Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Διαταραχές Κιρκάδιων Ρυθμών Θωμάς Παπαρρηγόπουλος Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αιγινήτειο Νοσοκομείο.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Διαταραχές Κιρκάδιων Ρυθμών Θωμάς Παπαρρηγόπουλος Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αιγινήτειο Νοσοκομείο."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Διαταραχές Κιρκάδιων Ρυθμών Θωμάς Παπαρρηγόπουλος Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αιγινήτειο Νοσοκομείο

2 Ομοιοστατικός και σιρκαδιανός μηχανισμός ρύθμισης κύκλου ύπνου-εγρήγορσης

3

4 24-ωρη Νευρο-ορμονική δραστηριότητα

5 Δείκτες φάσης σιρκαδιανού ρυθμού  Χρησιμοποιούμενοι δείκτες  Εσωτερική θερμοκρασία σώματος  Προσδιορισμός μελατονίνης υπό χαμηλό φωτισμό [ Dim light melatonin measurement (DLMO) ]  Κλινική χρησιμότητα (;)  Προβληματικός ο προσδιορισμός  Η εσωτερική θερμοκρασία σώματος μεταβάλλεται από τη δραστηριότητα, τη λήψη τροφής και τον ύπνο  Η έκκριση μελατονίνης είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στην έκθεση στο φώς

6 Οι Διαταραχές των Κιρκάδιων Ρυθμών μπορούν να προέλθουν είτε από εξωγενείς είτε από ενδογενείς παράγοντες που διαταράσουν τη φυσιολογία του σιρκαδιανού ρυθμού

7 Διαγνωστικά κριτήρια  Επίμονο ή επαναλαμβανόμενο μοτίβο διαταραχής του ύπνου που οδηγεί σε υπερβολική υπνηλία ή αϋπνία που οφείλεται σε ασυμφωνία ανάμεσα στις επιθυμητές και τις πραγματικές περιόδους ύπνου  Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική δυσφορία ή παραβλάπτει σημαντικά την κοινωνική, επαγγελματική ή άλλη λειτουργικότητα του ατόμου  Η διαταραχή δεν συμβαίνει αποκλειστικά κατά τη διαδρομή κάποιας άλλης διαταραχής του ύπνου ή άλλης ψυχικής διαταραχής  Δεν οφείλεται στην άμεση επίδραση κάποιας ουσίας ή σε κάποια γενική ιατρική κατάσταση

8 Κύριο χαρακτηριστικό  Η ποιότητα του ύπνου είναι κατά βάση φυσιολογική, αλλά είναι διαταραγμένη η χρονική του διευθέτηση.

9 Ταξινόμηση (ICSD) 1. Σύνδρομο αλλαγής της ζώνης της ώρας [Time zone change (jet lag) syndrome] 2. Κυλιόμενο ωράριο εργασίας [Shift work sleep disorder] 3. Ακανόνιστος ρυθμός ύπνου-εγρήγορσης [Irregular sleep-wake pattern] 4. Σύνδρομο καθυστέρησης της φάσης του ύπνου [Delayed sleep phase syndrome] 5. Σύνδρομο προώθησης της φάσης του ύπνου [Advanced sleep phase syndrome] 6. Διαταραχή απουσίας του 24ωρου ρυθμού ύπνου- εγρήγορσης [Non-24-hour sleep-wake disorder]

10

11 Επιδημιολογικά δεδομένα  Περιορισμένα δεδομένα  Συχνότερο το σύνδρομο καθυστέρησης της φάσης του ύπνου  Επιπολασμός: 0.13% (Ιαπωνία), 0.17% (Νορβηγία), 7-15% εφήβων στις δυτικές κοινωνίες  90% έναρξη στην παιδική ή εφηβική ηλικία  Οικογενειακό ιστορικό στο 45%  Κυλιόμενο ωράριο εργασίας: 30% των εργαζόμενων σε νυκτερινές βάρδιες και 26% των εργαζόμενων σε εναλλασόμενες βάρδιες πληρούν κριτήρια διαταραχής του ύπνου λόγω κυλιόμενου ωραρίου εργασίας

12 Κυλιόμενο ωράριο εργασίας  15-25% του εργατικού δυναμικού των αναπτυγμένων χωρών εργάζεται μόνιμα ή περιστασιακά σε βάρδιες  Περισσότερα από 14 διαφορετικά ωράρια (συνηθέστερα ανά 8ωρο ή 12ωρο)  Αποσυγχρονισμός του κιρκαδιανού ρυθμού του οργανισμού

13 Διαταραχή ύπνου λόγω κυλιόμενου ωραρίου εργασίας  Διαγνωστικά κριτήρια  Εργασία σε νυκτερινή βάρδια ή σε εναλλασόμενη βάρδια για τις προηγούμενες 2 εβδομάδες  Διαταραχή της ημερήσιας λειτουργικότητας (αϋπνία ή υπερβολική ημερήσια υπνηλία) για περισσότερο από 1 μήνα

14 Κυλιόμενο ωράριο εργασίας

15  Πρώιμα σημεία δυσανεξίας  Διαταραχές ύπνου  Υπνηλία  Κόπωση  ↓ αποδοτικότητας (κυρίως τις πρώτες πρωινές ώρες 3-5πμ)  Έκπτωση φυσικής, διανοητικής λειτουργικότητας & ψυχοκινητικών δεξιοτήτων > αύξηση ατυχημάτων

16 Chernobyl 1:23 AM Bhopal 12:40 AM Three Mile Island 4:00 AM

17 Ποσοστά λαθών vs Ώρα της ημέρας

18 Κυλιόμενο ωράριο εργασίας  Όψιμα συμπτώματα  Γαστρεντερικές διαταραχές (↑ γαστρικού και 12δακτυλικού έλκους, γαστρίτις)  Χρόνια διαταραχή ύπνου  Κατάχρηση ουσιών και φαρμάκων  Διαταραχές αναπαραγωγικής λειτουργίας (συσχέτιση με αυτόματες αποβολές, πρώιμο τοκετό)  ↑ νοσηρότητα-θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα (μέχρι και 40%)  ↑ μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής  Επιμένουσα διαταραχή του ύπνου μετά από τη διακοπή της εργασίας  Γενικότερες ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις

19 Κυλιόμενο ωράριο εργασίας  Προτεινόμενες πρακτικές αντιμετώπισης  Εκτίμηση καταλληλότητας και αντοχής του ατόμου στο κυλιόμενο ωράριο (οι μεσήλικες & οι γυναίκες περισσότερο ευάλωτοι)  Σταθερό ωράριο ή βάρδιες (π.χ. σταθερό νυκτερινό ωράριο)  Παράταση πρωινού ύπνου μετά από νυκτερινή εργασία  Προγραμματισμός δύο περιόδων ύπνου (κύρια & βραχεία περίοδος)  Προγραμματισμός ύπνου σύντομης διάρκειας  Έκθεση σε φως  Σωματική άσκηση  Χορήγηση μελατονίνης / μοδαφινίλης (επί υπνηλίας)

20 Σύνδρομο καθυστέρησης της φάσης του ύπνου [Delayed sleep phase syndrome] • 3-6 ώρες αργότερα από το συμβατικό ωράριο • Χαρακτηριστικό πρόβλημα στο να κοιμηθεί πριν από τις και να ξυπνήσει πριν από τις 10.00

21 Σύνδρομο καθυστέρησης της φάσης του ύπνου  Η συνηθέστερη διαταραχή (ανεπαρκή δεδομένα)  Πιθανά 0.17% στο γενικό πληθυσμό  >15% στους εφήβους  Θετικό οικογενειακό ιστορικό  Αιτιάσεις για αδυναμία συμμόρφωσης με το κοινωνικά επιβαλλόμενο ωράριο  Θεραπεία: Έκθεση σε ισχυρό φως ( το πρωί επί 1-2 ώρες / αποτέλεσμα συνήθως μετά από 2 εβδομάδες ) και χορήγηση μελατονίνης ( 2-3 ώρες πριν από τη νυκτερινή κατάκλιση / το αποτέλεσμα μπορεί να μην επιδιαρκεί )

22 Σύνδρομο προώθησης της φάσης του ύπνου [Advanced sleep phase syndrome] • Συσχετίζεται με την αυξανόμενη ηλικία • Σπάνιο στις νεαρές ηλικίες • Περίπου 1% των μεσήλικων • Πιθανοί γενετικοί παράγοντες (μετάλλαξη του Period 2 γονιδίου) • Θεραπεία: Έκθεση σε φως το απόγευμα

23 Ακανόνιστος ρυθμός ύπνου- εγρήγορσης [Irregular sleep-wake pattern]  Χαρακτηρίζεται από την απουσία κανονικού κιρκαδιανού ρυθμού  Παρόλο που ο συνολικός χρόνος ύπνου είναι φυσιολογικός, οι περίοδοι του ύπνου κατανέμονται ακανόνιστα μέσα στο 24ωρο  Επικρατούν τα βραχέα επεισόδια ύπνου (> 3 ημερησίως)  Σχετικά σπάνια κατάσταση  Πιθανώς ως αποτέλεσμα πρωτοπαθούς διαταραχής του κιρκαδιανού ρυθμού  Έλλειψη εξωτερικών χρονοδοτών (π.χ. φως και φυσική δραστηριότητα)  Παρατηρείται συχνότερα στην άνοια, σε παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές, και σε βαρειές Κ.Ε.Κ.

24 Ακανόνιστος ρυθμός ύπνου- εγρήγορσης [Irregular sleep-wake pattern]

25 Ακανόνιστος ρυθμός ύπνου- εγρήγορσης  Θεραπεία: Αποσκοπεί κυρίως στην αποκατάσταση των εξωτερικών χρονοδοτών  Προγραμματισμός κοινωνικών και φυσικών δραστηριοτήτων  Προγραμματισμένη έκθεση σε ισχυρό φώς  Επικουρικός ρόλος των υπνωτικών για επαγωγή του ύπνου

26 Σύνδρομο αλλαγής της ζώνης της ώρας (Jet lag)  Δυσκολία στην έναρξη ή τη συντήρηση του ύπνου, υπερβολική υπνηλία, ελάττωση του υποκειμενικού αισθήματος εγρήγορσης και απόδοσης κατά τη διάρκεια της ημέρας ή αϋπνία κατά τη διάρκεια της νύκτας  Σωματικά συμπτώματα κυρίως από το γαστρεντερικό  Παρόλο που οι βιορρυθμοί αρχίζουν να προσαρμόζονται μέσα σ’ένα διήμερο, τα συμπτώματα μπορεί να επιμείνουν επί μία εβδομάδα ή και περισσότερο  Υπάρχει τάση να εμφανίζονται εντονότερα στις πτήσεις προς ανατολάς και όταν διασχίζονται περισσότερες ζώνες (>2-3 ζώνες)

27 Σύνδρομο αλλαγής της ζώνης της ώρας (Jet lag)  Μέτρα αντιμετώπισης  Προσπάθεια να αγνοηθεί η καινούργια ώρα και να διατηρηθεί ο αρχικός ρυθμός ύπνου-εγρήγορσης  Έκθεση σε φως σε προγραμματισμένα χρονικά διαστήματα με σκοπό τον επανασυγχρονισμό του βιορυθμού (έκθεση το πρωί για πτήσεις προς τα δυτικά και το απόγευμα για πτήσεις προς τα ανατολικά)  Λήψη μελατονίνης (κυρίως μελέτες με χορήγηση μελατονίνης 5mg πριν τη νυκτερινή κατάκλιση για πτήσεις προς ανατολάς)  Βραχείας διάρκειας δράσης υπνωτικά (π.χ. Sonata) / Μοδαφινίλη

28 Διάγνωση (Γενικά)  Κλινική συνέντευξη και ιστορικό  Ακτιγραφία (1-2 εβδομάδες)  Ημερολόγιο ύπνου-εγρήγορσης  Πολυ-υπνογραφική καταγραφή  Μέτρηση μελατονίνης και θερμοκρασίας σώματος

29

30 Θεραπεία (Γενικά)  Δύσκολη θεραπεία λόγω των πολλών φυσιολογικών παραμέτρων που εμπλέκονται και χρήζουν επαναβηματοδότησης (π.χ. μελατονίνη, θερμοκρασία, κορτιζόλη)  Χρονοθεραπεία (συνεδρίες σταδιακής προώθησης της φάσης του ύπνου)  Η προσαρμογή σε μετάθεση της ώρας του ύπνου νωρίτερα είναι δυσκολότερη από την προσαρμογή σε μετάθεσή της αργότερα.  Ο ασθενής μπορεί να προσαρμοστεί με σταδιακή καθυστέρηση της ώρας του ύπνου, μέχρι να επιτευχθεί το επιδιωκόμενο πρόγραμμα.

31 Θεραπεία (Γενικά)  Φωτοθεραπεία (αποτελεσματικότερη στις παροδικές παρά στις επίμονες διαταραχές)  Έκθεση σε ισχυρό φως (>10000 lux)  Ανάλογα με το χρονικό σημείο έκθεσης (σε σχέση με τη θερμοκρασία του σώματος) προώθηση ή καθυστέρηση του ρυθμού  Πρωινή έκθεση οδηγεί σε προώθηση (phase advance) και η νυκτερινή έκθεση σε καθυστέρηση (phase delay) της φάσης του ύπνου  Μελατονίνη (0.5-5mg) [λειτουργεί με τον αντίθετο τρόπο που λειτουργεί η έκθεση στο φώς]  Βιταμίνη Β 12

32 Συμπεράσματα  Οι διαταραχές των κιρκάδιων ρυθμών συμβαίνουν είτε δευτερογενώς λόγω ασυμφωνίας της περιόδου του ύπνου και του κιρκάδιου ρυθμού είτε στην ενδογενή απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού  Η έκθεση σε φώς και η μελατονίνη αποτελούν χρήσιμες παρεμβάσεις στη θεραπεία  Σημαντικός ο ρόλος των εξωτερικών χρονοδοτών


Κατέβασμα ppt "Διαταραχές Κιρκάδιων Ρυθμών Θωμάς Παπαρρηγόπουλος Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αιγινήτειο Νοσοκομείο."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google