Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

«Νέα αστική φτώχεια στην Ελλάδα: Τάσεις, αιτίες, προκλήσεις και πολιτικές» Διονύσης Μπαλούρδος Διευθυντής Ερευνών ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ.

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Παρουσίαση με θέμα: "«Νέα αστική φτώχεια στην Ελλάδα: Τάσεις, αιτίες, προκλήσεις και πολιτικές» Διονύσης Μπαλούρδος Διευθυντής Ερευνών ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ."— Μεταγράφημα παρουσίασης:

1 «Νέα αστική φτώχεια στην Ελλάδα: Τάσεις, αιτίες, προκλήσεις και πολιτικές» Διονύσης Μπαλούρδος Διευθυντής Ερευνών ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

2 Περίγραμμα εισήγησης 1. Σκοπός, μεθοδολογία, περιορισμοί 2. Ερευνητικά ερωτήματα 3. Επίκαιρες θεωρίες φτώχειας 4. Η οριοθέτηση της φτώχειας 5. Η επιχειρησιακή οριοθέτηση 6. Η νομική οριοθέτηση της φτώχειας 7. Τρόπος υπολογισμού της φτώχειας 8. Κοινωνικό πορτρέτο: Αστική φτώχεια στην Ελλάδα 9. Συμπεράσματα 2

3 ΦΤΩΧΕΙΑ: προτάσεις κλειδιά Συνιστά μία άμεση επίθεση στα θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα Περιορίζει τις ευκαιρίες που μπορεί να επιτύχουν τα άτομα με βάση τις ικανότητές τους Φέρνει υψηλές δαπάνες στην κοινωνία και παρακωλύεται η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη Απεικονίζει τις αποτυχίες στα συστήματα αναδιανομής πόρων και ευκαιριών κατά τρόπο δίκαιο Οδηγεί σε βαθιές ανισότητες και φανερώνει την αντίθεση της συγκέντρωσης του υπερβολικού πλούτου στα χέρια μερικών όταν άλλοι αναγκάζονται να έχουν μία περιθωριοποιημένη ζωή Είναι ένα φαινόμενο με πολλές διαστάσεις 3

4 τι είναι φτώχεια Στο ερώτημα «τι είναι φτώχεια» δεν έχει τόσο σημασία ένας ακριβής και ενδελεχής ορισμός, όσο να δημιουργήσουμε μια συναίνεση γύρω από τις διαφορετικές προσεγγίσεις που μπορεί να λάβει το φαινόμενο. Οι Bertrand, Mullainathan και Shafir (2004, σ. 419) αναφέρουν ότι η κοινή θεωρία για τη φτώχεια χωρίζεται σε δύο στρατόπεδα: στο ένα βρίσκονται οι κοινωνικοί επιστήμονες που θεωρούν τη συμπεριφορά των οικονομικά ασθενέστερων ως ρυθμιζόμενη και προσαρμοσμένη στις καταστάσεις που δυνητικά μπορούν και αντιμετωπίζουν. Οι φτωχοί μπορούν να έχουν ίδιες βασικές αδυναμίες και προκαταλήψεις όπως οι μη-φτωχοί, με τη μόνη διαφορά ότι στη φτώχεια, με τα στενά περιθώριά της για λάθος, οι ίδιες συμπεριφορές φανερώνονται συχνά πιο έντονες και πιο ακραίες. Στο άλλο στρατόπεδο βρίσκονται οι κοινωνικοί επιστήμονες που θεωρούν ότι η συμπεριφορά των φτωχών αναδύεται μέσα από μια «κουλτούρα της φτώχειας», με βαθιά αποκλίνουσες αξίες και κοινωνικές συμπεριφορές. 4

5 5 “ Νέες” προσεγγίσεις της φτώχειας -Σωρευτικό μειονέκτημα (Cumulative disadvantage, Paugam, 1996) - Οικογενειακό και περιβαλλοντικό στρες (έμφαση σε οικογένειες σε κρίση και παιδιά σε φτωχές οικογένειες) -Poverty individualization (Beck, 1992) -Νέα φτώχεια (Μπάουμαν) - Αστική φτώχεια

6 6 Τι προκαλεί τη φτώχεια;Πως δρα; Ατομικά προβλήματα όπως Ατομικά προβλήματα όπως μείωση αποδοχών, απώλεια επιχείρησης και εργασίας, κακές συνθήκες στέγασης, κακή υγεία, χαμηλή εκπαίδευση, έλλειψη αυτοπεποίθησης κλπ. είναι αλληλοεξαρτώμενα και έντονα συνδεδεμένα με κοινοτικές ανεπάρκειες (ανεπαρκή σχολεία, ανικανότητα να παρασχεθούν ποιοτικές κοινωνικές υπηρεσίες κ.λπ.). Μεταξύ τους υφίσταται αλληλοτροφοδοτούμενη σχέση σωρευτικής αιτιότητας που δημιουργεί φαύλο κύκλο σε μορφή σπείρας, η οποία κινείται προς τα κάτω με αποτέλεσμα να συντηρείται και εν τέλει να αναπαράγεται η φτώχεια και η πολλαπλή στέρηση. Οι παράγοντες αλληλεπιδρούν με σύνθετους τρόπους. Οι κρίσεις στη κοινότητα οδηγούν στις ατομικές κρίσεις και αντίστροφα, και κάθε μια συσσωρεύει για να προκαλέσει τις σπείρες της φτώχειας. Η φτώχεια ως «σωρευτικό μειονέκτημα»

7 Ο κύκλος σωρευτικής αιτιότητας και ο ρόλος του Κράτους, της Τοπικής αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας των πολιτών Παιδιά σε φτωχά νοικοκυριά Κακές διατροφικές συνήθειες Κακή υγεία Σχολική διαρροή Χαμηλά προσόντα, χαμηλή εκπαίδευση Χαμηλές αποδοχές, εργασία κακής ποιότητας, εργαζόμενος φτωχός Κακές συνθήκες στέγασης Ελλειμματική κατανάλωση, στέρηση αγαθών Ανεργία Περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτικές κοινωνικές υπηρεσίες Διαμονή σε ανασφαλή περιβάλλον Κρίση οικογένειας ΦΤΩΧΕΙΑ Κεντρικό κράτος Παράγοντες τοπικής κοινωνίας Κοινωνία πολιτών, άτυπα δίκτυα στήριξης 7

8 8 Οικογενειακό και περιβαλλοντικό στρες Τι προκαλεί τη φτώχεια;Πως δρα; Η προσέγγιση αυτή αναπτύχθηκε την εποχή της «Μεγάλης Ύφεσης» από τον Glenn Elder, Σύμφωνα με την προοπτική αυτή, λόγω της οικονομικής ύφεσης, οι φτωχές οικογένειες αντιμετωπίζουν σοβαρή οικονομική πίεση καθώς αγωνίζονται να πληρώσουν τις δαπάνες για δάνεια και άλλες τρέχουσες υποχρεώσεις του νοικοκυριού (ηλεκτρισμός, ύδρευση, τηλέφωνο κ.λπ.). Αυτή η οικονομική πίεση, μαζί με άλλα στρεσογόνα γεγονότα (κατάθλιψη, ψυχολογική δυσφορία κλπ), δυσκολεύει πολλές οικογένειες στο να τα ‘βγάλουν πέρα’. Σύγκρουση και ψυχολογική καταπόνηση γονέων συνδέονται με ‘κρίση της οικογένειας’, ανατροφή παιδιών που είναι πιο σκληρή, αντιφατική, και δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές τους ανάγκες (Elder, 1974). Σε περίοδο οικονομικής ύφεσης οι στρεσογόνοι παράγοντες ενισχύονται σημαντικά

9 Η ατομική συμπεριφορά συνδέεται λιγότερο με κανόνες και αξίες και έχει περιοριστεί η εξάρτησή της από στοιχεία συλλογικής ταυτότητας (σε όρους κοινωνικής τάξης). Οι φτωχοί άνθρωποι είναι μια ετερογενής ομάδα («τα πολλά πρόσωπα της φτώχειας»), η οποία επηρεάζεται από ένα φάσμα παραγόντων οι οποίοι θέτουν σε κίνδυνο μακροχρόνιας φτώχειας μόνον ένα σχετικά μικρό ποσοστό. Η σύγχρονη ταξική κοινωνία έχει μετατραπεί σε κοινωνία κινδύνου/ρίσκου. Το κοινωνικό κράτος δεν στοχεύει σε ανακατανομή του πλούτου, αλλά μάλλον σε ανακατανομή και διαχείριση των κινδύνων: Το σύστημα κοινωνικής προστασίας από την ενεργητική συλλογή φόρων και διοίκηση των κοινωνικών μεταβιβάσεων/ πληρωμών εστιάζει σε ενεργή διαχείριση των κινδύνων. Αυτό συμφωνεί με πρόσφατες καινοτομίες στον τομέα της κοινωνικής προστασίας: ενεργητικές πολιτικές και επιδόματα απασχόλησης, ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλειας - πολιτικές που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ενεργός συμμετοχή στη λήψη απόφασης και στη λήψη ρίσκου/ κινδύνου. 9 Εξατομίκευση φτώχειας/ Poverty individualization(Beck, 1992)

10 Νέα φτώχεια (Μπάουμαν) Διαλύει τις κοινωνικές σχέσεις και την κοινωνικότητα των ανθρώπων στην πόλη «Να είσαι φτωχός σημαίνει να είσαι μόνος». «Το αίσθημα της ταπείνωσης πάντοτε διαβρώνει τον αυτοσεβασμό και την αυτοπεποίθηση των ταπεινωμένων, αλλά αυτό συμβαίνει πολύ πιο έντονα όταν η ταπείνωση βιώνεται ατομικά». «Ανθρώπινα απόβλητα» - ευρύτατες κοινωνικές ομάδες και άτομα που περιθωριοποιεί ο σύγχρονος καπιταλισμός. Τα κοινωνικά όρια μεταξύ των κανονικών και των περιττών ανθρώπων δεν είναι πια σαφή, και η ένταξη στους απόβλητους γίνεται δυνητικά προοπτική για τον καθένα, κυρίως στην περίοδο της οικονομικής ύφεσης. «Σήμερα, ο φτωχός δεν είναι ένας πλούσιος με λιγότερα λεφτά, αλλά ένας ‘άλλος άνθρωπος’» (Πανούσης 2012). 10

11 Αστική διάσταση της φτώχειας Η αστική φτώχεια, είναι μια σύνθετη έννοια που χρησιμοποιείται συνώνυμη με έννοιες, όπως οι ‘νέοι φτωχοί’ και η’ φτώχεια της κατώτατης τάξης’, περιγράφοντας ένα διαφορετικό τύπο φτώχειας από την έννοια που είναι κοινώς αποδεκτή. Έχει ποιοτική, όπως και ποσοτική διάσταση και μπορεί να οριστεί ως κοινωνική στέρηση από μια αξιοπρεπή ποιότητα ζωής. 11

12 Αστική φτώχεια: Παγκόσμια Τράπεζα Είναι ένα πολυδιάστατο φαινόμενο. Οι φτωχοί αστοί ζουν με πολλές στερήσεις, συμπεριλαμβανομένων των εξής: Περιορισμένη πρόσβαση σε εργασιακές ευκαιρίες και εισόδημα, Ακατάλληλη και μη ασφαλής στέγαση και υπηρεσίες κοινωνικής κατοικίας, Βίαια και ανθυγιεινά περιβάλλοντα, Μικροί ή ανύπαρκτοι μηχανισμοί κοινωνικής προστασίας, και Περιορισμένη πρόσβαση σε επαρκείς ευκαιρίες στην υγεία και στην εκπαίδευση 12

13 Βασικά θέματα αστικής φτώχειας και η χωρική τους διάσταση Συγκέντρωση (concentration): αναφέρεται στο φαινόμενο – αντικειμενικά αρκετά ουδέτερο – ότι συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού (εθνοτικές, θρησκευτικές, οικονομικές) συγκεντρώνονται σε ορισμένα μέρη της πόλης. Η συγκέντρωση αυτή μπορεί να είναι θετική με την έννοια της τμηματοποίησης / κατάτμησης/ κατακερματισμού ή αρνητική με την έννοια της πόλωσης (polarization) – εξαφάνιση της ‘μεσαίας τάξης’, και του διαχωρισμού (segregation): ανέγερση κοινωνικών και χωρικών τειχών μεταξύ των διαφόρων τμημάτων της πόλης, που μειώνει τις δυνατότητες για κοινωνική ή / και χωρικής κινητικότητα. 13

14 Μ. Χαρντ και Α. Νέγκρι του χρεωμένου μεσοποιημένου ασφαλισμένου αντιπροσωπευόμενου Οι νεόπτωχοι περιττοί κάτοικοι των αστικών κέντρων χαρακτηρίζονται από τέσσερις ιδιότητες, σύμφωνα με τον Μ. Χαρντ και Α. Νέγκρι: του χρεωμένου (που διαβιεί ή διαβιοί; κάτω από το αβάστακτο βάρος των χρεών του), του μεσοποιημένου (που υφίσταται την ελεγχόμενη πληροφορία των ΜΜΕ), του ασφαλισμένου (που ταλανίζεται από τον φόβο και αποζητά την ασφάλεια) και του αντιπροσωπευόμενου (που έχει διαμορφώσει ως αποπολιτικοποιημένη μορφή η διαφθορά της σύγχρονης δημοκρατίας) Πηγή: Πορτάλιου, 2014 (https://enthemata.wordpress.com/2014/01/26/portalioy-6/https://enthemata.wordpress.com/2014/01/26/portalioy-6/ 14

15 Σε σχέση με τα προηγούμενα ακολουθούν δέκα υποθέσεις περί αστικής φτώχειας 15

16 Δέκα υποθέσεις περί αστικής φτώχειας Η αστική φτώχεια: εργαζόμενους φτωχούς και μετανάστες 1. Οφείλεται σε βαθιές διαρθρωτικές οικονομικές μετατοπίσεις που μείωσαν την ανταγωνιστική θέση των κεντρικών πόλεων στους βιομηχανικούς τομείς που απασχολούσαν ιστορικά εργαζόμενους φτωχούς και μετανάστες. Έτσι, η ζήτηση για την εργασία τους έχει μειωθεί καταστροφικά. Σε όλες τις ανεπτυγμένες οικονομίες, οι αγορές εργασίας επικεντρώνονται γύρω από «υπέροχες δουλειές ή απαίσιες δουλειές». Πριν την ύφεση, το ποσοστό των εργασιών στο «μεσαίο» πεδίο μειώθηκε, ενώ η υψηλή και η χαμηλή απασχόληση αυξήθηκαν. Αυτό το συμπέρασμα είναι κοινό σε όλες σχεδόν τις προηγμένες οικονομίες, ανεξαρτήτως οικονομικών χαρακτηριστικών και πολιτικής κουλτούρας. Τάσεις:Για πολλούς πανεπιστημιακούς αποφοίτους, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και το Ίντερνετ βελτιώνουν τις ελαστικές δεξιότητές τους, δίνοντάς τους περισσότερες πληροφορίες. Οι εκδότες μπορούν να διανέμουν το περιεχόμενό τους διεθνώς, οι λογιστές ή οι αρχιτέκτονες μπορούν να εξυπηρετήσουν πελάτες από μακριά και οι καθηγητές έχουν ένα διεθνές κοινό για τις ιδέες τους στα blogs, αντί να δίνουν διαλέξεις μόνο στους μαθητές τους. Η ζήτηση για υψηλής δεξιότητας δουλειές είναι μεγαλύτερη από την ανάπτυξη των αποφοίτων για παραπάνω από μία γενιά, γεγονός που δημιουργεί αύξηση εισοδημάτων. Όσον αφορά στις χαμηλότερες βαθμίδες της εισοδηματικής κλίμακας, η τεχνολογία εξακολουθεί να μην έχει επιρροή. Π.χ. ποια χρήση θα μπορούσε να έχει σε δουλειές όπως του καθαρισμού ή της φροντίδας ηλικιωμένων 16

17 Δέκα υποθέσεις περί αστικής φτώχειας (συν.) ανεπαρκόυς ανθρώπινου κεφαλαίου του εργατικού δυναμικού 2. Είναι μια αντανάκλαση του ανεπαρκόυς ανθρώπινου κεφαλαίου του εργατικού δυναμικού, γεγονός που οδηγεί σε μειωμένη παραγωγικότητα και την αδυναμία να ανταγωνίζονται για απασχόληση σε αναδυόμενους τομείς που πληρώνουν καλούς/επαρκείς μισθούς. 3. Είναι αποτελέσματα της εμμονής για διακρίσεις στην αγορά εργασίας λόγω φύλου, ηλικίας, φυλής, γενετήσιου προσανατολισμού κλπ., πολιτισμικών και παραγόντων συμπεριφορά 4. Είναι το προϊόν από τη σύνθετη αλληλεπίδραση πολιτισμικών και παραγόντων συμπεριφοράς που έχουν δημιουργήσει ένα πληθυσμό που είναι απομονωμένος, αυτό-αναφορικός και αποκομμένος από την επίσημη οικονομία και την κύρια αγορά εργασίας. 5. Είναι το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας διαχωρισμού φτωχών και μεταναστών στις πόλεις που είχε ως αποτέλεσμα μια χωρική ασυμφωνία μεταξύ των εργαζομένων και των θέσεων απασχόλησης όταν η απασχόληση επιχείρησε να αποκεντρωθεί. 17

18 6. Προκύπτει από διαδικασίες μετανάστευσης που ταυτόχρονα συρρικνώνουν τη μεσαία τάξη και τα επιτυχημένη μέλη της Κοινότητας, με αποτέλεσμα τη μείωση του κοινωνικού κεφαλαίου, φέρνοντας νέους, φτωχότερους πληθυσμούς των οποίων ο ανταγωνισμός στην αγορά εργασίας οδηγεί προς τα κάτω τους μισθούς και τις πιθανότητες απασχόλησης των κατοίκων. 7. Αντανακλά ένα ενδογενή έλλειμμα ανάπτυξης που προκύπτει από τα χαμηλά επίπεδα της επιχειρηματικότητας και της πρόσβασης σε κεφάλαια, ιδίως μεταξύ των μεταναστευτικών πληθυσμών. 8. Προκαλείται από μη αναμενόμενες συνέπειες της δημόσιας πολιτικής που είχε ως στόχο να ανακουφίσει από τα διάφορα κοινωνικά προβλήματα, αλλά, στην πραγματικότητα, προκάλεσε επιδείνωση σε ορισμένα από αυτά. 9. Μπορεί να είναι βραχυχρόνια και μακροχρόνια με υψηλότερες απαιτήσεις σε βασικές δαπάνες (φαγητό, ενοίκιο, πάγιοι λογαριασμοί κλπ). 10. Σε πρόσφατα κατοικημένες αστικές περιοχές, οι άτυποι δεσμοί και οι αμοιβαιότητες είναι πιθανό να είναι πιο εύθραυστοι 18 Δέκα υποθέσεις περί αστικής φτώχειας (συν.)

19 Οριοθέτηση της φτώχειας 19

20 Η οριοθέτηση της φτώχειας «επιχειρησιακή «νομική*» δεν θα γίνει εκτενής αναφορά) Οι κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες οδηγούνται σε «επιχειρησιακή» οριοθέτηση ενώ αντιστοίχως, η νομική επιστήμη προσδίδει τη «νομική*» οριοθέτηση (δεν θα γίνει εκτενής αναφορά). Η νομική οριοθέτηση οδηγεί στην αναγνώριση και κατοχύρωση συγκεκριμένων υποχρεώσεων και δικαιωμάτων σχετικά με την λήψη παροχών και υπηρεσιών που αποτελούν το αντικείμενο των προνοιακών προγραμμάτων καταπολέμησης της φτώχειας. *Επίσημη θεσμική οριοθέτηση της φτώχειας επιχειρήθηκε μόλις το 2008 προκειμένου να καθορίσει το πεδίο εφαρμογής των προγραμμάτων οικονομικής ενίσχυσης φτωχών ατόμων και νοικοκυριών που υλοποιεί το Εθνικό Ταμείο Κοινωνικής Συνοχής (Το Ταμείο καταργήθηκε με το άρθρο 1 § 1 εδ. γ’ του ν. 3895/2010) Η πλέον σημαντική θεσμική παρέμβαση : «Έγκριση Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής Επείγοντα Μέτρα Εφαρμογής του ν. 4046/2012 και του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής * Η πλέον σημαντική θεσμική παρέμβαση : Κατοχύρωση της πιλοτικής εφαρμογής από ενός προγράμματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος με βάση τις διατάξεις της υποπαραγράφου ΙΑ.3. του άρθρου πρώτου του Ν. 4093/2012 «Έγκριση Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής Επείγοντα Μέτρα Εφαρμογής του ν. 4046/2012 και του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής » 20

21 Ορισμοί: Φτώχεια 21

22 Ορισμός της Eυρωπαϊκής Επιτροπής (1984) Ο ορισμός αυτός χρησιμοποιείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 22 (σχετική φτώχεια) «Ως φτωχοί θεωρούνται πρόσωπα, οικογένειες και κοινωνικές ομάδες εν γένει των οποίων οι διαθέσιμοι πόροι (υλικοί, πολιτισμικοί και κοινωνικοί) είναι τόσο περιορισμένοι ώστε να εξαιρούνται από τον ελάχιστο αποδεκτό τρόπο διαβίωσης στο Κράτος –μέλος στο οποίο ζουν» (σχετική φτώχεια) σχετική θεώρηση απόλυτη φτώχεια Αυτή η σχετική θεώρηση της φτώχειας δίνει έμφαση στην εισοδηματική ανισότητα, σε αντίθεση με την απόλυτη φτώχεια, που δίνει έμφαση στην εισοδηματική ανεπάρκεια.

23 Townsend(1987): Η στέρηση εμφανίζει πολλούς διαφορετικούς τύπους σε κάθε δεδομένη κοινωνία. Οι άνθρωποι μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι στερημένοι εάν έχουν έλλειψη σε τύπους διατροφής, ιματισμού, στέγασης, οικιακού εξοπλισμού και θέρμανσης καθώς και σε συνθήκες περιβαλλοντικές, εκπαιδευτικές, εργασίας, κοινωνικές και σε δραστηριότητες ή ανέσεις που είναι συνήθεις ή τουλάχιστον ευρέως διαδεδομένες, στις κοινωνίες στις οποίες ζουν. Ο ορισμός αυτός του Townsend συνδέει τη φτώχεια με την έννοια της σχετικής στέρησης αμφισβητώντας τον μέχρι τότε προτεινόμενο ως αντικειμενικό προσδιορισμό των ορίων φτώχειας βάσει των σχετικών επιπέδων εισοδήματος. Αντί για τα απολύτως αναγκαία ή τον καθορισμό κάποιας διαχωριστικής γραμμής, προωθείται η ιδέα της συμμετοχής (ή μη συμμετοχής ‐ στέρησης) του ατόμου ή του νοικοκυριού σε έναν ευρύτερα αποδεκτό τρόπο ζωής. 23

24 Δυο διαστάσεις φτώχειας (από προηγούμενους ορισμούς) Η υστέρηση των νοικοκυριών ή των ατόμων από επαρκείς χρηματικούς και μη πόρους προσδίδει δισδιάστατη υπόσταση στο φαινόμενο της φτώχειας. Η πρώτη διάσταση είναι η ποσοτική Η πρώτη διάσταση είναι η ποσοτική, στο πλαίσιο της οποίας οι ελλιπείς χρηματικοί πόροι αδυνατούν να διασφαλίσουν τους όρους και τις προϋποθέσεις ενός ελάχιστου (ανεκτού) επιπέδου ζωής. Η δεύτερη διάσταση είναι η Η δεύτερη διάσταση είναι η ποιοτική που αναφέρεται στην ανεπάρκεια μη χρηματικών πόρων που, με τη σειρά της, συνάγει την αδυναμία πρόσβασης ατόμων και νοικοκυριών σε ευκαιρίες και δυνατότητες που τους παρέχει η οικονομική και κοινωνική ζωή. 24

25 Η ποσοτική διάσταση θα μας απασχολήσει περισσότερο στη συνέχεια Υπολογίζεται βάσει του ύψους του εισοδήματος 25

26 Όριο φτώχειας: ορισμός της Eurostat Όριο φτώχειας: Ένα άτομο: 2008 =6480€ και 2014= 4608€ 2 ενήλικες και 2 εξαρτώμενα παιδιά: 2008 =13608€ και 2014 =9677€ Κίνδυνος ή ποσοστό σχετικής φτώχειας : Αναφέρεται στη κατάσταση των ατόμων, των οποίων το διαθέσιμο εισόδημα είναι κάτω από το 60% του διαμέσου ισοδύναμου εισοδήματος της χώρας τους. Το ισοδύναμο εισόδημα ορίζεται ως το συνολικό εισόδημα του νοικοκυριού διαιρούμενο με το «ισοδύναμο μέγεθός» του, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το μέγεθος και η σύνθεση του νοικοκυριού, με βάση την τροποποιημένη κλίμακα ισοδυναμίας του ΟΟΣΑ

27 Ανάλυση της αστικής φτώχειας στην Ελλάδα, πέντε υποθέσεις 1. Είναι πολυδιάστατη 2.Επηρεάζει τους ανθρώπους ως επί το πλείστον σε κοινοτικό επίπεδο και δέχεται δυναμική επίδραση από ένα ισχυρό κύμα μετανάστευσης σε γειτονιές ‘παληές’ μέσα στην πόλη, των οποίων η φύση και η οικονομία καθορίζεται ως επί το πλείστον από τον ιδιωτικό τομέα. 3. Οι κίνδυνοι της φτώχειας ‘αποκρύπτονται από τις παραδοσιακές πολιτικές μέριμνας και φροντίδας. 4. Νέες μορφές αστικής φτώχειας βρίσκονται μεταξύ των εργαζόμενων φτωχών – μακροχρόνια ανέργων, νέων σε νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα, ηλικιωμένους –χαμηλό συνταξιούχους, απασχολούμενους μετανάστες, άστεγους, κλπ. Νέες μορφές υπάρχουν με επίμονα φτωχούς πληθυσμούς, όπως π.χ. οι Ρομά 5. Η ανάλυση της αστικής φτώχειας απαιτεί ΄νέες’ σχεδιασμένες βάσεις δεδομένων ή δεδομένα από πολλές πηγές. 27

28 Το κοινωνικό προφίλ της Ελλάδας 1.Επιλεγμένα οικονομικά/ κοινωνικά στοιχεία Όλα τα δεδομένα έχουν πηγή τη Eurostat ή/και βασίζονται σε ίδιες εκτιμήσεις 28

29 Ομάδες υψηλού κινδύνου φτώχειας στην Ελλάδα, 2009 και

30 Κίνδυνος φτώχεια κατά περιοχή 30

31 Φτωχά άτομα (χιλ.) κατά περιοχή: Ελλάδα

32 Κίνδυνος φτώχειας κατά ευρύτερες περιφερειακές ενότητες: Ελλάδα Στην Ελλάδα και στην Αττική μείωση. Αύξηση στις άλλες ευρύτερες περιφέρειες

33 Κίνδυνος φτώχειας ευρύτερες περιφέρειες χώρας: Βόρεια Ελλάδα Αττική Ελλάδα Νησιά Αιγαίου, Κρήτη Μείωση σύνολο χώρας (4,3%) και Αττική (22,4%) Αύξηση σε όλες τις υπόλοιπες ευρύτερες περιφέρειες Πηγή: Eurostat

34 Στοιχεία από άλλες έρευνες /πηγές 34

35 Φτώχεια και ακραία φτώχεια σε επιλεγμένους Δήμους της Αττικής, 2012: πόλωση 35 Source: Petraki, 2012

36 Έρευνα πεδίου σε μουσουλμάνους μετανάστες/ ταυτότητα δείγματος Η έρευνα πεδίου διενεργήθηκε στο διάστημα μεταξύ Νοέμβριο 2013 και Ιανουάριο 2014 στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας όπου βρίσκονται συγκεντρωμένοι Μουσουλμάνοι μετανάστες. 154 Μουσουλμάνους Ο πληθυσμός του δείγματος αφορά 154 Μουσουλμάνους μετανάστες με ηλικία μέχρι 61 ετών. Οι γυναίκες συνιστούν μόλις το 3.2% του συνόλου, χαρακτηρίζοντας τη χαμηλή συμμετοχή τους στον τομέα της επιχειρηματικότητας. Το 14,9% του δείγματος ήταν έως 24 ετών, 19,5% μεταξύ ετών, 29,2% μεταξύ ετών, 11% μεταξύ ετών, 8,4% μεταξύ ετών, ενώ 16.9% ήταν άνω των 40 ετών. Το 24,7% του δείγματος ήταν από το Αφγανιστάν, το 26,6% από το Πακιστάν, το 12,3% από το Μπαγκλαντές, το 10,4% από την Αίγυπτο, το 19,5% από άλλες Αφρικανικές χώρες, ενώ το 6,5% ήταν από άλλες χώρες. Το 15,7% διαμένει στην Ελλάδα τα τελευταία 5 χρόνια, το 41,2% μεταξύ 6-10 χρόνια, το 14,4% μεταξύ χρόνια, το 7,8% χρόνια, ενώ το 20,9% διαμένει περισσότερα από 20 χρόνια. 36

37 Λόγοι επιλογής μουσουλμάνων μεταναστών για επιχειρηματικότητα 37 «Επιχειρηματίες της επιβίωσης «Αξιακοί επιχειρηματίες»: εκτιμούν την ανεξαρτησία, αυτονομία, αυτοκαθορισμό, ευελιξία

38 Λόγοι επιλογής Ρομά που διαμένουν στην Αττική για επιχειρηματικότητα 38 Δείγμα 178 Έλληνες Ρομά

39 Οι προκλήσεις συνεχίζονται… Στόχοι της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» Τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα, 2014 Εθνικοί στόχοι 2020 –Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων Μείωση του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό (σε αριθμό ατόμων) 36%Μείωση από 28% το 2008 σε 24% το 2020: Μείωση κατά άτομα μέχρι το 2020 (3 εκατομ / 28%  24%) Μείωση της παιδικής φτώχειας 25,5%Μείωση από 23% το 2008 σε 18% το 2020: Μείωση κατά άτομα μέχρι το 2020 ( / 24%  18%) Δημιουργία διχτύου προστασίας κατά του κοινωνικού αποκλεισμού Ποιοτικός δείκτης Τονίζει την ανάγκη και τη βούληση του κράτους να αυξήσει την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες 39

40 Επόμενο Βήμα Σύσταση Παρατηρητηρίου 40

41 Στρατηγική Κοινωνικής Ένταξης: πρόταση- Σύσταση παρατηρητηρίου Δυναμική/ πολυδιάστατη προσέγγιση Στόχος: μείωση φτωχού πληθυσμού Πληθυσμός χώρας, περιφέρειας, νομού (δομικοί δείκτες) Πολιτικές/ Τομείς προτεραιότητας; - Η καταπολέμησης της φτώχειας θα πρέπει να ενσωματωθεί οριζόντια σε όλο το φάσμα πολιτικών -Μεγαλύτερη αξιοποίηση και αποτελεσματικότερη χρήση των Ταμείων της ΕΕ (ΕΚΤ κλπ) -Ενδυνάμωση, αναβάθμιση της ποιότητας παροχής κοινωνικών υπηρεσιών -Ανάπτυξη διαλόγου, εταιρικών σχημάτων σε τοπικό επίπεδο -Καλύτερη στόχευση, συντονισμός της παροχής για τους λήπτες/ ωφελούμενους - Δημιουργία μηχανισμού συντονισμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης περιφερειακής και αυτοδιοικητικής πολιτικής Κεντρική διοίκηση, Περιφέρεια, Τοπική Αυτοδιοίκηση, συντονισμός, παρακολούθηση, αξιολόγηση Κοινωνία πολιτών, stakeholders Χρήση των ταμείων της ΕΕ 41 Δράσεις Τοπικά αναπτυξιακά προγράμματα κλπ Δομές Άμεσης Αντιμετώπισης της Φτώχειας

42 Ευχαριστώ για την προσοχή σας!! 42


Κατέβασμα ppt "«Νέα αστική φτώχεια στην Ελλάδα: Τάσεις, αιτίες, προκλήσεις και πολιτικές» Διονύσης Μπαλούρδος Διευθυντής Ερευνών ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ."

Παρόμοιες παρουσιάσεις


Διαφημίσεις Google