Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

ΒΙΟΜΕΤΑΤΡΟΠΗ - ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ Κατσέλου Μαρία Υποψήφια Διδάκτωρ Τοξικολογίας Επιστ. Συνεργάτης Εργαστηρίου Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας, Ιατρική.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "ΒΙΟΜΕΤΑΤΡΟΠΗ - ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ Κατσέλου Μαρία Υποψήφια Διδάκτωρ Τοξικολογίας Επιστ. Συνεργάτης Εργαστηρίου Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας, Ιατρική."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 ΒΙΟΜΕΤΑΤΡΟΠΗ - ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ Κατσέλου Μαρία Υποψήφια Διδάκτωρ Τοξικολογίας Επιστ. Συνεργάτης Εργαστηρίου Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας, Ιατρική Αθηνών

2 Βιομετατροπή  Το σύνολο των βιοχημικών διεργασιών μέσω των οποίων μία ξενοβιοτική ουσία υπόκειται εισερχόμενη στον οργανισμό  Αποτέλεσμα είναι ο σχηματισμός υδατοδιαλυτών προϊόντων, χημικά διαφόρων από τη μητρική ουσία  Τα προϊόντα βιομετατροπής απεκκρίνονται ευχερέστερα από τον οργανισμό  Δεν συνοδεύεται από παραγωγή ενέργειας

3 Μεταβολισμός  Το σύνολο των χημικών αντιδράσεων που χρησιμεύουν στη διατήρηση της ζωής  Οι αντιδράσεις αυτές έχουν σκοπό είτε τη σύνθεση πρωτεΐνης ή άλλων βιολογικά απαραίτητων ουσιών  Εξασφάλιση ενέργειας για την ομαλή λειτουργία του κυττάρου.

4 Υδατοδιαλυτότητα  Ελάτωση της ικανότητας κατανομής στους ιστούς  Ελάτωση της νεφρικής επαναπορρόφησης  Ελάτωση της εντερικής επαναπορρόφησης  Προαγωγή της απέκκρισης

5 Βιομετατροπή ≡ Αποτοξίνωση

6 Βιομετατροπή ≠ Αποτοξίνωση  Ενεργός μεταβολίτης όπως και η μητρική ουσία προποξυφαίνιο →→ νορπροποξυφαίνιο διαζεπάμη →→ νορδιαζεπάμη αμιτριπτυλίνη →→ νορτριπτυλίνη

7 Βιομετατροπή ≠ Αποτοξίνωση  Μητρικό φάρμακο ανενεργό ( προφάρμακο )  Τοξικός μεταβολίτης π. χ. χλωραμφαινικόλη

8 Βιομετατροπή ≠ Αποτοξίνωση Σε υπερδοσολογία :  Κορεσμός οδών βιομετατροπής  Ενεργοποίηση άλλων οδών βιομετατροπής  Διαφορετικά προϊόντα με διαφορετική φαρμακολογική ή / και τοξική δράση

9 Λιποδιαλυτότητα  Βραδεία βιομετατροπή  Συσσώρευση στους ιστούς  Επιβράδυνση της αποτοξίνωσης

10 Λιπόφιλες και υδρόφιλες ουσίες με διαφορετική συμπεριφορά - Οργανοχλωριωμένα εντομοκτόνα ( συσσώρευση ), οργανοφωσφορικά ( ταχεία υδρόλυση ) - Paraquat, υδατοδιαλυτό, ελάχιστη απορρόφηση, ταχύτατη απέκκριση

11 Βιομετατροπή ουσιών  Στο ήπαρ  Εξωηπατικά : έντερο ( εστεράσες, λιπάσες, β - γλυκουρονιδάσες ) νεφρούς, πνεύμονες κλπ.

12 Φάσεις βιομετατροπής ΦΑΣΗ Ι Αποκάλυψη και προσθήκη λειτουργικών ομάδων (- ΟΗ, -NH, -SH, -COOH) Οξείδωση Αναγωγή Υδρόλυση

13 Φάσεις βιομετατροπής ΦΑΣΗ ΙΙ Σύνθεση ( μεθυλίωση, ακετυλίωση ) Σύζευξη με ενδογενείς ουσίες

14 Οξείδωση  Στο ηπατικό μικροσωματικό σύστημα Μονοοξυγενάσες - Ενζυμικά συστήματα δύο ενζύμων ( συνεζευγμένων ) στις μεμβράνες ενδοπλασματικού δικτύου :  Αναγωγάση κυτοχρώματος P 450 με συνένζυμο το NADPH  α - κυτόχρωμα P 450 που περιέχει αίμη RH + NADPH + O2 + H+ = ROH + NADP+ +H2O

15

16 Οξείδωση Αλειφατική οξείδωση Μεπροβαμάτη → Υδροξυμεπροβαμάτη Αρωματική υδροξυλίωση Φαινοβαρβιτάλη → Υδροξυφαινοβαρβιτάλη Χλωροπρομαζίνη → Υδροξυχλωροπρομαζίνη

17

18 Ν - και S- οξείδωση 1 ταγείς αμίνες → Ν - οξείδια ( ενζυμικά ή αυθόρμητα παρουσία νερού ) Ημιπραμίνη Μεθαδόνη φαινοθειαζίνες → S- οξείδια θειοριδαζίδη → σουλφοξείδια, σουλφόνες Π. χ. μεσοριδαζίδη, σουλφοριδαζίδη ( αντιψυχωσικοί παράγοντες )

19 Οξείδωση  Οξειδωτική απαμίνωση ( αμινοξειδάσες ) R-CH 2 -NH 2 → R-CHO + NH 3 Αμφεταμίνη → Φαινυλακετόνη  Αποθείωση ( αντικατάσταση S από Ο ) R-SH → R-OH Θειοπεντάλη, παραθείο, μαλαθείο

20 Οξείδωση  Ο - απαλκυλίωση R-O-CH 3 → R-O Η Κωδεϊνη → Μορφίνη

21 Οξείδωση  Ν - απαλκυλίωση R-N-(CH 3 ) 2 → R-NH-CH 3 → R-NH 2 Κωδεϊνη → Νορκωδείνη Διαζεπάμη → Νορδιαζεπάμη

22 Αφυδρογόνωση Μη μικροσωμιακή οξείδωση Κυτταροπλασματικά ένζυμα  Αλειφατικές αλκοόλες → αλδεϋδες, κετόνες π. χ. Αιθυλική αλκοόλη ↓ αλκοολική αφυδρογονάση Ακεταλδεϋδη ↓ αλδευδική αφυδρογονάση Οξεικό οξύ → αντιδράσεις σύζευξης

23

24 Αναγωγή Επίδραση αναγωγασών μικροσωμάτων κυτταροπλάσματος ή εντερικών βακτηριδίων  Αζω - ομάδας : R- Ν = Ν -R → R- ΝΗ 2 + Η 2 Ν -R π. χ. Ταρτραζίνη, Προντοζίλη  Νιτρο - ομάδας : R- ΝΟ 2 → R- ΝΗ 2 π. χ. Φθοριονιτραζεπάμη, Χλωραμφαινικόλη

25 Αναγωγή  Αφαλογόνωση Ενυδρος χλωράλη → τετραχλωροαιθανόλη ( τοξικός μεταβολίτης ) Αλοθάνιο, Τετραχλωράνθρακας

26 Υδρόλυση - εστεράσες Εστεράσες - αμιδάσες στο κυτταρόπλασμα ιστών  Ταχεία υδρόλυση - αδρανοποίηση R-CO-OR → R-COOH + R-OH Ηρωϊνη, προκαϊνη, μεπεριδίνη, κοκαϊνη, ασπιρίνη Π. χ. προκαίνη ↓ Π - αμινοβενζοϊκό + διαιθυλοαμινοαιθανόλη

27

28

29 Υδρόλυση - αμιδάσες  Βραδεία υδρόλυση R-CO- ΝΗ -R → R-COOH + R- ΝΗ 2 Π. χ. Προκαϊναμίδιο ↓ Π - αμινοβενζοϊκό + διαιθυλοαμινοαιθυλαμίνη Βιομετατροπή λιδοκαίνης

30 Φάση ΙΙ  Σύνθεση ακετυλίωση, μεθυλίωση  Σύζευξη γλυκουρονικό, θείο, γλουταθειόνη

31 Ακετυλίωση  Ένζυμα : ακετυλοτρανσφεράσες, στο κυτταρόπλασμα κυττάρων ήπατος και γαστρικού βλεννογόνου  Συνένζυμο : ακετυλο -CoA  Αμινοενώσεις, σουλφοναμίδες, υδραζίνες ανιλίνη, ισονιαζίδη R-NH 2 → R-N-COCH 3

32 Μεθυλίωση  Ένζυμα : μεθυλοτρανσφεράσες  Υδροξυ, αμινο και θειολομάδες  Μεθυλίωση με S- αδενοσυνομεθειονίνη Νοραδρεναλίνη → Νορμετανεφρίνη

33 Σύζευξη  Αύξηση του μεγέθους του μορίου  Μείωση της λιποδιαλυτότητας  Μείωση της φαρμακολογικής δράσης  Μέσα σύζευξης : θείο, γλυκουρονικό οξύ, γλουταθειόνη, γλυκίνη

34 Σύζευξη με γλυκουρονικό οξύ  Δότης του γλυκουρονικού οξέος : το ουριδίνο διφώσφο γλυκουρονικό οξύ (UDP- γλυκουρονικό ) Ουσίες : Αλκοόλες, φαινόλες, οργανικά οξέα, αμίνες, θειούχες ενώσεις Στεροειδείς ορμόνες, μορφίνη, μινθόλη, καμφορά, βανιλίνη, π - αμινοβενζοϊκό οξύ, σαλικυλικό, χλωραμφενικόλη Ενζυμο : UDP- γλυκουρόνυλοτρανσφεράση

35 Σύζευξη με γλυκουρονικό οξύ  Ουσία + UDP- γλυκουρονικό ↓ UDP- γλυκουρόνυλοτρανσφεράση Ουσία - γλυκουρονικό + UDP

36 Σύζευξη με θείο  Ενζυμα : θειοτρανσφεράσες  Δότης S ( συνένζυμο ): PAPS (5 - φωσφοθειική φωσφοαδενόσινη )  Ουσίες : αρωματικές αλκοόλες, φαινόλες π. χ. μορφίνη, ακεταμινοφαίνιο  Προϊόντα : θειοεστέρες  δράστικότητα των θειοτρανφερασών < των γλυκουρόνυλοτρασφερασών

37 Σύζευξη με θείο

38 Σύζευξη με γλυκίνη  -COOH ομάδα των καρβοξυλικών + συνΑ ↓ σύμπλοκο με συνΑ + γλυκίνη ↓ ακυλάση σύμπλοκο με γλυκίνη + συν Α ( αδρανές, εύκολα απεκκρινόμενο ) Π. χ. βενζοϊκό → ιππουρικό σαλικυλικό

39 Βιομετατροπή τολουολίου

40 Σύζευξη με γλουταθειόνη  Γλουταθειόνη : ενδογενές τριπεπτίδιο, αποτελούμενο από γλυκίνη, κυστεϊνη και γλουταμικό οξύ.  Συζεύγνυνται με αυτήν ουσίες που έχουν ηλεκτρόφιλο άτομο άνθρακος καθώς και τα προϊόντα της δράσης του P 450  Η σύζευξη γίνεται στη σουλφυδρική ομάδα της κυστεϊνης της γλουταθειόνης

41 Σύζευξη με γλουταθειόνη  Ουσία + κυστεϊνη - γλυκίνη - γλουταμικό ↓ γλουταθείοτρανφεράση Ουσία - κυστεϊνη - γλυκίνη - γλουταμικό ↓ ενζυμική διάσπαση Ουσία - κυστεϊνη – γλυκίνη + γλουταμικό ↓ ενζυμική διάσπαση Ουσία - κυστεϊνη + γλυκίνη + γλουταμικό ↓ ακετυλίωση ( ακέτυλοτρανσφεράση ) Ουσία - ακετυλιωμένη κυστεϊνη ή Ουσία - μερκαπτορικό οξύ

42

43 Απέκκριση προϊόντων σύζευξης  Με θειϊκκό οξύ → νεφροί  Με γλουταθειόνη → χολή  Με αμινοξέα → νεφροί  Γλυκουρονίδια ΜΒ >350 → χολή ΜΒ <250 → νεφροί

44 Συνδυασμένη δράση πολλών ενζυμικών συστημάτων  Γλυκουρόνυλο - παράγωγο ↑ γλυκουρόνυλοτρανφεράση ↑ θειοτρανσφεράση φαινόλη →→→→ θειοπαράγωγο αυθόρμητα ↑ εποξυυδρατάση Βενζόλιο → εποξείδιο →→→ διυδροδιόλη ↓ γλουταθειοτρανσφεράση Γλουταθειοπαράγωγο ή μερκαπτουρικού οξέως

45

46 Ενζυμική επαγωγή Επιτάχυνση βιομετατροπής  Φαινοβαρβιτάλη - Δικουμαρόλη  Φαινυτοίνη - Κορτιζόλη  Αιθανόλη - Πεντοβαβιτάλη  Ριφαμπικίνη - Μεθαδόνη  Αντιπυρίνη - Μεθακουαλόνη

47 Ενζυμική αναστολή Μείωση του ρυθμού βιομετατροπής Ανταγωνισμός για το ίδιο ενζυμικό σύστημα  Φαινυλοβουταζόνη – Βαρφαρίνη  Χλωραμφαινικόλη - Φαινυτοίνη  Αιθανόλη - Βαρφαρίνη  Αναστολείς ΜΑΟ - Αμφεταμίνη

48 Παράγοντες που επηρεάζουν τη βιομετατροπή  Χημική δομή  Δόση και συχνότητα χορήγησης  Οδός χορήγησης  Ηλικία – φύλο  Κατάσταση υγείας  Αλληλεπίδραση ουσιών  Ποιότητα τροφής

49 ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ  Νεφροί  Ήπαρ  Χολή  Πνεύμονες  Ιδρώτας  Δάκρυα  Σίελος  Τρίχες  Γάλα θηλασμού

50 50

51

52

53 53 Nephron Structure (A.C. Guyton, Textbook of Medical Physiology, Philadelphia, W.B. Saunders Co.; 1991

54 Renal Histology

55 55 Nephron Structure (A.C. Guyton, Textbook of Medical Physiology, Philadelphia, W.B. Saunders Co.; 1991

56 ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ Τρεις μηχανισμοί: 1. Παθητική σπειραματική διήθηση ( διήθηση από το αίμα, μέσω των πόρων στο αγγειώδες σπείραμα του νεφρού) 2. Παθητική σωληναριακή διάχυση (διάχυση από το αίμα προς τα ουροφόρα σωληνάρια) 3. Ενεργητική σωληναριακή έκκριση (ενεργός μεταφορά στο υγρό των εσπειραμένων σωληναρίων)

57 Renal Filtration Microstructure

58 ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ 1 ος μηχανισμός  Απέκκριση ή επαναπορρόφηση στα νεφρικά σωληνάρια και είσοδος στην κυκλοφορία.  Οι λιποδιαλυτές ουσίες επαναπορροφώνται  Οι υδατοδιαλυτές ουσίες, οι πολικές και τα ιόντα απεκκρίνονται στα ούρα. 2 ος μηχανισμός  Απέκκριση των οργανικών βάσεων

59 ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ 3 ος μηχανισμός  Ο μηχανισμός αυτός διαθέτει δύο εκκριτικές πορείες ενεργούς μεταφοράς, με ανταγωνισμό για την απέκκριση - για οξέα ( ΡΑΗ ) - για βάσεις ( ΝΜΝ )  Απέκκριση πενικιλλίνης με ενεργό μεταφορά και ανταγωνισμός από την προβενεσίδη.

60 ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΟΛΗ  Χολή – Χοληφόρα αγγεία – Λεπτό έντερο – Παχύ έντερο, επομένως οι ουσίες που απεκκρίνονται στη χολή καταλήγουν στα κόπρανα  Απέκκριση στη χολή πολικών ενώσεων με ΜΒ 300 ( π. χ. οι συνεζευγμένες με γλουταθειόνη ).  Τα βακτηρίδια του εντέρου μετατρέπουν την τοξική ουσία σε περισσότερο λιποδιαλυτή, με αποτέλεσμα τη διέγερση της εντεροηπατικής κυκλοφορίας και την αύξηση της τοξικότητας της ουσίας.  ΗΠΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ – ΜΕΙΩΣΗ ΧΟΛΙΚΗΣ ΑΠΕΚΚΡΙΣΗΣ – ΑΥΞΗΣΗ t 1/2 ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ – ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ

61 ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΟΛΗ  αυξάνει τον t1/2 της ουσίας  οδηγεί στην παραγωγή τοξικών μεταβολιτών στον γαστρεντερικό σωλήνα  αυξάνει την παραμονή της ουσίας στο ήπαρ, μέσω της εντεροηπατικής κυκλοφορίας της ουσίας  μπορεί να κορεσθεί και να οδηγήσει σε ηπατική βλάβη. Η απέκκριση μιας ουσίας μέσω της χολής είναι καθοριστική για την τοξικότητά της.

62 ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΟΛΗ

63 63 The enterohepatic shunt/ circulation Portal circulation Liver gall bladder Gut Bile duct Drug Biotransformation; glucuronide produced Bile formation Hydrolysis by beta glucuronidase

64 ΑΛΛΕΣ ΟΔΟΙ ΑΠΕΚΚΡΙΣΗΣ  α ) πνεύμονες ( λιποδιαλυτές ενώσεις : αιθανόλη, αιθέρας, υδροκυάνιο – με διάχυση )  β ) γαστρεντερικός σωλήνας  γ ) εγκεφαλονωτιαίο υγρό ( με ενεργό μεταφορά )  δ ) γάλα θηλασμού (pH 6,5) (DDT, Pb, λιποδιαλυτές τοξικές ουσίες, αλκαλικές ουσίες – με διάχυση )  ε ) ιδρώτας ( με διάχυση )  στ ) σίελος, τρίχες

65 65 EXCRETION BY OTHER ROUTES  LUNG - For gases and volatile liquids by diffusion. Excretion rate depends on partial pressure of gas and blood:air partition coefficient.  MOTHER’S MILK a) By simple diffusion mostly. Milk has high lipid content and is more acidic than plasma (traps alkaline fat soluble substances). b) Important for 2 reasons: transfer to baby, transfer from animals to humans.  OTHER SECRETIONS – sweat, saliva, etc.. minor contribution

66 Απέκκριση μέσω των κοπράνων (Fecal Excretion) A) Excretion in bile to intestine. – Active transport of toxicant parent and metabolites. – Highly soluble Phase II metabolites (large, ionized) B) Excretion into the lumen of the GI tract – Direct diffusion from capillaries

67 Εκπνεόμενος αέρας Gas phase xenobiotics. Passive diffusion from blood to alveolus via concentration gradient. – The total alveolar epithelial surface area within an average adult human lung has been estimated to be as large as m2.

68 68 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η απορρόφηση, η κατανομή και η απέκκριση μιας χημικής ουσίας είναι από ποιοτικής απόψεως παρόμοιες σε όλα τα άτομα. Όμως, για συγκεκριμένους λόγους, μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο ποσοτικά. Κάθε άτομο πρέπει να θεωρείται ξεχωριστό και η θεραπευτική και φαρμακευτική αγωγή να εξατομικεύεται.

69 Ευχαριστώ για την προσοχή σας !!!


Κατέβασμα ppt "ΒΙΟΜΕΤΑΤΡΟΠΗ - ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ Κατσέλου Μαρία Υποψήφια Διδάκτωρ Τοξικολογίας Επιστ. Συνεργάτης Εργαστηρίου Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας, Ιατρική."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google