Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

«Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου» Ημερίδα: «Μετανάστευση και φύλο. Από την αδήλωτη εργασία στην ένταξη» Αθήνα,

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "«Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου» Ημερίδα: «Μετανάστευση και φύλο. Από την αδήλωτη εργασία στην ένταξη» Αθήνα,"— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 «Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου» Ημερίδα: «Μετανάστευση και φύλο. Από την αδήλωτη εργασία στην ένταξη» Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2013 Ματίνα Παπαγιαννοπούλου

2 Εισαγωγικά  Ειδική εστίαση: διεθνική σωματεμπορία γυναικών και πολιτικές διαχείρισής της.  Εμπειρική έρευνα με αντικείμενο: «Η γυναικεία μετανάστευση στην Ελλάδα» / Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείoυ Πανεπιστημίου και το Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών/Διοτίμα.  Οι συνεντεύξεις διενεργήθηκαν με ανώτερα διοικητικά στελέχη εξειδικευμένα στην αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων, [Τμήμα Καταπολέμησης Εμπορίας Ανθρώπων / Υποδιεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος της Ασφάλειας Αττικής (Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη) και Υπουργείο Εξωτερικών].

3 Το διακύβευμα: Η άφιξη του «ξένου»  Αναδιαμόρφωση του διανοητικού και πρακτικού πεδίου σε σχέση με τα θέματα εξουσίας, γνώσης και σεξουαλικότητας, του τρίπτυχου δηλαδή που, σύμφωνα με τον Φουκώ (1982: 13), αποτελεί το πλαίσιο του θεμελιακού τρόπου άσκησης της καταστολής.  Η ύπαρξη του/της μετανάστη/-τριας αποτελεί: παράπλευρη απώλεια της «προόδου», πηγή ανασφάλειας, δεν έχει πάντα συγκεκριμένο πρόσωπο ούτε και μονοσήμαντο περιεχόμενο.  Ποιοτική και ποσοτική μεταβολή/αναδιοργάνωση των μεταναστεύσεων.  Η παρουσία της διεθνικής σωματεμπορίας των γυναικών επέφερε αλλαγές στη δομή της αγοράς εργασίας και της κοινωνίας, στον πολιτισμό των φύλων, όπως επίσης και στο περιεχόμενο της σεξουαλικότητας.

4  Η διεθνική σωματεμπορία αποτελεί πλέον το συστατικό μέρος της σύγχρονης πορνείας, το αντικείμενο πολλών επιστημονικών κλάδων, το πεδίο νομικών, αστυνομικών και δικαστικών ενεργειών, όπως επίσης το πλαίσιο θεωρητικών και ερευνητικών επεξεργασιών.  Μέσω της διατύπωσης ενός παθιασμένου αιτήματος για την καταστολή της σωματεμπορίας και της εργαλειοποίησης του λεξιλογίου της οδύνης θεμελιώνεται, όπως θα δούμε στη συνέχεια, μια κατασταλτική πολιτική άσκησης βιοεξουσιαστικών τεχνικών. Το διακύβευμα: Η άφιξη του «ξένου»

5  Τα κράτη οριοθετούν τα εδάφη τους με αμοιβαία αποκλειστικό τρόπο [αποεδαφικοποίηση/επαναεδαφικοποίηση, αποεθνικοποίηση/επαναεθνικοποίηση].  Σχεσιακή συνθήκη «inclusio/exclusio» που αντιδιαστέλλει τους πολίτες της Ένωσης με τους «εξωκοινοτικούς αλλοδαπούς.  Οι πολιτικές διαχείρισης της μετανάστευσης, οι κατασταλτικές πρακτικές, οι συνοριακοί έλεγχοι και η κατασκευή ηθικών πανικών που συνοδεύει τους μετανάστες όχι μόνο δεν μειώνουν τις μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών, αλλά αντίθετα καθιστούν τους/τις μετανάστες/-τριες ευάλωτους/-ες στην εκμετάλλευση. Τα σύνορα και η εμπορία ανθρώπων: Η στροφή της πολιτικής σκηνής προς την ανθρώπινη ασφάλεια

6 Απόσπασμα συνέντευξης 1 «Από την άλλη μεριά εμείς είμαστε υποχρεωμένοι σαν αστυνομία, επειδή έχουμε και τη συνοριακή φύλαξη, να προστατεύουμε τα σύνορα. Εκεί έχεις μια διάσταση που έχει να κάνει με μετανάστες, με λαθροδιακινητές, που δεν μπορείς να τους ξεχωρίσεις από την αρχή, κινδυνεύεις πάνω στα σύνορα συνεχώς με όλους αυτούς τους ανθρώπους. Υπάρχει μια, πως να το πω, πιο βίαιη συμπεριφορά, εξάλλου το αστυνομικό επάγγελμα εμπεριέχει τη βία, δεν μπορούμε να την αποφύγουμε. Αν θέλεις να συλλάβεις κάποιον, πρέπει να ασκήσεις βία. Δεν κάθεται κανένας να τον συλλάβεις εύκολα. Και όλη αυτή η κατάσταση δυστυχώς δεν δημιουργεί σχέσεις εμπιστοσύνης με τους μετανάστες. Από την άλλη, σαν κομμάτι του ελληνικού κράτους, εμείς λειτουργούμε λίγο με παλαιά πρότυπα, δηλαδή οι αστυνομικές υπηρεσίες, εκτός ορισμένων, δεν είναι διαμορφωμένες, ώστε να μπορούν να συνεργαστούν με μετανάστες…».

7 Απόσπασμα συνέντευξης 2 «[…] υπάρχουν δύο ειδών μετανάστες στην Ελλάδα, έτσι; Μάλλον τριών ειδών μετανάστες. Υπάρχουν οι νόμιμοι που διαχωρίζονται στους μετανάστες από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από τις χώρες του δυτικού κόσμου που έχουν μια αντιμετώπιση τελείως διαφορετική. Οι μετανάστες, οι οποίοι είναι νόμιμοι αλλά προέρχονται από χώρες του τρίτου κόσμου που είναι τελείως διαφορετικοί. Και υπάρχουν και οι παράνομοι. Εκεί, δηλαδή, κάθε μορφή αλλάζει τελείως. Συν του ότι να ξέρετε ότι έχουμε και ένα μεγάλο πρόβλημα… εμείς που τουλάχιστον… εγώ το βλέπω σαν ειδική υπηρεσία εδώ με τους μετανάστες που προέρχονται από τις αραβικές χώρες και βασικά τις μουσουλμανικές χώρες με το θέμα των γυναικών. Οι οποίοι, δυστυχώς, δεν μπορούν να αντιληφθούν την ευρωπαϊκή κατάσταση ή τον δυτικό τρόπο ζωής και γι’ αυτούς δυστυχώς, οι γυναίκες εξακολουθούν να είναι πράγμα, έτσι; Δηλαδή δεν μπορούν να ’ρθουν οι γυναίκες αυτές σε επαφή με κανέναν από εμάς γιατί δεν επιτρέπεται από την οικογένεια…».

8 Απόσπασμα συνέντευξης 3 «…δηλαδή όταν ήρθα δέκα χρόνια πριν […] ασχοληθήκαμε με ένα καινούριο θέμα, το οποίο είχε να κάνει με την ανθρώπινη ασφάλεια. Ήταν μια έννοια, ας πούμε, η οποία χαρακτήριζε τις ήπιες δυνάμεις, δηλαδή τις δυνάμεις που αντλούν τη δύναμη και την ισχύ τους από τις διεθνείς σχέσεις, από τη δύναμη των επιχειρημάτων τους, τον σταθεροποιητικό τους προσανατολισμό και την ανθρωπιστική τους διάσταση. Ήταν χώρες όπως ο Καναδάς, η Νορβηγία, και υπήρξε ένα δίκτυο τότε, το Human Security Network. […] Αυτό είχε μια ατζέντα από θέματα. Ήταν “freedom from fear, freedom from want and freedom to live in dignity”… Δηλαδή, το conflict δεν είχε να κάνει πια με τη σύγκρουση με τους τακτικούς στρατούς και με τη γεωπολιτική, έτσι όπως την ξέραμε στον ψυχρό πόλεμο, αλλά είχε να κάνει περισσότερο με την ασφάλεια του πολίτη εν καιρώ ειρήνης, […] Συγκεκριμένα: νάρκες κατά προσωπικού, μικρά, ελαφρά όπλα, εκπαίδευση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οργανωμένο έγκλημα, σιτιστική ασφάλεια, δηλαδή πως να το πω όλο το θέμα της φτώχειας. […] Κάπου εκεί μπήκε και το θέμα του trafficking, ως μια υπόθεση, η οποία και μας αφορούσε γιατί ήταν ένα πρόβλημα στην Ελλάδα και γιατί πολιτικά, αν θέλετε, είχε την κατάλληλη ευαισθησία, ώστε να ασχοληθούν οι πολιτικοί με αυτό. Έτσι και έγινε…».

9  Η Sassen (2000) υποστηρίζει ότι η παγκόσμια οικονομική αναδόμηση ενέτεινε την παρουσία των γυναικών σε διεθνικά κυκλώματα (circuits), τα οποία βασίζονται κυρίως στη γυναικεία εργασία [«αντι-γεωγραφίες»].  Αυτήν την «νέα πολιτικο-οικονομική πραγματικότητα», την ορίζει ως τη «θηλυκοποίηση της επιβίωσης», προκειμένου να καταδείξει ότι πολύ συχνά νοικοκυριά αλλά και ολόκληρες κοινότητες εξαρτώνται για την επιβίωσή τους από τις γυναίκες.  Η «θηλυκοποίηση της φτώχειας» (Pearce, 1978), η «θηλυκοποίηση της μετανάστευσης» (Castles & Miler, 1993), η «θηλυκοποίηση της διεθνούς εργατικής δύναμης» (Parreñas, 2001) ή η «θηλυκοποίηση της επιβίωσης», αυτή δηλαδή η υπερβολή εμφάνισης των γυναικών σε όλα τα πεδία και επίπεδα σηματοδοτεί μια έμφυλη επισφαλοποίηση της καθημερινότητας. Διεθνική σωματεμπορία γυναικών και η ειδική εστίαση στην οργανωμένη εγκληματικότητα

10 Απόσπασμα συνέντευξης 4 «[…] το Τμήμα αυτό έχει ιδρυθεί το 2006, τον Ιούλιο, τότε όταν δόθηκε αρμοδιότητα από τα Τμήματα Ηθών στις υποδιευθύνσεις οργανωμένου εγκλήματος, δηλαδή σε εμάς εδώ, γιατί ήταν στρατηγική τότε της αστυνομίας να χτυπηθεί το οργανωμένο έγκλημα κι όχι να ψάχνουμε συνεχώς για θύματα κι αποτέλεσμα να μην έχουμε…».

11  Η Σύμβαση του ΟΗΕ συμπληρώνεται από τρία Πρωτόκολλα, τα οποία δίνουν έμφαση σε διαφορετικές περιοχές: α) το Πρωτόκολλο για την αποτροπή, την καταστολή και την τιμωρία της παράνομης διακίνησης προσώπων με σκοπό τη σεξουαλική και οικονομική εκμετάλλευση, ιδιαίτερα των γυναικών και των παιδιών (2003), β) το Πρωτόκολλο ενάντια στη λαθρεμπορία των μεταναστών μέσω ξηράς, αέρα και θάλασσας, και γ) το Πρωτόκολλο για την καταπολέμηση της παράνομης κατασκευής και διακίνησης πυροβόλων όπλων, μερών και εξαρτημάτων τους και πυρομαχικών.  Ο συγκερασμός θεμάτων ασφάλειας και ελέγχου του εγκλήματος προτεραιοποιείται, αποτελώντας το μείζον χαρακτηριστικό για τη δικαιολόγηση του κοινωνικού ελέγχου, της αστυνόμευσης και πολλών παραμέτρων της σύγχρονης διακυβέρνησης.  Η ένταξη αυτή των Πρωτοκόλλων σε μια Σύμβαση που στοχεύει στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος σε διεθνικό επίπεδο, σηματοδότησε την εγκληματολογική-ποινική προσέγγιση στο ζήτημα. Διεθνική σωματεμπορία γυναικών και η ειδική εστίαση στην οργανωμένη εγκληματικότητα

12  Σε σχέση με τα 3P (Πρόληψη-Prevention, Δίωξη-Prosecution και Προστασία-Protection), που υποστηρίζονται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ, το δεύτερο παράδειγμα ήταν το κυρίαρχο στις δράσεις των ευρωπαϊκών κρατών, με αποτέλεσμα: την ανάπτυξη του φαινομένου των 3D, δηλαδή κράτηση (detention), απέλαση (deportation) και αποδυνάμωση (disempowerment).  Επιπρόσθετα, σύμφωνα με Έκθεση του ΟΗΕ για την εμπορία ανθρώπων (UNODC, 2009), οι καταδικαστικές αποφάσεις για το αδίκημα της εμπορίας ανθρώπων αυξάνονται σε έναν μικρό αριθμό χωρών και στις περισσότερες χώρες δεν υπερβαίνουν τις 1,5 ανά άτομα. Η αναλογία αυτή είναι ακόμα χαμηλότερη σε σχέση με τον εκτιμώμενο αριθμό θυμάτων, ενώ κατά το χρονικό διάστημα , 2 στις 5 χώρες που καλύπτει η Έκθεση δεν κατέγραψαν ούτε μία καταδικαστική απόφαση. Διεθνική σωματεμπορία γυναικών και η ειδική εστίαση στην οργανωμένη εγκληματικότητα

13 Απόσπασμα συνέντευξης 5 «Τους έχουμε τρομοκρατήσει. Φοβούνται οι κακοποιοί πλέον τις αρχές σ’ αυτόν τον τομέα… Και φτάνουμε τώρα στον τομέα πρόληψη, επανένταξη και λοιπά, τα οποία δεν τα βλέπω.. Ποια πρόληψη κάνουμε εδώ; Δεν έχουμε ένα σποτ στην τηλεόραση. Δεν έχουμε μια αφίσα σε ένα αεροδρόμιο. Δεν έχουμε ένα απλό χαρτάκι σ’ ένα αεροπλάνο που έρχεται απ’ τη Ρωσία…. […] Αυτά είναι θέματα πολιτικής. Εγώ είμαι αστυνομικός. Δεν μπορώ να μιλάω για πολιτική. Αυτά κάποιοι άλλοι πρέπει να τα σκεφτούν. Να τα συντονίζουν. Έχουμε το θέμα της επανένταξης. Πού είναι τα προγράμματα του ΟΑΕΔ; Πού θα μάθουν Ελληνικά αυτές οι κοπέλες; Πού θα βρουν δουλειά αύριο το πρωί; Παίρνω εγώ τους φίλους μου και τους λέω, έχω μια κοπελίτσα εδώ, μπορείς να την πάρεις για καθαρίστρια…».

14 Απόσπασμα συνέντευξης 6 «Είναι, πως να το πω, αντιφατική η εικόνα που υπάρχει. Δηλαδή έχουμε επιτυχίες πιστεύω στο διωκτικό κομμάτι, λιγότερο στο κομμάτι της απονομής δικαιοσύνης, δηλαδή στο πως εξελίσσονται οι πορείες δίωξης. Δηλαδή, ενώ έχουμε αρκετές συλλήψεις, καλή δουλειά σε επίπεδο έρευνας δικογραφίας, μετά κάποια στιγμή αν όχι στον πρώτο, στον δεύτερο βαθμό αυτό το πράγμα δεν λειτουργεί σε συνθήκες ας πούμε... βλέπεις ότι το οργανωμένο έγκλημα πάει σε μαστροπεία…».

15  Τα συνοριακά και μεταναστευτικά δικαιικά καθεστώτα, καθιστούν τις διακινούμενες γυναίκες νομικά, οικονομικά και σωματικά πιο ευάλωτες. Διεθνική σωματεμπορία γυναικών και η ειδική εστίαση στην οργανωμένη εγκληματικότητα

16  Αναπαραστάσεις που επικεντρώνονται στον ρόλο των διακινούμενων γυναικών, είτε ως θύματα των διεθνικών κυκλωμάτων και των μεσαζόντων είτε ως παράνομες μετανάστριες – άρα εγκληματίες.  Συχνά αναπαρίστανται ως θύματα της ανδρικής βίας, συνήθως από τη δική τους πατριαρχική κουλτούρα, και υποστηρίζεται ότι δεν έχουν εμπρόθετη δράση, όπωε επίσης ότι είναι ανίκανες να προβούν σε αυτόνομες επιλογές. Το σώμα και οι έμφυλες κατασκευές

17 Απόσπασμα συνέντευξης 7 «Γιατί οι κοπέλες αυτές ήταν κάτω υπό καθεστώς ομηρίας, οπότε αποδεχόντουσαν τα πάντα, οπότε αυτό λειτούργησε. Υπάρχει εδώ και ένα θέμα βέβαια, θα σας πω τώρα λίγο έτσι κοινωνικό-ιστορικό. Οι περισσότερες κοπέλες προέρχονται από σλαβικά και ρωσικά φύλα, στα οποία εκεί η θέση της γυναίκας είναι διαφορετική από ό,τι στη Δυτική Ευρώπη. Γι’ αυτό υπάρχει μια σχέση εξάρτησης πάντα με έναν άνδρα. Όταν είναι μικρές με τον πατέρα, αργότερα με τον σύζυγο και αυτό μπορεί πολύ εύκολα να τις κάνει να έχουν εξάρτηση από άνδρες. […] και αυτό βοηθάει μετά πολύ αυτόν που λέμε εμείς, τον νταβατζή. Έρχεται αυτός ο οποίος… μεταβιβάζει τον ρόλο του πατέρα, του αδερφού, του συζύγου, του αρραβωνιαστικού στον ρόλο αυτόν… τώρα δεν ξέρω αν είναι θέμα, σίγουρα θέμα γενετικό δεν είναι, είναι θέμα κοινωνικών συνθηκών εκεί, που δημιουργούν αυτή τη σχέση. Αυτή η σχέση περνάει και εδώ στην ελληνική κοινωνία…».

18  Σε αρκετές περιπτώσεις διεθνικής σωματεμπορίας, υπάρχει αρχική συμφωνία και συνεργασία μεταξύ των διακινούμενων ατόμων και των διεθνοσωματεμπόρων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι στην πορεία δεν θα ακολουθήσουν καταναγκαστικές, βίαιες και εκμεταλλευτικές συνθήκες.  Οι γυναίκες/μετανάστριες έχουν κίνητρα, προθέσεις και αναστοχαστικές μορφές δράσης.  Μέσω της διασυνοριακής μετακίνησης διαπραγματεύονται την καθημερινή τους επιβίωση, αν και οι κύριες ευκαιρίες για τις γυναίκες που μεταναστεύουν βρίσκονται στις «τυπικά γυναικείες» αγορές εργασίας και μάλιστα ανεξάρτητα από το αν έχουν την απαραίτητη άδεια ή όχι, υψηλό μορφωτικό επίπεδο ή όχι. Το σώμα και οι έμφυλες κατασκευές

19 Απόσπασμα συνέντευξης 8 «Υπάρχει δυστυχώς, σαν κοινωνία έχουμε ακόμη αυτό το… σεξιστικό πρότυπο, την κάθε γυναίκα εν δυνάμει μπορούμε να την κάνουμε φιλενάδα μας, έτσι; Δυστυχώς υπάρχει και στους χώρους εργασίας. Εγώ το βλέπω δεν είναι κάτι που… Γιατί ζω πολλά χρόνια μέσα στην αστυνομία, και μέσα στην αστυνομία υπάρχει. Όταν λοιπόν μία κοπέλα είναι και μετανάστρια είναι ακόμη πιο… δέχεται ακόμη μεγαλύτερη πίεση σε αυτόν τον τομέα. Από την άλλη μεριά να μην ξεχνάμε ότι οι περισσότερες από αυτές τις κοπέλες προέρχονται από φτωχές χώρες, από δύσκολες καταστάσεις, από άλλα περιβάλλοντα κοινωνικά και βέβαια και ο ελληνικός πληθυσμός δεν είναι αυτός που βλέπουμε στα μεγάλα αστικά κέντρα που σε κάποια στιγμή είναι και λίγο πιο μορφωμένος […] Συν του ότι υπήρξε το μεγάλο πρόβλημα ότι το trafficking λειτούργησε πολύ άσχημα στην αρχή. Γιατί; Γιατί πέρασε τον μύθο ότι όλες οι γυναίκες που έρχονται από την Ανατολική Ευρώπη είναι πουτάνες… Δηλαδή ότι πολύ πιο εύκολα πιστεύουν ότι μια γυναίκα που είναι μετανάστρια, που είναι εδώ, είναι μια εύκολη γυναίκα που εντάξει δεν χρειάζεται να της δώσουμε και πολλή σημασία, να το πω έτσι, και η δουλειά της είναι να μας εξυπηρετεί σεξουαλικά παρά να έρθει για να δουλέψει».

20  Χιλιάδες γυναίκες θεωρούνται θύματα διεθνικής σωματεμπορίας, ενώ τελικά αυτές που τυπικά αναγνωρίζονται ως θύματα και τυγχάνουν «αρωγής» είναι εξαιρετικά λίγες, όπως ακόμα λιγότερες είναι οι καταδίκες των σωματεμπόρων και των μεσαζόντων.  Οι τρέχουσες πολιτικές έχουν λάβει μια κρατο-κεντρική διάσταση, τέτοια που οδηγεί σε δρακόντεια έμφαση επί των συμπτωμάτων ενός προβλήματος, αγνοώντας έτσι τις αιτίες που το παράγουν. Συμπερασματικά

21 Ευχαριστώ για την προσοχή σας


Κατέβασμα ppt "«Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου» Ημερίδα: «Μετανάστευση και φύλο. Από την αδήλωτη εργασία στην ένταξη» Αθήνα,"

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google