Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Σπονδυλοαρθροπάθειες Δαούσης Δημήτρης Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Σπονδυλοαρθροπάθειες Δαούσης Δημήτρης Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Σπονδυλοαρθροπάθειες Δαούσης Δημήτρης Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

2 Νεαρός άνδρας 31 ετών, με χαμηλή οσφυαλγία και πρωϊνή δυσκαμψία Νεαρός άνδρας 31 ετών, με χαμηλή οσφυαλγία και πρωϊνή δυσκαμψία

3 Από 10ετίας περίπου θυμάται να έχει ενοχλήσεις στη μέση. Ελάμβανε τακτικά ΜΣΑΦ με καλή ανταπόκριση. Είχε εκτιμηθεί περιστασιακά από ιατρούς που διέγνωσαν «οσφυαλγία» Από 10ετίας περίπου θυμάται να έχει ενοχλήσεις στη μέση. Ελάμβανε τακτικά ΜΣΑΦ με καλή ανταπόκριση. Είχε εκτιμηθεί περιστασιακά από ιατρούς που διέγνωσαν «οσφυαλγία» Ο πόνος ήταν χειρότερος το πρωί. Βελτιωνόταν κατά την διάρκεια της ημέρας Ο πόνος ήταν χειρότερος το πρωί. Βελτιωνόταν κατά την διάρκεια της ημέρας Το πρωί αισθανόταν «πιασμένος» στη μέση για >1 ώρα Το πρωί αισθανόταν «πιασμένος» στη μέση για >1 ώρα

4 Προ τετραετίας είχε ενοχλήσεις στον AP αχίλλειο τένοντα. Τα ενοχλήματα υποχώρησαν μετά από συστηματική χρήση ΜΣΑΦ Προ τετραετίας είχε ενοχλήσεις στον AP αχίλλειο τένοντα. Τα ενοχλήματα υποχώρησαν μετά από συστηματική χρήση ΜΣΑΦ

5 Προ διετίας εμφάνισε πόνο και ερυθρότητα ΑΡ οφθαλμού. Διαγνώστηκε ιριδοκυκλίτιδα και έλαβε θεραπεία με κολλύριο στεροειδούς Προ διετίας εμφάνισε πόνο και ερυθρότητα ΑΡ οφθαλμού. Διαγνώστηκε ιριδοκυκλίτιδα και έλαβε θεραπεία με κολλύριο στεροειδούς

6 Ερχεται στον ρευματολόγο γιατί εμφάνισε πάλι πόνο και διόγκωση στον ΑΡ αχίλλειο τένοντα. Επίσης πόνος και διόγκωση ΑΡ γόνατος Ερχεται στον ρευματολόγο γιατί εμφάνισε πάλι πόνο και διόγκωση στον ΑΡ αχίλλειο τένοντα. Επίσης πόνος και διόγκωση ΑΡ γόνατος

7 Τύποι οσφυαλγίας Φλεγμονώδης οσφυαλγία Βελτίωση με την κίνηση και επιδείνωση με την ανάπαυση Βελτίωση με την κίνηση και επιδείνωση με την ανάπαυση Χειρότερη τις βραδυνές ώρες και το πρωί. Χειρότερη τις βραδυνές ώρες και το πρωί. Έντονο αίσθημα πρωινής δυσκαμψίας Έντονο αίσθημα πρωινής δυσκαμψίας «Μηχανική» οσφυαλγία Βελτίωση με την ανάπαυση και επιδείνωση με την κίνηση Βελτίωση με την ανάπαυση και επιδείνωση με την κίνηση Συνήθως επιδεινώνεται με την κόπωση-ορθοστασία. Συνήθως επιδεινώνεται με την κόπωση-ορθοστασία. Όχι πρωινή δυσκαμψία Όχι πρωινή δυσκαμψία

8

9 Σπονδυλαρθροπάθειες Ετερογενής ομάδα νοσημάτων Ετερογενής ομάδα νοσημάτων Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα Ψωριασική αρθρίτιδα Ψωριασική αρθρίτιδα Εντεροπαθητική αρθρίτιδα Εντεροπαθητική αρθρίτιδα Αντιδραστική αρθρίτιδα Αντιδραστική αρθρίτιδα Αδιαφοροποίητη Αδιαφοροποίητη

10 Σπονδυλαρθροπάθειες Οι σπονδυλαρθροπάθειες αποτελούν μια οικογένεια από φλεγμονώδεις αρθρίτιδες που χαρακτηρίζονται από προσβολή του αξονικού σκελετού και αρνητικό ρευματοειδή παράγοντα (οροαρνητικές). Οι σπονδυλαρθροπάθειες αποτελούν μια οικογένεια από φλεγμονώδεις αρθρίτιδες που χαρακτηρίζονται από προσβολή του αξονικού σκελετού και αρνητικό ρευματοειδή παράγοντα (οροαρνητικές).

11 ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Επιδημιολογία: Συχνότερες στους άνδρες, συχνότερες σε άτομα < 45 ετών. Οικογενής επιβάρυνση. Επιδημιολογία: Συχνότερες στους άνδρες, συχνότερες σε άτομα < 45 ετών. Οικογενής επιβάρυνση. Συνολική συχνότητά τους ≈ συχνότητα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Συνολική συχνότητά τους ≈ συχνότητα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας.

12 Διαφορές με ΡΑ Σπονδυλοαρθροπάθειες Προσβολή αξονικού σκελετού χαρακτηριστική Προσβολή αξονικού σκελετού χαρακτηριστική Προσβολή ενθέσεων Προσβολή ενθέσεων Αρνητικός ο ρευματοειδής παράγοντας Αρνητικός ο ρευματοειδής παράγοντας Ισχυρή συσχέτιση με το HLAΒ27 Ισχυρή συσχέτιση με το HLAΒ27 ΡΑ Σπάνια προσβάλλεται ο αξονικός σκελετός. Σπάνια προσβάλλεται ο αξονικός σκελετός. Όχι συχνή Όχι συχνή Συνήθως θετικός Συνήθως θετικός Όχι συσχέτιση με το HLAΒ27 Όχι συσχέτιση με το HLAΒ27

13 Ποια είναι τα κοινά χαρακτηριστικά των ΣΠΑ? Ισχυρό γενετικό υπόβαθρο Ισχυρό γενετικό υπόβαθρο Φλεγμονή σε σημεία που δέχονται stress (μηχανικό ή μικροβιακό) Φλεγμονή σε σημεία που δέχονται stress (μηχανικό ή μικροβιακό) Προσβολή αξονικού σκελετού- Οστεοπαραγωγή Προσβολή αξονικού σκελετού- Οστεοπαραγωγή

14 Οι σπονδυλοαρθροπάθειες δεν μοιάζουν με τα κλασσικά «αυτοάνοσα» νοσήματα… Τελείως διαφορετικό το γενετικό υπόβαθρο Τελείως διαφορετικό το γενετικό υπόβαθρο Υπερέχουν σε άνδρες Υπερέχουν σε άνδρες Απουσία αυτοαντισωμάτων Απουσία αυτοαντισωμάτων Σημαντική η συμμετοχή κυττάρων έμφυτης ανοσίας Σημαντική η συμμετοχή κυττάρων έμφυτης ανοσίας

15

16 Σπονδυλοαρθροπάθειες Παθογένεια Ισχυρό γενετικό υπόβαθρο. Συσχέτιση με το αντιγόνο ιστοσυμβατότητας HLA-B27 (50% του γενετικού ρίσκου) Ισχυρό γενετικό υπόβαθρο. Συσχέτιση με το αντιγόνο ιστοσυμβατότητας HLA-B27 (50% του γενετικού ρίσκου) Πληθυσμοί με αυξημένη συχνότητα HLAΒ27 έχουν και αυξημένη συχνότητα εμφάνισης σπονδυλοαρθροπαθειών Πληθυσμοί με αυξημένη συχνότητα HLAΒ27 έχουν και αυξημένη συχνότητα εμφάνισης σπονδυλοαρθροπαθειών

17 Η σχέση του HLAB27 με τις σπονδυλοαρθροπάθειες Η ισχυρότερη συσχέτιση είναι με την ΑΣ. Παραπάνω από το 90% των ασθενών με ΑΣ έχουν HLAB27. Λιγότερο ισχυρή η συσχέτιση με τις υπόλλοιπες ΣΠΑ (50-75%). Η ισχυρότερη συσχέτιση είναι με την ΑΣ. Παραπάνω από το 90% των ασθενών με ΑΣ έχουν HLAB27. Λιγότερο ισχυρή η συσχέτιση με τις υπόλλοιπες ΣΠΑ (50-75%). Άτομα HLAB27+ έχουν πιθανότητα εμφάνισης ΣΠΑ 5% (σε περίπτωση που υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ΣΠΑ η πιθανότητα αυξάνει σημαντικά) Άτομα HLAB27+ έχουν πιθανότητα εμφάνισης ΣΠΑ 5% (σε περίπτωση που υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ΣΠΑ η πιθανότητα αυξάνει σημαντικά)

18 Τι είναι το HLAB27?? Μέλος του μείζονος συστήματος ιστοσυμβατότητας τάξης Ι Μέλος του μείζονος συστήματος ιστοσυμβατότητας τάξης Ι Παρουσίαση «ενδογενών» αντιγόνων σε Τ κυτταροτοξικά λεμφοκύτταρα Παρουσίαση «ενδογενών» αντιγόνων σε Τ κυτταροτοξικά λεμφοκύτταρα

19 Η παλαιά άποψη για το Β27 Η θεωρία του αρθριτογόνου πεπτιδίου.. Το HLAB27 παρουσιάζει κάποιο «αρθριτογόνο» πεπτίδιο. Τα Τ κυταρροτοξικά λεμφοκύτταρα αντιδρούν σε αυτό το αντιγόνο γιατί «μοιάζει με μικροβιακό» (θεωρία της μοριακής μίμησης) Δεν φαίνεται να υπάρχει κανένα αρθριτογόνο πετίδιο Σε πειραματικά μοντέλα τα CD8 λεμφοκύτταρα ΔΕΝ είναι απαραίτητα Όμως…….

20 Νεότερες απόψεις.. Οι αλυσίδες του HLAB27 έχουν την τάση να μην «διπλώνουν» σωστά (misfolding) στο ενδοπλασματικό δίκτυο προκαλώντας φλεγμονώδη απάντηση (ενδοκυττάριο stress)

21 Το Β27 μπορεί να σχηματίσει ομοδιμερή στην κυτταρική επιφάνεια…

22 Πειραματικά μοντέλα Το HLAB27 διαγονιδιακό ποντίκι εμφανίζει αρθρίτιδα, ψωρίαση και φλεγμονώδη νόσο εντέρου Το HLAB27 διαγονιδιακό ποντίκι εμφανίζει αρθρίτιδα, ψωρίαση και φλεγμονώδη νόσο εντέρου Αν όμως μεγαλώσουν σε αποστειρωμένες συνθήκες δεν εμφανίζουν νόσο!!!! Αν όμως μεγαλώσουν σε αποστειρωμένες συνθήκες δεν εμφανίζουν νόσο!!!!

23 Η γενετική επιβάρυνση στις σπονδυλοαρθροπάθειες δεν είναι μόνο το Β27…. Συσχέτιση με πολυμορφισμό στον υποδοχέα της IL-23

24 Η IL-23 εως τώρα είχει συνδεθεί κυρίως με τα Th17….

25 H ΙL-17 δεν παράγεται μόνο από τα Th17 Innate-like lymphocytes Απαντούν στην IL-23 και υπερπαράγουν IL-17

26

27 Οι σπονδυλοαρθροπάθειες χαρακτηρίζονται από φλεγμονή σε σημεία που δέχονται stress Τα ILC που παράγουν IL- 17 βρίσκονται σε σημεία που δέχονται ένοτονο stress Τα κύτταρα αυτά απαντούν στην IL-23

28 Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τις σπονδυλοαρθροπάθειες? Μια σημαντική ανακάλυψη Η IL-23 παίζει κομβικό ρόλο σε πειραματικό μοντέλο σπονδυλοαρθροπάθειας

29 Η υπερέφραση IL-23 προκαλεί φαινότυπο σπονδυλοαρθροπάθειας σε ποντίκια Ενθεσοπάθεια Αορτίτιδα Ψωρίαση Οστεοπαραγωγή

30 Η IL-23 δρα σε innate-like lymphocytes στις ενθέσεις Τα κύτταρα αυτά Είναι λίγα Απαντούν ταχύτατα στην IL-23 και παράγουν IL-22 και IL-17 Η IL-22 είναι υπεύθυνη για την οστεοπαραγωγή και η IL-17 για τις φλεγμονώδεις εκδηλώσεις

31 Από πού όμως θα μπορούσε να παράγεται η IL-23 στις σπονδυλοαρθροπάθειες?? Κομβικός ο ρόλος της εντερικής φλεγμονής … Ασθενείς με ΣΠΑ έχουν συχνά υποκλινική φλεγμονή εντέρου

32 Καμία θεωρία για την παθογένεια των σπονδυλοαρθροπαθειών δεν στέκει αν δεν εξηγεί το B27…. Το stress του ενδοπλασματικού δικτύου οδηγεί σε υπερπαραγωγή IL-23 Κύτταρα από HLA B27 tg ποντίκια υπερεκφράζουν IL-23 μετά από διέγερση

33 Η συνολική εικόνα Φάρμακα που αναστέλλουν την IL-17 και την IL-23 έχουν εγκριθεί και κυκλοφορούν ήδη γα την θεραπεία της ΑΣ και ΨΑ

34 ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Λήψη του Ιστορικού και Φυσική εξέταση: Λήψη του Ιστορικού και Φυσική εξέταση: Έμφαση στην ανίχνευση χαμηλής οσφυαλγίας με φλεγμονώδεις χαρακτήρες (πρωϊνή δυσκαμψία, επιδείνωση του πόνου με την ανάπαυση, βελτίωση της δυσκαμψίας, του πόνου και της κινητικότητας με την κίνηση). Έμφαση στην ανίχνευση χαμηλής οσφυαλγίας με φλεγμονώδεις χαρακτήρες (πρωϊνή δυσκαμψία, επιδείνωση του πόνου με την ανάπαυση, βελτίωση της δυσκαμψίας, του πόνου και της κινητικότητας με την κίνηση). Θα πρέπει να αναζητήσουμε συμπτωματολογία από περιφερικές αρθρώσεις και στοιχεία ενθεσοπάθειας. Θα πρέπει να αναζητήσουμε συμπτωματολογία από περιφερικές αρθρώσεις και στοιχεία ενθεσοπάθειας.

35 ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Λήψη οικογενειακού ιστορικού. Λήψη οικογενειακού ιστορικού. Ιστορικό δερματικού εξανθήματος, ψωρίασης, πρόσφατου διαρροϊκού συνδρόμου ή ουρηθρίτιδας, χρονίων διαρροιών ή διάγνωσης φλεγμονώδους νόσου του εντέρου. Ιστορικό δερματικού εξανθήματος, ψωρίασης, πρόσφατου διαρροϊκού συνδρόμου ή ουρηθρίτιδας, χρονίων διαρροιών ή διάγνωσης φλεγμονώδους νόσου του εντέρου. Αναζήτηση συμπτωματολογίας από εξωαρθρικές εστίες, πλήν των παραπάνω, όπως οφθαλμούς, πνεύμονες. Αναζήτηση συμπτωματολογίας από εξωαρθρικές εστίες, πλήν των παραπάνω, όπως οφθαλμούς, πνεύμονες.

36 ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

37 ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Φυσική εξέταση: Πλήρης και κατά συστήματα φυσική εξέταση, δίνοντας έμφαση στην λεπτομερή φυσική εξέταση του αξονικού σκελετού και του λοιπού ερειστικού. Φυσική εξέταση: Πλήρης και κατά συστήματα φυσική εξέταση, δίνοντας έμφαση στην λεπτομερή φυσική εξέταση του αξονικού σκελετού και του λοιπού ερειστικού. Εκτέλεση δοκιμασίας Shöber. Εκτέλεση δοκιμασίας Shöber. Εμφαση σε ευρήματα από το δέρμα και βλεννογόνους, μάτια, πνεύμονες, ουροποιητικό. Εμφαση σε ευρήματα από το δέρμα και βλεννογόνους, μάτια, πνεύμονες, ουροποιητικό.

38 ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ ΣΠΑ ΡΑ Η περιφερική προσβολή συνήθως στα κάτω άκρα, ασύμμετρη Η περιφερική προσβολή σε άνω και κάτω άκρα, συμμετρική

39 ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

40 ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ Σ.Σ. (κάμψη)

41 ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ Σ.Σ. (έκταση)

42 ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ Σ.Σ. (πλάγια κάμψη)

43 ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ Σ.Σ. (κάμψη)

44 ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ SHÖBER

45 ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

46 ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΙΕΡΟΛΑΓΟΝΙΩΝ ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ

47

48 ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Αύξηση δεικτών φλεγμονής (ΤΚΕ, CRP) Αύξηση δεικτών φλεγμονής (ΤΚΕ, CRP) Αρνητικός ρευματοειδής παράγοντας. Δεν υπάρχουν αυτοαντισώματα Αρνητικός ρευματοειδής παράγοντας. Δεν υπάρχουν αυτοαντισώματα Χαρακτηριστική ακτινολογική εικόνα Χαρακτηριστική ακτινολογική εικόνα Ιερολαγονίτιδα Ιερολαγονίτιδα Συνδεσμόφυτα Συνδεσμόφυτα

49 ΙΕΡΟΛΑΓΟΝΙΤΙΔΑ

50 Ακτινολογική απεικόνιση- Ιερολαγονίτιδα

51 Οι νεώτερες απεικονιστικές μέθοδοι υπερτερούν…. Αξονική τομογραφία Αξονική τομογραφία Πολύ καλή απεικόνιση του οστού Πολύ καλή απεικόνιση του οστού

52 ΙΕΡΟΛΑΓΟΝΙΤΙΔΑ: CT-SCAN

53 Η MRI είναι πλέον η μέθοδος εκλογής για την πρώιμη διαγνωση Καταστολή λίπους Καταστολή λίπους Δεν απαιτείται η χρήση σκιαγραφικού (γαδολίνιο) Δεν απαιτείται η χρήση σκιαγραφικού (γαδολίνιο) Εικόνα οιδήματος στον μυελό είναι η πρωιμότερη βλάβη Εικόνα οιδήματος στον μυελό είναι η πρωιμότερη βλάβη

54 ΙΕΡΟΛΑΓΟΝΙΤΙΔΑ: MRI

55

56 ΙΡΙΔΟΚΥΚΛΙΤΙΔΑ Πόνος, ερυθρότητα, φωτοφοβία, θάμβος όρασης Πόνος, ερυθρότητα, φωτοφοβία, θάμβος όρασης

57 ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ

58 Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα Συνήθως προσβάλλει νεαρούς ανδρες Συνήθως προσβάλλει νεαρούς ανδρες Οσφυαλγία με φλεγμονώδη χαρακτηριστικά Οσφυαλγία με φλεγμονώδη χαρακτηριστικά Προσβολή ιερολαγονίων και σπονδυλικής στήλης Προσβολή ιερολαγονίων και σπονδυλικής στήλης Προοδευτική αγκύλωση του αξονικού σκελετού- περιορισμός κινητικότητας Προοδευτική αγκύλωση του αξονικού σκελετού- περιορισμός κινητικότητας

59 Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα Χαμηλή οσφυαλγία, πρωϊνή δυσκαμψία, εκδηλώσεις περιφερικής αρθρίτιδας, εκδηλώσεις ενθεσοπάθειας (τενοντίτιδα αχιλλείου, πελματιαία απονευρωσίτιδα). Χαμηλή οσφυαλγία, πρωϊνή δυσκαμψία, εκδηλώσεις περιφερικής αρθρίτιδας, εκδηλώσεις ενθεσοπάθειας (τενοντίτιδα αχιλλείου, πελματιαία απονευρωσίτιδα). Χαρακτηριστική, εντυπωσιακή συσχέτιση με το HLA-B27. Χαρακτηριστική, εντυπωσιακή συσχέτιση με το HLA-B27. Ακτινολογική εικόνα συμμετρικής ιερολαγονίτιδας, ακτινολογική εικόνα προσβολής της ΣΣ (συνδεσμόφυτα, bamboo spine). Ακτινολογική εικόνα συμμετρικής ιερολαγονίτιδας, ακτινολογική εικόνα προσβολής της ΣΣ (συνδεσμόφυτα, bamboo spine). Αλλαγή της στάσης του σώματος. Αλλαγή της στάσης του σώματος. Αγκύλωση της ΣΣ, κίνδυνος καταγμάτων. Αγκύλωση της ΣΣ, κίνδυνος καταγμάτων. Εξωαρθρικές εκδηλώσεις από μάτια (ιριδοκυκλίτιδα), πνεύμονες (ίνωση κορυφών, περιοριστική πνευμονοπάθεια). Εξωαρθρικές εκδηλώσεις από μάτια (ιριδοκυκλίτιδα), πνεύμονες (ίνωση κορυφών, περιοριστική πνευμονοπάθεια).

60 DIAGNOSTIC FEATURES OF ANKYLOSING SPONDYLITIS Consider a Diagnosis of Ankylosing Spondylitis if There Is: Inflammatory spinal pain Inflammatory spinal pain Onset before age 40 Onset before age 40 Insidious onset Insidious onset Persistence for at least 3 months Persistence for at least 3 months Morning stiffness Morning stiffness Improvement with exercise Improvement with exercise Chest pain Chest pain Alternate buttock pain Alternate buttock pain Acute anterior uveitis Acute anterior uveitis Synovitis (predominantly of lower limbs, asymmetric) Synovitis (predominantly of lower limbs, asymmetric) Enthesitis (heel, plantar) Enthesitis (heel, plantar) Radiographic sacroiliitis Radiographic sacroiliitis Positive family history for Ankylosing spondylitis / Chronic inflammatory bowel disease / Psoriasis Positive family history for Ankylosing spondylitis / Chronic inflammatory bowel disease / Psoriasis

61 ΑΓΚΥΛΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΙΤΙΔΑ Bamboo spine φυσιολογικό

62 ΑΣ

63 Η απλή ακτινογραφία δεν ανιχνεύει πρώιμες βλάβες Η απλή ακτινογραφία δεν ανιχνεύει πρώιμες βλάβες Πρακτικά ανιχνεύει την παραγωγή νέου οστού Πρακτικά ανιχνεύει την παραγωγή νέου οστού

64 ΠΡΩΪΜΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΓΩΝΙΕΣ ΤΩΝ ΣΠΟΝΔΥΛΩΝ ΜΕ MRI

65 Πως γίνεται η πρώιμη διάγνωση στις ΣΠΑ? Η διάγνωση της ΑΣ απαιτεί την παρουσία ιερολαγονίτιδας ακτινολογικά Η διάγνωση της ΑΣ απαιτεί την παρουσία ιερολαγονίτιδας ακτινολογικά Για να έχουμε ευρήματα στην απλή ακτινογραφία χρειάζονται πολλά χρόνια νόσου…. Για να έχουμε ευρήματα στην απλή ακτινογραφία χρειάζονται πολλά χρόνια νόσου….

66 Που μπορούμε να στηριχθούμε για επιβεβαίωση της διάγνωσης σε πρώιμο στάδιο?? ΜRI ΜRI HLA B27 HLA B27

67 Τα νεότερα κριτήρια επιτρέπουν την πρώιμη διάγνωση

68 Ψωριασική αρθρίτιδα 5-10% των ασθενών με ψωρίαση 5-10% των ασθενών με ψωρίαση Προσβολή περιφερικών αρθώσεων και/ή αξονικού σκελετού Προσβολή περιφερικών αρθώσεων και/ή αξονικού σκελετού Προσβoλή DIP Ογκώδη συνδεσμόφυτα δακτυλίτιδα

69 Ψωρίαση Μια κοινή πάθηση Προσβάλλει το 2% του γενικού πληθυσμού

70 ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Ασύμμετρη ολιγοαρθρίτιδα (30-50%) Ασύμμετρη ολιγοαρθρίτιδα (30-50%) Συμμετρική πολυαρθρίτιδα (30-50%) Συμμετρική πολυαρθρίτιδα (30-50%) Σπονδυλαρθρίτιδα (5-30%) Σπονδυλαρθρίτιδα (5-30%) Αρθρίτιδα των άπω μεσοφαλαγγικών αρθρώσεων (10%) Αρθρίτιδα των άπω μεσοφαλαγγικών αρθρώσεων (10%) Ακρωτηριαστική αρθρίτιδα (βαριά καταστροφική μορφή, σπάνια). Ακρωτηριαστική αρθρίτιδα (βαριά καταστροφική μορφή, σπάνια).

71 ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Ενθεσίτιδα, δακτυλίτιδα (αλλαντοειδής διόγκωση δακτύλου), βλάβες δέρματος, αλλοιώσεις νυχιών. Ενθεσίτιδα, δακτυλίτιδα (αλλαντοειδής διόγκωση δακτύλου), βλάβες δέρματος, αλλοιώσεις νυχιών. Δερματικές βλάβες: τυπικές μορφές και περιοχές, αλλά ψάχνουμε εκτενώς και σε «κρυφές» περιοχές (οπισθοωτιαία, ομφαλός, μεσογλουτιαία σχισμή). Δερματικές βλάβες: τυπικές μορφές και περιοχές, αλλά ψάχνουμε εκτενώς και σε «κρυφές» περιοχές (οπισθοωτιαία, ομφαλός, μεσογλουτιαία σχισμή). Χαρακτηριστικές ακτινολογικές εικόνες (“pencil in cup”). Χαρακτηριστικές ακτινολογικές εικόνες (“pencil in cup”).

72 ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

73

74 ΨΩΡΙΑΣΗ: nail pitting

75 ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ (telescoping)

76 ΔΑΚΤΥΛΙΤΙΔΑ

77 ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Διαβρώσεις αλλά και αντιδραστική παραγωγή νέου οστού σε αντιδιαστολή με ΡΑ όπου έχουμε μόνο διαβρώσεις

78 ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΙΤΙΔΑ (Pencil-in-cup)

79 ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

80 Προσβολή αξονικού σκελετού στην ΨΑ Μεγάλα συνδεσμόφυτα-οστεόφυτα

81 Αντιδραστική αρθρίτιδα Ασύμμετρη ολιγοαρθρίτιδα μεγάλων αρθρώσεων κυρίως κάτω άκρων Ασύμμετρη ολιγοαρθρίτιδα μεγάλων αρθρώσεων κυρίως κάτω άκρων Πρόσφατη (3ημέρες-6 εβδομάδες) λοίμωξη εντέρου ή του κατώτερου ουροποιογεννητικού (διαρροϊκό σύνδρομο δυσουρικά ενοχλήματα, έκκριμα ουρήθρας/κόλπου). Πρόσφατη (3ημέρες-6 εβδομάδες) λοίμωξη εντέρου ή του κατώτερου ουροποιογεννητικού (διαρροϊκό σύνδρομο δυσουρικά ενοχλήματα, έκκριμα ουρήθρας/κόλπου). Συχνή συσχέτιση με το HLA-B27. Συχνή συσχέτιση με το HLA-B27.

82 Η πρώτη περιγραφή έγινε από τον Reiter Σύνδρομο Reiter Σύνδρομο Reiter Επιπεφυκίτιδα Επιπεφυκίτιδα ουρηθρίτιδα ουρηθρίτιδα αρθρίτιδα αρθρίτιδα

83 Τα συχνότερα αίτια Η πιθανότητα εμφάνισης αντιδραστκής αρθρίτιδας μετά από λοίμωξη 3-10%

84 Η αρχική άποψη για την παθογένεια.. Μηχανισμός μοριακής μίμησης

85 Οι σπονδυλοαρθροπάθειες όμως δεν είναι αυτοάνοσα νοσήματα…

86 Κάτι άλλο συμβαίνει…. Σημαντική η συμμετοχή κυττάρων έμφυτης ανοσίας Παραμονή μικροβιακού trigger που διεγείρει το σύστημα της έμφυτης ανοσίας??

87 H αντιδραστική αρθρίτιδα δεν είναι σηπτική με την κλασσική έννοια…. Με νεότερες τεχνικές έχει ανευρεθεί γενετικό υλικό του μικροοργανισμού στην πάσχουσα άρθρωση (Chlamydia)

88 Το κλινικό φάσμα της αντιδραστικής αρθρίτιδας….

89 ΕΝΘΕΣΟΠΑΘΕΙΑ

90 ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Βλεννοραγική κερατοδερμία

91 Γυροειδής βαλανίτιδα

92 ΕΝΤΕΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Στο 10-20% περιπτώσεων ασθενών με νόσο του Crohn ή ελκώδους κολίτιδας. Στο 10-20% περιπτώσεων ασθενών με νόσο του Crohn ή ελκώδους κολίτιδας. Ολιγοαρθρική, ασύμμετρη αρθρίτιδα κυρίως στα κάτω άκρα Ολιγοαρθρική, ασύμμετρη αρθρίτιδα κυρίως στα κάτω άκρα Αξονική προσβολή παρόμοια με ΑΣ. Αξονική προσβολή παρόμοια με ΑΣ.

93

94 To φάσμα της νόσου είναι ευρύ…

95 Εκδηλώσεις από το δέρμα Οζώδες ερύθημα Γαγγραινώδες πυόδερμα

96 Σχέση εντερικής φλεγμονής και ρευματικών εκδηλώσεων Η εντερική φλεγμονή φαίνεται να παίζει κεντρικό ρόλο στην παθογένεια των ΣΠΑ Η εντερική φλεγμονή φαίνεται να παίζει κεντρικό ρόλο στην παθογένεια των ΣΠΑ Υπάρχει κάποια συσχέτιση ανάμεσα στην ενεργότητα της εντερικής νόσου και της περιφερικής αρθρίτιδας Υπάρχει κάποια συσχέτιση ανάμεσα στην ενεργότητα της εντερικής νόσου και της περιφερικής αρθρίτιδας Αυτό δεν φαίνεται να ισχύει όσον αφορά την αξονική προσβολή. Αυτό δεν φαίνεται να ισχύει όσον αφορά την αξονική προσβολή.

97 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΠΑ Θεραπευτικοί Στόχοι Ανακούφιση από τον πόνο Ανακούφιση από τον πόνο Διακοπή της χρόνιας φλεγμονώδους εξεργασίας Διακοπή της χρόνιας φλεγμονώδους εξεργασίας Διατήρηση της σφαιρικής λειτουργικότητας του ασθενούς. Διατήρηση της σφαιρικής λειτουργικότητας του ασθενούς. Κατά το δυνατόν διατήρηση της ευλυγισίας της ΣΣ Κατά το δυνατόν διατήρηση της ευλυγισίας της ΣΣ

98 Βασικές αρχές θεραπείας ΣΠΑ Περιφερική νόσος Περιφερική νόσος DMARD (MTX, SSZ) όπως και στην ΡΑ DMARD (MTX, SSZ) όπως και στην ΡΑ Σε μη ανταπόκριση βιολογικός παράγοντας Σε μη ανταπόκριση βιολογικός παράγοντας Αξονική νόσος ΜΣΑΦ Σε μη ανταπόκριση βιολογικός παράγοντας

99 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΩΝ Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη: Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη: Χρησιμοποιούνται συχνά για αξονική προσβολή (πρώτη επιλογή). Ανακουφίζουν από τον πόνο αλλά μάλλον δεν τροποποιούν την φυσική πορεία της νόσου. Αντένδειξη η εντεροπαθητική αρθρίτιδα. Χρησιμοποιούνται συχνά για αξονική προσβολή (πρώτη επιλογή). Ανακουφίζουν από τον πόνο αλλά μάλλον δεν τροποποιούν την φυσική πορεία της νόσου. Αντένδειξη η εντεροπαθητική αρθρίτιδα. Κορτικοειδή: Περιορισμένη η χρησιμότητά τους. Σε περιφερική νόσο Κορτικοειδή: Περιορισμένη η χρησιμότητά τους. Σε περιφερική νόσο

100 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Πρωτεύοντα αντιρρευματικά φάρμακα Ένδειξη μόνο στην περιφερική νόσο Ένδειξη μόνο στην περιφερική νόσο Σουλφασαλαζίνη: Σουλφασαλαζίνη: Μεθοτρεξάτη: Ενδείξεις (περιφερική αρθρίτιδα, ψωρίαση) Μεθοτρεξάτη: Ενδείξεις (περιφερική αρθρίτιδα, ψωρίαση) Λεφλουνομίδη. Λεφλουνομίδη. Θεραπείες που στοχεύουν ταυτόχρονα στην δερματική ψωρίαση και στην ψωριασική αρθρίτιδα (κυκλοσπορίνη Α) Θεραπείες που στοχεύουν ταυτόχρονα στην δερματική ψωρίαση και στην ψωριασική αρθρίτιδα (κυκλοσπορίνη Α)

101 Βιολογικοί παράγοντες στις ΣΠΑ Αντι-TNFa: etanercept, infliximab, adalimumab., golimumab, certolizumab pegol. Αντι-TNFa: etanercept, infliximab, adalimumab., golimumab, certolizumab pegol. Αποτελεσματικοί σε περιφερική και αξονική νόσο Αποτελεσματικοί σε περιφερική και αξονική νόσο Anti-IL17: secukinumab Anti-IL17: secukinumab Aποτελεσματικός σε περιφερική και αξονική νόσο (ΑΣ και ΨΑ) Aποτελεσματικός σε περιφερική και αξονική νόσο (ΑΣ και ΨΑ) Anti-IL12/23: ustekinumab Anti-IL12/23: ustekinumab Σε ΨΑ/περιφερική νόσος-δεν είναι ξεκάθαρη η δράση στην αξονική νόσο Σε ΨΑ/περιφερική νόσος-δεν είναι ξεκάθαρη η δράση στην αξονική νόσο

102 Η χρήση των αντι-TNFα παραγόντων αποτέλεσε επανάσταση… Σημαντική μείωση πόνου- δυσκαμψίας Σημαντική μείωση πόνου- δυσκαμψίας Βελτίωση λειτουργικότητας Βελτίωση λειτουργικότητας Σημαντική κλινική αποτελεσματικότητα Σημαντική κλινική αποτελεσματικότητα Γρήγορη έναρξη δράσης Γρήγορη έναρξη δράσης

103 Προφίλ ασφάλειας… Γενικώς είναι φάρμακα καλώς ανεκτά Γενικώς είναι φάρμακα καλώς ανεκτά Προκαλούν ανοσοκαταστολή και προδιαθέτουν σε λοιμώξεις. Το προφίλ ασφάλειας είναι πάντως συγκρίσιμο με αυτό των συμβατικών θεραπειών Προκαλούν ανοσοκαταστολή και προδιαθέτουν σε λοιμώξεις. Το προφίλ ασφάλειας είναι πάντως συγκρίσιμο με αυτό των συμβατικών θεραπειών Σε σπάνιες περιπτώσεις ευκαιριακές λοιμώξεις Σε σπάνιες περιπτώσεις ευκαιριακές λοιμώξεις

104 Απαραίτητος ο έλεγχος για λανθάνουσα φυματίωση Ακτινογραφία θώρακος Mantoux/IGRA Σε περίπτωση λανθάνουσας φυματίωσης χορηγούμε ισονιαζίδη για 9 μήνες

105 Νεότερες βιολογικές θεραπείες Secukinumab Έγκριση για ΨΑ και ΑΣ Έγκριση για ΨΑ και ΑΣ Συγκρίσιμο προφίλ ασφάλειας με τα άλλα βιολογικά φάρμακα Συγκρίσιμο προφίλ ασφάλειας με τα άλλα βιολογικά φάρμακα Όχι ευκαιριακές λοιμώξεις. Όχι ευκαιριακές λοιμώξεις. Μυκητησιακές λοιμώξεις-Όχι σοβαρές/εύκολα διαχειρίσιμες Μυκητησιακές λοιμώξεις-Όχι σοβαρές/εύκολα διαχειρίσιμες

106 Ustekinumab Μονοκλωνικό αντίσωμα έναντι IL- 12/IL-23 Πολύ καλά αποτελέσματα στην ψωρίαση Συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα με αντι-TNF σε ΨΑ Συγκρίσιμο προφίλ ασφάλειας-όχι σχέση με ευκαιριακές λοιμώξεις Όχι τόσο γρήγορος μηχανισμός δράσης

107 Apremilast. Ένα καινούργιο φάρμακο στην ΨΑ Μικρό μόριο-όχι μονοκλωνικό αντίσωμα. Δίνεται από το στόμα Αναστολέας φωσφοδιεστεράσης-4 Καλό προφίλ ασφάλειας

108 Θεραπεία ΑΣ Σε αξονική νόσο πρώτη επιλογή τα ΜΣΑΦ Σε αξονική νόσο πρώτη επιλογή τα ΜΣΑΦ Επί αποτυχίας ΜΣΑΦ βιολογικοί παράγοντες (αντι- TNF ή secukinumab) Επί αποτυχίας ΜΣΑΦ βιολογικοί παράγοντες (αντι- TNF ή secukinumab) Σε περιφερική νόσο χορηγούνται και DMARDs Σε περιφερική νόσο χορηγούνται και DMARDs

109 Βιολογικοί παράγοντες στην ΑΣ Οι βιολογικοί παράγοντες έφεραν επανάσταση στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ΣΠΑ Οι βιολογικοί παράγοντες έφεραν επανάσταση στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ΣΠΑ Αντιμετωπίζουν ικανοποιητικά την φλεγμονή και βελτιώνουν λειτουργικά τον άρρωστο Αντιμετωπίζουν ικανοποιητικά την φλεγμονή και βελτιώνουν λειτουργικά τον άρρωστο Δεν είναι αποτελεσματικά σε όλους (60-70%) Δεν είναι αποτελεσματικά σε όλους (60-70%) Τα «παραδοσιακά» θεραπευτικά μέσα (φυσιοθεραπεία-κολύμπι κλπ) δεν υποκαθίστανται.. Τα «παραδοσιακά» θεραπευτικά μέσα (φυσιοθεραπεία-κολύμπι κλπ) δεν υποκαθίστανται..

110 Θεραπεία ΨΑ Περιφερική νόσος Περιφερική νόσος DMARD (MTX, SSZ, CsA) DMARD (MTX, SSZ, CsA) Σε μη ανταπόκριση βιολογικός παράγοντας (αντι-TNF, secukinumab, ustekinumab) ή apremilast Σε μη ανταπόκριση βιολογικός παράγοντας (αντι-TNF, secukinumab, ustekinumab) ή apremilast Αξονική νόσος ΜΣΑΦ Σε μη ανταπόκριση βιολογικός παράγοντας (αντι-TNF, secukinumab)

111 Θεραπεία αντιδραστικής αρθρίτιδας Συνήθως πρώτη επιλογή τα ΜΣΑΦ Συνήθως πρώτη επιλογή τα ΜΣΑΦ Στεροειδή και DMARD σε εμμένουσα περιφερική νόσο Στεροειδή και DMARD σε εμμένουσα περιφερική νόσο Έχουν χρησιμοποιηθεί και TNF blockers Έχουν χρησιμοποιηθεί και TNF blockers

112 Έχουν θέση τα αντιβιοτικά? Πιθανά μόνο στην αντιδραστική από Chlamydia

113 Θεραπεία εντεροπαθητικής αρθρίτιδας Καθορίζεται συνήθως με βάση την ενεργότητα της εντερικής νόσου-Στενή συνεργασία με γαστρεντερολόγο Καθορίζεται συνήθως με βάση την ενεργότητα της εντερικής νόσου-Στενή συνεργασία με γαστρεντερολόγο Σε περιφερική νόσο Σε περιφερική νόσο DMARDS DMARDS Σε αξονική νόσο Σε αξονική νόσο TNF αναστολείς TNF αναστολείς Οι TNF αναστολείς έχουν κεντρική θέση καθώς στοχεύουν Οι TNF αναστολείς έχουν κεντρική θέση καθώς στοχεύουν Εντερική φλεγμονή Εντερική φλεγμονή Περιφερική αρθρίτιδα Περιφερική αρθρίτιδα Αξονική προσβολή Αξονική προσβολή Εξωαρθρικές εκδηλώσεις Εξωαρθρικές εκδηλώσεις

114 Τα νεότερα φάρμακα?? Οι αναστολείς της IL-23 και IL-17 δεν φαίνονται να μπορούν να καταστείλουν αποτελεσματικά την εντερική φλεγμονή ή τις εξωαρθρικές εκδηλώσεις Οι αναστολείς της IL-23 και IL-17 δεν φαίνονται να μπορούν να καταστείλουν αποτελεσματικά την εντερική φλεγμονή ή τις εξωαρθρικές εκδηλώσεις

115 Αναστέλλουν οι βιολογικοί παράγοντες την ακτινολογική εξέλιξη-αγκύλωση?

116 Μελέτες έδειξαν ότι οι αντί-TNFα βιολογικοί παράγοντες ΔΕΝ αναστέλλουν την ακτινολογική εξέλιξη στα 2 χρόνια. Μελέτες έδειξαν ότι οι αντί-TNFα βιολογικοί παράγοντες ΔΕΝ αναστέλλουν την ακτινολογική εξέλιξη στα 2 χρόνια. Δεν έχει ακόμη απαντηθεί το ερώτημα εάν μακροχρόνια χορήγηση καθυστερεί την ακτινολογική εξέλιξη Δεν έχει ακόμη απαντηθεί το ερώτημα εάν μακροχρόνια χορήγηση καθυστερεί την ακτινολογική εξέλιξη

117 Ποια η σχέση της φλεγμονής με την οστεοποίηση?? Δύο αντιμαχόμενες θεωρίες Δύο αντιμαχόμενες θεωρίες Οι δύο διαδικασίες σχετίζονται. Με την μακροχρόνια, συνεχή χρήση των βιολογικών θεραπειών θα καταστείλουμε την οστεοπαραγωγή Οι δύο διαδικασίες σχετίζονται. Με την μακροχρόνια, συνεχή χρήση των βιολογικών θεραπειών θα καταστείλουμε την οστεοπαραγωγή Η φλεγμονή στα αρχικά στάδια πυροδοτεί την οστεοπαραγωγή αλλά στην συνέχεια οι δύο διαδικασίες είναι τελείως ανεξάρτητες. Η φλεγμονή στα αρχικά στάδια πυροδοτεί την οστεοπαραγωγή αλλά στην συνέχεια οι δύο διαδικασίες είναι τελείως ανεξάρτητες.

118 Δύο θεωρίες….

119 Πως γίνεται η παραγωγή νέου οστού στα πειραματικά μοντέλα? Φλεγμονή Φλεγμονή Ύφεση φλεγμονής Ύφεση φλεγμονής Παραγωγή νέου οστού Παραγωγή νέου οστού

120 Τι γίνεται στον άνθρωπο?

121 Τι κάνουμε όταν ένας ρευματοπαθής υπό βιολογικό παράγοντα εμφανίσει λοίμωξη? Διακόπτουμε προσωρινά τον βιολογικό παράγοντα και τα DMARD Διακόπτουμε προσωρινά τον βιολογικό παράγοντα και τα DMARD Συνεχίζουμε τα στεροειδή αν παίρνει Συνεχίζουμε τα στεροειδή αν παίρνει Θεραπεύουμε την λοίμωξη με αντιβιοτικά Θεραπεύουμε την λοίμωξη με αντιβιοτικά

122 Τι θα πρέπει να θυμόμαστε από όλα αυτά?? Ποιες είναι οι σπονδυλοαρθροπάθειες Ποιες είναι οι σπονδυλοαρθροπάθειες Διαφορές φλεγμονώδους και μηχανικής οσφυαλγίας Διαφορές φλεγμονώδους και μηχανικής οσφυαλγίας Γενετικό υπόβαθρο-σχέση με HLAB27 Γενετικό υπόβαθρο-σχέση με HLAB27 Βασικά κλινικά χαρακτηριστικά Βασικά κλινικά χαρακτηριστικά Ποιες οι βασικές εκδηλώσεις από το μυοσκελετικό Ποιες οι βασικές εκδηλώσεις από το μυοσκελετικό Εξωαρθρικές εκδηλώσεις Εξωαρθρικές εκδηλώσεις

123 Οι ΣΠΑ εχουν ισχυρό γενετικό υπόβαθρο Οι ΣΠΑ εχουν ισχυρό γενετικό υπόβαθρο Το HLA B27 έχει ισχυρή συσχέτιση με ΣΠΑ και εμπλέκεται με ενεργό τρόπο στην παθογένεια Το HLA B27 έχει ισχυρή συσχέτιση με ΣΠΑ και εμπλέκεται με ενεργό τρόπο στην παθογένεια Είναι μάλλον αυτοφλεγμονώδη νοσήματα-ΔΕΝ είναι κλασσικά αυτοάνοσα νοσήματα Είναι μάλλον αυτοφλεγμονώδη νοσήματα-ΔΕΝ είναι κλασσικά αυτοάνοσα νοσήματα Οι IL-23 και IL-17 παίζουν σημαντικό ρόλο στην παθογένεια Οι IL-23 και IL-17 παίζουν σημαντικό ρόλο στην παθογένεια

124 Εξέταση εκλογής για πρώιμη διάγνωση ιερολαγονίτιδας Εξέταση εκλογής για πρώιμη διάγνωση ιερολαγονίτιδας θεραπεία θεραπεία


Κατέβασμα ppt "Σπονδυλοαρθροπάθειες Δαούσης Δημήτρης Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google