Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Ενότητα 1: Η έννοια του Σφάλματος Καθηγήτρια Γεωργά Σταυρούλα Τμήμα Φυσικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Ι ΘΕΩΡΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "Ενότητα 1: Η έννοια του Σφάλματος Καθηγήτρια Γεωργά Σταυρούλα Τμήμα Φυσικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Ι ΘΕΩΡΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 Ενότητα 1: Η έννοια του Σφάλματος Καθηγήτρια Γεωργά Σταυρούλα Τμήμα Φυσικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Ι ΘΕΩΡΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 2

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Πατρών» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 3

4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Ι ΘΕΩΡΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ Πηγή: flickrflickr Πηγή: wikimediawikimedia Πηγή: pixabaypixabay

5 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Φυσική είναι η κατ’εξοχή πειραματική επιστήμη πείραμα → ανάλυση δεδομένων → θεωρία ή θεωρία → πρόβλεψη → πείραμα → επαλήθευση θεωρίας Στη Φυσική, οι θεωρίες αναπτύσσονται είτε με πειραματικές παρατηρήσεις είτε επαληθεύονται με σύγκριση των προβλέψεων τους με πειραματικές μετρήσεις.

6 Κάθε φυσικό μέγεθος το οποίο μετράμε ή αναφερόμαστε σε αυτό συνοδεύεται από κάποιες μονάδες μέτρησης οι οποίες το προσδιορίζουν πλήρως. [Δεν έχει κανένα νόημα να πούμε ότι μετρήσαμε την απόσταση που κάλυψε ένα κινούμενο σώμα και βρήκαμε ότι είναι s = 10…, 10 τι? mm, cm, m, Κm? ] Η «μονάδα μέτρησης» είναι ένα από τα βασικά στοιχεία μιας μέτρησης: χωρίς αυτήν, μέτρηση ΔΕΝ νοείται! ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

7 Το σύστημα μονάδων που χρησιμοποιείται διεθνώς είναι γνωστό (από το 1960) ως Διεθνές Σύστημα Μονάδων ή SI, με θεμελιώδη μεγέθη: ΜΗΚΟΣ (m), ΜΑΖΑ (Kg), ΧΡΟΝΟΣ (s), ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Α), ΕΝΤΑΣΗ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΠΗΓΗΣ (Cd), και ΑΠΟΛΥΤΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ (Κ). Παλαιότερα χρησιμοποιούντο και άλλα συστήματα μονάδων, όπως π.χ. το σύστημα CGS με θεμελιώδη μεγέθη: ΜΗΚΟΣ (cm), ΜΑΖΑ (g), και ΧΡΟΝΟΣ (s). ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

8 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΦΑΛΜΑΤΟΣ  Μέτρηση του ίδιου μεγέθους (π.χ. η μέτρηση μήκους, η μέτρηση περιόδου ταλάντωσης ενός εκκρεμούς…) περισσότερες από μία φορές δίνει διαφορετικές τιμές… Ποια είναι η σωστή; Πώς είναι δυνατό να μετράω «το ίδιο πράγμα» πολλές φορές και να παίρνω διαφορετικές τιμές;

9  Κάθε μέτρηση υπόκειται σε σφάλματα ακόμα και αν χρησιμοποιούμε τα τελειότερα όργανα…  Η ανάγκη επεξεργασίας των πειραματικών μετρήσεων οδήγησε στην ανάπτυξη ειδικών αναλυτικών προσεγγιστι- κών μεθόδων. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΦΑΛΜΑΤΟΣ Μαθηματικός ορισμός του σφάλματος ε = χ - Χ Πραγματική τιμή Μετρούμενη τιμή Μαθηματικός ορισμός του σφάλματος ε = χ - Χ Πραγματική τιμή Μετρούμενη τιμή

10 Ποιες μετρήσεις επηρεάζονται από σφάλματα; Τι μέγεθος έχουν τα σφάλματα αυτά; Τι τύπου σφάλματα έχουμε;  Πρωτογενείς ή άμεσες μετρήσεις  Παράγωγα μεγέθη, που προκύπτουν από τις άμεσες-πρωτογενείς μετρήσεις Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΦΑΛΜΑΤΟΣ

11

12 Εκτίμηση σφάλματος: ±0.5cm Εκτίμηση σφάλματος: ±0.05cm

13 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΦΑΛΜΑΤΟΣ ΣΦΑΛΜΑ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ή ΟΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ή ΜΕΓΙΣΤΟ ΣΦΑΛΜΑ

14 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΦΑΛΜΑΤΟΣ Σχετικό σφάλμα: ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ «ΠΟΙΟΤΗΤΑ» ΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ

15  ΤΥΧΑΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ: Είναι αναπόφευκτα και περιγράφονται με τη στατιστική θεωρία  ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ

16 ΤΥΧΑΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ (Random errors) Οφείλονται σε τυχαίους παράγοντες, οι οποίοι κάνουν το αποτέλεσμα μιας μέτρησης να προκύπτει άλλοτε μεγαλύτερο και άλλοτε μικρότερο από την «ακριβή» τιμή. ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ (Systematic errors) Οφείλονται σε παράγοντες οι οποίοι κάνουν το αποτέλεσμα μιας μέτρησης να προκύπτει πάντα μεγαλύτερο (ή πάντα μικρότερο) από την «ακριβή» τιμή. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ

17 ΤΥΧΑΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ - Παραδείγματα: Κατά τη μέτρηση του μήκους ενός μολυβιού, υπάρχουν αβεβαιότητες οι οποίες μπορεί να υπεισέρχονται από: Μη σύμπτωση της άκρης του μολυβιού με το μηδέν της κλίμακας. Μη παραλληλία του μολυβιού με την κλίμακα. Το άλλο άκρο του μολυβιού δεν συμπίπτει ακριβώς με κάποια υποδιαίρεση της κλίμακας, οπότε γίνεται υποκειμενική εκτίμηση. Παράλλαξη, όταν ο παρατηρητής δεν βλέπει κατακόρυφα την κλίμακα, αλλά υπό γωνία. {Σημείωση: αν ο παρατηρητής βλέπει την κλίμακα από διαφορετική γωνία-και από δεξιά και από, τότε το σφάλμα είναι τυχαίο. Αν όμως τη βλέπει πάντα από μια συγκεκριμένη γωνία τότε το σφάλμα θα είναι συστηματικό} ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ

18 ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ - Παραδείγματα: Μετάθεση του μηδενός: π.χ. σε ένα κύκλωμα η ένδειξη ενός βολτομέτρου πριν την εφαρμογή της τάσης δεν είναι 0 αλλά 0.2V. Κακή βαθμονόμηση οργάνου: π.χ. Μια τάση 5.0 V, το βολτόμετρο τη μετράει ως 4.9V, δηλ. με σφάλμα. Άρα όλες οι μετρήσεις με το βολτόμετρο αυτό θα είναι κατά 2% μικρότερες από την πραγματική τιμή! Σφάλματα παρατηρητή: π.χ. σε μετρήσεις χρόνου, αν ο παρατηρητής έχει ¨αργά¨ ανακλαστικά θα σταματάει πάντα το χρονόμετρο αργότερα απ΄ότι πρέπει με αποτέλεσμα να προκύπτουν πάντα τιμές του χρόνου μεγαλύτερες από τις πραγματικές! Χρήση προσεγγιστικών σχέσεων από τη θεωρία: π.χ. Η περίοδος του απλού μαθηματικού εκκρεμούς δίδεται από: Χρησιμοποιώντας τη σχέση: εισάγουμε συστηματικό σφάλμα στα αποτελέσματα μας! ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ

19 Παραδείγματα

20 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ Παραδείγματα Πηγή: wikipediawikipedia

21 ΑΚΡΙΒΕΙΑ & ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ  ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (precision) Ο όρος ΑΚΡΙΒΕΙΑ μετρήσεων αναφέρεται στο πόσο κοντινές είναι οι τιμές ενός φυσικού μεγέθους, που προκύπτουν μετά από επανάληψη μετρήσεων, κάτω από τις ίδιες συνθήκες, και οι μετρήσεις βαρύνονται από Tυχαία σφάλματα.  ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (accuracy) Ο όρος ΟΡΘΟΤΗΤΑ μετρήσεων αναφέρεται στο πόσο κοντά είναι στην πραγματική τιμή, η πειραματικά προσδιοριζόμενη τιμή ενός φυσικού μεγέθους. Ένα πειραματικό αποτέλεσμα είναι ΟΡΘΟ όταν είναι απαλλαγμένο από Συστηματικά Σφάλματα, ενώ όταν δεν βαρύνεται από Τυχαία Σφάλματα (…πράγμα που είναι αδύνατο!) ονομάζεται ΑΚΡΙΒΕΣ.

22 ΑΚΡΙΒΕΙΑ & ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΟΡΘΟΤΗΤΑ Πραγματική τιμή Μέση τιμή Οι μετρήσεις βαρύνονται μόνο με τυχαία σφάλματα: Η μέση τιμή προσεγγίζει πολύ καλά την Πραγματική Τιμή! Οι μετρήσεις βαρύνονται - εκτός από τυχαία σφάλματα - και με συστηματικά σφάλματα: Η μέση τιμή είναι μετατοπισμένη σε σχάση με την Πραγματική Τιμή!

23 Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων Το υλικό της παρουσίασης προέρχεται από τις σημειώσεις: 1) Σ.Σακκόπουλου: "Ανάλυση Πειραματικών Δεδομένων-Θεωρία Σφαλμάτων" Παν/κές Παραδόσεις, Πάτρα ) Σ. Σακκόπουλου: "Εργαστήριο Φυσικής Ι" Παν/κές Παραδόσεις, Πάτρα εκτός αν αναγράφεται διαφορετικά. Οι ιστότοποι προέλευσης ήταν ενεργοί κατά την 13η Ιουνίου 2015 οπότε και καταχωρήθηκαν οι παραπομπές.

24 Σημείωμα Αναφοράς Copyright Πανεπιστήμιο Πατρών, Σταυρούλα Γεωργά. «Εργαστήριο Φυσικής. Ενότητα 1». Έκδοση: 1.0. Πάτρα Διαθέσιμο από τη δικτυακή διεύθυνση: https://eclass.upatras.gr/courses /PHY1952/ https://eclass.upatras.gr/courses /PHY1952/

25 Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Αναφορά, Μη Εμπορική Χρήση Παρόμοια Διανομή 4.0 [1] ή μεταγενέστερη, Διεθνής Έκδοση. Εξαιρούνται τα αυτοτελή έργα τρίτων π.χ. φωτογραφίες, διαγράμματα κ.λ.π., τα οποία εμπεριέχονται σε αυτό και τα οποία αναφέρονται μαζί με τους όρους χρήσης τους στο «Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων». [1] Ως Μη Εμπορική ορίζεται η χρήση: που δεν περιλαμβάνει άμεσο ή έμμεσο οικονομικό όφελος από την χρήση του έργου, για το διανομέα του έργου και αδειοδόχο που δεν περιλαμβάνει οικονομική συναλλαγή ως προϋπόθεση για τη χρήση ή πρόσβαση στο έργο που δεν προσπορίζει στο διανομέα του έργου και αδειοδόχο έμμεσο οικονομικό όφελος (π.χ. διαφημίσεις) από την προβολή του έργου σε διαδικτυακό τόπο Ο δικαιούχος μπορεί να παρέχει στον αδειοδόχο ξεχωριστή άδεια να χρησιμοποιεί το έργο για εμπορική χρήση, εφόσον αυτό του ζητηθεί.

26 Διατήρηση Σημειωμάτων Οποιαδήποτε αναπαραγωγή ή διασκευή του υλικού θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει: το Σημείωμα Αναφοράς το Σημείωμα Αδειοδότησης τη δήλωση Διατήρησης Σημειωμάτων το Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων (εφ’ όσον υπάρχει). Τέλος Ενότητας


Κατέβασμα ppt "Ενότητα 1: Η έννοια του Σφάλματος Καθηγήτρια Γεωργά Σταυρούλα Τμήμα Φυσικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Ι ΘΕΩΡΙΑ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google