Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΒΙΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 24ωρου Δρ. Μάριος Λεμονιάτης, MD Καρδιολόγος 1.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΒΙΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 24ωρου Δρ. Μάριος Λεμονιάτης, MD Καρδιολόγος 1."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΒΙΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 24ωρου Δρ. Μάριος Λεμονιάτης, MD Καρδιολόγος 1

2 ΚΙΡΚΑΔΙΟΣ ΡΥΘΜΟΣ Ο κιρκάδιος ρυθμός (circadian rhythm) είναι μια οποιαδήποτε βιολογική διαδικασία που παρουσιάζει ενδογενή περιοδική μεταβολή στη διάρκεια ενός 24ώρου. Αυτός ο ρυθμός ορίζεται από ένα κιρκάδιο ρολόι κι έχει παρατηρηθεί σε πολλούς ζωντανούς οργανισμούς, όπως σε φυτά, ζώα, μύκητες και κυανοβακτήρια. 2

3 ΚΙΡΚΑΔΙΟΣ ΡΥΘΜΟΣ Ο όρος κιρκάδιος προέρχεται από την λατινική λέξη circa, που σημαίνει "γύρω" (ή "περίπου") και diem ή dies, που σημαίνει "ημέρα". Παρόλο που οι κιρκάδιοι ρυθμοί είναι ενδογενείς, προσαρμόζονται στο τοπικό περιβάλλον από εξωγενείς παράγοντες, πιο σημαντικός από τους οποίους είναι το φως της ημέρας. 3

4 ΙΣΤΟΡΙΑ Μια από τις πρωιμότερες περιγραφές ενός κιρκάδιου ρυθμού χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ., όταν ο Ανδροσθένης ο Θάσιος περιέγραψε τις ημερήσιες κινήσεις των φύλλων του ταμάρινθου. Η παρατήρηση ενός κιρκάδιου ρυθμού στους ανθρώπους αναφέρεται σε κινέζικα ιατρικά εγχειρίδια που χρονολογούνται περίπου στον 13ο αιώνα. 4

5 ΙΣΤΟΡΙΑ Η πρώτη καταγεγραμμένη παρατήρηση ενός ενδογενούς κιρκάδιου ρυθμού έγινε από τον Γάλλο επιστήμονα Jean- Jacques d'Ortous de Mairan το Παρατήρησε ότι τα 24ωρα μοτίβα στην κίνηση των φύλλων του φυτού μιμόζα εξακολουθούσαν να υπάρχουν, ακόμα κι όταν τα φυτά διατηρούνταν σε συνεχές σκοτάδι. 5

6 ΙΣΤΟΡΙΑ ο 1896, οι Patrick και Gilbert παρατήρησαν ότι κατά τη διάρκεια μιας παρατεινόμενης περιόδου στέρησης ύπνου, η υπνηλία αυξάνεται και μειώνεται με περίοδο περίπου 24 ωρών. Το 1918, ο J.S. Szymanski έδειξε ότι τα ζώα είναι ικανά να διατηρούν τα 24ωρα μοτίβα δραστηριότητας, ακόμη και σε απουσία εξωγενών παραγόντων, όπως είναι το φως της ημέρας και οι αλλαγές της θερμοκρασίας. Στις αρχές του 20ου αιώνα, οι κιρκάδιοι ρυθμοί έγιναν αντιληπτοί από το γεγονός ότι οι μέλισσες τρέφονται ανά συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. 6

7 ΙΣΤΟΡΙΑ Εκτεταμένα πειράματα έγιναν από τους Auguste Forel, Ingeborg Beling, και Oskar Wahl για να καταλάβουν εάν αυτός ο ρυθμός ήταν ενδογενής. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 οι Ron Konopka και Seymour Benzer απομόνωσαν από τη μύγα δροσόφιλα το πρώτο γονίδιο του κιρκάδιου ρολογιού. Όσον αφορά τα θηλαστικά το 1994 ο Joseph Takahashi απομόνωσε από ποντίκια το πρώτο γονίδιο του κιρκάδιου ρολογιού. 7

8 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Ένας βιολογικός ρυθμός, για να καλείται κιρκάδιος, πρέπει να ικανοποιεί τα παρακάτω 3 κριτήρια: 1.Ο ρυθμός έχει μια ενδογενή περίοδο που διαρκεί περίπου 24 ώρες. Ο ρυθμός συνεχίζει να υφίσταται και σε μόνιμες καταστάσεις (πχ μόνιμο σκοτάδι) με περίοδο περίπου 24 ωρών. Το κριτήριο αυτό είναι για να διακρίνει τους κιρκάδιους ρυθμούς από τις απλές αντιδράσεις σε εξωτερικά ερεθίσματα. 8

9 ΚΡΙΤΗΡΙΑ 2.Ο ρυθμός "ευθυγραμίζεται" με τα εξωτερικά ερεθίσματα. Ο ρυθμός μπορεί να ξαναρυθμιστεί από την έκθεση σε εξωτερικά ερεθίσματα (όπως είναι το φως και η θερμότητα). Ένα ταξίδι σε μέρος της γης με διαφορετική ζώνη ώρας δείχνει εμφανώς την ικανότητα του ανθρώπινου βιολογικού ρολογιού να προσαρμόζεται στην εκάστοτε τοπική ώρα. Είναι πολύ σύνηθες ένα άτομο να βιώσει το λεγόμενο jet lag, πριν επέλθει συγχρονισμός του κιρκάδιου ρολογιού του με την τοπική ώρα. 9

10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ 3.Ο ρυθμός παρουσιάζει θερμοκρασιακή αντιστάθμιση. Με άλλα λόγια διατηρεί κιρκάδια περιοδικότητα μέσα σε ένα εύρος φυσιολογικών θερμοκρασιών. Πολλοί οργανισμοί διαβιώνουν σε ένα μεγάλο εύρος θερμοκρασιών και διαφορές στη θερμική ενέργεια επηρεάζουν την κινητική όλων των μοριακών διεργασιών στα κύτταρά τους. Με σκοπό τη στενή παρακολούθηση του χρόνου, το κιρκάδιο ρολόι ενός οργανισμού πρέπει να διατηρεί μια περιοδικότητα περίπου 24 ωρών, πάρα τις αλλαγές στη κινητική των μορίων. Αυτή η ιδιότητα ονομάζεται "θερμοκρασιακή αντιστάθμιση". 10

11 ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ Πιστεύεται ότι οι φωτοευαίσθητες πρωτεΐνες και οι κιρκάδιοι ρυθμοί δημιουργήθηκαν στα πρώτα κύτταρα με σκοπό να προστατέψουν το αντιγραφόμενο DNA από την υπεριώδη ακτινοβολία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι κιρκάδιοι ρυθμοί καθιστούν τους οργανισμούς ικανούς να προσμένουν και να προετοιμάζονται για τις επερχόμενες περιβαλλοντικές αλλαγές. Η ρυθμικότητα είναι σημαντική για τη ρύθμιση και το συντονισμό των εσωτερικών μεταβολικών διεργασιών με το περιβάλλον. 11

12 ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ Το απλούστερο γνωστό κιρκάδιο ρολόι είναι αυτό των κυανοβακτηρίων. Το ελαττωματικό ανθρώπινο γονίδιο του κιρκάδιου ρολογιού (που είναι ανάλογο με αυτό που βρέθηκε στη μύγα δροσόφιλα) προσδιορίστηκε ως η αιτία ενός συνδρόμου που προκαλεί διαταραχές ύπνου και ονομάζεται οικογενές σύνδρομο προηγμένης φάσης ύπνου (Familial advanced sleep phase syndrome ή FASPS). Υπάρχουν και άλλα γονίδια που εμπλέκονται στη ρύθμιση του κιρκάδιου κύκλου, όμως δεν είναι ακόμη γνωστά. 12

13 ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ Πλέον είναι γνωστό ότι το μοριακό κιρκάδιο ρολόι μπορεί να αφορά και ένα μόνο κύτταρο, είναι δηλαδή κυτταρική ιδιότητα. Ταυτόχρονα, τα διάφορα κύτταρα ενός οργανισμού μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους, δίνοντας έτσι ένα συγχρονισμένο αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα είναι η περιοδική απελευθέρωση διάφορων ορμονών. 13

14 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΤΑ ΖΩΑ Η κιρκάδια ρυθμικότητα είναι παρούσα στα μοτίβα ύπνου και σίτισης των ζώων, συμπεριλαμβανωμένου και του ανθρώπου. Επίσης, υπάρχουν μοτίβα που αφορούν την θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος, την εγκεφαλική δραστηριότητα, την παραγωγή ορμονών, την κυτταρική αναγέννηση και άλλες βιολογικές λειτουργίες. 14

15 Ακόμη, ο φωτοπεριοδισμός (η φυσιολογική αντίδραση των οργανισμών στη χρονική διάρκεια της μέρας ή της νύχτας) είναι ζωτικής σημασίας τόσο για τα ζώα, όσο και για τα φυτά, και το κιρκάδιο σύστημα παίζει σημαντικό ρόλο στη μέτρηση και την ερμηνεία της διάρκειας της μέρας. Αν και όχι το μοναδικό, το πιο σημαντικό περιβαλλοντικό στοιχείο για τη ρύθμιση της φυσιολογίας και της συμπεριφοράς ανάλογα με την εποχή είναι η φωτοπερίοδος (η διάρκεια της ημέρας, η διάρκεια ύπαρξης ηλιακού φωτός). 15

16 ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗΣ ΚΙΡΚΑΔΙΟΥ ΡΥΘΜΟΥ Μεταλλάξεις ή διαγραφές των υπεύθυνων (για τη λειτουργία του κιρκάδιου κύκλου) γονιδίων σε ποντίκια έχουν δείξει τη σημασία του βιολογικού ρολογιού στην εξασφάλιση του κατάλληλου timing για τις κυτταρικές/μεταβολικές διεργασίες. Τα συγκεκριμένα ποντίκια εμφάνισαν υπερφαγία, παχύσαρκα και διαταραχή στο μεταβολισμό της γλυκόζης, προδιαθέτοντας για την εμφάνιση διαβήτη. Ωστόσο, δεν είναι ξεκάθαρο εάν υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ του πολυμορφισμού των γονιδίων του κιρκάδιου ρολογιού και της προδιάθεσης για εμφάνιση μεταβολικού συνδρόμου. 16

17 Ο αντίκτυπος της εναλλαγής μέρας- νύχτας (ή φωτός-σκότους ) Ο κιρκάδιος ρυθμός είναι στενά συνδεδεμένος με τον κύκλο μέρα-νύχτα (ή φως-σκοτάδι). Ζώα, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου, τα οποία κρατιούνται σε απόλυτο σκοτάδι για μεγάλα χρονικά διαστήματα, τελικά αναπτύσσουν ένα free-running ρυθμό, ένα ρυθμό δηλαδή που δεν είναι προσαρμοσμένος ούτε στον 24ωρο κύκλο της φύσης, ούτε σε κάποιον άλλο τεχνητό κύκλο. 17

18 Ο κύκλος ύπνου αυτών των ζώων και εξαρτάται από το εάν η "ημέρα" τους είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη από 24 ώρες. Εντελώς τυφλά θηλαστικά, που ζούνε κάτω από το έδαφος (όπως πχ ο τυφλοπόντικας), έχουν την ικανότητα να διατηρούν τον ενδογενή ρυθμό τους, παρά την απουσία εξωτερικών ερεθισμάτων. Αν και δεν έχουν όραση, διαθέτουν μάτια με φωτοϋποδοχείς (για την ανίχνευση του φωτός), ενώ περιοδικά βγαίνουν και στην επιφάνεια της γης. 18

19 Αρκτικά ζώα Νορβηγοί επιστήμονες του πανεπιστημίου του Tromsø έχουν αποδείξει ότι, μερικά αρκτικά ζώα παρουσιάζουν κιρκάδιους ρυθμούς μόνο μέρες του έτους, όπου υπάρχει ανατολή και δύση του ηλίου σε καθημερινή βάση. Σε μια μελέτη σχετιζόμενη με τους ταράνδους, που ζούνε στον 70ο βόρειο παράλληλο, αποδείχτηκε ότι παρουσιάζουν κιρκάδιους ρυθμούς το φθινόπωρο, το χειμώνα και την άνοιξη, αλλά όχι το καλοκαίρι, ενώ οι τάρανδοι που ζούνε στον 78ο βόρειο παράλληλο παρουσιάζουν τέτοιους ρυθμούς μόνο το φθινόπωρο και την άνοιξη. 19

20 ΑΡΚΤΙΚΑ ΖΩΑ Οι ερευνητές υποπτεύονται ότι και άλλα ζώα επίσης σταματούν να έχουν κιρκάδιους ρυθμούς υπό την επίδραση της συνεχούς ηλιοφάνειας το καλοκαίρι και της συνεχούς νύχτας το χειμώνα. 20

21 Μετανάστευση πεταλουδών Η πορεία που ακολουθεί η πεταλούδα μονάρχης, κατά τη φθινοπωρινή μετανάστευσή της, υπολογίζεται από μία "ηλιακή πυξίδα" στην κεραία της, η λειτουργία της οποίας βασίζεται σε κιρκάδιο ρολόι. 21

22 Η σημασία του ρυθμού στα φυτά Οι κιρκάδιοι ρυθμοί του φυτού το πληροφορούν για το τι εποχή είναι και για το πότε είναι η καλύτερη περίοδος να ανθίσει, ώστε να προσελκύσει τους επικονιαστές. Συμπεριφορές των φυτών, που προδίδουν την ύπαρξη ρυθμών, είναι η κίνηση των φύλλων, η ανάπτυξη, η βλάστηση, η ανταλλαγή αερίων δια των στομάτων, η φωτοσυνθετική δραστηριότητα, η απελευθέρωση αρωμάτων και πολλές άλλες. 22

23 Οι κιρκάδιοι ρυθμοί δημιουργούνται ενδογενώς και είναι σχετικά σταθεροί εντός ενός εύρους περιβαλλοντικών θερμοκρασιών. Η πρόβλεψη των περιβαλλοντικών αλλαγών επιτρέπει τις κατάλληλες μεταβολές στη φυσιολογία του φυτού, προσδίδοντας του έτσι ένα προσαρμοστικό πλεονέκτημα. Η καλύτερη κατανόηση των κιρκάδιων ρυθμών των φυτών προσφέρει μεγάλη βοήθεια στη γεωργία. 23

24 Το βιολογικό ρολόι στα θηλαστικά Το κύριο κιρκάδιο ρολόι στα θηλαστικά εντοπίζεται στον υπερχιασματικό πυρήνα του υποθαλάμου. Καταστροφή του πυρήνα αυτού έχει σαν αποτέλεσμα την πλήρη απώλεια του φυσιολογικού κύκλου ύπνου- αφύπνισης. Ο υπερχιασματικός πυρήνας λαμβάνει πληροφορίες για την φωτεινότητα του περιβάλλοντος από τα μάτια. 24

25 Βιολογικοί δείκτες Οι τρεις κλασσικοί βιολογικοί δείκτες για τον έλεγχο του κιρκάδιου ρυθμού ενός θηλαστικού είναι: η έκκριση μελατονίνης από την επίφυση η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος τα επίπεδα της κορτιζόλης στο πλάσμα 25

26 Κύκλοι μεγαλύτερης διάρκειας Ο Nathaniel Kleitman το 1938 και οι Derk-Jan Dijk & Charles Czeisler τη δεκαετία του 90 πραγματοποίησαν πειράματα, στα οποία υποχρέωναν τους ανθρώπους σε κύκλους ύπνου- αφύπνισης των 28 ωρών. Όσον αφορά τις συνθήκες, υπήρχε συνεχής αμυδρός φωτισμός, ενώ απουσίαζε οτιδήποτε θα μπορούσε να προδώσει στοιχεία του εξωτερικού-φυσικού περιβάλλοντος για πάνω από ένα μήνα. Από τις μελέτες αυτές εξάχθηκαν πολλά χρήσιμα συμπεράσματα. 26

27 Ανθρώπινη υγεία Μια σειρά μελετών έχει δείξει πως, ο ύπνος μικρής διάρκειας κατά τη διάρκεια της ημέρας δεν έχει καμία επίδραση στους κιρκάδιους ρυθμούς, αλλά αντιθέτως μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα και να μειώσει το άγχος. Ο συγχρονισμός της ιατρικής θεραπευτικής αγωγής με το βιολογικό ρολόι του ασθενούς μπορεί να αυξήσει την αποτελεσματικότητα και να μειώσει την τοξικότητα και τις ανεπιθύμητες ενέργειες του φαρμάκου. 27

28 Είναι να δυνατό να προκύψουν προβλήματα υγείας από τη διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού. Επίσης, οι κιρκάδιοι ρυθμοί παίζουνε ρόλο στο δικτυωτό ενεργοποιητικό σύστημα, που είναι σημαντικό για τη διατήρηση ενός επιπέδου συνείδησης. Η ανατροπή του φυσιολογικού κύκλου ύπνου-αφύπνισης μπορεί να είναι ένδειξη ουραιμίας, αζωθαιμίας ή οξείας νεφρικής ανεπάρκειας. 28

29 Πιλότοι αερογραμμών Εξαιτίας της φύσης της εργασίας τους, οι πιλότοι (οι οποίοι μέσα σε μια μέρα μπορεί να διασχίζουν αρκετές ζώνες ώρας και αρκετές περιοχές όπου άλλοτε κυριαρχεί το φως κι άλλοτε το σκοτάδι και μπορεί να ξοδεύουν πολλές ώρες ξυπνητοί, τόσο τη μέρα, όσο και τη νύχτα) συχνά δεν έχουν τη δυνατότητα να διατηρήσουν τα φυσιολογικά μοτίβα ύπνου σύμφωνα με τους ανθρώπινους κιρκάδιους ρυθμούς κι έτσι οδηγούνται στην ανάπτυξη κόπωσης. 29

30 ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΚΙΡΚΑΔΙΟΣ ΡΥΘΜΟΣ Αντίστοιχη επίδραση με το φως και τον ύπνο, στους κιρκάδιους ρυθμούς αποτελεί και η πρόσληψη τροφής. Κύριο γνώρισμα του ανθρωπίνου οργανισμού είναι η αποτελεσματική χρησιμοποίηση του ενεργειακού φορτίου των τροφίμων. 30

31 Το σώμα μας χρησιμοποιεί την ενέργεια που του αποδίδει η τροφή, τη δεδομένη στιγμή και ότι δεν το χρειάζεται το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, το αποθηκεύει με τη μορφή του λίπους. Αριθμός ερευνών έχει δείξει ότι η τροφή σε προγραμματισμένα χρονικά περιθώρια «εκπαιδεύει» τον οργανισμό μας να αντιλαμβάνεται ότι πλησιάζει η ώρα του φαγητού. 31

32 Όσο λοιπόν πλησιάζει η ώρα του γεύματος εκδηλώνονται συμπεριφορές, οι οποίες οφείλονται σε αυξημένη έκκριση κορτικοστεροειδων, αύξηση της θερμοκρασίας σώματος, γαστρεντερική κινητικότητα και ενζυμική δραστηριότητα. Σε περίπτωση που δεν ακολουθούμε ένα συγκεκριμένο μοτίβο κατανάλωσης τροφής, δηλαδή συγκεκριμένες ώρες γευμάτων, ο οργανισμός αποσυντονίζεται και τα σινιάλα της όρεξης πληθαίνουν. 32

33 Εάν δεν μπορέσουμε να επιβληθούμε και να πειθαρχήσουμε σε αυτά τα σινιάλα, οι πιθανότητες να κάνουμε υπερφαγίες είναι μεγάλες και ως εκ τούτου η πιθανότητα να αυξήσουμε το σωματικό μας βάρος ακόμη μεγαλύτερη. Όπως, λοιπόν, το βιολογικό μας ρολόι μπορεί και επηρεάζει πληθώρα βιολογικών διεργασιών, έτσι και εμείς έχουμε τη δυνατότητα να το ρυθμίσουμε κατά το δυνατό καλύτερο τρόπο. 33

34 Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με μια υποτυπώδη, μικρή προσπάθεια από μέρους μας, ώστε να μπορέσουμε να δώσουμε λύσεις σε μικρά πρακτικά προβλήματα που προκύπτουν σε μια συνήθως πολυάσχολη καθημερινότητα. Ο ύπνος και η λήψη τροφής είναι δυο βασικές ανάγκες που πολλές φορές αγνοούμε για ζητήματα που στην καθημερινότητα φαίνονται πολύ σημαντικότερα. 34

35 ΒΙΟΡΥΘΜΟΣ Ο βιορυθμός του οργανισμού, περιλαμβανομένης της καρδιάς, ελέγχεται από το άγρυπνο βλέμμα του εγκεφάλου. Οι καρδιακοί παλμοί ρυθμίζονται κατά τις ανάγκες του σώματος, είναι λιγότεροι κατά τον ύπνο, συχνά κάτω των 50, ενώ κατά την ημέρα μπορεί να κυμαίνονται περί τους 60 ή 70 και συχνά σε σωματική προσπάθεια φθάνουν τους 100 ή και περισσότερο. 35

36 Στον αθλητή ο εγκέφαλος προτρέπει την καρδιά να χτυπήσει γρήγορα, π.χ. κατά το αγώνισμα του δρόμου ταχύτητος των 200 μέτρων, όπου οι παλμοί φθάνουν τους 150 ή και 200. Αντίθετα, κατά τον ύπνο, λόγω μειωμένων αναγκών, ο εγκέφαλος ρυθμίζει ώστε η καρδιά να χτυπάει στον αθλητή ακόμη και κάτω από 40 παλμούς το λεπτό. Για κάποιον Ολυμπιονίκη ελέχθη ότι το Holter ρυθμού έδειξε στον ύπνο κατά τις 3-4 το πρωί 31 παλμούς! Φυσιολογικά μεγίστη συχνότητα καρδιακών παλμών(σφυγμών) έχουμε κατά τις 6 το απόγευμα και ελαχίστη τιμή κατά τις 4 τη νύχτα. 36

37 Στην αρτηριακή πίεση, κατά την εγρήγορση την ημέρα παρατηρούνται δύο κύματα αύξησης, ένα το πρωί μετά την αφύπνιση και δεύτερο το απόγευμα. Κατά το νυχτερινό ύπνο η πίεση φθάνει τη χαμηλότερη τιμή της τις πρωινές ώρες, συχνά πέφτει κάτω από 10 η μεγάλη. Όμως αυτή η μεγάλη-συστολική πίεση, μόλις ξυπνήσει ο φυσιολογικός άνθρωπος, αμέσως ανεβαίνει στο ή και περισσότερο. Υποχωρεί κάπως το μεσημέρι για να ανεβεί στα πρωινά επίπεδα ή περισσότερο το απόγευμα. 37

38 24ωρο Ορμονών Πρώτες πρωινές ώρες : H κορτιζόλη, η αδρεναλίνη, η τεστοστερόνη και η αυξητική ορμόνη εμφανίζουν μεγαλύτερα επίπεδα τις πρώτες πρωινές ώρες. Πρόκειται για ορμόνες αφύπνισης, που προετοιμάζουν τον οργανισμό μας ώστε να ξυπνήσει και να αντιμετωπίσει τις αυξημένες ανάγκες του. Bράδυ : H μελατονίνη είναι η ορμόνη που εκκρίνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες το βράδυ, δηλαδή όταν δεν υπάρχει φως. Bοηθάει στην έλευση του ύπνου και ρυθμίζει το βιολογικό μας ρολόι. H χρήση της είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη σε περιπτώσεις jet-lag και αϋπνίας, ενώ τα χαμηλά επίπεδά της προκαλούν μελαγχολία. 38

39 Χρονοθεραπεία Γνωρίζουμε πως η αντιπηκτική ουσία ηπαρίνη έχει μεγαλύτερη επίδραση τη νύκτα και πως οι κρίσεις άσθματος είναι πιο συχνές και πιο σοβαρές τις πρωινές ώρες. Οι ειδικοί, λαμβάνοντας υπ' όψη τα παραπάνω δεδομένα, επιχειρούν να εξασφαλίσουν την καλύτερη δυνατή ανταπόκριση του οργανισμού στα φάρμακα, μέσω της λεγόμενης χρονοθεραπείας: η δοσολογία ορίζεται με βάση τα χαρακτηριστικά της αγωγής και των βιορυθμών του ασθενή, ώστε η λήψη φαρμάκων να γίνεται την καταλληλότερη χρονική στιγμή. Η εφαρμογή της χρονοθεραπείας γίνεται με στόχο η θεραπευτική αγωγή να συγχρονισθεί με τους φυσιολογικούς ρυθμούς παραγωγής ορμονών. Επίσης, λαμβάνονται υπόψη και άλλες παράμετροι, όπως η Αρτηριακή Πίεση και η θερμοκρασία του σώματος στη διάρκεια του 24ώρου. 39

40 Χρονοθεραπεία και Καρκίνος Πρόσφατες έρευνες για την αντιμετώπιση του καρκίνου δείχνουν πως η χρονοθεραπεία μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής και να επιταχύνει την αποκατάσταση των ασθενών. Για παράδειγμα, ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα στην εφαρμογή της χημειοθεραπείας αποτελεί το γεγονός πως πλήττει τόσο τους κακοήθεις όγκους όσο και κάποια υγιή κύτταρα που διαιρούνται. Το ζητούμενο είναι να προσδιοριστεί η χρονική στιγμή κατά την οποία τα υγιή κύτταρα είναι λιγότερο ευαίσθητα. Η αγωγή πρέπει να χορηγηθεί όταν οι ρυθμοί του φυσιολογικού κυτταρικού πολλαπλασιασμού είναι πιο αργοί. Κάτι που δεν είναι ανέφικτο: αν μετρήσουμε τη θερμοκρασία του ιστού του κακοήθους όγκου στο μαστό μιας γυναίκας και τη συγκρίνουμε με την αντίστοιχη των φυσιολογικών κυττάρων, διαπιστώνουμε πως κάποιες χρονικές στιγμές δεν παρατηρούνται διαφοροποιήσεις. 40

41 Αντίθετα, άλλες στιγμές, η θερμοκρασία του κακοήθους όγκου είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη συγκριτικά με την αντίστοιχη των υγιών κυττάρων. Έτσι, δημιουργούμε ένα γράφημα του προσωπικού βιορυθμού της ασθενούς και είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ποια ημέρα και ποια ώρα ο όγκος αγγίζει την υψηλότερη θερμοκρασία και ο υγιής ιστός τη χαμηλότερη. Αυτή είναι η καταλληλότερη στιγμή για να υποβληθεί η ασθενής σε χημειοθεραπεία, επειδή τότε η κακοήθης μάζα είναι πιο ευάλωτη στην επίθεση των τοξικών ουσιών. Επιπλέον, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή μπορούν να χορηγηθούν μεγαλύτερες δόσεις αυτών των ουσιών, χωρίς να επιβαρυνθεί ο υγιής ιστός. Έτσι επιτυγχάνεται μεγαλύτερη συρρίκνωση του όγκου. 41

42 Βιοχρονόμετρο και Ασθένειες Κάποιες φορές, όμως, το βιοχρονόμετρο απορρυθμίζεται. Αν οι εσωτερικοί ρυθμοί αποσυντονιστούν, προκαλούν διάφορες παθήσεις. Μεταξύ αυτών : η κατάθλιψη, η αϋπνία, η πυρομανία, οι επιληπτικές κρίσεις και οι ενδοκρινολογικές διαταραχές. 42

43 Επιπλέον, κάποιες νευρολογικές παθήσεις συνδέονται με το φαινόμενο της υπερδιέγερσης του κεντρικού βιοχρονομέτρου που ελέγχεται από τον εγκέφαλο. Οι παθήσεις που συνδέονται με τους εσωτερικούς ρυθμούς χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Οι εξωγενείς προέρχονται από εξωγενείς παράγοντες που προκαλούν σύγχυση του βιοχρονομέτρου, ενώ οι ενδογενείς οφείλονται σε ενδογενείς δυσλειτουργίες. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται οι διαταραχές του τζετλάγκ. Πολλοί από τους ανθρώπους που εργάζονται νύκτα ή που ταξιδεύουν συχνά εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα. Οι ενδογενείς διαταραχές οφείλονται στο γεγονός πως το φως δεν γίνεται καλά αντιληπτό από τους αισθητήρες και το σώμα δεν συγχρονίζεται. Τα άτομα που υποφέρουν από τέτοιου είδους διαταραχές δεν έχουν την αίσθηση του χρόνου και κοιμούνται οποτεδήποτε. Για παράδειγμα, κάποια άτομα υποφέρουν από αϋπνίες και δεν τους παίρνει ο ύπνος πριν τις πρώτες πρωινές ώρες. Επιπλέον, αντιμετωπίζουν μεγάλη δυσκολία όταν πρέπει να αφυπνισθούν για να μεταβούν στη εργασία ή στο μάθημα. Αυτή η διαταραχή συνήθως αντιμετωπίζεται με χορήγηση μελατονίνης. 43

44 Προοπτικές Στο μέλλον, θα είμαστε σε θέση να προστατεύσουμε πιο αποτελεσματικά τον οργανισμό μας από διαταραχές που οφείλονται στην απορρύθμιση των βιοχρονομέτρων. Ακόμα και η συμπεριφορά μπορεί να βελτιωθεί, αν λάβουμε υπ' όψη τους βιολογικούς ρυθμούς. Ο χρόνος συμβάλλει αποφασιστικά στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Αντιδράσεις που δεν δικαιολογούνται συχνά οφείλονται στην διαφορετική χρονική αντίδραση των βιολογικών ωρολογίων του κάθε ατόμου. 44


Κατέβασμα ppt "ΒΙΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 24ωρου Δρ. Μάριος Λεμονιάτης, MD Καρδιολόγος 1."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google