2004). Μαθήματα ιστορίας: από την ιστορία στην ιστορική εκπαίδευση. Αθήνα: Καστανιώτης.


Κατέβασμα ppt "1 Δημήτρης Κ. Μαυροσκούφης αναπληρωτής καθηγητής Α.Π.Θ. Ο «κόσμος» των πηγών στο μάθημα της Ιστορίας: από την τεκμηριωτική λογική στις πολυπρισματικές."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google