Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΕΠΑ 336 Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Εαρινό Εξάμηνο 2007.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΕΠΑ 336 Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Εαρινό Εξάμηνο 2007."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΕΠΑ 336 Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Εαρινό Εξάμηνο 2007

2 Ιστορική αναδρομή 1. Το παραδοσιακό ρεύμα-Μπιχεβιορισμός  επιδιώκεται η εφαρμογή κατάλληλων διδακτικών μεθόδων (ερέθισμα), η οποία μπορεί να οδηγήσει στα επιθυμητά μαθησιακά αποτελέσματα (αντίδραση).

3 Ιστορική αναδρομή 1. Το παραδοσιακό ρεύμα –Μπιχεβιορισμός ( )  Η γνώση των φυσικών επιστημών αντιμετωπίζεται ως "πακέτο" το οποίο είναι δυνατό να μεταφερθεί από το διδάσκοντα στους μαθητές.  Ο διδάσκων θεωρείται κάτοχος ενός συνόλου γνώσεων και δεξιοτήτων, τις οποίες επιχειρεί να μεταφέρει στους μαθητές («μοντέλο μεταφοράς της γνώσης»).  Η διδασκαλία των φυσικών επιστημών βασίζεται, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, στο βιβλίο του μαθητή και τις διαλέξεις που πραγματοποιεί ο διδάσκοντας, και όχι τόσο σε εργαστηριακές πρακτικές.  Κριτήριο επιτυχίας αποτελεί η ποσότητα πληροφοριών που έχουν συγκρατήσει οι μαθητές μέχρι το πέρας της διδασκαλίας.

4 Ιστορική αναδρομή 2. Το ανακαλυπτικό ρεύμα (1960)  Επιστημονική και Τεχνολογική Επανάσταση ανάγκη για την παραγωγή από το εκπαιδευτικό σύστημα σχετικά καταρτισμένων τεχνιτών και επιστημόνων.  Η διδασκαλία των φυσικών επιστημών αλλάζει προσανατολισμό: αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στο μαθηματικό φορμαλισμό, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εργαστηριακές δραστηριότητες, είναι βασισμένη σε μια φιλοσοφία επίλυσης προβλημάτων σχεδιασμένη να ενθαρρύνει τους μαθητές να συμπεριφέρονται σαν επιστήμονες.

5 Ιστορική αναδρομή 2. Το ανακαλυπτικό ρεύμα (1960)  Βασίζεται σε θεωρίες της γνωστικής ψυχολογίας που αποδίδουν κεντρικό ρόλο στις δυνατότητες της ενεργητικής μάθησης.  Οι μαθητές είναι δυνατό να οδηγηθούν μόνοι τους στη γνώση των φυσικών επιστημών, να την "ανακαλύψουν", αν τους δοθούν τα κατάλληλα μέσα και τους υποβληθούν οι κατάλληλες καθοδηγητικές ερωτήσεις.  Ο μαθητής αποτελεί πλέον το επίκεντρο της διδακτικής διαδικασίας, ενώ αποδίδεται μεγάλη σημασία στην αλληλεπιδραστική του σχέση με τα υλικά που χρησιμοποιούνται στη διδασκαλία.

6 Ιστορική αναδρομή 3. Το εποικοδομητικό ρεύμα (μέσα της δεκαετίας ’70 και μετά)  Πλήθος ερευνών τονίζουν την ύπαρξη προϋπαρχουσών ιδεών των μαθητών σχετικά με τα φυσικά φαινόμενα που πρόκειται να διδαχθούν, π.χ. πριν ο μαθητής διδαχτεί στο σχολείο τι είναι το φως, έχει διαμορφώσει κάποια δική του άποψη για την έννοια αυτή.  Παράλληλες εξελίξεις στον τομέα της γνωστικής ψυχολογίας αναδεικνύουν την επίδραση αυτών των ιδεών στη διδασκαλία.  Βασικό στοιχείο του εποικοδομητισμού, το οποίο και σαφώς το διαφοροποιεί από τα προηγούμενα ρεύματα, είναι το γεγονός ότι λαμβάνει υπόψη και αξιοποιεί τις προϋπάρχουσες ιδέες των μαθητών για τα φυσικά φαινόμενα.  Ο σχεδιασμός της διδακτικής πρακτικής γίνεται με βάση τον τρόπο που οι ίδιοι οι μαθητές κατανοούν τις φυσικές έννοιες και ερμηνεύουν τα φαινόμενα της φύσης, πριν διδαχθούν τον επιστημονικό τρόπο ερμηνείας τους.

7 Ιστορική αναδρομή 3. Το εποικοδομητικό ρεύμα (μέσα της δεκαετίας ’70 και μετά)  Επιλογή κατάλληλων πειραμάτων / φαινομένων με τα οποία πρόκειται να έλθουν σε επαφή οι μαθητές.  Διατηρείται η άποψη περί ενεργού συμμετοχής των μαθητών, με την έννοια ότι ενεργητικά κατασκευάζουν (οικοδομούν) τη γνώση, βασιζόμενοι στις προϋπάρχουσες ιδέες και εμπειρίες τους.  Σημαντικό επίσης χαρακτηριστικό της εποικοδομητικής προσέγγισης συνιστά η επισήμανση της μεταγνωστικής διαδικασίας.  Μεταγνώση: η επίγνωση της μαθησιακής διαδικασίας από τον ίδιο το μαθητή, (‘να γνωρίζουμε τι γνωρίζουμε, να γνωρίζουμε τι δε γνωρίζουμε’).  Προτείνονται διαδικασίες που βοηθούν και ενθαρρύνουν το μαθητή να έχει γνώση της γνωστικής του πορείας κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας. Τέτοιες διαδικασίες περιλαμβάνουν την ανάδειξη των γνώσεων του μαθητή, την εξάσκηση του στο να μιλάει για τις σκέψεις του, τη διατήρηση ενός ‘τετραδίου σκέψεων’, την αυτο-αξιολόγηση κτλ.

8 «Ο πιο σπουδαίος απλός παράγοντας που επηρεάζει τη μάθηση είναι αυτό που ο μαθητής ήδη γνωρίζει. Εξακρίβωσε το και δίδαξε τον συμφωνά με αυτό». (Ausubel, 1968)

9 Οι ιδέες των παιδιών στις Φ.Ε. Τα παιδιά πριν ακόμη φοιτήσουν στο σχολείο έχουν ήδη διαμορφώσει άποψη για τα φυσικά φαινόμενα και έχουν δώσει δική τους ερμηνεία γι’ αυτά. Αυτές οι προσωπικές απόψεις που καταγράφονται ως εναλλακτικές ιδέες, ή αντιλήψεις ή παρανοήσεις ή αναπαραστάσεις ή προϋπάρχουσες ιδέες ή απλώς ιδέες ή νοητικά μοντέλα κ.τ.λ. και φαίνεται ότι διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο στη μάθηση. Τα παιδιά διαμορφώνουν τις ιδέες τους μέσω των μεταξύ τους αλληλεπιδράσεών, την κοινωνική επαφή και τη γλώσσα και με αυτές προσπαθούν να ερμηνεύσουν πώς λειτουργεί ο κόσμος. Χρησιμοποιούν αυτές τις ιδέες για να προβλέψουν και να ερμηνεύσουν ό,τι υποπίπτει στην αντίληψή τους. Μερικές από τις ιδέες τους είναι τόσο καλά εδραιωμένες που δεν αλλάζουν με τη διδασκαλία.

10 Παράγοντες που επηρεάζουν ή διαμορφώνουν τις ιδέες των ατόμων (Καρανίκας, 1996)

11 Οι ιδέες των παιδιών δεν είναι απλές παρανοήσεις που οφείλονται σε κακή πληροφόρηση, αλλά δημιουργούνται από τους μηχανισμούς που αυτά διαθέτουν και με τους οποίους αντιλαμβάνονται ό,τι συμβαίνει γύρω τους. Ακόμα και ο τρόπος που οι μαθητές παρατηρούν και καταλήγουν σε συμπεράσματα επηρεάζεται από τα διαφορετικά ερμηνευτικά σχήματα που έχουν δημιουργήσει. Οι παρατηρήσεις π.χ. γίνονται αποδεκτές ή απορρίπτονται αν είναι σε αρμονία ή όχι με τις προσδοκίες τους. Ακόμα και οι ερωτήσεις που κάνουν και κατ’ επέκταση ο τρόπος που ερμηνεύουν τα αποτελέσματα στα οποία καταλήγουν φαίνεται να επηρεάζονται από τα νοητικά σχήματα που διαθέτουν (Driver, 1983). Οι αντιλήψεις των παιδιών είναι συχνά διαφορετικές από το επιστημονικό πρότυπο, όπως αυτό παρουσιάζεται στα σχολικά εγχειρίδια. Ωστόσο οι αντιλήψεις αυτές είναι χρήσιμες και λογικές επειδή αποτελούν το σκελετό της ερμηνείας των σχετικών φαινομένων. Οι ιδέες των παιδιών στις Φ.Ε.

12 Ένας εννιάχρονος ερμηνεύει τις παρατηρήσεις του… «Πρέπει να υπάρχουν μίλια και μίλια καλωδίου εκεί μέσα για να περάσει ο ηλεκτρισμός και για να κάνει ο ήχος τόσο πολύ να σταματήσει»

13 Κοινά χαρακτηριστικά των ιδεών των μαθητών Τα μη ορατά δεν υπάρχουν Περιορισμένη εστίαση Εστίαση της προσοχής σε αλλαγές και όχι σε σταθερές καταστάσεις Εστίαση της προσοχής σε αλλαγές και όχι σε σταθερές καταστάσεις Γραμμικός αιτιακός συλλογισμός και ανικανότητα αντίληψης της αλληλεπίδρασης των γεγονότων Γραμμικός αιτιακός συλλογισμός και ανικανότητα αντίληψης της αλληλεπίδρασης των γεγονότων Μη διαχωρισμός των εννοιών και χρήση μιας λέξης για την περιγραφή πολλών φαινομένων Μη διαχωρισμός των εννοιών και χρήση μιας λέξης για την περιγραφή πολλών φαινομένων Εξάρτηση από το πλαίσιο Εγωκεντρική και ανθρωποκεντρική αντίληψη Στα αντικείμενα αποδίδονται χαρακτηριστικά ανθρώπων ή ζώων (ανιμιστική άποψη) Στα αντικείμενα αποδίδονται χαρακτηριστικά ανθρώπων ή ζώων (ανιμιστική άποψη)

14 Οι εναλλακτικές ιδέες των μαθητών, αναμνήσεις των θεωριών του παρελθόντος Οι μαθητές έχουν αριστοτελικές απόψεις για την κίνηση και τη δύναμη (Viennot, 1995) Για τα παιδιά: Η ευθύγραμμη ομαλή κίνηση αποδίδεται στην ύπαρξη μιας δύναμης που ασκείται στο κινητό. Όταν ένα σώμα ρίχνεται προς τα πάνω, κινείται με την επιτάχυνση της δύναμης που του δώσαμε, η οποία μειώνεται καθώς το σώμα ανεβαίνει. Το σώμα θα αρχίσει να κατεβαίνει όταν «τελειώσει» η δύναμη.

15 Οι εναλλακτικές ιδέες των μαθητών, αναμνήσεις των θεωριών του παρελθόντος Οι μαθητές θεωρούν ότι η όραση είναι αποτέλεσμα των ακτίνων που στέλνει το μάτι σε κάποιο αντικείμενο (Πυθαγόρειοι) τα αντικείμενα στέλνουν το δικό τους «φως» (Παρμενίδης) ο ήλιος κινείται γύρω από τη γη (γεωκεντρικό μοντέλο)

16 Συμπέρασμα Η γνώση της ιστορίας των Φυσικών Επιστημών είναι μια χρήσιμη πηγή πληροφοριών για να κατανοήσει κανείς τον τρόπο που οι μαθητές ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις τους και να τους οδηγήσει στην οικοδόμηση της επιστημονικά αποδεκτής γνώσης (Nersessian, 1989; Hodson, 1992)

17 «Στα αντικείμενα αποδίδονται χαρακτηριστικά ανθρώπων ή ζώων» Πολλά παιδιά αποδίδουν σε ένα αντικείμενο ένα ορισμένο ποσό μιας φυσικής οντότητας π.χ. δύναμη.  Δάσκαλος: «ένα αρνητικό φορτίο αναζητεί ένα θετικό για να ενωθεί μαζί του». Αυτή η αναζήτηση που σκοπό έχει την ένωση, δηλώνει ότι και τα άψυχα έχουν θέληση και κάνουν πράγματα προσχεδιασμένα.  «Η κρυότητα του πάγου κάνει το νερό να παγώνει». Τα παιδιά δηλαδή θεωρούν ότι το κρύο έχει φυσική οντότητα.

18 «Εγωκεντρική και ανθρωποκεντρική αντίληψη» Έρευνες έδειξαν ότι τα παιδιά μέχρι την ηλικία των δέκα ετών έχουν εγωκεντρική αντίληψη για τον κόσμο. Από την ηλικία αυτή και μετά προκειμένου να εξηγήσουν τα φαινόμενα εγκαταλείπουν τον εγωκεντρισμό και υιοθετούν μια ευρύτερη ανθρωποκεντρική άποψη, όπου οι ερμηνείες αναζητούνται στην ανθρώπινη εμπειρία π.χ. αν ρωτήσουμε το παιδί ποια είναι η διαφορά μεταξύ παγωμένου νερού και νερού θερμοκρασίας περιβάλλοντος, η απάντηση είναι ότι το παγωμένο νερό δεν πίνεται εύκολα, η απάντηση δηλαδή είναι ανθρωποχρηστική.

19 «Εξάρτηση από το πλαίσιο» Πλαίσιο: όλοι εκείνοι οι παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση. Οι ιδέες των μαθητών εξαρτώνται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κατάστασης με την οποία τίθεται το πρόβλημα μάθησης. 1 η μεταβλητή του πλαισίου: η τιθέμενη κατάσταση έχει ή όχι τα χαρακτηριστικά ενός σχολικού προβλήματος;  Στην περίπτωση που οι μαθητές δεν αναγνωρίζουν ότι για την επίλυση του προβλήματος πρέπει να εφαρμοστούν οι τύποι του βιβλίου, οικοδομούν τη δική τους αναπαράσταση για τη συγκεκριμένη κατάσταση και επιστρέφουν ξανά στις ιδέες που είχαν πριν από το μάθημα. 2 η μεταβλητή του πλαισίου: ο τύπος του προς επίλυση προβλήματος.  Υποστηρίζεται π.χ. ότι υπάρχει αντιστοιχία ανάμεσα στην τυπολογία των προβλημάτων της Μηχανικής και στα μοντέλα σκέψης που ενεργοποιούν οι μαθητές κατά την επίλυση αυτών των προβλημάτων. 3 η μεταβλητή του πλαισίου: η κατάσταση ή το πρόβλημα είναι οικείο στους μαθητές;

20 «Μη διαχωρισμός των εννοιών» Τα παιδιά δεν είναι σε θέση να διαχωρίζουν βασικές έννοιες.  Για να περιγράψουν ένα ηλεκτρικό κύκλωμα χρησιμοποιούν την έννοια «ηλεκτρισμός» ως έννοια «ομπρέλα» κάτω από την οποία κρύβονται οι έννοιες ηλεκτρικό ρεύμα, ηλεκτρικό φορτίο, ισχύς, ηλεκτρική ενέργεια.  Κατά ανάλογο τρόπο κάτω από την έννοια «βάρος» υπονοούν και τις έννοιες μάζα, πυκνότητα. Οι ιδέες των παιδιών παρουσιάζονται περισσότερο περιεκτικές και σφαιρικές από εκείνες των επιστημόνων, γεγονός που σημαίνει ότι τα παιδιά μεταπηδούν από τη μια έννοια στην άλλη, χωρίς να το συνειδητοποιούν.

21 «Εστίαση της προσοχής σε αλλαγές και όχι σε σταθερές καταστάσεις» Σε ένα κινούμενο σώμα αναγνωρίζουν την ύπαρξη δύναμης, θεωρούν δηλαδή ότι η κίνηση, που αντιπροσωπεύει αλλαγή, οφείλεται σε κάποια δύναμη. Ωστόσο σε ένα σώμα που ισορροπεί δύσκολα δέχονται ότι δρουν δυνάμεις.

22 «Γραμμικός αιτιακός συλλογισμός» Συνδέουν πάντοτε ένα αποτέλεσμα με ένα αίτιο. Δέχονται π.χ. πως όταν μια δύναμη (αίτιο) δρα σε σώμα (αντικείμενο) παράγει ένα αποτέλεσμα. Ωστόσο δε μπορούν να αντιληφθούν την αλληλεπίδραση των σωμάτων. Το αξίωμα της δράσης και αντίδρασης γίνεται κατανοητό μόνο λεκτικά, αφού δεν εμπίπτει στο παραπάνω γραμμικό σχήμα. Γενικά οι αντιστρεπτές μεταβολές κατανοούνται δυσκολότερα λόγω ακριβώς της ίδιας αιτίας.

23 “Περιορισμένη εστίαση” Τα παιδιά εστιάζουν συνήθως την προσοχή τους σε ορισμένα μόνο χαρακτηριστικά που αυτά είναι τα πλέον κυρίαρχα, τα πλέον εμφανή. Δε σκέφτονται τα προβλήματα από την άποψη της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στα σώματα και το περιβάλλον. Π.χ. όταν προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί η πορτοκαλάδα ανεβαίνει όταν ρουφάμε με το καλαμάκι, πιστεύουν ότι αυτό οφείλεται στο ότι ρουφάμε δυνατά και όχι στη διαφορά της πίεσης μέσα και έξω από το καλαμάκι.

24 “Τα μη ορατά δεν υπάρχουν” Όταν οι μαθητές έχουν να λύσουν ένα πρόβλημα βασίζουν τους συλλογισμούς τους στα χαρακτηριστικά που είναι άμεσα παρατηρήσιμα, π.χ. όταν η ζάχαρη διαλυθεί στο νερό θεωρείται ότι δεν υπάρχει. το φως υπάρχει για τους μαθητές όταν είναι πολύ έντονο ώστε να δημιουργεί αισθητά αποτελέσματα. το νερό όταν γίνεται ατμός παύει να υπάρχει γιατί δεν είναι ορατό.  Για να «δουν» οι μαθητές τα μόρια, τα άτομα, τα ηλεκτρόνια και γενικώς τα σωματίδια, υποατομικά και μη, πρέπει να χρησιμοποιήσουν «τα μαγικά γυαλιά των επιστημόνων», τις διόπτρες της φαντασίας τους.  Αυτό τους υποχρεώνει στην κατασκευή νοητικών μοντέλων για τις οντότητες εκείνες που δε γίνονται ορατές π.χ. το ηλεκτρικό ρεύμα, τη θερμότητα και τη θερμοκρασία, το φως κ.τ.λ.


Κατέβασμα ppt "ΕΠΑ 336 Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Εαρινό Εξάμηνο 2007."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google