Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

• Στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας • Σε αυτούς εφαρμόζεται το ius civile.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "• Στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας • Σε αυτούς εφαρμόζεται το ius civile."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 • Στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας • Σε αυτούς εφαρμόζεται το ius civile

2  Με τη γέννηση σε νόμιμο γάμο κατά το Ρ.Δ. (iustae nuptiae – iustum matrimonium)  Oι δύο γονείς ή ο πατέρας πρέπει να είναι Ρωμαίοι πολίτες κατά τη σύλληψη.  Αν η μητέρα είναι ξένη: να έχει το δικαίωμα επιγαμίας (ius conubii).  Xωρίς νόμιμο γάμο, αν η μητέρα είναι Ρωμαία κατά τη γέννηση.  Με την απελευθέρωση  Με την απονομή της ρωμαϊκή πολιτείας σε κοινότητες-άτομα  Με την ανάληψη αξιώματος στις πόλεις τους για τους Λατίνους των αποικιών  Με την αποστράτευση (veterani) για τους ξένους που υπηρετούν στα auxilia (honesta missio).

3  Έχει μεγάλη σημασία  Επί Δημοκρατίας, βασίζεται στην καταγραφή των πολιτών στα βιβλία των Κηνσόρων (κάθε πέντε έτη).  Επί Ηγεμονίας, βασίζεται σε δήλωση της γέννησης των γνησίων τέκνων από τον έναν από τους γονείς σε αρμόδια αρχή.  Στις Επαρχίες: στο Διοικητή, σε album (& οι veterani, & απονομή πολιτείας)  Δεν δηλώνονται τα νόθα  Η μητέρα συντάσσει testatio.  H δήλωση έχει αποδεικτική σημασία και η παράλειψή της δεν επηρεάζει τη γνησιότητα του τέκνου.

4  O Ρωμαίος πολίτης έχει τρία ονόματα:  Προωνύμιο (praenomen)  Όνομα του γένους (nomen gentilicium)  Επώνυμο (cognomen)  Π.χ. Gaius Julius Caesar  Οι γυναίκες ονομάζονται μόνο με το όνομα του γένους τους (Ιουλία, Κλαυδία), στο οποίο προσθέτουν αυτό του συζύγου τους.  Η χρήση ξένου ονόματος γένους ή επωνύμου είναι ποινικό αδίκημα.

5  Από το ένδυμά του, την τόγα  Ο εκ γενετής ελεύθερος, έχει δικαίωμα να φορά χρυσό δακτυλίδι

6  Με την περιαγωγή σε δουλεία.  Με την προσχώρηση σε άλλη πολιτεία.  Από τα χρόνια του Αυγούστου: και διπλή πολιτεία.  Με την «απαγόρευση νερού και φωτιάς», (interdictio acque et igni) μορφή εξορίας πέρα από τα ρωμαϊκά σύνορα.  Επί Ηγεμονίας, πρακτικά ανεφάρμοστη.  Εκτοπισμός σε νησί (deportatio in insulam)

7  Ο Ρωμαίος που αιχμαλωτίζεται από εχθρούς γίνεται δούλος.  Αν επιστρέψει στη ρωμαϊκή επικράτεια ανακτά την ελευθερία και την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη (ius postliminii)  Tα δικαιώματά του μένουν «σε εκκρεμότητα».  Αν πεθάνει αιχμάλωτος η διαθήκη που έχει συντάξει πριν την αιχμαλωσία μένει ισχυρή και κατά πλάσμα δικαίου θεωρείται ότι πέθανε ελεύθερος (νόμος επί Σύλλα).  Ο γάμος του αιχμαλώτου λύεται και αν επιστρέψει, πρέπει να τελέσει νέο.  Η νομή του χάνεται, και αν γυρίσει ξεκινάει νέα.

8  Στενή  Όσοι ζουν υπό την απόλυτη εξουσία του pater familias (υπεξούσιοι).  Σύζυγος cum manu  Tέκνα (υπεξούσια) και οι cum manu σύζυγοί τους.  Εισποίηση –υιοθεσία (τεχνητή συγγένεια).  Δούλοι (στο αρχαϊκό δίκαιο, αποκαλούνται familia).  Ευρεία  Όλα τα πρόσωπα που κατάγονται από κοινό πρόγονο και συνδέονται με δεσμό συγγένειας εξ αρρενογονίας (adgnatio).  Gens : όλα τα μέλη έχουν το ίδιο nomen gentilicium.

9  Manus:  Η εξουσία επί της συζύγου.  Προϋπόθεση: γάμος Cum manu  Patria potestas:  Η εξουσία επί των κατιόντων.  Δικαίωμα ζωής και θανάτου  Έκθεση νεογέννητων  Πώληση υπεξουσίων  Ό,τι περιουσία αποκτούν, περιέρχεται στον εξουσιαστή πατέρα.  Aγ ωγές προσθέτου ιδιότητας: σε όποιον συναλλάχθηκε με υπεξούσιο, στρέφονται κατά εξουσιαστή.

10  Χρημάτιο = ομάδα περιουσιακών στοιχείων που παραχωρεί ο εξουσιαστή κατά χρήση στον υπεξούσιο.  Ο υπεξούσιος έχει ελεύθερη διαχείρισή τους.  Ανήκει κατά κυριότητα στον εξουσιαστή.  Από κοινωνική και οικονομική άποψη θεωρείται περιουσία του κατιόντος.  Λαμβάνεται υπ’ όψιν στη διαθήκη.  Στρατιωτικό χρημάτιο: ό,τι αποκτά ο υπεξούσιος στρατιώτης κατά τη θητεία του (λάφυρα, μισθό). Έχει πλήρη ικανότητα διάθεσης.  Οιονεί στρατιωτικό χρημάτιο (Μ. Κωνσταντίνος) = ό,τι αποκομίζει από την πολιτική υπηρεσία.  Μ. Κωνσταντίνος = δικαιώματα υπεξουσίου σε bona materna.

11  Με το θάνατο του pater familias, όλοι οι υπεξούσιοι γίνονται αυτεξούσιοι, άντρες και γυναίκες.  Το ίδιο αν ο πατέρας χάσει την ελευθερία του ή την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη.  Με τη χειραφεσία του υπεξουσίου (emancipatio).  Mε τον cum manu γάμο της υπεξουσίας  Με την υιοθεσία από τρίτο.

12  Από αρρενογονία (adgnatio) = η μόνη που αναγνωρίζει το ius civile.  Eξ αίματος (cognatio): μεταξύ προσώπων με κοινή καταγωγή ή που κατάγονται το ένα από το άλλο.  Σε ευθεία γραμμή: ανιόντες – κατιόντες  Εκ πλαγίου: κοινή καταγωγή  Βαθμοί συγγενείας: ανάλογα με τον αριθμό των γεννήσεων.  Εξώγαμη συγγένεια: η εκτός γάμου, και η συγγένεια με τη μητρική πλευρά.  Αγχιστεία (adfinitas) = η σχέση από το γάμο, ανάμεσα στο σύζυγο και τους συγγενείς του άλλου.  Οιονεί αγχιστεία = η σχέση των δύο οικογενειών από γάμο.

13  Ελευθερία –πολιτεία – οικογένεια. Προσδιορίζουν το Ρωμαίο πολίτη.  Aν χαθεί κάποιο από τα στοιχεία αυτά, μείωση της προσωπικότητας (capitis deminutio).  Παραβάλλεται στις πηγές με το θάνατο.

14  Maxima = απώλεια και των 3 στοιχείων, περιαγωγή σε δουλεία.  Media = απώλεια ιδιότητας Ρωμαίου πολίτη. Χάνεται η θέση στην οικογένεια.  Minima = απώλεια θέσης στην οικογένεια (όχι με σημερινά κριτήρια μείωση προσωπικότητας – αυτεξούσιοι – κορίτσια που συνάπτουν γάμο cum manu).

15  Συνέπεια ορισμένων πράξεων, π.χ. κλοπής (furtum).  Καταδίκης μετά από ατιμωτική αγωγή (actio famosa).  Προέρχεται από το Πραιτορικό Ήδικτο = συνέπειες ιδιωτικού δικαίου.  Η επίπληξη του Κήνσορα (nota censoria) = ατιμία κατά το ius civile, συνέπειες κοινωνικές.  Ο άτιμος δεν μπορεί:  Να είναι μάρτυρας  Να παρίσταται με αντιπρόσωπο στο δικαστήριο  Να καταλάβει αξιώματα

16  Οι δούλοι, αν και δεν έχουν ικανότητα δικαίου, έχουν περιορισμένη δικαιοπρακτική ικανότητα.  Ηλικία (για αυτεξουσίους):  Νήπια (infantes) = δεν μπορούν λόγω ηλικίας να μιλήσουν (όριο = 7 ετών).  Άνηβοι (impuberes) = προεφηβική ηλικία (αγόρια έως 14 ή ανάλογα με τη σωματική διάπλαση, κορίτσια 12).  Έφηβoι (puberes): περιβολή της « ανδρικής τόγας» (toga virilis)στη γιορτή των liberalia, εγγραφή του praenomen στον κατάλογο των πολιτών.

17  Νήπια: ανίκανα για δικαιοπραξίες – αδικοπραξίες, γιατί δεν μπορούν να καταλάβουν όσα κάνουν.  Άνηβοι που δεν βρίσκονται υπό πατρική εξουσία:  μπορούν να δικαιοπρακτήσουν (εκτός αν είναι πολύ μικροί), με την παρουσία του επιτρόπου αν αναλαμβάνουν υποχρεώσεις ή βάρη («Χωλά συναλλάγματα»).  αν αποκομίζουν μόνον οφέλη, μπορούν και μόνοι τους.  Ικανοί για αδικοπραξία, αν μπορούν να αντιληφθούν τι κάνουν.  Έφηβοι: ικανοί για αδικοπραξία και δικαιοπραξία.

18  Από την εξαπάτηση («καταδολίευσή» ) τους.  Χορηγείται αγωγή (actio popularis), που μπορεί να ασκήσει κάθε Ρωμαίος πολίτης.  Έχει ποινικό χαρακτήρα  Δεν θίγει το κύρος της δικαιοπραξίας  Χορηγείται από τον Πραίτορα ένσταση στον ανήλικο, αν δεν έχει εκπληρώσει.  Αν έχει εκπληρώσει, παρέχεται αποκατάσταση στο ακέραιο (in integrum restitutio).  O ανήλικος μπορεί να ζητήσει από τον Πραίτορα να του χορηγήσει κηδεμόνα για ορισμένες υποθέσεις.

19  Η ελεύθερη, αυτεξούσια, έφηβη Ρωμαία βρίσκεται υπό συνεχή επιτροπεία.  Λόγω «διανοητικής ελαφρότητας»  Εξαίρεση: οι Εστιάδες Παρθένες  Αναγκαία η παρουσία του επιτρόπου για κάθε τυπική δικαιοπραξία και ανάληψη υποχρεώσεων από τη γυναίκα.  Προνόμιο πολυτεκνίας (Αύγουστος): απαλλάσσει τις μητέρες τριών και + τέκνων από την επιτροπεία.  Οι γυναίκες είναι πάντοτε ικανές για αδικοπραξία.

20  Παράφρονες:  Ανίκανοι για δικαιοπραξία και αδικοπραξία.  Αν έχουν «φωτεινό διάλειμμα» μπορούν να δικαιοπρακτήσουν έγκυρα.  Κηδεμονία των συγγενών εξ αρρενογονίας, αργότερα διορίζεται από τον Πραίτορα ή Διοικητή Επαρχίας.  Άσωτοι  Όσοι με ελαφρότητα διασπαθίζουν την πατρική περιουσία, θέτοντας σε κίνδυνο την οικογένεια  Τίθενται υπό κηδεμονία των εξ αρρενογονίας συγγενών, μετά από διάταξη του Πραίτορα.

21  Άμεση ή γνήσια  Με δήλωση βούλησης του αντιπροσώπου  Τα αποτελέσματα επέρχονται αμέσως για τον αντιπροσωπευόμενο  Δεν αναγνωρίζεται στο Ρωμαϊκό Δίκαιο (πλην της Αιγύπτου)  Έμμεση  Ο αντιπρόσωπος καταρτίζει τη δικαιοπραξία με δήλωσή του στο δικό του όνομα  Όχι για λογαριασμό του  Μεταβιβάζει τα αποτελέσματα της δικαιοπραξίας στον αντιπροσωπευόμενο με άλλη πράξη.  Αναγκαία ή νόμιμη  Επιβάλλεται από το νόμο  Είτε ευθέως, ορίζοντας το πρόσωπο του αντιπροσώπου.  Είτε αναθέτοντας σε δημόσια αρχή να τον καθορίσει.  Εκούσια  Ο διορισμός η όχι του αντιπροσώπου εξαρτάται από τη βούληση του αντιπροσωπευομένου

22  Πρόσωπο εμπιστοσύνης  Συνήθως απελεύθεροι  Οι πλούσιοι Ρωμαίοι τους αναθέτουν τη διαχείριση της περιουσίας τους  Αποκτούν με παράδοση τη νομή για λογαριασμό του αντιπροσωπευομένου.

23  Η έννοια δεν διαμορφώνεται στο Ρωμαϊκό Δίκαιο  Δεν υπάρχει όρος  Universitas = συσσωμάτωση.  Αναγνωρίζει όμως τις ενώσεις φυσικών προσώπων  Η βούλησή τους = η συνισταμένη των βουλήσεων των μελών του  Νομική αυτοτέλεια περιουσιακών ομάδων

24  Populus romanus (Ρωμαϊκή πολιτεία)  το υπόδειγμα των ενώσεων προσώπων  Το σύνολο των πολιτών  Res publica = τα πράγματα που ανήκουν στην ολότητα των Ρωμαίων.  Η ρωμαϊκή πολιτεία διέπεται από το ius publicum, και όταν συναλλάσσεται με ιδιώτες.  Η βούλησή της εκφράζεται από τα αρμόδια όργανα.  Οι διαφορές του populus romanus με τους ιδιώτες επιλύονται διοικητικά. Δεν κλητεύεται ενώπιον του Πραίτορα.  Το ταμείο (aerarium) έχει δημόσιο χαρακτήρα = κοινή περιουσία των Ρωμαίων.

25  Κοινότητες (municipia, civiates) = ενότητες προσώπων.  Διέπονται από το δημόσιο δίκαιο, η περιουσία τους = κοινή όλων των πολιτών τους.  Αργότερα, μπορούν να παραστούν σε δίκη  Διοικούνται από τα όργανά τους.  Fiscus= η δημόσια περιουσία του Ηγεμόνα.  Ανήκει στον εκάστοτε Ηγεμόνα που έχει ελεύθερη διάθεσή της εν ζωή  Μετά θάνατον περιέρχεται στο διάδοχό του και όχι στους κληρονόμους του.  Αποτελεί ιδιαίτερο νομικό πρόσωπο.  Μπορεί να παρίσταται στο δικαστήριο.

26  Eνώσεις προσώπων  Επιτρέπονται από το Δωδεκάδελτο (επιρροή σολώνειας νομοθεσίας)  Tίθενται περιορισμοί λόγω καταχρήσεων με το Senatus Consultum de Bacchanalibus (186 π.Χ.)  Δυσπιστία Ρωμαίων έναντι σωματείων (π.χ. αρνητική απάντηση Τραϊανού σε Πλίνιο για ίδρυση πυροσβεστικής υπηρεσίας στη Βιθυνία). Senatus Consultum de Bacchanalibus

27  Επαγγελματικές ενώσεις  Μισθωτές φόρων (publicani)  Συντεχνίες (corpora), αργότερα γίνονται υποχρεωτικά.  Σωματεία πλοικτητών/εμπόρων  Σωματεία με σκοπό τη συνεστίαση των μελών τους (sodalitates) ή την ταφή τους  Θρησκευτικά σωματεία  Απαιτείται άδεια της Συγκλήτου, αν το καταστατικό του σωματείου προβλέπει συνελεύσεις των μελών  Διέπονται από καταστατικό  Το περιεχόμενο είναι ελεύθερο, αν ο σκοπός είναι θεμιτός  Δεν επιτρέπεται να συνέρχονται πάνω από 1 φορά/μήνα  Κανείς δεν μπορεί να είναι μέλος σε πάνω από 1 σωματείο  Μέλη: τουλάχιστον 3, για κατά πλειοψηφία λήψη αποφάσεων  Μέλη: και δούλοι!

28  Περιορισμένη ικανότητα  Μπορούν να αποκτήσουν την κυριότητα π.χ. δούλων, που ανήκουν στο σύνολο των μελών.  Μπορούν να αναλάβουν υποχρεώσεις που βαραίνουν το σύνολο  Μπορούν να ενάγουν- ενάγονται, εκπροσωπούμενα από τον actor  Διαλύονται  Αν τα μέλη πέσουν κάτω από 3  Με απόφαση της συνέλευσής τους  Από την πολιτεία, αν ο σκοπός καταστεί παράνομος  Αν λυθεί, η περιουσία διανέμεται μεταξύ των μελών.

29  Εκκλησία  Ένωση πιστών  Αρχικά = παράνομο σωματείο (collegium illicitum)  Aναγνωρίζεται από το Μ. Κωνσταντίνο  Την περιουσία της διαχειρίζεται ο Επίσκοπος  Διαιρείται σε Επισκοπές, που παρίστανται στο δικαστήριο  Ιδρύματα (pia causa)  Oμάδα περιουσίας αφιερωμένη σε κάποιο σκοπό  Συστήνονται με κληροδοσία ή δωρεά υπό όρους  Υπέρ φυσικών ή νομικών προσώπων (σωματείου – κοινότητας)  Γνωρίζει ανάπτυξη ο θεσμός στο Βυζάντιο.


Κατέβασμα ppt "• Στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας • Σε αυτούς εφαρμόζεται το ius civile."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google