Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών Το εκπαιδευτικό υλικό που ακολουθεί αναπτύχθηκε στα πλαίσια του έργου «Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών Το εκπαιδευτικό υλικό που ακολουθεί αναπτύχθηκε στα πλαίσια του έργου «Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών Το εκπαιδευτικό υλικό που ακολουθεί αναπτύχθηκε στα πλαίσια του έργου «Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών», του Μέτρου «Εισαγωγή και Αξιοποίηση των νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση» του Επιχειρησιακού Προγράμματος Κοινωνία της Πληροφορίας

2 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 2 ΑΣΥΡΜΑΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ  Το εκπαιδευτικό υλικό βασίζεται στο εγκεκριμένο από το Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών περίγραμμα του μαθήματος «Ασύρματες Επικοινωνίες»  Συντάκτης: Δρ. Στυλιανός Π. Τσίτσος (Επίκουρος Καθηγητής)

3 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : EIΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΣΥΡΜΑΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ  Ασύρματη επικοινωνία ή ραδιοζεύξεις: διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων (τα οποία μεταφέρουν τις πληροφορίες), στον χώρο υπεράνω της επιφάνειας της γης.  Ένα σύστημα ασύρματης τηλεπικοινωνίας αποτελείται από τα εξής στοιχεία (σχήμα 1.1): Τον πομπό (transmitter) Τη γραμμή τροφοδοσίας (feeder) του πομπού με την κεραία εκπομπής Την κεραία εκπομπής (transmitting antenna) Το χώρο διαδόσεως ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων (path) Την κεραία λήψεως (receiving antenna) Τη γραμμή σύνδεσης (feeder) της κεραίας λήψεως με το δέκτη Το δέκτη (receiver) Τους πύργους εγκατάστασης (tower) των κεραιών (όπου κρίνεται απαραίτητο).

4 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 4 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες Σχήμα 1.1: Βασικά στοιχεία ενός ασύρματου ραδιοσυστήματος.

5 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 5 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες Σχήμα 1.2: Βασικά στοιχεία ενός πομπού.

6 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 6 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες Σχήμα 1.3: Βασικά στοιχεία ενός δέκτη.

7 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 7 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες  Οι κεραίες εκπομπής και λήψεως πρέπει να παρέχουν: Βέλτιστη απόδοση, Υψηλή αξιοπιστία στη μετάδοση, Ευκολία στην επιλογή συχνότητας, Εναρμόνιση με διεθνείς συστάσεις.  Για μετάδοση σημείου προς σημείο (point to point) οι κεραίες είναι ισχυρά κατευθυντικές σχήματος παραβολικού ή χοάνης.  Οι πύργοι εγκατάστασης πρέπει να είναι ανυψωμένοι πάνω από τυχόν εμπόδια που υπάρχουν στη διαδρομή των ραδιοκυμάτων, ώστε να εξασφαλίζεται η οπτική επαφή και να λαμβάνουν υπόψην τη σφαιρικότητα της γης.  Οι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψην για την επιλογή ενός πύργου είναι: Το κόστος, Οι περιορισμοί λόγω νομοθεσίας, Η κίνηση αεροσκαφών στην περιοχή, Οι συνθήκες του εδάφους, Ο καιρός (φόρτιση λόγω ανέμου) Τα χαρακτηριστικά των κυματοδηγών (γραμμών μεταφοράς).

8 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 8 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες  Η διάδοση κατά μήκος των γραμμών τροφοδοσίας, εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά των γραμμών και των συνθέτων αντιστάσεων στα άκρα τους.  Η διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων από την κεραία εκπομπής στην κεραία λήψεως εξαρτάται από: Τα χαρακτηριστικά των κεραιών εκπομπής και λήψεως, Τις φυσικές ιδιότητες της ατμόσφαιρας όπου πραγματοποιείται η διάδοση.  Κατά τη διάδοση στην ατμόσφαιρα, υφίστανται μεταβολές τόσο τα πλάτη όσο και οι φάσεις των ηλεκτρικών σημάτων.  Για να μεταβιβαστεί η ηλεκτρομαγνητική ενέργεια από την κεραία εκπομπής στην κεραία λήψεως, απαιτείται η συχνότητα των ρευμάτων που πραγματοποιούν την ακτινοβολία της ενέργειας, να είναι μεγαλύτερη ενός ορισμένου κατώτερου ορίου, το οποίο εξαρτάται από τις διαστάσεις των κεραιών.  Ο χώρος υπεράνω της γης θεωρείται ως μέσο ενιαίο, ομοιογενές και ισότροπο, έτσι ώστε μια ηλεκτρομαγνητική διαταραχή που παράγεται σε ένα σημείο του ελεύθερου χώρου, να διαδίδεται προς όλες τις κατευθύνσεις γύρω από το σημείο αυτό.

9 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 9 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες  Για την πραγματοποίηση ταυτόχρονα δύο η περισ- σότερων ραδιοηλεκτρικών ζεύξεων, χρησιμοποιούνται οι εξής τεχνικές: Χρησιμοποίηση κατάλληλων κατευθυντικών κεραιών εκπομπής και λήψεως: oΑυτές εκπέμπουν ισχυρά ηλεκτρομαγνητικά κύματα εντός ενός περιορισμένου κώνου, ενώ εκτός αυτού τα εκπεμπόμενα κύματα είναι τόσο εξασθενημένα που δεν επιδρούν σε άλλους δέκτες. oΟ περιορισμός της ενέργειας εντός μιας προκαθο- ρισμένης γωνίας, εξαρτάται από τις διαστάσεις των κεραιών και τη συχνότητα του ηλεκτρομαγνητικού κύματος.

10 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 10 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες oΓωνία ακτινοβολίας μιας κεραίας στο οριζόντιο επίπεδο: α≈60λ/l (μοίρες), όπου λ: χρησιμοποιούμενο μήκος κύματος, l: οριζόντια διάσταση της κεραίας. oΓια δέσμη ακτινοβολίας 1 μοίρας, απαιτείται l=60λ. Αν η χρησιμοποιούμενη συχνότητα είναι f=1 MHz, προκύπτει l=18 Km (!), ενώ αν f=1 GHz, είναι l=18 m (λ=c/f, όπου c=3·10 8 m/sec είναι η ταχύτητα του φωτός). oΣυνεπώς, για κεραίες μεγάλης κατευθυντικότητας, πρέπει να χρησιμοποιούνται οι υψηλότερες συχνότητες του φάσματος ραδιοσυχνοτήτων.

11 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 11 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες Χρησιμοποίηση ζωνοπερατών φίλτρων: oΑυτά επιτρέπουν τη διέλευση κυματομορφών ορισμένων συχνοτήτων, ενώ εξασθενούν σημαντικά κυματομορφές άλλων συχνοτήτων. oΓια την πραγματοποίηση δύο ταυτόχρονων ραδιο- ζεύξεων, παράγονται δύο διαφορετικές φέρουσες συχνότητες και υπάρχουν ταυτόχρονα στον ελεύθερο χώρο και τα δύο ηλεκτρομαγνητικά κύματα. oΣτην είσοδο του δέκτη, τοποθετούμε ένα φίλτρο, το οποίο επιτρέπει τη διέλευση σημάτων της επιθυμητής συχνότητας. Χρησιμοποίηση ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων της ίδιας συχνότητας σε ταυτόχρονες ζεύξεις, σε περιοχές που δεν βρίσκονται σε οπτική επαφή.

12 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 12 Eισαγωγή στις Ασύρματες Επικοινωνίες  Κατά τη σχεδίαση ενός συστήματος ασύρματης επικοινωνίας, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής: Υψηλότερη φέρουσα συχνότητα συνεπάγεται μεγαλύτερο εύρος ζώνης και μικρότερες διαστάσεις κεραιών, για ορισμένο κέρδος (gain) των κεραιών. Μειονέκτημα: μικρότερη απόδοση και αξιοπιστία των ενισχυτών. Μεγάλες κεραίες, σημαίνει μεγάλο κέρδος. Μειονέκτημα: αύξηση κόστους του σταθμού. Με την τοποθέτηση κεραιών σε ψηλούς πύργους ή βουνά, καλύπτονται μεγαλύτερες αποστάσεις. Μειονέκτημα: αύξηση κόστους κατασκευής και συντήρησης των σταθμών. Η πραγματοποίηση ραδιοζεύξεων με μεγάλο εύρος ζώνης είναι επιθυμητή (αύξηση ικανότητας μεταφοράς πληροφορίας του συστήματος), όμως πολλές φορές μια δεύτερη παράλληλη ζεύξη μπορεί να είναι καλύτερη οικονομικά και τεχνικά.

13 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 13 Φάσμα συχνοτήτων Ζώνη συχνότητα ς Μήκος κύματος Ονομασία συχνότητας (κυμάτων) ΣύμβολοΧαρακτη- ρισμός κυμάτων Χρήση 3 – 30 ΚHz 100 – 10 Km Πολύ χαμηλή (μυριομετρικά) VLF (Very low freq.) Tηλεπ/νίες μεγάλης αποστάσεως 30 – 300 KHz 10 – 1 Km Xαμηλή (χιλιομετρικά) LF (Low freq) MακράΡαδιοφωνία, Ραδιοναυσιπλοϊα 0,3 – 3 ΜΗz1Km – 100m Mέση (εκατομετρικά) ΜF (Medium freq.) MεσαίαΡαδιοφωνία 3 – 30 ΜΗz100 – 10 m Yψηλή (δεκαμετρικά) ΗF (High Frequency) BραχέαΑσύρματη τηλεφωνία μεγάλων αποστάσεων

14 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 14 Φάσμα συχνοτήτων 30 – 300 MHz 10 – 1 m Πολύ υψηλή (μετρικά) VHF (Very High Frequency) ΥπερβραχέαFM Ραδιοφωνία, Τηλεόραση, Τηλεπ/νία μεταξύ κινητών σημείων, Ραδιοναυσιπλοϊα 0,3 – 3 GHz 100 – 10 cm Eξαιρετικά υψηλή (δεκατομετρικά) UHF (Ultra High Freq) MικροκύματαΤηλεόραση, Τηλεπ/νία μεταξύ κινητών σημείων, Ραδιοναυσιπλοϊα, Ραντάρ 3 – 30 GHz 10 – 1 cm Yπερύψηλη (Εκατοστομετρικά) SHF (Super High Freq) MικροκύματαΑσύρματη τηλεφωνία, ραντάρ, δορυφορικές τηλεπ/νίες 30 – 300 GHz 10 – 1 mm Yπερβολικά υπερύψηλη (χιλιοστομετρικά) EHF (Extra High Freq.) Στρατιωτικές Εφαρμογές

15 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 15 Φάσμα συχνοτήτων  Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα διαδίδονται στον ελεύθερο χώρο (το κενό) με την ταχύτητα του φωτός c=3·10 8 m/s.  Oι υψηλότερες συχνότητες του φάσματος συχνοτήτων χρησιμο-ποιούνται γενικά σε ζεύξεις οπτικής επαφής.  Για μικρότερες συχνότητες, ο περιορισμός της οπτικής επαφής έχει μικρότερη σημασία, επειδή τα κύματα αυτά εισχωρούν – λόγω του φαινομένου της περιθλάσεως (diffraction) – σε περιοχές που βρίσκονται «υπό σκιάν».  Το φαινόμενο της περιθλάσεως είναι σημαντικό στη ραδιοφωνία, αφού έτσι είναι δυνατή η ραδιοφωνική κάλυψη περιοχών που βρίσκονται υπό τη «σκιά» βουνών, οικημάτων κλπ.  Επί της τροχιάς των ραδιοηλεκτρικών ακτίνων και κατά τρόπο που εξαρτάται από τις χρησιμοποιούμενες συχνότητες επιδρούν φαινόμενα, όπως: Ανάκλαση (reflection), Διάθλαση (refraction), Διάχυση (diffusion) Απορρόφηση (absorption).

16 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 16 Φάσμα συχνοτήτων Σχήμα 1.4: Φαινόμενα ανάκλασης, διάθλασης και περίθλασης.

17 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 17 Φάσμα συχνοτήτων  Η εξασθένιση (attenuation) των ραδιοηλεκτρικών κυμάτων είναι συνάρτηση της χρησιμοποιούμενης συχνότητας.  Oφείλεται στα συστατικά της ατμόσφαιρας.  Για συχνότητες < 3 GHz, τα αέρια της ατμόσφαιρας δεν παράγουν εξασθένιση των κυμάτων.  Για συχνότητες > 3 GHz, η εξασθένιση που οφείλεται στην απορρόφηση ενέργειας από το ατμοσφαιρικό οξυγόνο και τους υδρατμούς, γίνεται αισθητή.  Αύξηση συχνότητας σημαίνει αύξηση της εξασθένισης.  Εμφανίζονται φαινόμενα «συντονισμού» για συχνότητες > 20 GHz.  Σε ορισμένες συχνότητες > 20 GHz, οι αποσβέσεις μπορούν να προκαλέσουν διακοπή της ζεύξεως ακόμη και της τάξεως μερικών km.  Η βροχή, το χαλάζι, η ομίχλη και η νέφωση προκαλούν ισχυρές εξασθενίσεις στην περιοχή των μικροκυμάτων.

18 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 18 Φάσμα συχνοτήτων  Για ραδιοζεύξεις μερικών χιλιάδων km επί της επιφάνειας της γης, σημαντικό ρόλο παίζει η ιονόσφαιρα (περιοχή της ατμόσφαιρας σε ύψος km.  Για συχνότητες < 30 ΜΗz η ιονόσφαιρα δρα σαν κάτοπτρο και προκαλεί ανάκλαση των ραδιοηλεκτρικών ακτίνων προς τα κάτω, ώστε οι ακτίνες να επιστρέφουν στη γη.  Το ύψος όπου το κύμα υφίσταται ανάκλαση είναι συνάρτηση της συχνότητάς του και της ηλεκτρονικής πυκνότητας της ιονόσφαιρας.  Η ηλεκτρονική πυκνότητα εξαρτάται από την ηλιακή ακτινοβολία.  Συνεπώς, η ιονοσφαιρική διάδοση είναι συνάρτηση του ημερήσιου χρόνου και της εποχής του έτους.  Για να είναι εφικτή μία ζεύξη πρέπει να γνωρίζουμε τη σύνθεση και το ύψος της ιονόσφαιρας, ώστε να μεταβάλλεται η συχνότητα ζεύξεως μέσα σε διάστημα λίγων ωρών.

19 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο : ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ Aναλογικά συστήματα  Τα αναλογικά συστήματα χρησιμοποιούν: Tην διαμόρφωση πλάτους (ΑΜ) Tην διαμόρφωση συχνότητας (FM).  Για εύρος ζώνης 30 ΜΗz φέρουσας 6 GHz, η υποθετική χωρητικότητα της FM τεχνολογίας είναι 2400 κανάλια ομιλίας.  Άλλες χωρητικότητες καναλιών χρησιμοποιούν διαμόρφωση πλάτους (ΑΜ) και μετάδοση απλής πλευρικής ζώνης (Single Side Band - SSB).  Για το ίδιο εύρος ζώνης των 30 ΜΗz, ένα σύστημα ΑΜ SSB, μπορεί να μεταφέρει 6000 κανάλια ομιλίας.  Συστήματα αναλογικής μετάδοσης, μπορούν τυπικά να μεταφέρουν από 24 μέχρι 2700 κανάλια ομιλίας.

20 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 20 Aναλογικά συστήματα Σχήμα 2.1: Διαμόρφωση ΑΜ. Το φέρον σήμα συνδυάζεται με το διαμορφώνον σήμα ώστε να παράγει μια αύξηση στο πλάτος η οποία παριστάνει την πραγματική πληροφορία.

21 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 21 Aναλογικά συστήματα Σχήμα 2.2: Διαμόρφωση FΜ. Το φέρον σήμα συνδυάζεται με το διαμορφώνον σήμα, ώστε να παράγει έναν υψηλότερο ρυθμό συχνότητας ο οποίος παριστάνει την πραγματική πληροφορία.

22 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 22 Aναλογικά συστήματα Σχήμα 2.3: Tυπικό ασύρματο αναλογικό δίκτυο διαμόρφωσης FM.

23 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 23 Ψηφιακά συστήματα  Άρχισαν να χρησιμοποιούνται από τα μέσα της δεκαετίας του  Στην ψηφιακή μετάδοση χρησιμοποιείται συνήθως: H διαμόρφωση μετατόπισης φάσεως (phase shift keying-PSK), H διαμόρφωση τετραγωνικού παλμού (quadrature amplitude modulation-QAM).  Ένας συνολικός αριθμός από 1344 κανάλια φωνής μπορούν να πολυπλεχθούν σε 30 ΜΗz ραδιοσυχνότητας, με φασματική απόκριση περίπου 3 bits/Hz.  Καινούργιες τεχνικές των 64 QAM υποστηρίζουν 2014 κανάλια ομιλίας σε 30 ΜΗz ραδιοσυχνότητας, με φασματική απόκριση 4,5 bits/Hz.

24 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 24 Ψηφιακά συστήματα Σχήμα 2.4: Διαμόρφωση μετατόπισης 4 φάσεων για τη μετάδοση 2 bits/Hz.

25 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 25 Ψηφιακά συστήματα Σχήμα 2.5: Τυπικό ψηφιακό ασυρματικό σύστημα.

26 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 26 Ψηφιακά συστήματα  Συνήθεις χωρητικότητες ψηφιακών ασυρματικών συστημάτων για πρακτικές ραδιοζεύξεις: 2 Mbits/s, 2x2 MBits/s, 4x2 MBits/s, 8x2 MBits/s, 16x2 MBits/s, 34 MBits/s, 51 MBits/s και 155 ΜΒits/s.  Για την αξιολόγηση της καλής λειτουργίας μιας ραδιοζεύξεως ορίζουμε τις ακόλουθες παραμέτρους: ΒΕR (Bit Error Rate): Ρυθμός λαθών στο χρόνο μέτρησης ΕFS (Error Free Seconds): Δευτερόλεπτα χωρίς λάθη ΕS (Errored Seconds): Δευτερόλεπτα με λάθη SES (Severely Errored Seconds: Δευτερόλεπτα με πάρα πολλά λάθη DM (Degraded Minutes): Πρώτα λεπτά με λάθη US (Unavailable Seconds): Mη διαθέσιμα δευτερόλεπτα

27 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 27 Ψηφιακά συστήματα Ρυθμός λαθών (BER) Yποκειμενική εντύπωση των λαθεμένων bits Όχι αντιληπτή Σποραδικοί κρουστικοί θόρυβοι στις χαμηλές στάθμες ομιλίας, μόλις αντιληπτή Σποραδικοί κρουστικοί θόρυβοι μερικών επιδράσεων, στις χαμηλές στάθμες ομιλίας Παρενόχληση σε κάθε στάθμη ομιλίας Υψηλός βαθμός παρενόχλησης, κατανόηση ομιλίας ουσιαστικά ελαττωμένη 5x10 -2 Σχεδόν ακατανόητη

28 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Εξισώσεις Maxwell  Τα χαρακτηριστικά των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων και η θεωρία των κεραιών, βασίζονται στις εξισώσεις του Maxwell: (όπου D: πυκνότητα ηλεκτρικής ροής, Β: πυκνότητα μαγνητικής ροής, Ε: ένταση ηλεκτρικού πεδίου, Η: ένταση μαγνητικού πεδίου, J: πυκνότητα εντάσεως, ρ: πυκνότητα φορτίου. Tα εμφανιζόμενα βαθμωτά και διανυσματικά μεγέθη είναι σημειακές συναρτήσεις του χρόνου). (Διανυσματικό μέγεθος)(Βαθμωτό μέγεθος) Περιστροφή ηλεκτρικού πεδίουΑπόκλιση πυκνότητας ηλεκτρικής ροής (3.1)

29 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 29 Εξισώσεις Maxwell  Για γραμμικό, ισότροπο και ομοιογενές μέσο, ισχύει: D=εΕ και Β=μΗ (όπου ε: διηλεκτρική σταθερά, μ: μαγνητική διαπερατότητα του μέσου. Οι τιμές τους στο κενό είναι: ε ο =(36π·10 9 ) -1 F/m και μ ο =4π  Η/m).  Για μη γραμμικό μέσο τα ε και μ είναι συναρτήσεις του Ε και του Η.  Για ανισοτροπικό μέσο τα ε και μ εξαρτώνται από τη διεύθυνση του πεδίου.  Για ανομοιογενές μέσο τα ε και μ είναι σημειακές συναρτήσεις.  Η κυματική εξίσωση στον ελεύθερο χώρο (ο οποίος θεωρείται ως μέσον γραμμικό, ισοτροπικό, ομοιογενές, άνευ φορτίων και ρευμάτων), μπορεί να εξαχθεί από τις εξισώσεις του Maxwell θέτοντας J=0 και ρ=0.  Έτσι, προκύπτουν η διανυσματική κυματική εξίσωση του ηλεκτρικού και του μαγνητικού πεδίου: (3.2)(3.3)

30 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 30 Εξισώσεις Maxwell  Για πεδία μεταβαλλόμενα ημιτονοειδώς ως προς τον χρόνο και για κύματα στον ελεύθερο χώρο, η εξίσωση (3.2) μετατρέπεται στην ακόλουθη: (ή) (όπου : σταθερά διαδόσεως ή κυματικός αριθμός στον ελεύθερο χώρο, =3·10 8 m/sec: ταχύτητα του φωτός στον ελεύθερο χώρο, Ε(x,y,z): μιγαδική διανυσ- ματική συνάρτηση χώρου (phasor), ανεξάρτητη του χρόνου).  Αν το Ε είναι συνάρτηση μόνο του z και έχει μόνο τη συνιστώσα Ε x τότε η (3.5) καταλήγει στη μονοδιάστατη κυματική εξίσωση: (Eξίσωση Ηelmholtz) (3.5) (3.6)

31 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 31 Εξισώσεις Maxwell  Mία λύση της παραπάνω εξίσωσης είναι η: E x (z) = Ae -jkz  Eάν εισάγουμε και τη μεταβολή ως προς τον χρόνο, προκύπτει: E x (z,t)=Re[A ej(ωt-kz) ]=A cos(ωt-kz)=E xo cos(ωt-kz) (3.8) [όπου E xo είναι η τιμή του E x (z,t) για z=0 και t=0 (Re: Real Part - πραγματικό μέρος του μιγαδικού)].  O όρος Ae -jkz παριστάνει ένα επίπεδο κύμα που οδεύει κατά τη θετική διεύθυνση του άξονα z με σταθερή ταχύτητα c=ω/k.  H περίοδος αυτού του κύματος κατά μήκος του άξονα z ονομάζεται μήκος κύματος λ και ισχύει: kλ=2π, απ΄ όπου προκύπτει: λ=2π/k=(2π/ω)c=c/f και k=2π/λ.  Έτσι, σε κάθε σημείο του χώρου, έχουμε μια ημιτονοειδή μεταβολή ως προς το χρόνο με περίοδο Τ=1/f και σε κάθε χρονική στιγμή t έχουμε μια ημιτονοειδή μεταβολή στον χώρο με περίοδο λ. (3.7)

32 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 32 Εξισώσεις Maxwell  Για την ένταση του μαγνητικού πεδίου προκύπτει: (3.9) όπου a y είναι το μοναδιαίο διάνυσμα κατά τον άξονα y και η= =120π=377Ω είναι η χαρακτηριστική αντίσταση του ελεύθερου χώρου (του κενού).  Για βαθμωτά μεγέθη η (3.9) γίνεται: (3.10)  Δηλαδή στο επίπεδο κύμα, το ηλεκτρικό και το μαγνητικό πεδίο είναι κάθετα μεταξύ τους και κάθετα στη διεύθυνση διαδόσεως της ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας (σχήμα 3.1).

33 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 33 Εξισώσεις Maxwell Σχήμα 3.1: α) Διάδοση ηλεκτρομα- γνητικού κύματος. β) Πρόσοψη του κύματος σε μεγάλη απόσταση από την πηγή.

34 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 34 Ηλεκτρομαγνητική ισχύς  Ένας όγκος V που περικλείεται από κλειστή επιφάνεια S. To μέσον εντός του V θεωρείται ισοτροπικό και ομοιογενές με διηλεκτρική σταθερά ε, μαγνητική διαπερατότητα μ και αγωγιμότητα σ.  Η στιγμιαία ροή ισχύος δια μέσου της κλειστής επιφάνειας S δίνεται από τη σχέση: (3.11)  Οι όροι Η  Β/2 και Ε  D/2 παριστάνουν πυκνότητα ενέργειας, αποθηκευμένη στο μαγνητικό και ηλεκτρικό πεδίο στον χώρο V: (3.12)(3.13)

35 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 35 Ηλεκτρομαγνητική ισχύς  O όρος J  E=σΕ 2 δηλώνει την ισχύ απωλειών ανά μονάδα όγκου στον χώρο V.  Η εξίσωση (3.11) δηλώνει ότι η στιγμιαία ροή ισχύος διαμέσου της κλειστής επιφάνειας S, ισούται με την ταχύτητα μειώσεως της αποθηκευμένης ενέργειας στο πεδίο (στον χώρο που περικλείεται από την S) μείον την ισχύ απωλειών στον όγκο V.  To διάνυσμα P=ExH ονομάζεται διάνυσμα του Poynting και δίνει τη στιγμιαία ροή ισχύος ανά μονάδα επιφάνειας, η οποία πραγματοποιείται προς τη διεύθυνση που είναι κάθετη στα διανύσματα Ε και Η, δηλαδή κατά τη διεύθυνση διαδόσεως.  Μέση χρονική τιμή της επιφανειακής πυκνότητας ισχύος: (3.14)  Μέση χρονική τιμή της επιφανειακής πυκνότητας ισχύος: (3.15)

36 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 36 Ανάκλαση και διάθλαση επιπέδου κύματος επί τέλειου διηλεκτρικού Σχήμα 3.2: Παράσταση μεταδιδόμενων και ανακλώμενων ηλεκτρο- μαγνητικών ακτίνων.

37 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 37 Ανάκλαση και διάθλαση επιπέδου κύματος επί τέλειου διηλεκτρικού  Νόμος του Snell: (3.16) όπου θ 1 : γωνία προσπτώσεως, θ2: γωνία διαθλάσεως.  Από το σχήμα 3.2 προκύπτει ότι ΟΔ=ΑΒ και συνεπώς sinθ=sinθ 1 ή θ=θ 1, δηλαδή: γωνία ανακλάσεως θ = γωνία προσπτώσεως θ 1.

38 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 38 Ανάκλαση και διάθλαση επιπέδου κύματος επί τέλειου διηλεκτρικού Οριζόντια πόλωση:  Tο διάνυσμα του ηλεκτρικού πεδίου Ε είναι κάθετο επί του επιπέδου προσπτώσεως και παράλληλο προς την επιφάνεια διαχωρισμού (σχήμα 3.3): Σχήμα 3.3: Παράσταση πεδίων στην περίπτωση οριζόντιας πόλωσης.

39 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 39 Ανάκλαση και διάθλαση επιπέδου κύματος επί τέλειου διηλεκτρικού  Οριακή συνθήκη: H εφαπτομενική συνιστώσα του ηλεκτρικού πεδίου Ε είναι συνεχής επί της επιφάνειας διαχωρισμού των δύο μέσων: E π +E α =E μ ή Ε μ /E π =1+(Ε α /E π )  Aποδεικνύεται ότι ισχύει η ακόλουθη εξίσωση του Fresnel:  Θέτοντας R o =E α /E π και λαμβάνοντας υπόψη το νόμο του Snell, προκύπτει ο συντελεστής ανακλάσεως για οριζόντια πόλωση:  Συντελεστής μεταδόσεως για οριζόντια πόλωση: (3.17) (3.18) (3.19)

40 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 40 Ανάκλαση και διάθλαση επιπέδου κύματος επί τέλειου διηλεκτρικού  Κατακόρυφη πόλωση: Το διάνυσμα του ηλεκτρικού πεδίου Ε κείται στο επίπεδο προσπτώσεως (σχήμα 3.4): Σχήμα 3.4: Παράσταση πεδίων στην περίπτωση παράλληλης πόλωσης.

41 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 41 Ανάκλαση και διάθλαση επιπέδου κύματος επί τέλειου διηλεκτρικού  Οριακή συνθήκη: η εφαπτομενική συνιστώσα του ηλεκτρικού πεδίου Ε είναι συνεχής επί της διαχωριστικής επιφάνειας: (Ε π -Ε α )cosθ 1 =Ε μ cosθ 2 ή Ε μ /Ε π =[1-(Ε α /Ε π )](cosθ 1 /cosθ 2 )  Aποδεικνύεται ότι ισχύει η ακόλουθη εξίσωση του Fresnel:  Από το νόμο του Snell και θέτοντας Ε α /Ε π =R k προκύπτει ο συντελεστής ανακλάσεως για κατακόρυφη πόλωση:  Συντελεστής μεταδόσεως για κατακόρυφη πόλωση: (3.20) (3.21) (3.22)

42 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 42 Ανάκλαση και διάθλαση επιπέδου κύματος επί τέλειου διηλεκτρικού  Aπό την εξίσωση (3.21) προκύπτει, ότι για μια ορισμένη τιμή της γωνίας θ 1, ο αριθμητής (και συνεπώς ο συντελεστής ανακλάσεως R k ) μηδενίζεται. Αυτό συμβαίνει όταν:  Όταν ισχύει η παραπάνω σχέση, η θ 1 ονομάζεται γωνία Βrewster.  Συνεπώς, κατά την πρόσπτωση κύματος κατακόρυφης πόλωσης με γωνία προσπτώσεως ίση με τη γωνία Brewster, δεν υφίσταται ανακλώμενο κύμα.  Η ιδιότητα αυτή χρησιμοποιείται στην πράξη προς αποφυγή ανεπιθύμητων ανακλάσεων. (3.23)

43 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 43 Ανάκλαση και διάθλαση επιπέδου κύματος επί τέλειου διηλεκτρικού  Από την εξίσωση (3.18) προκύπτει ότι ο αριθμητής δεν μπορεί να μηδενιστεί και συνεπώς δεν υπάρχει αντίστοιχη γωνία Brewster για οριζόντια πόλωση.  Στην περίπτωση αυτή, για κάθε τιμή της γωνίας προσπτώσεως θ 1 το κύμα θα υφίσταται ανάκλαση.

44 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 44 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο : ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΕΡΑΙΩΝ  Η κεραία, τόσο σαν πομπός όσο και σαν δέκτης, είναι ένα σύστημα αγωγών κατάλληλης μορφής και διαστάσεων, το οποίο διαρρέεται από ρεύματα υψηλής συχνότητας.  Ακτινοβολούμενη συνολική μέση ισχύς από μία κεραία: Ορίζεται ως η καταναλισκόμενη ισχύς σε μια υποθετική, ισοδύναμη αντίσταση, η οποία ονομάζεται αντίσταση ακτινοβολίας. όπου Ι: μέγιστη τιμή του ρεύματος στην κεραία.  Συνάρτηση κατευθυντικότητας D(θ,φ) μιας κεραίας κατά τη διεύθυνση (θ,φ): ορίζεται ως ο λόγος της ακτινοβολούμενης ισχύος ανά μονάδα στερεάς γωνίας κατά τη διεύθυνση (θ,φ), δια της ακτινοβολούμενης συνολικής μέσης ισχύος ανά μονάδα στερεάς γωνίας. (4.1)(4.1)

45 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 45 Χαρακτηριστικά στοιχεία κεραιών Σχήμα 4.1: Δισδιάστατη παράσταση παραβολικού ανακλαστήρα.

46 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 46 Χαρακτηριστικά στοιχεία κεραιών  Iσχύς ανά μονάδα στερεάς γωνίας U(θ,φ): όπου P r : πυκνότητα ισχύος σε απόσταση r από την κεραία.  Aκτινοβολούμενη συνολική μέση ισχύς ανά μονάδα στερεάς γωνίας: (ισχύς ανά μονάδα στερεάς γωνίας από μια υποθετική ισοτροπική κεραία, που ακτινοβολεί ομοιόμορφα προς όλες τις κατευθύνσεις την ίδια συνολική ισχύ W α, όπως και η θεωρούμενη κεραία.)  Συνάρτηση κατευθυντικότητας: (4.2)(4.2) (4.3)(4.3) (4.4)(4.4)

47 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 47 Χαρακτηριστικά στοιχεία κεραιών  Kατευθυντικότητα της κεραίας: Είναι η μέγιστη τιμή της συναρτήσεως κατευθυντικότητας (δηλαδή η τιμή της κατά τη διεύθυνση της μέγιστης ακτινοβολίας). Η κατευθυντικότητα είναι ένα μέτρο του πόσο αποτελεσματική είναι η κεραία στο να συγκεντρώνει σε μια δεδομένη κατεύθυνση την ακτινοβολούμενη ισχύ.  Συνάρτηση κέρδους: Λόγος πυκνότητας ισχύος σε ένα ορισμένο σημείο (μέση χρονική τιμή του διανύσματος Poynting) σε μία δεδομένη κατεύθυνση, προς πυκνότητα ισχύος στο ίδιο σημείο. (Η τελευταία παρέχεται από μια ισοτροπική κεραία που τροφοδοτείται με την ίδια συνολική ισχύ εισόδου, με την οποία τροφοδοτείται και η κεραία της οποίας ζητείται η συνάρτηση κέρδους): όπου W T =W α +W απ : συνολική ισχύς τροφοδοσίας της κεραίας (η W απ περιλαμβάνει όλες τις ωμικές απώλειες). (4.5)

48 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 48 Χαρακτηριστικά στοιχεία κεραιών  Κέρδος κεραίας: Mέγιστη τιμή της συνάρτησης κέρδους:  Συχνά, το κέρδος ή η κατευθυντικότητα, εκφράζονται σε decibel:  Με βάση την εξίσωση (4.6), υπολογίζεται η μέση χρονική στιγμή του διανύσματος Poynting (πυκνότητα ισχύος), σε απόσταση r από την κεραία εκπομπής: (4.6) (4.7) (4.8)

49 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 49 Χαρακτηριστικά στοιχεία κεραιών  Βαθμός αποδόσεως (radiation efficiency) κεραίας: λόγος της ακτινοβολούμενης ισχύος από την κεραία προς τη συνολική ισχύ εισόδου στην κεραία:  Ενεργός επιφάνεια κεραίας (η ικανότητα μιας κεραίας λήψεως να απορροφά ισχύ): Λόγος απορροφούμενης ισχύος W R και ισχύος ανά μονάδα επιφάνειας P του προσπίπτοντος ηλεκτρομαγνητικού κύματος:  Ενεργός επιφάνεια προς κατευθυντικότητα (ή κέρδος):  Για R απ =0: (4.9) (4.10) (4.12)

50 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο : ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΧΩΡΟ Εξίσωση του Friis. Aπώλεια μεταδόσεως Σχήμα 5.1: Σχηματική παράσταση προσανατολισμού κεραιών εκπομπής και λήψεως.  Από τις εξισώσεις (4.8) και (4.10), προκύπτει ότι η ισχύς στην είσοδο του δέκτη δίνεται από την σχέση: (εξίσωση μεταδόσεως στον ελεύθερο χώρο ή εξίσωση του Friis) (5.1)

51 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 51 Εξίσωση του Friis. Aπώλεια μετάδοσης  Με βάση τις εξισώσεις (4.11) και (4.12), η εξίσωση (5.1) μπορεί να γραφεί στις ακόλουθες μορφές: (5.2)(5.3)  Οι παραπάνω εξισώσεις αυτές ισχύουν μόνο για τον ελεύθερο χώρο, όταν οι αποστάσεις μεταξύ των κεραιών ικανοποιούν τη σχέση: d>2α 2 /λ (όπου α: η μεγαλύτερη γραμμική διάσταση μιας εκ των δύο κεραιών.  Aπό την εξίσωση (5.2) προκύπτει ο λόγος W T /W R =(4πd) 2 /(G T G R λ 2 ) [απώλεια μεταδόσεως (transmission loss) στον ελεύθερο χώρο] και συνήθως εκφράζεται σε dB: (5.5)

52 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 52 Εξίσωση του Friis. Aπώλεια μετάδοσης  όπου: ονομάζεται βασική απώλεια μεταδόσεως (basic transmission loss).  Η απώλεια μεταδόσεως εκφράζεται και με την ακόλουθη πρακτική έκφραση: (5.7)  Aπό τη σχέση (4.12) και τη σχέση λ=c/f προκύπτει:  Η παραπάνω σχέση δηλώνει ότι για μια κεραία δεδομένης γεωμετρικής επιφάνειας και αποδοτικότητας, το κέρδος θα είναι τόσο μεγαλύτερο όσο υψηλότερη είναι η συχνότητα. (5.8)

53 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 53 Εξίσωση του Friis. Aπώλεια μετάδοσης  Μέγιστη απόσταση μεταδόσεως στον ελεύθερο χώρο:  όπου W R (min): ελάχιστη ισχύς λήψεως στους ακροδέκτες της κεραίας λήψεως ικανή να δώσει σήμα χρήσιμο, W Τ : ισχύς μεταδόσεως στους ακροδέκτες της κεραίας εκπομπής, (5.9)

54 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 54 Εξίσωση RADAR Σχήμα 5.2: Σχηματική παράσταση συστήματος radar σε απλουστευμένη μορφή  Η πυκνότητα ισχύος στη θέση του αντικειμένου (στόχου), δηλαδή σε απόσταση d από την κεραία εκπομπής, δίνεται ως εξής: (5.10)

55 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 55 Εξίσωση RADAR  Aν το αντικείμενο (στόχος) είναι παθητικό κάτοπτρο ενεργού επιφάνειας Α α, η απορροφούμενη από αυτό ισχύς είναι:  Εγκάρσια διατομή radar σ ενός αντικειμένου: είναι η επιφάνεια που απορροφά όλη την προσπίπτουσα επ’ αυτής ηλεκτρομαγνητική ενέργεια και την επαναντανακλά ομοιόμορφα προς όλες τις διευθύνσεις, έτσι ώστε να παράγει στον δέκτη του radar το ίδιο σήμα, το οποίο δίνει και το πραγματικό αντικείμενο (σχήμα 5.3).  Για μια μεγάλη μεταλλική σφαίρα διαμέτρου D, που αντανακλά όλη την απορροφούμενη ισχύ, η εγκάρσια διατομή radar είναι ίση με τη φυσική εγκάρσια διατομή (εμβαδόν κύκλου) διαμέτρου D (πD 2 /4). (5.11)

56 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 56 Εξίσωση RADAR Σχήμα 5.3: Σχηματική παράσταση κεραίας εκπομπής-λήψεως και αντικειμένου σκεδάσεως.  Για μια μεγάλη μεταλλική σφαίρα διαμέτρου D, η εγκάρσια διατομή radar είναι ίση με το εμβαδόν κύκλου διαμέτρου D (πD 2 /4).  Για ένα αεροπλάνο, η εγκάρσια διατομή radar κυμαίνεται εντός μιας ευρείας ζώνης τιμών, που εξαρτάται από τη διεύθυνση του προσπίπτοντος κύματος.

57 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 57 Εξίσωση RADAR  Η απορροφούμενη από το αντικείμενο (στόχο) ισχύς και ανακλώμενη εκ νέου ισοτροπικά από αυτό (ισχύς σκεδάσεως), δίνεται από τη σχέση:  Πυκνότητα ισχύος στην κεραία λήψεως:  Ισχύς λήψεως:  Με βάση την εξίσωση (4.12), προκύπτει: (5.12) (5.13) (5.14) (5.15)

58 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 58 Εξίσωση RADAR  Μέγιστη απόσταση ανιχνεύσεως ή εμβέλεια του radar:  W R (min): ελάχιστη δυνατή ισχύς λήψεως που δίνει σήμα αντιληπτό στον δέκτη.  H παραπάνω έκφραση μπορεί να εκφραστεί και συναρτήσει του ελάχιστου διακρινόμενου λόγου σήματος προς θόρυβο (S/N) min : όπου W R =S, Ν=kTB, (k=1,38·10-23 Joule/ ο Κ: σταθερά του Boltzmann, T: απόλυτη θερμοκρασία που εξαρτάται από τη θερμοκρασία θορύβου του δέκτη, Β: εύρος ζώνης συχνοτήτων του συστήματος). (5.16) (5.17)

59 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 59 Θερμοκρασία κεραίας  Μία κεραία μπορεί να θεωρηθεί και ως δέκτης θορύβου, αφού κάθε αντικείμενο που έχει θερμοκρασία πάνω από το απόλυτο μηδέν ακτινοβολεί.  Η ποσότητα της ακτινοβολούμενης ισχύος μπορεί να παρασταθεί από μια ισοδύναμη θερμοκρασία.  Ισχύς θορύβου ανά μονάδα εύρους ζώνης (για πλήρως προσαρμοσμένη κεραία η οποία δεν παρουσιάζει ωμικές απώλειες):  όπου T α : θερμοκρασία της κεραίας ή θερμοκρασία της αντίστασης ακτινοβολίας της κεραίας, που προσδιορίζεται από τη θερμοκρασία του χώρου ή αντικειμένου προς το οποίο η κεραία είναι προσανατολισμένη. (5.19)

60 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 60 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο : ΔΙΑΔΟΣΗ ΣΤΟΝ ΓΗΙΝΟ ΧΩΡΟ  Είναι διαφορετική από αυτήν στον ελεύθερο χώρο. Αυτό οφείλεται: Στην παρουσία της γήινης επιφάνειας και του σφαιρικού της σχήματος. Στην ανομοιογένεια των χαρακτηριστικών της ατμόσφαιρας. Στην παρουσία μιας ιονισμένης περιοχής (ιονόσφαιρα) που εκτείνεται από μερικές δεκάδες μέχρι μερικές εκατοντάδες km υπεράνω της γης. Επομένως η μετάδοση από την κεραία εκπομπής προς την κεραία λήψεως, γίνεται με διάφορους τρόπους ή μηχανισμούς διαδόσεως (σχήμα 6.1).

61 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 61 Διάδοση στον γήινο χώρο Σχήμα 6.1: Mηχανισμοί διαδόσεως στον πραγματικό χώρο.

62 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 62 Διάδοση στον γήινο χώρο  Κατ’ ευθείαν κύμα (direct wave): Αν θεωρηθεί ότι ο ελεύθερος χώρος (ομοιογενής, ισοτροπικός, γραμμικός και χωρίς απώλειες) προσεγγίζει τον ατμοσφαιρικό χώρο, τότε το κύμα διαδίδεται επί ευθείας γραμμής. Το κατ’ ευθείαν κύμα όταν διέρχεται στην ατμόσφαιρα, μπορεί να υποστεί διάθλαση (refraction), σκέδαση (scattering) ή περιστροφή του επιπέδου πολώσεως.  Ανακλώμενο κύμα (ground-reflected wave): To εύρος του ανακλώμενου κύματος προσδιορίζεται από τις ιδιότητες της γήινης επιφάνειας στο σημείο ανάκλασης.  Το κατευθείαν και το ανακλώμενο κύμα ονομάζονται κύματα χώρου (space waves).

63 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 63 Διάδοση στον γήινο χώρο  Κύμα επιφάνειας (surface wave): Aκολουθεί την πορεία (συνήθως ανώμαλη) του εδάφους. H επιφάνεια της γης δρα ως διαχωριστική επιφάνεια μεταξύ δύο μέσων διαφορετικής σταθεράς διαδόσεως (έδαφος: επαρκώς αγώγιμο, ατμόσφαιρα: απολύτως διηλεκτρική. Έτσι, δημιουργούνται συνθήκες κυματοδηγήσεως της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, όπως σε μια γραμμή μεταφοράς. Το κύμα επιφάνειας επιτρέπει τη διάδοση των ραδιοηλεκτρικών σημάτων συχνότητας LF και ΜF (μακρά και μεσαία κύματα) - συνήθως ραδιοφωνικά σήματα – έτσι ώστε τα φυσικά εμπόδια όπως όρη, λόφοι, κτίρια κλπ., να μην εμποδίζουν τη διάδοσή τους. Η εξασθένιση του κύματος επιφάνειας εξαρτάται από τις σταθερές αγωγιμότητας και διηλεκτρικότητας του εδάφους κατά μήκος του οποίου οδεύει. Όταν οι κεραίες πομπού και δέκτη είναι τοποθετημένες επί του εδάφους, το κατευθείαν και το ανακλώμενο κύμα απαλείφονται μεταξύ τους και η μετάδοση των ραδιοηλεκτρικών κυμάτων οφείλεται αποκλειστικά στο κύμα επιφάνειας.  Τα κύματα χώρου και τα κύματα επιφάνειας ονομάζονται κύματα εδάφους (ground waves).

64 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 64 Διάδοση στον γήινο χώρο  Τροποσφαιρικά κύματα (tropospheric waves): H τροπόσφαιρα, προσφέρει ένα ακόμη μηχανισμό διαδόσεως ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Μπορεί να θεωρηθεί ως μέσον γραμμικό, απολύτως διηλεκτρικό και μη ομοιογενές, με ιδιότητες που καθορίζονται από τις μετεωρολογικές συνθήκες. Ο δείκτης διαθλάσεως της τροπόσφαιρας (refractive index) (όπου ε r = ε αέρα /ε ο ) μειώνεται με το ύψος, στην αρχή γραμμικά και στη συνέχεια εκθετικά και παρουσιάζει τοπικές διακυμάνσεις.

65 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 65 Διάδοση στον γήινο χώρο Οι μεταβολές αυτές έχουν προκαλούν: oΔιάθλαση (καμπύλωση των κυμάτων): επιτρέπει τη ραδιοηλεκτρική επικοινωνία μεταξύ σημείων που βρίσκονται πέραν του γεωμετρικού ορίζοντα. oΣκέδαση. oΜερικές ή ολικές ανακλάσεις. Τα παραπάνω επιτρέπουν την πραγματοποίηση ζεύξεων μεγάλων αποστάσεων ( km). Στην κατώτερη τροπόσφαιρα, οι μετεωρολογικές συνθήκες απότομη μείωση του δείκτη διαθλάσεως με το ύψος, σχηματίζοντας ένα είδος κυματοδηγού που ονομάζεται τροποσφαιρικός κυματοδηγός (duct), που επιτρέπει τη διάδοση μέχρι 800 περίπου km από τον πομπό.

66 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 66 Διάδοση στον γήινο χώρο  Ιονοσφαιρικά κύματα (ionospheric waves) ή ουράνια κύματα (sky waves): Φτάνουν στον δέκτη μετά από ανάκλαση ή σκέδαση στην ιονόσφαιρα. Η ύπαρξη της ιονισμένης αυτής περιοχής οφείλεται στην ηλιακή δραστηριότητα. Μέσω της ιονόσφαιρας προκαλείται διάθλαση (ανάκλαση) των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, η οποία επιτρέπει τη διάδοση των βραχέων κυμάτων (3-30 ΜΗz) μεταξύ σημείων που βρίσκονται σε απόσταση μερικών χιλιάδων km. Με μία μόνο ανάκλαση από την ιονόσφαιρα μπορεί να καλυφθεί απόσταση περίπου 4000 km. Η ιονόσφαιρα μπορεί να προκαλέσει και σκέδαση των κυμάτων, η οποία οφείλεται στην παρουσία ζωνών ανώμαλου ιονισμού. Αυτό επιτρέπει τη διάδοση των υπερβραχέων κυμάτων ( ΜΗz) για την πραγματοποίηση ζεύξεων της τάξεως των 2000 km.

67 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 67 Διάδοση στον γήινο χώρο  Όλες οι συνεισφορές των κυμάτων που φτάνουν στον δέκτη μέσω των διαφόρων μηχανισμών προστίθενται διανυσματικώς (σύμφωνα με τα σχετικά πλάτη και τις φάσεις τους).  Τα πλάτη εξαρτώνται: Από την κατευθυντικότητα της κεραίας. Από τους δείκτες διαθλάσεως των διαφόρων περιοχών. Από τους συντελεστές ανακλάσεως. Από τον παράγοντα αποσβέσεως.  Οι σχετικές φάσεις εξαρτώνται: Aπό τις διαθλαστικές και ανακλαστικές ιδιότητες του γήινου χώρου Aπό τις αποστάσεις των διαφόρων διαδρομών διαδόσεως από τον πομπό στον δέκτη.

68 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 68 Διάδοση στον γήινο χώρο  Οι συνεισφορές αυτές (ανάλογα με τις φάσεις των διαφόρων κυμάτων), μπορούν να ενισχύσουν ή να εξασθενίσουν το πεδίο στον δέκτη, σχετικά με το πεδίο το οποίο θα ελαμβάνετο υπό συνθήκες διαδόσεως στον ελεύθερο χώρο.  Oι ατμοσφαιρικοί και ιονοσφαιρικοί παράγοντες μεταβάλλονται ημερησίως και με τις μετεωρολογικές συνθήκες, με αποτέλεσμα το πεδίο στον δέκτη να υφίσταται διαρκείς και μερικές φορές βαθιές διακυμάνσεις.  Η ατμόσφαιρα δρα και ως μέσο που προκαλεί εξασθένιση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, λόγω απορροφήσεως ενέργειας. Η εξασθένιση αυτή δεν είναι ίδια για όλες τις συχνότητες αλλά παρουσιάζει επιλεκτικότητα.

69 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 69 Διάδοση στον γήινο χώρο  Με βάση τα παραπάνω: Για μικρές αποστάσεις από τον πομπό ( km) ανάλογα με τη συχνότητα, κύματα όλων των συχνοτήτων μπορούν να μεταδοθούν ως κύματα επιφάνειας. Κύματα συχνότητας 30 ΜHz - 30 GHz, μεταδίδονται ως τροποσφαιρικά κύματα. Κύματα συχνοτήτων <30 ΜΗz (VLF, LF, MF, HF) διαδίδονται ως ιονοσφαιρικά κύματα. Μέσω ιονόσφαιρας μεταδίδονται και τα υπερβραχέα κύματα (VHF), με το μηχανισμό της ιονοσφαιρικής σκεδάσεως. Όλα τα κύματα συχνότητας >30 ΜΗz, διαδίδονται ως κατευθείαν κύματα.

70 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 70 Κύμα εδάφους  Σύμφωνα με τον Bullington το ηλεκτρικό πεδίο που οφείλεται στο κύμα εδάφους δίνεται από τη σχέση: Εο: ένταση του ηλεκτρικού πεδίου στον ελεύθερο χώρο, R: συντελεστής ανακλάσεως του εδάφους, Α: συντελεστής αποσβέσεως του κύματος επιφάνειας, Δ: διαφορά φάσεως που οφείλεται στη διαφορά διαδρομής μεταξύ ανακλώμενου και κατ’ ευθείαν κύματος.  Στην εξίσωση (6.1): O πρώτος όρος αφορά το κατ’ ευθείαν κύμα. O δεύτερος όρος αφορά το ανακλώμενο κύμα. O τρίτος όρος αφορά το κύμα επιφάνειας. (6.1)

71 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 71 Κύμα εδάφους  Όταν οι κεραίες εκπομπής και λήψεως είναι τοποθετημένες ή μπορούν να θεωρηθούν τοποθετημένες (h<<λ) επί του εδάφους, τότε ψ=0 (γωνία προσπτώσεως του προσπίπτοντος ηλεκτρο- μαγνητικού κύματος).  Τότε R=–1 και το κατευθείαν κύμα με το ανακλώμενο κύμα απαλείφονται μεταξύ τους. Στην περίπτωση αυτή, η μετάδοση του κύματος οφείλεται αποκλειστικά στο κύμα επιφάνειας.  Αυτό συμβαίνει π.χ. με τη λήψη ραδιοφωνικών εκπομπών στη διάρκεια της ημέρας.  Στις υψηλές (3-30 ΜΗz) και λίαν υψηλές ( ΜΗz) συχνότητες, το μήκος κύματος είναι σχετικά μικρό και έτσι είναι δυνατή (οικονομικώς και τεχνικώς) η ανύψωση των κεραιών υπεράνω του εδάφους σε ύψος h≥λ/4.  Τότε το κατ’ ευθείαν και ανακλώμενο κύμα δεν είναι μηδέν και το πεδίο στην κεραία λήψεως είναι το διανυσματικό άθροισμα του κύματος χώρου και του κύματος επιφάνειας.

72 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 72 Κύμα χώρου  Όταν οι κεραίες εκπομπής και λήψεως που βρίσκονται σε οπτική επαφή, είναι ανυψωμένες τουλάχιστον πάνω ένα μήκος κύματος από το έδαφος, ο συντελεστής Α στην εξίσωση (6.1) μπορεί να θεωρηθεί αμελητέος.  Τότε, το σήμα λήψεως είναι το διανυσματικό άθροισμα του κατ΄ ευθείαν και του ανακλώμενου κύματος (σχήμα 6.2). Σχήμα 6.2: Σχηματική παράσταση κατ’ ευθείαν και ανακλώμενου κύματος.

73 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 73 Κύμα χώρου  Το ανακλώμενο κύμα εξαρτάται από: τον συντελεστή ανακλάσεως R, την διαφορά φάσεως Δ (η οποία οφείλεται στην διαφορά διαδρομής ανακλώμενου και κατ’ ευθείαν κύματος):  Όταν d>5(h 1 +h 2 ), τότε:  Δεχόμαστε αρχικά, ότι η επιφάνεια του εδάφους είναι λεία και επίπεδη και ότι το έδαφος έχει πεπερασμένη αγωγιμότητα σ και διηλεκτρική σταθερά ε (στην πραγματικότητα η διηλεκτρική σταθερά είναι μιγαδική).  Γωνία προσπτώσεως ψ (σχήμα 6.2): (6.2)(6.2) (6.3)(6.3) (6.5)(6.5)

74 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 74 Κύμα χώρου  Στις περισσότερες πρακτικές εφαρμογές ισχύει tanψ=ψ:  Αποδεικνύεται ότι ο συντελεστής ανακλάσεως επιπέδου κύματος οριζόντιας πολώσεως προσπίπτοντος επί του εδάφους δίνεται ως εξής:  Ο αντίστοιχος συντελεστής κατακόρυφης πολώσεως είναι:  όπου χ=σ/ωε ο. (6.6) (6.7) (6.8)

75 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 75 Κύμα χώρου  Aπό τις εξισώσεις (6.7) και (6.8), προκύπτει ότι οι συντελεστές ανακλάσεως είναι μιγαδικοί και συνεπώς το ανακλώμενο κύμα θα διαφέρει σε εύρος και φάση από το προσπίπτον κύμα. Σχήμα 6.3: (α) Πλάτος και (β) φάση του συντελεστή ανακλάσεως για «καλή» (αγώγιμη) γη και οριζόντια πόλωση.

76 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 76 Κύμα χώρου Σχήμα 6.4: (α) Πλάτος και (β) φάση του συντελεστή ανακλάσεως για «καλή» (αγώγιμη) γη και κατακόρυφη πόλωση.

77 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 77 Κύμα χώρου Σχήμα 6.5: (α) Πλάτος και (β) φάση των συντελεστών ανακλάσεως για θαλάσσια επιφάνεια.

78 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 78 Κύμα χώρου  Από τα παραπάνω σχήματα προκύπτει ότι: Όταν η γωνία προσπτώσεως είναι μικρή (ψ  0), τότε R o =-1 και R κ =-1, δηλαδή το ανακλώμενο κύμα έχει το ίδιο πλάτος με το προσπίπτον αλλά παρουσιάζουν διαφορά φάσεως 180 . Αυτό συμβαίνει για όλες τις συχνότητες και όλες τις ειδικές αγωγιμότητες των διαφόρων τύπων εδάφους. Για το προσπίπτον κύμα οριζόντιας πολώσεως προκύπτει: oH φάση του ανακλώμενου κύματος διαφέρει από εκείνη του προσπίπτοντος κατά 180  περίπου, για όλες τις τιμές της γωνίας προσπτώσεως ψ. oΑυξανομένης της ψ το εύρος του R o μεταβάλλεται, χωρίς να παρουσιάζει μεγάλες μεταβολές. Η μεταβολή είναι τόσο μεγαλύτερη όσο υψηλότερη είναι η συχνότητα και όσο μικρότερη είναι η αγωγιμότητα.

79 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 79 Κύμα χώρου Στην περίπτωση κατακόρυφης πολώσεως προκύπτει ότι: oΌσο αυξάνει η γωνία ψ, το εύρος και η φάση του ανακλώμενου κύματος μειώνονται ταχέως. oΤο εύρος του συντελεστή ανακλάσεως Rκ διέρχεται από ένα ελάχιστο, όταν η φάση του παίρνει την τιμή -90 . oΗ αντίστοιχη γωνία προσπτώσεως ψ, ονομάζεται γωνία ψευδο-Brewster, σε αναλογία με την περίπτωση τέλειων διηλεκτρικών. oΣυνεπώς όταν η γωνία προσπτώσεως είναι ίση με τη γωνία Brewster ή ψευδο-Brewster, το ανακλώμενο κύμα είναι πολύ μικρό. oΗ ιδιότητα αυτή χρησιμοποιείται στην πράξη για να αποφύγουμε ανεπιθύμητες ανακλάσεις. oΓια μεγαλύτερες τιμές της γωνίας ψ το εύρος αυξάνει και η φάση τείνει στο μηδέν.

80 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 80 Κύμα χώρου  Αν στην εξίσωση (6.1) θεωρηθεί ότι ψ  0, τότε R  -1 και προκύπτει:  Στην πράξη, η γωνία Δ είναι μικρή, έτσι ώστε cosΔ  1 και sinΔ  Δ και λαμβάνοντας υπόψην την εξίσωση (6.3), προκύπτει:  όπου Ε ο : μέγιστη τιμή του ηλεκτρικού πεδίου στον ελεύθερο χώρο.  Aπό τις εξισώσεις (4.6) και (3.15α) και σε απόσταση d από την κεραία εκπομπής προκύπτει:  και συνεπώς το ηλεκτρικό πεδίο σε V/m θα είναι: (6.9)(6.9) (6.10) (6.11) (6.12)

81 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 81 Κύμα χώρου  Η ένταση του συνολικού ηλεκτρικού πεδίου της εξίσωσης (6.10) θα είναι:  Αν ληφθούν υπόψην οι ανωμαλίες του εδάφους, το ανακλώμενο κύμα θα υφίσταται σκέδαση και θα μειώνεται σε πλάτος ως προς το ανακλώμενο κύμα από λεία επιφάνεια.  Ως μέτρο της ανωμαλίας του εδάφους, μπορεί να θεωρηθεί η διαφορά φάσεως που προκύπτει από τη διαφορά διαδρομής μεταξύ ανώμαλης και λείας επιφάνειας:  όπου D: τυπική απόκλιση των ανωμαλιών του εδάφους ως προς το μέσο ύψος της γήινης επιφάνειας. (6.13) (6.14)

82 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 82 Κύμα επιφάνειας  Όταν τα ύψη των κεραιών είναι μικρά ως προς το μήκος κύματος, το κύμα επιφανείας θα πρέπει να ληφθεί υπόψην στην εξίσωση (6.1).  Αυτό συμβαίνει επειδή το έδαφος δεν είναι τέλειος ανακλαστήρας και επομένως το πεδίο πρέπει να πολλαπλασιαστεί επί ένα συμπληρωματικό συντελεστή αποσβέσεως Α.  Το πεδίο στην κεραία λήψεως είναι συνήθως μεγαλύτερο με κατακόρυφη πόλωση απ’ ότι με οριζόντια.  Αυτή είναι συνήθως η περίπτωση με τα μακρά και μεσαία κύματα αλλά όχι με τα υπερβραχέα κύματα.  Η απόσβεση (ή εξασθένιση) του πεδίου οφείλεται στην απορρόφηση ενέργειας από το έδαφος. Ένα μέρος της ενέργειας μεταδίδεται εντός του εδάφους και προκαλεί ηλεκτρικά ρεύματα.  Το κύμα επιφάνειας ορίζεται ως το κατακόρυφο ηλεκτρικό πεδίο για κατακόρυφη πόλωση ή το οριζόντιο ηλεκτρικό πεδίο για οριζόντια πόλωση, το οποίο συσχετίζεται με τις συνιστώσες των ρευμάτων εδάφους που δημιουργούνται λόγω της μη τέλειας ανακλάσεως.

83 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 83 Κύμα επιφάνειας Σχήμα 6.6: Σχηματική παράσταση του κύματος επιφάνειας.  Ο συντελεστής αποσβέσεως Α λαμβάνει τιμές ≤1 και εξαρτάται από: Tην απόσταση. Tη συχνότητα. Tις σταθερές εδάφους. Tον τύπο της πολώσεως.

84 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 84 Κύμα επιφάνειας (6.15)  όπου για κατακόρυφη πόλωση ή για οριζόντια πόλωση και ε=ε r -j60λσ. (ε r : σχετική διηλεκτρική σταθερά του εδάφους, σ: ειδική αγωγιμότητα, λ: μήκος κύματος σε m, ψ: γωνία προσπτώσεως μετρούμενη από την επιφάνεια του εδάφους, ψ=0 για κεραίες τοποθετημένες επί της επιφάνειας του εδάφους).

85 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 85 Κύμα επιφάνειας  Για ψ  0, ισχύει: (6.16)  Για b<5  ο συντελεστής αποσβέσεως Α, δίνεται από την εμπειρική σχέση:  Για όλες τις τιμές της b ο Α δίνεται από την εμπειρική σχέση:  Συνήθως ο συντελεστής αποσβέσεως Α δίνεται από καμπύλες, οι οποίες είναι συναρτήσεις της αριθμητικής αποστάσεως p και της φασικής σταθεράς b και εξαρτώνται από τα χαρακτηριστικά του εδάφους. (6.16α) (6.16β)

86 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 86 Κύμα επιφάνειας Σχήμα 6.7: Θεωρητικές καμπύλες του συντελεστή αποσβέσεως Α.

87 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 87 Σφαιρική γη - Συντελεστής αποκλίσεως  Κατά τη διάδοση ραδιοκυμάτων, η επιφάνεια της γης μπορεί να θεωρηθεί μέχρι απόστασης d=80f -1/3, (f σε MHz).  Σε μεγαλύτερες αποστάσεις, πρέπει να ληφθεί υπόψην η σφαιρικότητα της γης.  Αν ληφθεί υπόψην η σφαιρικότητα της γης, το κύμα επιφάνειας δεν θα φτάνει στο σημείο λήψεως κατόπιν ευθύγραμμης διαδρομής αλλά δια περιθλάσεως περί τη γη και δια διαθλάσεως στα χαμηλά στρώματα της ατμόσφαιρας.  Η απόσβεση του κύματος επιφάνειας γίνεται γρήγορα αρκετά μεγάλη και προσεγγιστικά υπολογίζεται από τη σχέση: όπου Α είναι σε dB/km και λ σε m. (6.17)

88 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 88 Σφαιρική γη - Συντελεστής αποκλίσεως  Όσον αφορά το κύμα χώρου (σχήμα 6.8): το υπό του εδάφους ανακλώμενο κύμα ανακλάται από σφαιρική επιφάνεια με αποτέλεσμα η ανακλώμενη δέσμη να αποκλίνει περισσότερο από την αντίστοιχη δέσμη, η οποία θα ανακλάτο από επίπεδη επιφάνεια. Έτσι, το ανακλώμενο κύμα φτάνει στο δέκτη εξασθενημένο ως προς την περίπτωση ανακλάσεως από επίπεδη γη. Η εξασθένιση αυτή μετριέται από τον συντελεστή αποκλίσεως D (<1): όπου α=6370 km: ακτίνα της γης. (6.18)

89 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 89 Σφαιρική γη - Συντελεστής αποκλίσεως Σχήμα 6.8: Ανάκλαση από σφαιρική επιφάνεια.

90 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 90 Σφαιρική γη - Συντελεστής αποκλίσεως  Tα ύψη h 1 ’ και h 2 ’ των κεραιών εκπομπής και λήψεως υπεράνω του επιπέδου του εφαπτόμενου της γης στο σημείο ανακλάσεως, ονομάζονται διορθωμένα ύψη:  Aν α=6370 km και τα ύψη εκφρασθούν σε m, ενώ οι αποστάσεις από το σημείο ανακλάσεως d 1 και d 2 σε km, τότε προκύπτει: (6.19) (6.20)

91 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 91 Σφαιρική γη - Συντελεστής αποκλίσεως  Για σφαιρική γη, μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι σχέσεις που ισχύουν για επίπεδη γη, αν: Tα πραγματικά ύψη των κεραιών h 1 και h 2 αντικατασταθούν από τα διορθωμένα ύψη h 1 ’ και h 2 ’, O συντελεστής ανακλάσεως R της εξίσωσης (6.1) αντικατασταθεί από το γινόμενο RD. (6.21)

92 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 92 Συνθήκη οπτικής επαφής  Για να βρίσκονται δύο απομακρυσμένα σημεία σε οπτική επαφή, θα πρέπει να είναι ανυψωμένα υπεράνω του εδάφους (σχήμα 6.9).  Τα ελάχιστα ύψη των κεραιών, ώστε να εξασφαλιστεί η οπτική επαφή, δίνονται από τις σχέσεις:  και οι αποστάσεις d 1 και d 2 από τις σχέσεις:  Για κεραίες τοποθετημένες σε ύψη h 1 και h 2, η μέγιστη απόσταση ζεύξεως οπτικής επαφής είναι: (6.22) (6.23) (6.24)

93 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 93 Συνθήκη οπτικής επαφής Σχήμα 6.9: Οριακή συνθήκη οπτικής επαφής.  Από το σχήμα 6.9 προκύπτει ότι υπό συνθήκες οριακής οπτικής επαφής, ένα μέρος της ακτινοβολούμενης ενέργειας από την κεραία εκπομπής, εμποδίζεται από την επιφάνεια της γης.

94 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 94 Συνθήκη οπτικής επαφής  Η οπτική επαφή είναι εξασφαλισμένη μόνον όταν το μέγιστο μέρος της μεταδιδόμενης ενέργειας φτάνει στην κεραία λήψεως.  Δεχόμαστε ότι αυτό συμβαίνει, όταν είναι ελεύθερο από εμπόδια ένα στερεό ελλειψοειδές εκ περιστροφής (ελλειψοειδές του Fresnel, σχήμα 6.10) και το οποίο ορίζεται ως γεωμετρικός τόπος των σημείων P, για τα οποία ισχύει PA+PB= d 1 +d 2 +λ/2. Σχήμα 6.10: Ελλειψοειδές του Fresnel που εξασφαλίζει την οπτική επαφή.

95 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 95 Συνθήκη οπτικής επαφής  Πρώτη ζώνη Fresnel: Tομή του ελλειψοειδούς του Fresnel με το επίπεδο που είναι κάθετο στην ευθεία ΑΒ.  Ακτίνα ελλειψοειδούς του Fresnel:  Μέγιστη τιμή της r: στο κέντρο του ελλειψοειδούς όπου d 1 =d 2 =d/2:  H θεώρηση του ελλειψοειδούς του Fresnel, έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της αποστάσεως οπτικής ζεύξεως d που δίνεται από την εξίσωση (6.24).  Η απόσταση d μπορεί να μειωθεί ακόμη περισσότερο, αν υπάρχουν προεξοχές του εδάφους όπως υψώματα, λόφοι, δάση, κτίρια κλπ. (6.26) (6.28)

96 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 96 Συνθήκη οπτικής επαφής  Η επαλήθευση της οπτικής επαφής πραγματοποιείται σχεδιάζοντας το ελλειψοειδές του Fresnel, το οποίο πρέπει να είναι ελεύθερο από εμπόδια.  Όταν η οπτική επαφή είναι πλήρως εξασφαλισμένη ή όταν ένα μικρό μέρος της πρώτης ζώνης του Fresnel παρεμποδίζεται, η ολική απόσβεση μπορεί να υπολογισθεί λαμβάνοντας υπόψην: το κατ’ ευθείαν κύμα μεταξύ πομπού και δέκτη [του οποίου η απόσβεση δίνεται από την εξίσωση (5.7)] και το υπό του εδάφους ανακλώμενο κύμα, το οποίο υπολογίζεται με τα όσα αναπτύχθηκαν παραπάνω.

97 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 97 Eπίδραση εμποδίων στη διάδοση - Ζεύξη δια περιθλάσεως  Όταν ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα προσπίπτει επί ενός αιχμηρού εμποδίου (σχήματα 6.11 και 6.12), το πεδίο πέραν του εμποδίου είναι ασθενέστερο του πεδίου που διαδίδεται στον ελεύθερο χώρο, αλλά δεν είναι μηδέν.  Αρχή του Huyghens: η περιοχή του χώρου υπεράνω του εμποδίου δρα ως δευτερεύουσα πηγή διαχύσεως της ακτινοβολίας και ακτινοβολεί ενέργεια σε σημεία που βρίσκονται «υπό σκιάν» ως προς τις κατ’ ευθείαν ακτίνες.  Με βάση την αρχή του Huyghens, το ηλεκτρικό πεδίο Ε στη λήψη (το οποίο παράγεται δια περιθλάσεως), δίνεται από: Τον λόγο του πεδίου Ε ο (πεδίο διαδιδόμενο στον ελεύθερο χώρο), δια ενός συντελεστή αποσβέσεως ο οποίος είναι συνάρτηση του λόγου h o /r (όπου h o : προεξοχή αιχμηρού εμποδίου ως προς την κατευθείαν ακτίνα, r: ακτίνα πρώτης ζώνης Fresnel στην περιοχή του εμποδίου).

98 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 98 Eπίδραση εμποδίων στη διάδοση - Ζεύξη δια περιθλάσεως Σχήμα 6.11: Διάδοση ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων παρουσία αιχμηρού εμποδίου, με προεξοχή h ο αρνητική. Σχήμα 6.12: Διάδοση ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων παρουσία αιχμηρού εμποδίου, με προεξοχή h ο θετική.

99 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 99 Eπίδραση εμποδίων στη διάδοση - Ζεύξη δια περιθλάσεως  Στην περίπτωση θετικής προεξοχής, η παρουσία του εμποδίου μπορεί να οδηγήσει σε ενίσχυση του πεδίου, που ονομάζεται κέρδος πεδίου από εμπόδιο (1,18-1,4 dB).  Στην περίπτωση αρνητικής προεξοχής, το πεδίο είναι πάντοτε εξασθενημένο.  Για μηδενική προεξοχή (h o =0), o συντελεστής αποσβέσεως είναι ίσος με 2, αφού το εμπόδιο παρακωλύει ακριβώς τον μισό χώρο.  Η απόσβεση Α d του πεδίου, που οφείλεται στην παρουσία αιχμηρού εμποδίου, ονομάζεται συμπληρωματική ως προς τον ελεύθερο χώρο εξασθένιση λόγω περιθλάσεως.  Η εξασθένιση αυτή αυξάνει αυξανομένου του λόγου h o /r. Δεδομένου ότι το r μειώνεται με την αύξηση της συχνότητας [εξίσ. (6.26)], η απόσβεση Α d αυξάνει αυξανομένης της συχνότητας. Αυτό σημαίνει, ότι παρουσία εμποδίου μεταδίδονται δια περιθλάσεως κύματα μεγαλύτερου μήκους κύματος λ.

100 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 100 Σχήμα 6.13: Συμπληρωματική απόσβεση σε dB ως προς τη διάδοση στον ελεύθερο χώρο.

101 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 101 Eπίδραση εμποδίων στη διάδοση - Ζεύξη δια περιθλάσεως  Ως αιχμηρό εμπόδιο (knife-edge) θεωρείται ένα οξύ αντικείμενο, μικρού βάθους, το οποίο είναι αδιαφανές στα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, (π.χ. λόφος ή κτίριο).  Η λεία σφαιρική γη (σχήμα 6.14), δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αιχμηρό εμπόδιο και η απόσβεση λόγω περιθλάσεως είναι μεγαλύτερη από την απόσβεση του πεδίου στην περίπτωση αιχμηρού εμποδίου.  H συμπληρωματική απόσβεση λόγω περιθλάσεως Α d για λεία σφαιρική γη ως προς την απόσβεση στον ελεύθερο χώρο, δίνεται σε dB από την προσεγγιστική σχέση:  όπου d o είναι σε km, a=6370 km και λ σε m. (6.29)

102 Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών, Μέτρο 1.2., Κοινωνία της Πληροφορίας 102 Eπίδραση εμποδίων στη διάδοση - Ζεύξη δια περιθλάσεως  Από την εξίσωση (6.29), προκύπτει ότι η συμπληρωματική απόσβεση λόγω λείας, σφαιρικής γης, αυξάνει αυξανομένης της συχνότητας.  Αυτό οδηγεί στο να χρησιμοποιούνται σε ζεύξεις δια περιθλάσεως (π.χ. ζεύξεις μεγάλης αποστάσεως υπεράνω θαλάσσης, στις οποίες δεν είναι δυνατή η τοποθέτηση ενδιάμεσων σταθμών), οι μικρότερες συχνότητες της περιοχής των υπερβραχέων κυμάτων ( ΜΗz). Σχήμα 6.14: Διάδοση παρουσία εμποδίου, που συνίσταται από μέρος της λείας, σφαιρικής επιφάνειας της γης.


Κατέβασμα ppt "Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο Τ.Ε.Ι. Σερρών Το εκπαιδευτικό υλικό που ακολουθεί αναπτύχθηκε στα πλαίσια του έργου «Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google