Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Ψυχολογικά Προβλήματα Παιδιών και Εφήβων Ι. Ν. Παρασκευόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Η ψυχοπαιδαγωγική διαχείρισή τους στο.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Ψυχολογικά Προβλήματα Παιδιών και Εφήβων Ι. Ν. Παρασκευόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Η ψυχοπαιδαγωγική διαχείρισή τους στο."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Ψυχολογικά Προβλήματα Παιδιών και Εφήβων Ι. Ν. Παρασκευόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Η ψυχοπαιδαγωγική διαχείρισή τους στο σχολείο και στην οικογένεια

2

3

4 Τα συνηθέστερα προβλήματα σχολικής και εφηβικής ηλικίας Νευρωσικά άγχη και ψυχοσωματικές διαταραχές Σχολική φοβία Διαδικτυακός εθισμός Αυτο-καταπιεζόμενο νευρωσικό παιδί Υπερκινητικότητα – Διάσπαση προσοχής Σκωπτικά πειράγματα – Εκφοβιστικοί παλικαρισμοί Οι συνήθεις κατεργαριές των παιδιών Εκφάνσεις της παιδικής σεξουαλικότητας Εσωτερικευμένα προβλήματα Εξωτερικευμένα προβλήματα

5 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Πρόληψη Έγκαιρη διάγνωση – Έγκαιρη παρέμβαση Η οποιαδήποτε παρέμβαση να παρέχεται στο άτομο μέσα στον φυσικό χώρο του Φροντίδα για την προαγωγή της ψυχικής υγείας του γενικού πληθυσμού

6 → Τα παιδιά, πρωτίστως, χρειάζονται αυθεντικούς γονείς και συνειδητοποιημένους δασκάλους ! → Ελάχιστα θα χρειάζονται ψυχολόγους ! → Η συλλειτουργία οικογένειας και σχολείου είναι ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΗ !

7 α) Τι είναι – Ποια η φύση τους β) Γιατί γίνονται γ) Πώς γίνονται και ΠΩΣ αντιμετωπίζονται Ψυχολογικά προβλήματα: Τρία ερωτήματα

8 → Τα ψυχολογικά προβλήματα, είναι, κατά κανόνα, απλώς κάποιες διογκώσεις ή κάποιες ανεπάρκειες ή κάποιοι ανεπιθύμητοι συνδυασμοί μορφών συμπεριφοράς, οι οποίες, είναι κοινές σε όλα τα παιδιά! → Η διάκριση ανάμεσα στη φυσιολογική και στην παθολογική συμπεριφορά είναι θέμα διαφοράς βαθμού! «Τι είναι» τα ψυχολογικά προβλήματα;

9 → Το 90% των λεγόμενων ψυχολογικών προβλημάτων είναι ψυχοκοινωνικής υφής προκύπτουν από τις αλληλεπιδράσεις του παιδιού με τα πρόσωπα και τα πράγματα γύρω του. «Γιατί» γίνονται τα ψυχολογικά προβλήματα ; → Είναι ωδίνες στην πορεία προς την ωριμότητα.

10 Ισχύει η επιγένεση → Η παρούσα συμπεριφορά οικοδομείται σε ό,τι έχει προηγηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Παιδική ηλικία: Οι εμπειρίες της είναι ο καμβάς της μετέπειτα πορείας

11 Το «γεμάτο όπλο» και η «σκανδάλη» που το πυροδοτεί → Οι επιδράσεις που κάνουν το παιδί ευάλωτο (το «γεμάτο όπλο») είναι σχετικά απομακρυσμένες χρονικά από τη «σκανδάλη» που πυροδοτεί το «γεμάτο όπλο». → Οι επιδράσεις είναι χρονικά απομακρυσμένες από τα αποτελέσματά τους.

12 Κρίσιμες περίοδοι: Μεταβατικές → Είσοδος του παιδιού στο σχολείο Οι πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου (ηλικίες : 6 ο έως 10 ο έτος) → Αλλαγή σχολικής βαθμίδας Οι πρώτες τάξεις του γυμνασίου

13 Αναπτυξιακές ιδιόμορφες – ιδιόγνωμες συμπεριφορές Ραγδαίες και καθολικές αλλαγές σε ΟΛΟΥΣ τους τομείς ανάπτυξης: «Δεύτερη γέννηση» Φόβοι για τη σωματική ανάπτυξη: «Βιοσωματικό είδωλο» Έντονες θυμικές εκρήξεις και μεταπτώσεις: «Ενδοψυχικές καταιγίδες» Αφύπνιση της ερωτικής ορμής: Αυτοερωτισμός – Διαφυλικές σχέσεις Ιδεαλιστική θεώρηση της ζωής: Εναντίωση προς κάθε μορφή εξουσίας – αυθεντίας Προσκόλληση στους συνομηλίκους: Εφηβική «κουλτούρα» - Κρίση «πρωτοτυπίας» Νέοι μηχανισμοί άμυνας: Ονειροπόληση, διανοουμενισμός, ασκητισμός. Ένδοσκοπική –αυτοαναλυτική διάθεση: «Φανταστικό ακροατήριο» -«Προσωπικός μύθος» Επιλογή προσωπικής ταυτότητας: «Σύγχυση ρόλων»

14 Κατανομή του χρόνου εμφάνισης της πρώτης έμμηνης ρύσης Ηλικία (έτη)* Ποσοστό % 60,0 70,1 8 90,6 105,5 1121,0 1240,4 1324,0 147,2 151,0 160,2 * Η ηλικία εκφράζεται σε τρέχοντα, μη συμπληρωμένα έτη. 6,3% 85,4% 8,4%

15 Οι τέσσερις τύποι γονέων και οι επιπτώσεις τους στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού

16 «Πώς» γίνονται τα ψυχολογικά προβλήματα; → Οι ανθρώπινες αντιδράσεις, στην πλειονότητα τους, τόσο οι φυσιολογικές όσο και οι παθολογικές, αποκτώνται μέσω των διαδικασιών της μάθησης. Είναι μαθημένες αντιδράσεις ! → Όμως, ευτυχώς, ό,τι μαθαίνεται, με τις ίδιες διαδικασίες, ξεμαθαίνεται !

17 → Κάθε συμπεριφορά του παιδιού, ακόμη και αυτή που θεωρείται «προβληματική» είναι, για το παιδί που την εκδηλώνει, η πιο κατάλληλη αντίδρασή του κάτω από τις δεδομένες συνθήκες. → Αλλάζοντας τις συνθήκες, αλλάζουμε τη συμπεριφορά !

18 Ψυχολογικό κλίμα Ο χρωστήρας των ενεργειών όλων μας

19 → Σημασία για την ομαλή ανάπτυξη του παιδιού έχει όχι τόσο το ΤΙ κάνουμε ή δεν κάνουμε, αλλά κυρίως, το ΠΩΣ κάνουμε ό,τι κάνουμε ή δεν κάνουμε. Δηλαδή, σημασία έχει όχι τόσο ποιες είναι οι συγκεκριμένες ενέργειές μας, αλλά κυρίως, το ψυχολογικό περίβλημα των ενεργειών μας. Το ΤΙ και το ΠΩΣ στη συμπεριφορά μας

20 ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟ ΚΛΙΜΑ όχι το ΤΙ, αλλά το ΠΩΣ

21 α) Συναισθηματικός τόνος ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΕΚΔΗΛΗ ΣΤΟΡΓΗ ΔΥΟ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ. β) Χειραγώγηση του παιδιού ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ.

22 1. Στοργή − Έκδηλη στοργή − Βουβή στοργή 2. Απορριπτική στάση − Παθητική απόρριψη - Αδιαφορία − Ενεργητική απόρριψη - Εχθρότητα 3. Τρόπος χειραγώγησης του παιδιού − Ενθάρρυνση για αυτονομία − Αυταρχικότητα, καταπίεση 4. Σεβασμός της προσωπικότητας του παιδιού − Δικαιολόγηση των αποφάσεων − Εμπιστοσύνη στις ικανότητες του παιδιού 5. Αυτοκριτική των γονέων 6. Παροχή ευκαιριών για επιτεύγματα ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

23 7. Κοινωνικότητα των γονέων 8. Επιθετικότητα των γονέων − Συντελεστική (αμυντική) επιθετικότητα − Εχθρική επιθετικότητα 9. Ασυνέπεια των γονέων (μεταξύ τους, «εντός» του καθενός) 10. Χρήση προτύπων − Ενδο-προσωπική σύγκριση − Δια-προσωπική σύγκριση 11. Η ομοιότητα του παιδιού προς τους γονείς (πατέρα ή μητέρα) 12. Άσκηση της εξουσίας στην οικογένεια − Διανεμητική, πολυπρόσωπη εξουσία − Συγκεντρωτική, μονοπρόσωπη εξουσία ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ (συνέχεια)

24 Ιδιοσυστασία δασκάλου και γονέα → Ανεκτικότητα - Αυστηρότητα Προσοχή: Οι νεότεροι είναι αυστηρότεροι → Απαιτήσεις (μαθησιακές και συμπεριφορικές) Προσοχή: Οι αυτοδημιούργητοι είναι απαιτητικότεροι → Δύο τύποι: Προσανατολισμένοι στο ΕΡΓΟ στα ΠΡΟΣΩΠΑ → Προκαταλήψεις Προσοχή: Αυτο-εκπληρούμενη προφητεία (σύνδρομο «Πυγμαλίων»)

25 → Ανεπιθύμητες συμπεριφορές Οι φωνές, οι κομπασμοί και οι μεμψιμοιρίες μέσα στη τάξη Οι πολύλογες – φλύαρες – ασαφείς οδηγίες Η ειρωνεία και ο εξευτελισμός του παιδιού Οι απειλές και οι αυθαίρετες τιμωρίες Πάνω απ’ όλα: Η ανιαρή – βαρετή – μονότονη διδασκαλία Τι λένε τα παιδιά για τους δασκάλους τους

26 → Προτιμώμενες ιδιότητες Η προθυμία να βοηθήσει Η σαφήνεια στις οδηγίες και στις εξηγήσεις που δίνει Η συνέπεια και σταθερότητα στην τήρηση της τάξης Η αντικειμενικότητα Η προσήνεια και οι καλοί τρόποι προς τους μαθητές Η ευχάριστη διάθεση - ΧΙΟΥΜΟΡ Τι λένε τα παιδιά για τους δασκάλους τους

27 Προσοχή! → Αλληλεπίδραση « Δασκάλου - Παιδιού - Γονέα » : « Σκαληνό τρίγωνο » !

28 → Οι λεπτομέρειες κάνουν τη διαφορά ! Προσοχή !

29 Διαδικασίες μάθησης Τοποχρονική συνεξάρτηση του Watson Συντελεστική μάθηση του Skinner Μάθηση από παρατήρηση

30 → Όσο πιο πολύ ασχολείσαι με μια αντίδραση - θετική ή αρνητική - τόσο πιο πολύ η αντίδραση αυτή τείνει να επαναλαμβάνεται. → Η αγνόηση μιας αντίδρασης συντελεί στην απόσβεσή της. Βασική αρχή της μάθησης : Διαφορική ενίσχυση της συμπεριφοράς

31 → Να αναζητάμε κάθε θετικό στοιχείο στη συμπεριφορά του παιδιού και να το επαινούμε: Να αγνοούμε τις ανεπιθύμητες μορφές συμπεριφοράς του παιδιού. Όχι εστίαση στο «λάθος»! Αγνόηση της αρνητικής ! Επιβράβευση της θετικής ! → Η επιβράβευση να είναι εστιασμένη στην εκδηλούμενη επιθυμητή συμπεριφορά ! Όχι γενική – αόριστη !

32 → Η παγίδα της αρνητικής διαφήμισης ! Προσοχή !

33  Να αναζητούμε και να βρίσκουμε πράγματα που το παιδί να μπορεί ευχερώς να τα κάνει, ώστε να έχει επιτυχίες. ● Γιατί, το καλύτερο κίνητρο για την επιτυχία είναι η ίδια η επιτυχία. ● Η προσωπική επιτυχία είναι βάλσαμο για το παιδί. Θετική σκέψη

34 → Η επιτυχία γεννά επιτυχία ! Ο συντομότερος δρόμος για την ΕΠΙΤΥΧΙΑ είναι η ΙΔΙΑ η ΕΠΙΤΥΧΙΑ ! → Η αποτυχία φέρνει μεγαλύτερη ΑΠΟΤΥΧΙΑ !

35 Βασική αρχή της μάθησης : Παθητική αναστολή → Να αποτρέπουμε, τεχνηέντως, το παιδί να προβαίνει στην ανεπιθύμητη ενέργεια ! → Τρώγοντας ανοίγει η όρεξη ! → Άμεσο σταμάτημα της ανεπιθύμητης ενέργειας ! Προσοχή !

36  Η ένταση του συναισθήματος που συνοδεύει το σύμπτωμα.  Η αδυναμία του παιδιού αποφυγής του συμπτώματος. Προσοχή !

37 →Σκέψου …. ΟΧΙ μόνον το ΤΙ κάνει ή δεν κάνει το παιδί, αλλά και το ΠΩΣ νιώθει για ό,τι κάνει ή δεν κάνει !

38 → Μόνον ψυχολογικές, ΟΧΙ σωματικές → Να είναι ΗΠΙΕΣ Οι αυστηρές ποινές προκαλούν εχθρότητα → Να εστιάζονται στην ανεπιθύμητη πράξη και ΟΧΙ στο πρόσωπο. Τιμωρίες

39 Όχι «τρομεροποίηση» των προβλημάτων − Διάκριση μεταξύ «ανεπιθύμητου» και «καταστροφικού» Στοχευμένη «μερική κώφωση» Στοχευμένη «μερική τύφλωση» Συμπαθητική κατανόηση και υποστηρικτική αποδοχή ! Αυτοθεραπεία !

40 Τα συνηθέστερα προβλήματα σχολικής και εφηβικής ηλικίας Νευρωσικά άγχη και ψυχοσωματικές διαταραχές Σχολική φοβία Διαδικτυακός εθισμός Αυτο-καταπιεζόμενο νευρωσικό παιδί Υπερκινητικότητα – Διάσπαση προσοχής Σκωπτικά πειράγματα – Εκφοβιστικοί παλικαρισμοί Οι συνήθεις κατεργαριές των παιδιών Εκφάνσεις της παιδικής σεξουαλικότητας Εσωτερικευμένα προβλήματα Εξωτερικευμένα προβλήματα

41 Προσοχή ! Στο αυτοκαταπιεζόμενο νευρωσικό παιδί ! Κακώς θεωρείται ως «καθώς πρέπει» - «ιδανικός» μαθητής ! → Σύνδρομο «πετρούλα» !

42 Η «κρίση» της εφηβικής ηλικίας Οι εκφάνσεις της και η ψυχοπαιδαγωγική διαχείρισή της στο σχολείο και στην οικογένεια

43 Προβληματικές – παθολογικές συμπεριφορές Παραβατικότητα Ναρκωτικά Αφροδίσια νοσήματα ─ AIDS Ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη – Εκτρώσεις Κατάθλιψη – Εφηβικές αυτοκτονίες Νευρωσική ανορεξία ΕΦΗΒΙΚΗ «ΚΡΙΣΗ»: Δύο προσεγγίσεις Τα συμβαίνοντα στους ΟΛΙΓΟΥΣ εφήβους Τα συμβαίνοντα σε ΟΛΟΥΣ τους εφήβους Αναπτυξιακές ιδιόμορφες – ιδιόγνωμες συμπεριφορές Ραγδαίες και καθολικές αλλαγές σε ΟΛΟΥΣ τους τομείς ανάπτυξης: «Δεύτερη γέννηση» Φόβοι για τη σωματική ανάπτυξη: «Βιοσωματικό είδωλο» Έντονες θυμικές εκρήξεις και μεταπτώσεις: «Ενδοψυχικές καταιγίδες» Αφύπνιση της ερωτικής ορμής: Αυτοερωτισμός – Διαφυλικές σχέσεις Ιδεαλιστική θεώρηση της ζωής: Εναντίωση προς κάθε μορφή εξουσίας – αυθεντίας Προσκόλληση στους συνομηλίκους: Εφηβική «κουλτούρα» - Κρίση «πρωτοτυπίας» Νέοι μηχανισμοί άμυνας: Ονειροπόληση, διανοουμενισμός, ασκητισμός. Ενδοσκοπική –αυτοαναλυτική διάθεση: «Φανταστικό ακροατήριο» - «Προσωπικός μύθος» Επιλογή προσωπικής ταυτότητας: «Σύγχυση ρόλων» Π Ρ Ο Λ Η Ψ Η

44 Αναπτυξιακές ιδιόμορφες – ιδιόγνωμες συμπεριφορές Ραγδαίες και καθολικές αλλαγές σε ΟΛΟΥΣ τους τομείς ανάπτυξης: «Δεύτερη γέννηση» Φόβοι για τη σωματική ανάπτυξη: «Βιοσωματικό είδωλο» Έντονες θυμικές εκρήξεις και μεταπτώσεις: «Ενδοψυχικές καταιγίδες» Αφύπνιση της ερωτικής ορμής: Αυτοερωτισμός – Διαφυλικές σχέσεις Ιδεαλιστική θεώρηση της ζωής: Εναντίωση προς κάθε μορφή εξουσίας – αυθεντίας Προσκόλληση στους συνομηλίκους: Εφηβική «κουλτούρα» - Κρίση «πρωτοτυπίας» Νέοι μηχανισμοί άμυνας: Ονειροπόληση, διανοουμενισμός, ασκητισμός. Ένδοσκοπική –αυτοαναλυτική διάθεση: «Φανταστικό ακροατήριο» -«Προσωπικός μύθος» Επιλογή προσωπικής ταυτότητας: «Σύγχυση ρόλων»

45 ΕΦΗΒΕΙΑ: Τελευταία φάση της ανάπτυξης Προγεννητική περίοδος ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΕΛΙΞΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

46 ΠΟΤΕ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΕΦΗΒΕΙΑ; Ωρίμαση γενετήσιας λειτουργίας Κορίτσια Αγόρια Ωάρια Σπερματοζωάρια Ονείρωξη (ρεύση) Έμμηνη ρύση (περίοδος)

47 ΚΟΡΙΤΣΙΑΑΓΟΡΙΑ Χ Ρ Ο Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Η Λ Ι Κ Ι Α 12,714,3 ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΗΒΩΣΗΣ Τεράστιες δια-φυλικές και ενδο-φυλικές διαφορές

48 Κατανομή του χρόνου εμφάνισης της πρώτης έμμηνης ρύσης Ηλικία (έτη)* Ποσοστό % 60,0 70,1 8 90,6 105,5 1121,0 1240,4 1324,0 147,2 151,0 160,2 * Η ηλικία εκφράζεται σε τρέχοντα, μη συμπληρωμένα έτη. 6,3% 85,4% 8,4%

49 ΠΡΟΩΡΗ ΗΒΗ ─ ΠΡΩΙΜΗ ΗΒΗ ─ ΟΨΙΜΗ ΗΒΗ Πρώιμη ήβη Πρόωρη ήβη Μέση ήβη Όψιμη ήβη ; ─ 1 έτος + 1 έτος Μέση ηλικία

50 Οι πυκνόσωμοι έχουν πρώιμη ήβη; Οι λεπτόσωμοι έχουν όψιμη ήβη;

51 Θυρεοειδής Θύμος Επινεφρίδια Ωοθήκες (στο θήλυ) Υπόφυση Όρχεις (στο άρρεν) ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ: Οι ορμόνες αιτία επέλευσης της ήβης

52 ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ: Γνωρίσματα της ήβης 1.ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ● Σεξουαλική ικανότητα 2.ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ● Σεξουαλική καταλληλότητα α) Διαφορική τρίχωση μερών του σώματος - Ηβική κόμη - Τρίχωση μασχαλών - Τρίχωση προσώπου β)Στιλπνότητα και οσμή του δέρματος - Σμηγματογόνοι αδένες – Ακμή γ)Διαφοροποίηση του τόνου της φωνής δ)Περίγραμμα του σώματος - Διόγκωση του στήθους (στα κορίτσια) - Διεύρυνση της λεκάνης (στα κορίτσια) - Διεύρυνση των ώμων (στα αγόρια) - Αυξητικό τίναγμα

53 Αυξητικό τίναγμα

54 ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΤΕΘΥΝΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Από επάνω προς τα κάτωΑπό το κέντρο προς τα πλάγια

55 2 μηνών έμβρυο 5 μηνών έμβρυο Νεογέννητο2 ετών6 ετών12 ετών25 ετών Αναλογίες των μερών του σώματος από την εμβρυϊκή ηλικία έως το 25 ο έτος της ηλικίας

56 Στα 20 χρόνια της ανάπτυξης, το μέγεθος: – της κεφαλής 2-πλασιάζεται, – του κορμού 3-πλασιάζεται, – των άνω άκρων 4-πλασιάζεται, – των κάτω άκρων 5-πλασιάζεται.

57 Κρανίο νεογέννητουΚρανίο ενηλίκου – Με την πάροδο της ηλικίας μεγαλώνει περισσότερο το κάτω μέρος του κρανίου.

58 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Αναλογία «καρδιάς – αιμοφόρων αγγείων» ● Παιδική ηλικία:1,3 : 1 ● Εφηβική ηλικία:2,8 : 1 Λιποθυμικές τάσεις – ζαλάδες μετά από έντονη σωματική άσκηση

59 ΒΙΟΣΩΜΑΤΙΚΟ ΕΙΔΩΛΟ: Η εικόνα του σώματος –Έλλειψη συντονισμού κινήσεων –Φόβοι και ανησυχίες για το σώμα –Εμφάνιση: Τυραννία κοινωνικών στερεοτύπων Νευρωσική ανορεξία Παχυσαρκία Ακμή

60 ΕΝΤΟΝΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ –Ευσυγκινησία –Νευρικότητα –Ανία –Αποστροφή προς την εργασία Μειωμένη σχολική επίδοση –Απότομες μεταπτώσεις - Εκρήξεις Καταιγίδες και εσωτερικές συγκρούσεις

61 ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ –Επιθυμία να μένει μόνος –Ενδοσκοπική – αυτοαναλυτική διάθεση –Ονειροπόληση –Φανταστικό ακροατήριο –Προσωπικός μύθος

62 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΕΓΩ –Απώθηση –Εκλογίκευση –Άρνηση –Ταύτιση –Παλινδρόμηση –Υποκατάσταση –Προβολή Διανοουμενισμός Ονειροπόληση Ασκητισμός Γνωστικός εγωκεντρισμός

63 ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ –Αυτονόμηση από ενηλίκους και προσκόλληση στους συνομηλίκους –Συμμόρφωση στην «εφηβική κουλτούρα» ● Κρίση της «εφηβικής πρωτοτυπίας» ● Βιώνει έντονη αμφιθυμία Τάση για ανεξαρτησία Ανάγκη για εξάρτηση Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η !

64 ΟΙ ΟΚΤΩ (8) ΦΑΣΕΙΣ – ΚΡΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Εφηβεία Βασική εμπιστοσύνη ─ Δυσπιστία Αυτονομία ─ Αμφιβολία Πρωτοβουλία ─ Ενοχή Φιλοπονία ─ Κατωτερότητα Ταυτότητα ─ Σύγχυση ρόλων Οικειότητα ─ Απομόνωση Πανανθρώπινο ενδιαφέρον ─ Αυτο-απορρόφηση Καταξίωση - Απόγνωση

65 ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ –Δοτή – πρόωρα σχηματισμένη ταυτότητα –Κατακτημένη ταυτότητα –Παρατεταμένο μορατόριουμ –Σύγχυση ρόλων Επιθυμητή διαδικασία: Κατακτημένη ταυτότητα

66 ΠΟΤΕ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ Η ΕΦΗΒΕΙΑ; Αποδέσμευση από ενηλίκους συνομηλίκους Κατάκτηση ψυχο-κοινωνικής ωριμότητας Άμεση προοπτική οικονομικής αυτονομίας – Βουλητική και εκτελεστική αυτονομία – Η εφηβεία αρχίζει ως ψυχο-βιολογικό φαινόμενο και καταλήγει σε ψυχο-κοινωνικό φαινόμενο. Κάθε εποχή και κάθε κοινωνία έχουν τη δική τους εφηβεία

67 –Η εφηβική ηλικία επιμηκύνεται και προς τα δύο άκρα Παράταση της ανάληψης του ρόλου του ενηλίκου σε βάρος της πραγματικής ενηλικίωσης. Επίσπευση της ηλικίας της επέλευσης της ήβης σε βάρος της παιδικής ηλικίας. Μέση ηλικία το 1840 = 17,1 έτη » 1905 = 15 έτη » 1950 = 13,2 έτη Διαφορά στα 110 έτη 3,9 έτη ΝΕΟΛΑΙΟΙ

68 ΑΦΥΠΝΙΣΗ ΕΡΩΤΙΚΗΣ ΟΡΜΗΣ –Υπεραπασχόληση με το σεξ –Αυτοερωτισμός –Φόβοι για τη σεξουαλική Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση Διαφυλική αγωγή Iκανότητα Kαταλληλότητα Αισθησιασμός Ερωτισμός

69 Παιδική σεξουαλικότητα Εφηβική σεξουαλικότητα Αισθησιασμός Άγνοια και εξερευνητική περιέργεια Απτικός διερεθισμός Καταπραϋντικό-ηρεμιστικό αποτέλεσμα Ερωτισμός Επίγνωση Πολύτροπος διερεθισμός Ιδιαίτερο συγκινησιακό βάθος

70 ΑΦΥΠΝΙΣΗ ΕΡΩΤΙΚΗΣ ΟΡΜΗΣ –Υπεραπασχόληση με το σεξ –Αυτοερωτισμός –Φόβοι για τη σεξουαλική Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση Διαφυλική αγωγή Iκανότητα Kαταλληλότητα Αισθησιασμός Ερωτισμός

71 Αυτο-ερωτικές εμπειρίες του παιδιού Ερωτοτροπικά παιχνίδια μεταξύ των παιδιών Βωμολοχίες Ταυτότητα του φύλου και διαταραχές του ρόλου του φύλου Απροσδόκητες σεξουαλικές εμπειρίες: Αποπλάνηση του παιδιού − Μορφές παιδικής σεξουαλικής παρενόχλησης − Ενδο-οικογενειακή παιδική σεξουαλική παρενόχληση: Γιατί το παιδί «σιωπά»! Παιδεραστία: Γονείς, γρηγορείτε ! Παιδική σεξουαλικότητα: Θέματα για συζήτηση

72 ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Προγεννητική περίοδος ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΕΛΙΞΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αφαιρετικ ή σκέψη Συγκεκριμένη σκέψη Προσυλλογιστική περίοδος ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ

73 ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ: Διατήρηση της ποσότητας Προσυλλογιστική περίοδος

74 ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ: Προσυλλογιστική περίοδος Έννοια του αριθμού

75 Για τον έφηβο, το «πραγματικό» είναι ΜΙΑ περίπτωση ανάμεσα σε πολλές άλλες πιθανές - υποθέσεις. ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Δέσμια της άμεσης πραγματικότητας Πλοήγηση στο χώρο του πιθανού – του δυνατού- του υποθετικού Αφαιρετική σκέψηΣυγκεκριμένη σκέψη Αληθής λογική ΜΟΝΟΝ επί συγκεκριμένων – πραγματικών δεδομένων Αληθής λογική ΚΑΙ επί πιθανών – υποθετικών δεδομένων

76 Τα τρία είδη συλλογισμών ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ Από το μερικό Στο μερικό ΕΠΑΓΩΓΙΚΟΣ Στο γενικό Από το μερικό ΑΠΑΓΩΓΙΚΟΣ Από το γενικό Στο μερικό

77 Σχολική ηλικία: Πρακτική αριθμητική Εφηβική ηλικία: Άλγεβρα ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Εποπτική διδασκαλία Αν όλα τα «λάρια» είναι πτηνά και το «τέριο» είναι «λάριο», τότε το «τέριο» είναι πτηνό Απαγωγικός συλλογισμός Επαγωγικός συλλογισμός Επί πραγματικών – συγκεκριμένων δεδομένων Επί συγκεκριμένων - πραγματικών δεδομένων Επί συγκεκριμένων - πραγματικών δεδομένων

78 ΙΔΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ –Από «πραγματιστής» στη σχολική ηλικία, γίνεται «ιδεαλιστής» στην εφηβεία Αιώνια αναγέννηση Ανακαινιστική διάθεση Έντονη κριτική στάση Εναντίωση σε κάθε μορφή εξουσίας – αυθεντίας Συμβατική ηθική - Αυτόνομη ηθική

79 Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! ─ Δεν κατακτούν όλοι οι έφηβοι την αφαιρετική σκέψη Ο γονέας: – Να χαίρεται, αντί να δυσανασχετεί, για τις «ιδεαλιστικές» αντιδράσεις του εφήβου. – Προτιμάει τον έφηβο χωρίς αφαιρετική σκέψη; Η πολιτεία: – Οι μαθησιακές απαιτήσεις της 2/βάθμιας Εκπαίδευσης προϋποθέτουν πολυεπίπεδη - πολυδρομική διδακτική προσέγγιση. – Τι είδους είναι η ψυχοπαιδαγωγική κατάρτιση των καθηγητών;

80 Εμπόδια στην επικοινωνία με τον έφηβο Ιδεαλιστική θεώρηση της ζωής Προσωπικός μύθος

81 Ραγδαίες και καθολικές αλλαγές σε ΟΛΟΥΣ τους τομείς ανάπτυξης: «Δεύτερη γέννηση» Φόβοι για τη σωματική ανάπτυξη: «Βιοσωματικό είδωλο» Έντονες θυμικές εκρήξεις και μεταπτώσεις: «Ενδοψυχικές καταιγίδες» Αφύπνιση της ερωτικής ορμής: Αυτοερωτισμός – Διαφυλικές σχέσεις → Ιδεαλιστική θεώρηση της ζωής: Εναντίωση προς κάθε μορφή εξουσίας – αυθεντίας Προσκόλληση στους συνομηλίκους: Εφηβική «κουλτούρα» - Κρίση «πρωτοτυπίας» Νέοι μηχανισμοί άμυνας: Ονειροπόληση, διανοουμενισμός, ασκητισμός. → Ένδοσκοπική – αυτοαναλυτική διάθεση: «Φανταστικό ακροατήριο» - «Προσωπικός μύθος» Επιλογή προσωπικής ταυτότητας: «Σύγχυση ρόλων» Αναπτυξιακές ιδιόμορφες – ιδιόγνωμες συμπεριφορές

82 ΙΔΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ –Από «πραγματιστής» στη σχολική ηλικία, γίνεται «ιδεαλιστής» στην εφηβεία Ανακαινιστική διάθεση Έντονη κριτική στάση Εναντίωση σε κάθε μορφή εξουσίας – αυθεντίας Συμβατική ηθική - Αυτόνομη ηθική Αιώνια αναγέννηση

83 Προσωπικός μύθος α) Μοναδικότητα των συναισθημάτων β) Αίσθηση παντοδυναμίας – μη τρωτότητας Αχίλλειο σύνδρομο

84 Όχι το γνωστό, από καταβολής κόσμου, «τροπάριο» εναντίον των νέων ! «… και μήτε αισχύνεσθαι μήτε δεδιέναι τους γονέας… … οι φοιτηταί τε διδασκάλων ολιγωρούσιν…» (… και τα παιδιά δεν ντρέπονται πια και δεν λογαριάζουν τους γονείς… … οι μαθητές αντιμετωπίζουν με αδιαφορία τους δασκάλους τους…) (Πλάτων, Πολιτεία Η΄) Η Γη μας έχει τελείως εκφυλιστεί. Τα παιδιά πάψανε να ακούνε τους γονείς τους! (Αιγύπτιος ιερέας, χρόνια πριν από σήμερα)

85 Όχι ΜΟΝΟ – λογος, αλλά ΔΙΑ – λογος ! ─ Όχι κήρυγμα! Μην ξεχνάμε τα δικά μας ! ─ Δεν μιλάμε στον έφηβο, αλλά μιλάμε με τον έφηβο ! ─ Να μάθουμε να ακούμε ! ─ Διάλογος με ενσυναίσθηση. Να μπαίνουμε στη θέση του άλλου.

86 Προσοχή στα ΔΙΑΜΕΣΑ !  Μην αντιδράς ΑΜΕΣΩΣ.  Ψυχραιμία !  Σκέψου ΤΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ να κάνεις.  Σκέψου ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ.  Όχι, μόνον ΜΙΑ λύση.  Μην είσαι ΑΠΟΛΥΤΟΣ στις απόψεις σου.  Χρησιμοποίησε ΦΡΑΣΕΙΣ, όπως : - «Μια ΠΙΘΑΝΗ λύση θα μπορούσε να είναι …» - «Αυτό που σκέφθηκα ΤΩΡΑ είναι …» - «ΙΣΩΣ καλό θα ήταν…» Ερέθισμα από έφηβο ΔΙΑΜΕΣΑ Αντίδραση ενηλίκου

87 Το ΧΙΟΥΜΟΡ σώζει !  Αν διαβλέπεις ότι οδηγείσαι σε αδιέξοδο, μια καλή λύση είναι το ΧΙΟΥΜΟΡ.

88 Το εναγώνιο ερώτημα όλων μας ! → Πώς η συμπεριφορά μας επηρεάζει την ψυχική υγεία του παιδιού ; → Τέσσερις τύποι γονέων: (1) κανονικός + (3) προβληματικοί = 4 τύποι

89 → Όλες οι φυσιολογικές οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους ! → Οι προβληματικές οικογένειες είναι η καθεμιά τους μία διαφορετική περίπτωση ! (Leon Tolstoy, Anna Karenina) 1 (κανονικός) + 3 (προβληματικοί) = 4 τύποι

90 Ψυχολογικό κλίμα Ο χρωστήρας των ενεργειών όλων μας

91 α) Συναισθηματικός τόνος ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΕΚΔΗΛΗ ΣΤΟΡΓΗ ΔΥΟ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ. β) Χειραγώγηση του παιδιού ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ.

92 ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ Στοργικοί- διαλεκτικοί γονείς Υπερπροστατευτικοί γονείς Απορριπτικοί - αδιάφοροι γονείς Εχθρικοί - καταπιεστικοί γονείς ΕΚΔΗΛΗ ΣΤΟΡΓΗ ΑΠΟΡΡΙΨΗ Τέσσερις τύποι γονέων

93 ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Δημιουργικότητα. Κοινωνικότητα. Συναισθηματική σταθερότητα. Έφεση για υψηλή επίδοση. Ενισχυμένο αυτοσυναίσθημα- αξιοσύνη. ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ Απορριπτικοί - αδιάφοροι γονείς Εχθρικοί - καταπιεστικοί γονείς Υπερπροστατευτικοί γονείς ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΕΚΔΗΛΗ ΣΤΟΡΓΗ

94 ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Εσωτερική ανασφάλεια. Εγωκεντρική-ναρκισσιστική συμπεριφορά. Περιορισμένη κοινωνικότητα. Προσκόλληση σε ενηλίκους («μικρομέγαλη» συμπεριφορά). Τυραννική συμπεριφορά. ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ Υπερβολική αναστολή – νευρωτισμός Σχολική φοβία Απορριπτικοί - αδιάφοροι γονείς Εχθρικοί - καταπιεστικοί γονείς Στοργικοί- διαλεκτικοί γονείς ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΕΚΔΗΛΗ ΣΤΟΡΓΗ

95 ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Παραβατικές παρέες – συμμορίες. Ταύτιση με ομάδες συνομηλίκων Δημιουργικές παρέες. ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ Αντικοινωνικά, παραπτωματικά, εγκληματικά άτομα. Αξιόλογα επιτεύγματα. Επιτυχείς κοινωνικοί ρόλοι. Στοργικοί- διαλεκτικοί γονείς Υπερπροστατευτικοί γονείς Εχθρικοί - καταπιεστικοί γονείς ΕΚΔΗΛΗ ΣΤΟΡΓΗ ΑΠΟΡΡΙΨΗ

96 ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Ευπειθέστατος στους ανωτέρους- Σκληρός στους κατωτέρους. Υποκριτική υποτέλεια. Τυπολάτρης. Συναισθήματα πικρίας. Εχθρική επιθετικότητα. Χαιρεκακία. ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ Απολογητικός γραφειοκράτης. Αυταρχικός τύπος. Ψυχοπαθητική προσωπικότητα: Μονήρης, σκληρός, ανάλγητος εγκληματίας. Απορριπτικοί - αδιάφοροι γονείς Στοργικοί- διαλεκτικοί γονείς Υπερπροστατευτικοί γονείς ΕΚΔΗΛΗ ΣΤΟΡΓΗ ΑΠΟΡΡΙΨΗ

97 ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ Υπερβολική αναστολή – Νευρωτισμός. Ψυχοπαθητική προσωπικότητα: Μονήρης, σκληρός, ανάλγητος εγκληματίας. Αντικοινωνικά, παραπτωματικά, εγκληματικά άτομα. Υπερπροστατευτικοί γονείς Απορριπτικοί - αδιάφοροι γονείς Εχθρικοί - καταπιεστικοί γονείς Σχολική φοβία. Απολογητικός γραφειοκράτης. Αυταρχικός τύπος. Αξιόλογα επιτεύγματα. Επιτυχείς κοινωνικοί ρόλοι. ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΕΚΔΗΛΗ ΣΤΟΡΓΗ «Ι Δ Α Ν Ι Κ Ο Ι» γονείς Στοργικοί- διαλεκτικοί γονείς

98 Οι τέσσερις τύποι γονέων και οι επιπτώσεις τους στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού

99 « Ιδανικός » είναι ο γονέας που συνδυάζει συγχρόνως τρία χαρακτηριστικά : Έκδηλη στοργή Αυτονομία μέσα σε όρια Απαίτηση για ωριμότερη συμπεριφορά « ΙΔΑΝΙΚΟΣ » ΓΟΝΕΑΣ

100 Έκδηλη στοργή : Πρωταρχική ανάγκη του παιδιού.

101 → Το «κλειδί» είναι : Ενσυναίσθηση : Να μπαίνεις στη θέση του άλλου Ελευθερόφρων έλεγχος Σπουδάζουσα αδιαφορία

102 → Ετοιμάζουμε τους γονείς της επόμενης γενιάς Συμβουλευτική - Εκπαίδευση των γονέων και των επίδοξων γονέων ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΒΙΩΜΑΤΩΝ

103 Οι τέσσερις τύποι γονέων και οι επιπτώσεις τους στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού

104 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Μαθησιακά Ψυχολογικά

105

106 Οι κλίμακες του ΑθηνάΤέστ κατά τομείς ανάπτυξης Ι. Νοητική ικανότητα 1. Γλωσσικές αναλογίες 2. Αντιγραφή σχημάτων 3. Λεξιλόγιο ΙΙ. Μνήμη ακολουθιών 4. Μνήμη αριθμών - Κοινές ακολουθίες (Συμπληρωματική) 5. Μνήμη εικόνων 6. Μνήμη σχημάτων ΙΙΙ. Ολοκλήρωση παραστάσεων 7. Ολοκλήρωση προτάσεων 8. Ολοκλήρωση λέξεων IV. Γραφο-φωνολογική ενημερότητα 9. Διάκριση γραφημάτων 10. Διάκριση φθόγγων 11. Σύνθεση φθόγγων V. Νευρο-ψυχολογική ωριμότητα 12. Οπτικο-κινητικός συντονισμός 13. Αντίληψη «δεξιού – αριστερού» 14. Πλευρίωση

107 Κατανομή (σε %) της μαθησιακής ικανότητας – επίδοσης των μαθητών μιας συνήθους σχολικής τάξης

108

109

110

111 Τα έξι (6) σύνδρομα προβληματικής συμπεριφοράς (Ενδο-προσωπικά)(Δια-προσωπικά) α) Άγχος – Δυσθυμία – Ψυχαναγκασμός β) Υπερβολική αναστολή – Μοναχικότητα – Βραδυψυχισμός γ) Ελλειμματική ανάπτυξη - Ανωριμότητα δ) Ψυχοσωματικές διαταραχές ε) Έλλειψη φιλαλληλίας – Ακοινωνικότητα ζ) Επιθετικότητα - Παραβατικότητα Εσωτερικευμένα Εξωτερικευμένα

112 Ψυχοσωματικές διαταραχές Επιθετικότητα Παραβατικότητα Έλλειψη φιλαλληλίας Ακοινωνικότητα Ελλειμματική ανάπτυξη Ανωριμότητα Υπερβολική αναστολή Μοναχικότητα Βραδυψυχισμός Βαθμός προβληματικής συμπεριφοράς Άγχος Δυσθυμία Ψυχαναγκασμός Βαθμός στα έξι σύνδρομα προβληματικής συμπεριφοράς του παιδιού του Παραδείγματος.

113

114 Διαδικτυακή Διαχείριση του ΕΔΕΠΠΕ


Κατέβασμα ppt "Ψυχολογικά Προβλήματα Παιδιών και Εφήβων Ι. Ν. Παρασκευόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Η ψυχοπαιδαγωγική διαχείρισή τους στο."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google